Giáo Trình Kỹ Thuật An Toàn Cơ Khí Nghề Bảo Hộ Lao Động Cao Đẳng

Giáo trình kỹ thuật an toàn cơ khí nghề bảo hộ lao động cao đẳng trường cao đẳng dầu khí cung cấp kiến thức chuyên sâu và thực tiễn cho sinh viên.

• Tác giả: Nguyễn Văn Buôn
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: Kỹ Thuật An Toàn Cơ Khí
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bà Rịa – Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN KỸ THUẬT AN TOÀN CƠ KHÍ
• 1.1. BÀI 1: KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SẢN XUẤT CƠ KHÍ
• 1.2. BÀI 2: CÁC YẾU TỐ NGUY HIỂM, CÓ HẠI TRONG SẢN XUẤT CƠ KHÍ VÀ BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT
• 1.3. BÀI 3: KỸ THUẬT AN TOÀN TRONG CHẾ TẠO PHÔI
• 1.4. BÀI 4: KỸ THUẬT AN TOÀN KHI GIA CÔNG CẮT GỌT KIM LOẠI TRÊN CÁC MÁY CÔNG CỤ
• 1.5. BÀI 5: TIÊU CHUẨN VIỆT NAM, QUY CHUẨN VIỆT NAM VỀ AN TOÀN CƠ KHÍ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Kỹ Thuật An Toàn Cơ Khí Nghề Bảo Hộ Lao Động

Giáo trình Kỹ thuật An toàn cơ khí nghề Bảo hộ lao động được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản về an toàn lao động trong lĩnh vực cơ khí. Tài liệu này không chỉ phục vụ cho việc giảng dạy mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho sinh viên và giảng viên. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm cơ bản, các yếu tố nguy hiểm trong sản xuất cơ khí và các biện pháp an toàn cần thiết.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Kỹ thuật An toàn cơ khí

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho sinh viên những kiến thức cần thiết về an toàn lao động, giúp họ nhận diện và phòng ngừa các nguy cơ trong quá trình sản xuất cơ khí.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình này được thiết kế cho sinh viên ngành Bảo hộ lao động, giảng viên và những người làm việc trong lĩnh vực cơ khí, nhằm nâng cao nhận thức về an toàn lao động.

II. Các yếu tố nguy hiểm trong sản xuất cơ khí và biện pháp kiểm soát

Trong sản xuất cơ khí, có nhiều yếu tố nguy hiểm có thể gây ra tai nạn lao động. Việc nhận diện và kiểm soát các yếu tố này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho người lao động. Các yếu tố nguy hiểm bao gồm máy móc, thiết bị, và môi trường làm việc.

2.1. Nguy cơ từ máy móc và thiết bị

Máy móc và thiết bị trong sản xuất cơ khí có thể gây ra chấn thương nghiêm trọng nếu không được sử dụng đúng cách. Cần có các biện pháp bảo trì và kiểm tra định kỳ để đảm bảo an toàn.

2.2. Môi trường làm việc và các yếu tố có hại

Môi trường làm việc có thể chứa các yếu tố độc hại như bụi, tiếng ồn và hóa chất. Việc sử dụng thiết bị bảo hộ lao động là cần thiết để bảo vệ sức khỏe người lao động.

III. Phương pháp bảo hộ lao động trong sản xuất cơ khí

Để đảm bảo an toàn lao động trong sản xuất cơ khí, cần áp dụng các phương pháp bảo hộ lao động hiệu quả. Những phương pháp này bao gồm việc sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân, đào tạo an toàn và thực hiện các quy định an toàn.

3.1. Sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân

Thiết bị bảo hộ cá nhân như mũ bảo hiểm, găng tay, và kính bảo hộ là rất quan trọng trong việc bảo vệ người lao động khỏi các nguy cơ trong môi trường làm việc.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức về an toàn

Đào tạo an toàn lao động cho nhân viên là một phần không thể thiếu trong việc giảm thiểu tai nạn lao động. Các khóa học và buổi tập huấn cần được tổ chức thường xuyên.

IV. Kỹ thuật an toàn trong chế tạo phôi và gia công cắt gọt kim loại

Kỹ thuật an toàn trong chế tạo phôi và gia công cắt gọt kim loại là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho người lao động. Các biện pháp an toàn cần được thực hiện nghiêm ngặt trong quá trình này.

4.1. Biện pháp an toàn trong chế tạo phôi

Trong chế tạo phôi, cần chú ý đến các yếu tố như nhiệt độ, áp lực và các hóa chất sử dụng. Việc tuân thủ quy trình an toàn sẽ giúp giảm thiểu rủi ro.

4.2. An toàn khi gia công cắt gọt kim loại

Gia công cắt gọt kim loại cần được thực hiện với sự chú ý đến các yếu tố nguy hiểm như dao cắt và máy móc. Cần có các biện pháp bảo vệ để đảm bảo an toàn cho người lao động.

V. Tiêu chuẩn và quy chuẩn an toàn cơ khí tại Việt Nam

Việc tuân thủ các tiêu chuẩn và quy chuẩn an toàn cơ khí là rất quan trọng để đảm bảo an toàn lao động. Các quy định này được ban hành nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động.

5.1. Tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn cơ khí

Tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn cơ khí quy định các yêu cầu về thiết kế, lắp đặt và vận hành máy móc, thiết bị trong sản xuất cơ khí.

5.2. Quy chuẩn kỹ thuật an toàn cơ khí

Quy chuẩn kỹ thuật an toàn cơ khí là các quy định pháp lý nhằm đảm bảo an toàn cho người lao động trong quá trình sản xuất và sử dụng máy móc.

VI. Kết luận và tương lai của giáo trình Kỹ thuật An toàn cơ khí

Giáo trình Kỹ thuật An toàn cơ khí không chỉ cung cấp kiến thức mà còn góp phần nâng cao ý thức về an toàn lao động trong ngành cơ khí. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cập nhật và cải tiến để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

6.1. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao cho ngành cơ khí, giúp nâng cao an toàn lao động.

6.2. Hướng phát triển giáo trình trong tương lai

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh các công nghệ mới và các quy định an toàn mới trong ngành cơ khí.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kỹ thuật an toàn cơ khí (Mã mô đun: SAEN62111) là tài liệu giảng dạy chính thức được ban hành kèm theo Quyết định số 752/QĐ-CĐDK ngày 07 tháng 06 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam), lưu hành nội bộ tại cơ sở đào tạo Bà Rịa – Vũng Tàu. Tài liệu do Ban biên soạn gồm kỹ sư Nguyễn Văn Buôn (Chủ biên), Phạm Lê Ngọc Tú và Nguyễn Đình Chung thuộc Trung tâm Đào tạo An toàn Môi trường biên soạn.

Trong cấu trúc chương trình đào tạo nghề Bảo hộ lao động trình độ Cao đẳng (tổng khối lượng 72 tín chỉ, 1680 giờ), mô đun Kỹ thuật an toàn cơ khí thuộc nhóm các mô đun chuyên môn ngành nghề (51 tín chỉ, 1245 giờ). Mô đun có thời lượng 45 giờ đào tạo (bao gồm 14 giờ lý thuyết, 29 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 02 giờ kiểm tra), được bố trí sau khi sinh viên hoàn thành khối kiến thức chung (như Giáo dục chính trị, Pháp luật, Tin học, Ngoại ngữ).

Mục tiêu đào tạo của giáo trình hướng đến ba chuẩn đầu ra:

• Kiến thức (A1, A2, A3): Trình bày đặc điểm, nguyên lý hoạt động của các thiết bị cơ khí thông dụng; phân tích nguyên tắc an toàn trong vận hành máy móc; hệ thống hóa các yếu tố nguy hiểm và có hại gây chấn thương, tai nạn trong sản xuất cơ khí.
• Kỹ năng (B1, B2): Lựa chọn và sử dụng chính xác phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE); thực hiện các thao tác vận hành an toàn trên các thiết bị gia công, chế tạo cơ khí.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1, C2): Hình thành tác phong công nghiệp, duy trì tính kỷ luật và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn – vệ sinh lao động tại xưởng sản xuất.

Giáo trình được thiết kế theo cách tiếp cận kỹ thuật công nghệ kết hợp quản trị rủi ro, phân tích từ bản chất quá trình sản xuất cơ khí, công nghệ chế tạo phôi, gia công cắt gọt đến hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) và Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia (QCVN).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 5 bài học với tiến trình cấu trúc từ cơ sở công nghệ, nhận diện mối nguy tổng quan, kỹ thuật an toàn chuyên biệt theo công đoạn sản xuất đến cơ sở pháp lý kỹ thuật:

[Bài 3: Kỹ thuật an toàn chế tạo phôi]                                    [Bài 4: An toàn gia công cắt gọt máy công cụ]
                               [Bài 5: Tiêu chuẩn & Quy chuẩn kỹ thuật (TCVN, QCVN)]

• Bài 1: Khái niệm cơ bản về sản xuất cơ khí (2 giờ Lý thuyết): Thiết lập hệ thống khái niệm kỹ thuật (quá trình thiết kế, quá trình sản xuất, quá trình công nghệ, nguyên công, bước, phôi, chi tiết máy, bộ phận máy, cơ cấu máy); phân loại ba dạng sản xuất (đơn chiếc, hàng loạt, hàng khối); tổng quan công nghệ tạo phôi (đúc khuôn cát, đúc khuôn kim loại, đúc ly tâm, cán, rèn tự do, dập thể tích, dập tấm, hàn); nguyên lý nhiệt luyện (tôi dầu với 3 pha: sôi màng, sôi bọt, truyền nhiệt đối lưu; ủ hoàn toàn, ủ kết tinh, ủ khuếch tán, khử ứng suất, thấm Nitơ, thấm Carbon) và động học chuyển động cắt gọt (tiện, phay, khoan, mài cà, bào, sọc, chuốt).
• Bài 2: Các yếu tố nguy hiểm, có hại trong sản xuất cơ khí và biện pháp kiểm soát (8 giờ: 2 LT, 6 TH): Phân tích nguồn gốc chấn thương cơ học từ cơ cấu chuyển động, mảnh vỡ đá mài, phoi văng, điện giật, nhiệt độ cao, hóa chất độc hại, bụi công nghiệp; phân loại nguyên nhân tai nạn thành 3 nhóm (kỹ thuật, tổ chức – kỹ thuật, vệ sinh môi trường); xác lập hệ thống 5 cấp độ kiểm soát rủi ro (loại trừ/thay thế, cách ly che chắn, biện pháp kỹ thuật, quản lý vận hành, trang bị bảo hộ cá nhân PPE).
• Bài 3: Kỹ thuật an toàn trong chế tạo phôi (10 giờ: 2 LT, 8 TH): Phân tích đặc điểm và quy chuẩn an toàn trong công nghệ gia công nóng; an toàn trong đúc kim loại; an toàn nguyên công rèn, dập thể tích, cán thép; an toàn nhiệt luyện và hóa nhiệt luyện (kiểm soát nguy cơ hơi độc Cyanua khi thấm C-N, bỏng dầu tôi); an toàn trong làm sạch phôi, mạ điện và sơn phủ; an toàn khi hàn cắt bằng khí cháy (khí O₂, C₂H₂, gas LPG) và hàn cắt hồ quang điện (chống điện giật, bức xạ tử ngoại, khói hàn kim loại).
• Bài 4: Kỹ thuật an toàn khi gia công cắt gọt kim loại trên các máy công cụ (20 giờ: 6 LT, 13 TH, 1 Kiểm tra): Trình bày cấu tạo vùng nguy hiểm và giải pháp che chắn an toàn chuyên sâu trên 8 nhóm thiết bị: máy tiện (cơ cấu bao che mâm cặp, trục vít rơi, cữ hành trình, gá dao an toàn), máy phay (bao che phoi, sống trượt, gá kẹp phôi khối V, eto, bàn từ), máy bào/sọc/chuốt, máy khoan bàn, máy mài hai đá (tấm chắn bảo vệ, cữ tỳ, vận tốc tới hạn đá mài), máy cưa kim loại, máy gia công điều khiển số CNC (Computer Numerical Control), và an toàn khi sử dụng dụng cụ cầm tay (kìm, búa, đục, cờ lê, tuốc nơ vít).
• Bài 5: Tiêu chuẩn Việt Nam, Quy chuẩn Việt Nam về an toàn cơ khí (5 giờ: 2 LT, 2 TH, 1 Kiểm tra): Tổng hợp và hướng dẫn tra cứu, áp dụng hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) và Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia (QCVN) hiện hành liên quan đến an toàn chế tạo và vận hành máy công cụ.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Cơ sở lý thuyết kỹ thuật: Quy luật biến dạng mạng tinh thể kim loại dưới tác dụng ngoại lực (hiện tượng biến cứng cơ học khi cán, kéo, dập); cơ chế biến đổi tổ chức tế vi (chuyển biến pha Austenit – Peclit khi xử lý nhiệt); động học truyền nhiệt 3 giai đoạn của chất lỏng làm nguội.
• Nguyên lý an toàn cốt lõi: Nguyên lý phân định vùng nguy hiểm cơ học (chuyển động quay, chuyển động tịnh tiến, điểm cuốn kẹp); nguyên lý bảo vệ bằng rào chắn cố định, rào chắn di động kiểu con lắc, nút điều khiển đồng thời bằng hai tay, cơ cấu liên động ngắt mạch tự động.
• Khung quản lý rủi ro: Khung phân loại nguyên nhân tai nạn lao động theo mô hình tam giác nguyên nhân (Kỹ thuật máy móc – Con người và tổ chức – Điều kiện môi trường vi khí hậu) kết hợp tháp phân cấp kiểm soát rủi ro công nghiệp.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác gá đặt phôi và dụng cụ cắt đúng quy trình an toàn trên máy tiện, máy phay, máy mài; hiệu chỉnh cữ chặn hành trình, cơ cấu bảo vệ trên máy dập; kiểm tra độ an toàn của van chống cháy ngược trên mỏ hàn cắt khí.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Nhận diện các mối nguy tiềm ẩn tại xưởng cơ khí; đo lường và đánh giá các yếu tố có hại (tiếng ồn, rung động, bụi kim loại, khói hàn, nhiệt bức xạ); phân tích nguyên nhân sự cố hỏng hóc hoặc mất an toàn trên thiết bị công nghệ.
• Năng lực thực tiễn (Practical competencies): Lập kế hoạch kiểm tra an toàn định kỳ nhà xưởng; bố trí mặt bằng phân xưởng cơ khí chuẩn xác theo quy tắc công thái học (Ergonomics); lựa chọn và kiểm tra tính năng bảo vệ của các trang thiết bị PPE chuyên dụng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình quy định cụ thể phương pháp tổ chức dạy học và đánh giá cho từng bài học theo định hướng tích cực hóa người học:

• Phương pháp giảng dạy của giáo viên: Áp dụng phương pháp dạy học theo vấn đề, thuyết trình ngắn kết hợp trực quan hóa bằng sơ đồ thiết bị, phim ảnh kỹ thuật, máy chiếu; hướng dẫn nghiên cứu tài liệu và giao bài tập tình huống thực tế cho sinh viên.
• Hình thức tổ chức học tập của sinh viên: Tự học cá nhân kết hợp làm việc nhóm (mỗi nhóm từ 8 đến 10 sinh viên). Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ nghiên cứu trước tài liệu, chuẩn bị chủ đề thảo luận tại lớp, thực hiện bài tập và lập báo cáo kết quả.
• Môi trường và điều kiện thực hành: Đào tạo lý thuyết tại phòng học chuyên môn hóa trang bị máy chiếu, bảng flipchart, bút chỉ laser; đào tạo thực hành trực tiếp tại Xưởng gia công cắt gọt kim loại (GCCGKL) và Xưởng hàn của Trường Cao đẳng Dầu khí với đầy đủ máy công cụ, nguyên vật liệu và trang bị bảo hộ.
• Quy định chuyên cần và tự học: Sinh viên bắt buộc phải nghiên cứu giáo trình trước khi lên lớp và tham dự tối thiểu 70% tổng thời lượng lý thuyết. Trường hợp vắng quá 30% số tiết lý thuyết, sinh viên phải học lại mô đun mới đủ điều kiện dự thi.
• Quy chế kiểm tra và đánh giá học phần: Thực hiện theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ngày 13/3/2017 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội về quy chế đào tạo cao đẳng hệ chính quy theo tín chỉ:

Thành phần đánh giá	Thời điểm tổ chức	Hình thức kiểm tra	Chuẩn đầu ra đánh giá	Trọng số điểm
Kiểm tra thường xuyên	Sau 17 giờ học	Tự luận / Trắc nghiệm / Hỏi miệng / Báo cáo	A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2	40% (kết hợp với ĐK)
Kiểm tra định kỳ	Sau 36 giờ học	Viết / Báo cáo thực hành / Thuyết trình	A1, A2, A3, B1, B2, C1, C2	(Hệ số 2)
Thi kết thúc môn học	Sau 45 giờ học	Viết (Tự luận kết hợp Trắc nghiệm)	Toàn diện (A, B, C)	60%

Điểm đánh giá theo thang điểm 10 (làm tròn đến một chữ số thập phân), sau đó quy đổi sang điểm chữ và thang điểm 4 theo quy định.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính pháp lý và đồng bộ chương trình: Giáo trình được ban hành năm 2021 theo chuẩn chương trình đào tạo tín chỉ ngành Bảo hộ lao động, khớp nối với 23 môn học/mô đun chuyên môn khác trong khung chương trình (như Ecgonomic, Kỹ thuật an toàn điện, Đánh giá rủi ro, Quản lý an toàn vệ sinh lao động HSEQ-MS).
• Tích hợp công nghệ gia công hiện đại: Bên cạnh các thiết bị cơ khí truyền thống, giáo trình bổ sung nội dung an toàn chuyên biệt cho máy công cụ điều khiển bằng máy tính (CNC), phân tích các cơ cấu che chắn liên động điện tử và vùng làm việc tự động khép kín.
• Cấu trúc thực hành chiếm tỷ trọng vượt trội: Phân bổ thời lượng thực hành, thí nghiệm, thảo luận chiếm tới 29/45 giờ (khoảng 64,4% thời lượng mô đun), tạo điều kiện rèn luyện kỹ năng nhận diện rủi ro trực tiếp trên máy công cụ thật.
• Hệ thống tư liệu trích dẫn chuẩn mực: Giáo trình kế thừa và trích dẫn trực tiếp từ các tài liệu chuyên ngành uy tín tại Việt Nam, bao gồm:
  1. Cẩm nang sử dụng dụng cụ cầm tay cơ khí, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.
  2. Nguyễn Lê Ninh, An toàn lao động trong sản xuất cơ khí, Nhà xuất bản TP. Hồ Chí Minh.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên trình độ Cao đẳng: Sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai chuyên ngành Bảo hộ lao động tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo khối ngành An toàn – Môi trường lao động.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức giáo dục đại cương (như Tin học, Pháp luật, Tiếng Anh) và các môn học nền tảng bổ trợ như Pháp luật bảo hộ lao động (SAEN62004), Tín hiệu, biển báo an toàn (SAEN52005) trước khi tiếp thu mô đun kỹ thuật an toàn máy móc.
• Giảng viên và cán bộ giảng dạy: Giáo viên tại Trung tâm Đào tạo An toàn Môi trường sử dụng giáo trình làm tài liệu giảng dạy chuẩn mực để biên soạn giáo án, phiếu học tập, xây dựng ngân hàng câu hỏi kiểm tra và thiết kế bài giảng thực hành tại xưởng cơ khí.
• Tài liệu tham khảo chuyên ngành: Cán bộ phụ trách an toàn vệ sinh lao động (HSE), kỹ thuật viên cơ khí, đốc công phân xưởng tại các nhà máy chế tạo máy, cơ sở đúc, hàn và xí nghiệp gia công công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ đào tạo sinh viên trình độ Cao đẳng nghề Bảo hộ lao động (mô đun SAEN62111), đồng thời là tài liệu giảng dạy chính thức cho giáo viên thuộc Trung tâm Đào tạo An toàn Môi trường – Trường Cao đẳng Dầu khí.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học mô đun này?

Sinh viên cần tích lũy các kiến thức chung về pháp luật lao động, biển báo an toàn công nghiệp, đồng thời có hiểu biết căn bản về đo lường và vật liệu kỹ thuật thông qua các môn học chung đã được bố trí ở học kỳ trước.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với tài liệu lý thuyết cơ khí thông thường?

Giáo trình không tập trung sâu vào tính toán chế độ cắt hay thiết kế máy mà tập trung phân tích nguồn phát sinh nguy hiểm, cơ chế gây chấn thương trên từng loại thiết bị và quy chuẩn kỹ thuật phòng ngừa (cơ cấu che chắn, công tắc an toàn, quy trình thao tác chuẩn, trang bị PPE).

4. Làm sao để tự học và nghiên cứu mô đun đạt hiệu quả cao?

Người học cần tuân thủ quy trình: đọc trước tài liệu lý thuyết của từng bài học; tham gia thảo luận nhóm (8–10 người) để giải quyết các bài tập tình huống nhận diện nguy cơ; thực hành thao tác an toàn trên máy công cụ tại xưởng và hoàn thành đầy đủ bài kiểm tra thường xuyên sau 17 giờ và định kỳ sau 36 giờ.

5. Có tài liệu bổ trợ nào đi kèm với giáo trình?

Học liệu đi kèm bao gồm: chương trình mô đun chi tiết, hệ thống phiếu học tập cá nhân/nhóm, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, phiếu đánh giá tiêu chí thực hiện công việc tại xưởng và danh mục tiêu chuẩn, quy chuẩn an toàn cơ khí (TCVN, QCVN).

---

Kết luận

Giáo trình Kỹ thuật an toàn cơ khí (Mã mô đun: SAEN62111) của Trường Cao đẳng Dầu khí cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về kỹ thuật an toàn trong các công đoạn sản xuất cơ khí, chế tạo phôi và gia công cắt gọt kim loại. Với thời lượng 45 giờ học tập (trong đó thực hành chiếm 29 giờ), giáo trình đóng vai trò mắt xích chuyên môn trong chương trình đào tạo Cao đẳng nghề Bảo hộ lao động, tạo nền tảng vững chắc để sinh viên học tiếp các mô đun chuyên sâu như Đánh giá rủi ro (SAEN62118), Quản lý an toàn vệ sinh lao động HSEQ-MS (SAEN62120), trước khi bước vào giai đoạn Thực tập sản xuất (SAEN64225) và thực hiện Khóa luận tốt nghiệp (SAEN63224). Quá trình nghiên cứu giáo trình cần được kết hợp đồng bộ với việc thực hành tại xưởng và tra cứu các tài liệu tham khảo chuyên ngành của NXB Đại học Quốc gia TP.HCM và NXB TP.HCM.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : KỸ THUẬT AN TOÀN CƠ KHÍ NGHỀ : BẢO HỘ LAO ĐỘNG TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 752/QĐ-CĐDK ngày 07 tháng 06 năm 2021 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa – Vũng Tàu, năm 2021 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. i LỜI GIỚI THIỆU Để phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh trong Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước biên soạn nên giáo trình “Kỹ thuật an toàn cơ khí”. Giáo trình được dùng cho các giáo viên trong Trung tâm làm tài liệu chính thức giảng dạy cho học sinh nghề Bảo hộ lao động.

Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về An toàn cơ khí trong thực tiễn sản xuất cũng như cuộc sống. Cụ thể bao gồm các bài sau: • Bài 1: Khái niệm cơ bản về sản xuất cơ khí • Bài 2: Các yếu tố nguy hiểm, có hại trong sản xuất cơ khí và biện pháp kiểm soát • Bài 3: Kỹ thuật an toàn trong chế tạo phôi • Bài 4: Kỹ thuật an toàn khi gia công cắt gọt kim loại trên các máy công cụ • Bài 5: Tiêu chuẩn Việt Nam, Quy chuẩn Việt nam về an toàn cơ khí Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều nguồn tài liệu được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi tham khảo. Bên cạnh đó, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định.

Nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn và người đọc. Trân trọng cảm ơn. Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 06 năm 2021 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên Nguyễn Văn Buôn 2.

Phạm Lê Ngọc Tú 3. Nguyễn Đình Chung 1 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 2 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT. 6 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.

7 DANH MỤC CÁC BẢNG. 9 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN KỸ THUẬT AN TOÀN CƠ KHÍ. 10 BÀI 1: KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SẢN XUẤT CƠ KHÍ. KHÁI NIỆM VỀ QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT CƠ KHÍ.

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẾ TẠO PHÔI. Phôi được chế tạo bằng phương pháp đúc. Phôi Chế Tạo Bằng Phương Pháp Gia Công Áp Lực. XỬ LÝ NHIỆT KIM LOẠI.

Xử lý nhiệt là gì. Các phương pháp xử lý nhiệt. GIA CÔNG CẮT GỌT KIM LOẠI TRÊN MÁY CÔNG CỤ. 33 BÀI 2: CÁC YẾU TỐ NGUY HIỂM, CÓ HẠI TRONG SẢN XUẤT CƠ KHÍ VÀ BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT.

CÁC YẾU TỐ NGUY HIỂM GÂY CHẤN THƯƠNG TRONG SẢN XUẤT CƠ KHÍ 40 2. Các yếu tố nguy hiểm gây chấn thương trong sản xuất cơ khí. Các nguyên nhân gây chấn thương trong sản xuất. PHÂN LOẠI CÁC NGUY CƠ GÂY TAI NẠN TRONG SẢN XUẤT CƠ KHÍ.

CÁC NGUYÊN TẮC CHUNG ĐỂ ĐẢM BẢO AN TOÀN TRONG SẢN XUẤT CƠ KHÍ. CÁC BIỆN PHÁP KỸ THUẬT AN TOÀN CHỦ YẾU. CÁC YẾU TỐ CÓ HẠI TRONG SẢN XUẤT CƠ KHÍ VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA. 45 BÀI 3: KỸ THUẬT AN TOÀN TRONG CHẾ TẠO PHÔI.

ĐẶC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG GIA CÔNG NÓNG. Đặc điểm của gia công nóng. Phân loại gia công nóng. CÁC YẾU TỐ NGUY HIỂM, CÓ HẠI XUẤT HIỆN KHI GIA CÔNG NÓNG.

Các yếu tố nguy hiểm. Các yếu tố có hại. CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN TRONG SẢN XUẤT ĐÚC. CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN TRONG RÈN, DẬP, CÁN.

Các yếu tố nguy hiểm. Các biện pháp an toàn. AN TOÀN TRONG NHIỆT LUYỆN, HOÁ NHIỆT LUYỆN. Các yếu tố độc hại nguy hiểm khi nhiệt luyện, hoá nhiệt luyện.

Các biện pháp an toàn. AN TOÀN TRONG CÔNG VIỆC LÀM SẠCH PHÔI. Các công việc làm sạc phôi. An toàn trong làm sạch phôi.

AN TOÀN TRONG CÔNG VIỆC MẠ VÀ SƠN. An toàn trong mạ. An toàn trong sơn. AN TOÀN KHI HÀN, CẮT KIM LOẠI BẰNG KHÍ CHÁY.

Các yếu tố nguy hiểm có hại trong hàn, cắt hơi. An toàn lao động trong hàn cắt hơi. AN TOÀN TRONG HÀN VÀ CẮT KIM LOẠI BẰNG HỒ QUANG ĐIỆN. Các yếu tố nguy hiểm, có hại trong công việc hàn, cắt bằng hồ quang điện.

Các biện pháp an toàn. 75 BÀI 4: KỸ THUẬT AN TOÀN KHI GIA CÔNG CẮT GỌT KIM LOẠI TRÊN CÁC MÁY CÔNG CỤ. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC PHƯƠNG PHÁP GIA CÔNG CẮT GỌT KIM LOẠI BẰNG MÁY CÔNG CỤ. CÁC YẾU TỐ NGUY HIỂM GÂY TAI NẠN KHI GIA CÔNG CẮT GỌT KIM LOẠI TRÊN MÁY CÔNG CỤ.

CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN CHỦ YẾU TRONG GIA CÔNG CẮT GỌT KIM LOẠI. AN TOÀN KHI GIA CÔNG TRÊN MÁY TIỆN. Các yếu tố nguy hiểm thường xy ra khi gia công trên máy tiện. Các biện pháp an toàn chủ yếu.

AN TOÀN KHI GIA CÔNG TRÊN MÁY PHAY. Các yếu tố nguy hiểm thường xảy ra khi phay kim loại. Các biện pháp an toàn chủ yếu. AN TOÀN KHI GIA CÔNG MÁY BÀO, SỌC, CHUỐT.

Các yếu tố nguy hiểm xuất hiện khi gia công trên máy bào, sọc, chuốt. Các biện pháp an toàn. AN TOÀN KHI GIA CÔNG TRÊN MÁY KHOAN. Các yếu tố nguy hiểm.

Các biện pháp an toàn. AN TOÀN KHI GIA CÔNG TRÊN MÁY MÀI. Các yếu tố nguy hiểm xảy ra khi gia công trên máy mài. Các biện pháp an toàn chủ yếu.

AN TOÀN TRÊN MÁY CƯA. Các nguy hiểm trên máy cưa. Các biện pháp an toàn chủ yếu. AN TOÀN GIA CÔNG TRÊN MÁY CNC.

Đặc điểm gia công trên máy CNC. An toàn khi gia công trên máy CNC. AN TOÀN TRONG SỬ DỤNG CÁC DỤNG CỤ CẦM TAY. Các yếu tố nguy hiểm thường xảy ra khi sử dụng dụng cụ cầm tay.

Các biện pháp an toàn chủ yếu. 99 BÀI 5: TIÊU CHUẨN VIỆT NAM, QUY CHUẨN VIỆT NAM VỀ AN TOÀN CƠ KHÍ. TIÊU CHUẨN KỸ THUẬT AN TOÀN CƠ KHÍ. QUY CHUẨN KỸ THUẬT AN TOÀN CƠ KHÍ.

119 4 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 120 5 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT KÝ HIỆU TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT CNC Computer Numerical Điều khiển bằng máy tính Control 6 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1. 1 Sơ đồ quá trình sản xuất cơ khí. 4 Đúc trong khuôn kim loại.

6 Gia công cắt gọt kim loại. 7 Phương pháp tiện. 8 Phương pháp phay. 9 Phương pháp khoan.

10 Phuong pháp mài cà. 1 Che chắn di động, kiểu con lắc. 2 Nút điều khiển bằng 2 tay. 3 Thiết bị kẹp và gạt tay công nhân khỏi vùng nguy hiểm.

4 Lắp cơ cấu abor vệ trên máy dập. 6 Làm sạch phôi. 7 Các loại khẩu trang và mặt nạ phòng độc. 1 Vùng nguy hiểm của máy mài.

2 Che chắn máy tiện an toàn. 3 Bao che các phần lồi của máy tiện. 4 Giá cố định. 5 Giá di động.

6 Gá dao an toàn. 7 Chìa khóa mâm cặp có bộ phận an toàn khi gá phôi. 8 Ống kẹp an toàn. 9 Cơ cấu an toàn trục vít rơi.

11 Hai phương pháp phay a. 12 Cơ cấu che chăn phoi khi phay. 13 Phương án chọn chiều quay cho phôi để an toàn. 14 Các cữ chặn hành trình chạy dọc của bàn máy.

15 Bao che an toàn phía sau máy phay. 16 Bao che sống trượt máy phay giường. 17 Kẹp vật gia công trên máy phay. 18 Kẹp vật gia công khối V, bàn từ, eto.

19 Trình tự gá dao an toàn trên máy phay. 20 Gia công trên máy khoan. 23 Sử dụng kìm búa tốc nơ vít an toàn. 24 Sử dụng búa cưa an toàn.

25 Sử dụng cờ lê tuốc nơ vít an toàn. 102 8 DANH MỤC CÁC BẢNG 9 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN KỸ THUẬT AN TOÀN CƠ KHÍ 1. Tên mô đun: Kỹ thuật an toàn cơ khí 2. Mã mô đun: SAEN62111 Thời gian thực hiện mô đun: 45 giờ (Lý thuyết: 14 giờ; Thực hành: 29 giờ; Kiểm tra: 02 giờ).

Vị trí, tính chất của mô đun 3. Vị trí: Đây là mô đun chuyên ngành, được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học chung. Tính chất: Mô đun trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về đặc điểm, nguyên lý hoạt động và nguyên tắc an toàn trong sử dụng các thiết bị cơ khí thường gặp, trong quá trình giảng dạy phải liên hệ với thực tế sản xuất 4. Mục tiêu mô đun 4.

Về kiến thức: A1. Trình bày được đặc điểm, nguyên lý hoạt động của một số loại máy, thiết bị cơ khí thường gặp. Trình bày được các nguyên tắc về an toàn trong sử dụng máy, thiết bị cơ khí. Liệt kê được các yếu tố nguy hiểm và có hại gây tại nạn, chấn thương trong sản xuất cơ khí.

Về kỹ năng: B1. Sử dụng được các phương tiện bảo hộ lao động nhằm ngăn ngừa, loại trừ tai nạn xảy ra. Thao tác, vận hành một số máy, thiết bị cơ khí một cách an toàn 4. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1.

Xây dựng tác phong công nghiệp, nghiêm túc trong công việc C2. Tuân thủ các quy định an toàn lao động. Nội dung mô đun 5.