BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỔNG CỤC DẠY NGHỀ GIÁO TRÌNH Tên mô đun: Gá lắp kết cấu hàn NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG NGHỀ (Ban hành kèm theo Quyết định số:120/QĐ-TCDN ngày 25 tháng 02 năm 2013 của Tổng Cục trưởng Tổng cục dạy nghề) Hà Nội, năm 2013 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm gần đây, với nhu cầu công nghiệp hoá hiện đại hoá, dạy nghề đã có những bước tiến nhằm thay đổi chất lượng dạy và học, để thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể.
Chương trình khung quốc gia nghề Hàn đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 15: Gá lắp kết cấu hàn là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2013 Chủ biên: Phạm Thị Loan 2 MỤC LỤC TRANG I. Lời giới thiệu 1 II. Mục lục 2 Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun 3 Mục tiêu của mô đun 3 Nội dung mô đun 3 III.
Nội dung chi tiết của mô đun Bài 1: Đấu nối và vận hành máy hàn. 4 Bài 2: Gây hồ quang và duy trì hồ quang. 10 Bài 3: Gá lắp và hàn đính định vị các chi tiết hàn tấm vị trí 1F, 2F, 18 3F, 4F. Bài 4: Gá lắp và hàn đính định vị các chi tiết hàn tấm vị trí 1G, 2G, 31 3G, 4G.
Bài 5: Gá lắp và hàn đính định vị các chi tiết hàn ống vị trí 1G, 2G, 45 5G, 6G, 6GR. Tài liệu tham khảo 59 3 TÊN MÔ ĐUN: GÁ LẮP KẾT CẤU HÀN Mã mô đun: MĐ15 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun này được bố trí sau khi học xong các môn học kỹ thuật cơ sở và trước khi học các mô đun chuyên môn nghề. - Tính chất của mô đun: Môđun Gá lắp kết cấu hàn là mô đun chuyên môn nghề. - Ý nghĩa, vai trò mô đun: Là môđun có vai trò rất quan trọng, người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng chuẩn bị, chế tạo phôi liệu trước khi hàn.
Mục tiêu của mô đun: - Làm chủ được các phương pháp và kỹ thuật trong việc gá các kết cấu hàn tấm phẳng, kết cấu dầm dàn, ống. - Đấu nối và vận hành máy hàn thành thạo, đúng quy trình. - Gây được hồ quang và duy trì ổn định hồ quang. - Gá lắp được các loại kết cấu hàn đúng yêu cầu kỹ thuật.
- Hàn được vết hàn đính ngấu đều và đúng kích thước. - Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp. Nội dung mô đun: Nội dung tổng quát và phân phối thời gian Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra* 1 Đấu nối và vận hành máy hàn. 8 1 7 0 2 Gây hồ quang và duy trì hồ quang.
24 11 12 1 Gá lắp và hàn đính định vị các chi 3 8 1 6 1 tiết hàn tấm vị trí 1F, 2F, 3F, 4F. Gá lắp và hàn đính định vị các chi 4 8 1 6 1 tiết hàn tấm vị trí 1G, 2G, 3G, 4G. Gá lắp và hàn đính định vị các chi 5 tiết hàn ống vị trí 1G, 2G, 5G, 6G, 8 1 6 1 6GR. 6 Kiểm tra kết thúc Mô đun 4 0 0 4 Cộng 60 15 37 8 4 BÀI 1: ĐẤU NỐI VÀ VẬN HÀNH MÁY HÀN Mã bài: MĐ15.1 Giới thiệu: Đấu nối và vận hành máy hàn là một thao tác không thể thiếu trong công tác chuẩn bị cho một quá trình làm việc.
Công việc có thực hiện tốt được hay không là nhờ bước chuẩn bị vì chuẩn bị không tốt sẽ làm cho quá trình làm việc hay xảy ra các sự cố, nếu đấu nối máy hàn không đúng, không đảm bảo chắc chắn thì sẽ gây mất an toàn trong khi làm việc, nếu vận hành máy hàn sai sẽ làm ảnh hưởng đến tính năng hoạt động cũng như năng suất làm việc. Chính vì thế mà trước khi làm việc chúng ta phải tiến hành đấu nối và vận hành máy hàn đảm bảo an toàn lao động cũng như an toàn cho thiết bị. Mục tiêu: - Trình bày được trình tự và kỹ thuật đấu nối, vận hành máy hàn; - Đấu nối được thiết bị hàn hồ quang tay như: nối máy với nguồn điện, nối cáp hàn kìm hàn vào máy, nối dây tiếp đất và cặp dây mát đảm bảo chắn chắn an toàn tiếp xúc tốt; - Vận hành được máy hàn và điều chỉnh được chế độ hàn thành thạo đảm bảo yêu cầu kỹ thuật; - Cặp được que hàn vào kìm hàn và thay được que hàn nhanh gọn chính xác; - Phát hiện và xử lý được các hỏng hóc thông thường của máy hàn trong quá trình sử dụng; - Tuân thủ các quy định về an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung chính: 1.
Đấu nối thiết bị dụng cụ hàn Mục tiêu: - Trình bày được trình tự và kỹ thuật đấu nối, vận hành máy hàn; - Đấu nối được thiết bị hàn hồ quang tay như: nối máy với nguồn điện, nối cáp hàn kìm hàn vào máy, nối dây tiếp đất và cặp dây mát đảm bảo chắn chắn an toàn tiếp xúc tốt; - Tuân thủ các quy định về an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Đấu thiết bị hàn vào nguồn điện Thiết bị: Máy hàn một chiều. Công tắc nguồn §Çu m¸t CÇn ®iÒu chØnh dßng ®iÖn hµn §Çu nèi que hµn Hình 1. Máy hàn một chiều 5 Dụng cụ: Mỏ lết, tuốc lơ vít, kìm điện, băng dính cách điện.
Nguồn điện được cung cấp bởi bộ phận biến thế hàn, một đầu được nối với chi tiết, đầu còn lại nối với que hàn thông qua kẹp tiếp điện ở đầu mỏ hàn. Đấu nguồn cho máy hàn bằng cách đấu dây nguồn của máy hàn vào cầu dao 3 pha, trước khi đấu phải xem hướng dẫn về nguồn sử dụng hiệu điện thế nào để đấu cho chính xác. Bật công tắc và kiểm tra máy hàn. Trước khi tiến hành hàn phải kiểm tra độ an toàn xung quanh nơi làm việc, tránh xa những nơi dễ gây cháy, nổ.
Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị. Đấu cáp hàn kìm hàn vào máy Đối với máy hàn một chiều: có hai cách đấu cáp hàn kìm hàn vào máy hàn: + Đấu thuận: Nối cáp kìm hàn với cực âm của máy hàn, cáp dây mát được nối vào cực dương của máy hàn. Khi đó nhiệt độ của vật hàn cao hơn que hàn vì vậy phương pháp đấu dây kiểu này được sử dụng khi hàn những vật hàn có chiều dày lớn hoặc kim loại khó nóng chảy. + Đấu nghịch: Nối cáp kìm hàn với cực dương của máy hàn, dây mát được nối vào cực âm của máy hàn.
Khi đó nhiệt độ của vật hàn thấp hơn que hàn vì vậy phương pháp đấu dây kiểu này được sử dụng khi hàn những vật hàn có chiều dày nhỏ hoặc kim loại màu. Đối với máy hàn xoay chiều: thì có thể đấu cáp kìm hàn vào bất cứ cực nào của máy hàn cũng được. Nối dây tiếp đất Đấu dây tiếp đất nối trực tiếp từ vỏ máy xuống đất: 1. Dụng cụ hàn Dụng cụ: kìm kẹp phôi, bàn chải thép, búa , thước lá, thước kiểm tra mối hàn đa năng.
Dụng cụ cầm tay Trang bÞ b¶o hé lao ®éng: MÆt n¹ hµn, g¨ng tay da, quÇn ¸o b¶o hé, giÇy mò, kÝnh mµi. Vận hành máy hàn Mục tiêu: - Trình bày được nguyên lý làm việc và các tính năng làm việc của máy hàn; 6 - Vận hành được máy hàn và điều chỉnh được chế độ hàn thành thạo đảm bảo yêu cầu kỹ thuật; - Đảm bảo an toàn lao động trong quá trình vận hành, vệ sinh công nghiệp. Kiểm tra an toàn của nguồn điện vào máy và cáp hàn. Trước khi sử dụng máy hàn chúng ta cần tiến hành nguồn điện đấu vào máy hàn có phù hợp với máy hàn hay không và dây cáp hàn có an toàn hay không.
Khởi động máy hàn. * Hướng dẫn sử dụng: Đấu nguồn cho máy hàn, trước khi đấu phải xem hướng dẫn về nguồn sử dụng hiệu điện thế nào. Bật công tắc và quan sát đèn xem điện đã vào máy hay chưa. Kiểm tra máy hàn có hoạt động bình thường không, có phát ra những tiếng kêu lạ không sau đó mới kiểm tra đến dòng hàn để tiến hành hàn.
Điều chỉnh chế độ hàn Mục tiêu: - Trình bày được các cách điều chỉnh chế độ hàn; - Điều chỉnh được chế độ hàn phù hợp với kiểu liên kết hàn, chiều dày và tính chất của vật liệu, vị trí hàn; - Tuân thủ các quy định và đảm bảo về an toàn lao động,vệ sinh công nghiệp. Điều chỉnh dòng điện * Điều chỉnh dòng điện hàn: Có hai phương pháp điều chỉnh dòng điện, điều chỉnh sơ và điều chỉnh kỹ. Điều chỉnh sơ: Dòng điện hàn thay đổi lớn, nó thông qua việc di chuyển vị trí chổi điện than để thực hiện việc điều chỉnh, lúc di chuyển chổi điện than theo chiều quay của rô-to thì phản ứng rô-to sẽ tăng, điện thế của máy hàn điện giảm xuống, dòng điện hàn cũng sẽ giảm xuống ngược lại nếu di chuyển chổi điện than ngược với chiều quay của rô-to thì dòng điện sẽ tăng lên.