bé lao ®éng - th−¬ng binh vµ x héi tæng côc d¹y nghÒ Chñ biªn: Hoµng Thanh TÞnh Biªn so¹n: Phan thÞ thuËn Gi¸o tr×nh tiÖn lç NghÒ: c¾t gät kim lo¹i Tr×nh ®é: lµnh nghÒ Dù ¸n gi¸o dôc kü thuËt vµ d¹y nghÒ (VTEP) Hµ néi – 2008 Tuyªn bè b¶n quyÒn : Tµi liÖu nµy thuéc lo¹i s¸ch gi¸o tr×nh, cho nªn c¸c nguån th«ng tin cã thÓ ®−îc phÐp dïng nguyªn b¶n hoÆc trÝch dïng cho c¸c môc ®Ých vÒ ®µo t¹o vµ tham kh¶o. Mäi môc ®Ých kh¸c cã ý ®å lÖch l¹c hoÆc sö dông víi môc ®Ých kinh doanh thiÕu lµnh m¹nh sÏ bÞ nghiªm cÊm. Tæng côc D¹y nghÒ sÏ lµm mäi c¸ch ®Ó b¶o vÖ b¶n quyÒn cña m×nh. Tæng côc D¹y nghÒ c¸m ¬n vµ hoan nghªnh c¸c th«ng tin gióp cho viÖc tu söa vµ hoµn thiÖn tèt h¬n tµi liÖu nµy.
§Þa chØ liªn hÖ: Tæng côc D¹y nghÒ 37B - NguyÔn BØnh Khiªm - Hµ Néi 03 − 12 114 - 2008/CXB/03 - 12/L§XH M· sè: 22 − 01 2 Lêi nãi ®Çu Gi¸o tr×nh m«®un TiÖn lç ®−îc x©y dùng vµ biªn so¹n trªn c¬ së ch−¬ng tr×nh khung ®µo t¹o nghÒ C¾t gät kim lo¹i ®· ®−îc Gi¸m ®èc Dù ¸n Gi¸o dôc kü thuËt vµ D¹y nghÒ quèc gia phª duyÖt dùa vµo n¨ng lùc thùc hiÖn cña ng−êi kü thuËt viªn tr×nh ®é lµnh nghÒ. Trªn c¬ së ph©n tÝch nghÒ vµ ph©n tÝch c«ng viÖc (theo ph−¬ng ph¸p DACUM) cña c¸c c¸n bé, kü thuËt viªn cã nhiÒu kinh nghiÖm, ®ang trùc tiÕp s¶n xuÊt cïng víi c¸c chuyªn gia ®· tæ chøc nhiÒu ho¹t ®éng héi th¶o, lÊy ý kiÕn v., ®ång thêi c¨n cø vµo tiªu chuÈn kiÕn thøc, kü n¨ng cña nghÒ ®Ó biªn so¹n. Ban gi¸o tr×nh m«®un TiÖn lç do tËp thÓ c¸n bé, gi¶ng viªn, kü s− cña Tr−êng Cao ®¼ng C«ng nghiÖp HuÕ vµ c¸c kü thuËt viªn giµu kinh nghiÖm biªn so¹n. Ngoµi ra cã sù ®ãng gãp tÝch cùc cña c¸c gi¶ng viªn Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi vµ c¸n bé kü thuËt thuéc C«ng ty C¬ khÝ Phó Xu©n, C«ng ty ¤t« Thèng NhÊt, C«ng ty S¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng Long Thä.
Ban biªn so¹n xin ch©n thµnh c¶m ¬n Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi, C«ng ty C¬ khÝ Phó Xu©n, C«ng ty ¤t« Thèng NhÊt, C«ng ty S¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng Long Thä, Ban Qu¶n lý Dù ¸n GDKT&DN vµ c¸c chuyªn gia cña Dù ¸n ®· céng t¸c, t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì trong viÖc biªn so¹n gi¸o tr×nh. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, ban biªn so¹n ®· nhËn ®−îc nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp th¼ng th¾n, khoa häc vµ tr¸ch nhiÖm cña nhiÒu chuyªn gia, c«ng nh©n bËc cao trong lÜnh vùc nghÒ C¾t gät kim lo¹i. Song do ®iÒu kiÖn vÒ thêi gian, MÆt kh¸c ®©y lµ lÇn ®Çu tiªn biªn so¹n gi¸o tr×nh dùa trªn n¨ng lùc thùc hiÖn, nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh. RÊt mong nhËn ®−îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp ®Ó gi¸o tr×nh m« ®un TiÖn lç ®−îc hoµn thiÖn h¬n, ®¸p øng ®−îc yªu cÇu cña thùc tÕ s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp hiÖn t¹i vµ trong t−¬ng lai.
Gi¸o tr×nh m«®un TiÖn lç ®−îc biªn so¹n theo c¸c nguyªn t¾c: TÝnh ®Þnh h−íng thÞ tr−êng lao ®éng; TÝnh hÖ thèng vµ khoa häc; TÝnh æn ®Þnh vµ linh ho¹t; H−íng tíi liªn th«ng, chuÈn ®µo t¹o nghÒ khu vùc vµ thÕ giíi; TÝnh hiÖn ®¹i vµ s¸t thùc víi s¶n xuÊt. Gi¸o tr×nh m« ®un TiÖn lç nghÒ C¾t gät kim lo¹i cÊp tr×nh ®é Lµnh nghÒ ®· ®−îc Héi ®ång thÈm ®Þnh Quèc gia nghiÖm thu vµ nhÊt trÝ ®−a vµo sö dông vµ ®−îc dïng lµm gi¸o tr×nh cho häc viªn trong c¸c kho¸ ®µo t¹o ng¾n h¹n hoÆc cho c«ng nh©n kü thuËt, c¸c nhµ qu¶n lý vµ ng−êi sö dông nh©n lùc tham kh¶o. §©y lµ tµi liÖu thö nghiÖm sÏ ®−îc hoµn chØnh ®Ó trë thµnh gi¸o tr×nh chÝnh thøc trong hÖ thèng d¹y nghÒ. HiÖu tr−ëng Bïi Quang ChuyÖn 3 4 Giíi thiÖu vÒ m« ®un VÞ trÝ, ý nghÜa, vai trß m« ®un: TiÖn ren lµ m¶ng kiÕn thøc vµ kü n¨ng quan cÇn cã th−êng thùc hiÖn trong c¸c c«ng viÖc cña thî tiÖn.
§Ó thùc hiÖn viÖc tiÖn ren trªn m¸y tiÖn ®ßi hái ng−êi thî ph¶i cã hiÓu biÕt vÒ ren, nhanh nh¹y vµ khÐo lÐo trong thao t¸c míi cã thÓ ®¹t chÊt l−îng cña chi tiÕt gia c«ng vµ n¨ng suÊt mµ vÉn an toµn. Môc tiªu cña m« ®un: M« ®un nµy nh»m rÌn luyÖn cho häc sinh cã ®Çy ®ñ kiÕn thøc ®Ó ®¸nh gi¸ c¸c yÕu tè cña c¸c lo¹i ren h·m cã pr«fin tam gi¸c hÖ MÐt vµ hÖ Anh, ren tr¸i, ren ph¶i, ren trªn mÆt c«n, ren mét ®Çu mèi vµ nhiÒu ®Çu mèi theo b¶n vÏ gia c«ng hay vËt mÉu. Cã ®ñ kü n¨ng tÝnh to¸n c¸c kÝch th−íc ren vµ thùc hiÖn viÖc tiÖn ren trªn m¸y tiÖn v¹n n¨ng ®¹t yªu cÇu kü thuËt, ®óng quy tr×nh, thêi gian vµ an toµn. Môc tiªu thùc hiÖn cña m« ®un: Häc xong m« ®un nµy häc sinh cã kh¶ n¨ng: - X¸c ®Þnh ®−îc c¸c th«ng sè cña ren tam gi¸c mét ®Çu mèi vµ nhiÒu ®Çu mèi.
- ChuÈn bÞ ®Çy ®ñ dao tiÖn ren ngoµi vµ ren trong. - Chän chÕ ®é c¾t phï hîp víi tõng chi tiÕt cô thÓ. - Chän vµ ®iÒu chØnh ®−îc c¸c b−íc ren cã trong b¶ng h−íng dÉn cña m¸y ®Ó tiÖn ren. - TÝnh to¸n b¸nh r¨ng thay thÕ vµ ®iÒu chÝnh m¸y ®Ó tiÖn ®−îc c¸c b−íc ren cÇn thiÕt kh«ng cã trong b¶ng h−íng dÉn cña m¸y.
- Thùc hiÖn ®−îc c¸c biÖn ph¸p n©ng cao ®é bãng bÒ mÆt gia c«ng ren - TiÖn c¸c lo¹i bu l«ng, ®ai èc hoÆc c¸c chi tiÕt cã ren h·m trong, ngoµi trªn mÆt trô vµ trªn mÆt c«n, ren ch½n, ren lÎ, ren tr¸i, ren ph¶i, ren b−íc lín vµ b−íc nhá ®¹t c¸c tiªu chÝ vÒ kü thuËt vµ kinh tÕ. - Thùc hiÖn ®−îc c¸c biÖn ph¸p an toµn trong qu¸ tr×nh lµm viÖc. 5 Thêi l−îng cña m« ®un: Thêi l−îng (giê) M· bµi Tªn bµi Lý thuyÕt Thùc hµnh M§ CG1 20 01 Khoan lç trªn m¸y tiÖn 2 6 M§ CG1 20 02 Mµi mòi khoan 2 10 M§ CG1 20 03 TiÖn lç suèt 2 14 M§ CG1 20 04 TiÖn lç bËc 2 10 M§ CG1 20 05 TiÖn lç kÝn 2 10 M§ CG1 20 06 TiÖn r·nh trßn trong 2 10 M§ CG1 20 07 TiÖn r·nh vu«ng trong 1 10 M§ CG1 20 08 Doa lç 2 10 Céng 15 80 6 TN THCS 7 Ghi chó: TiÖn lç lµ m« ®un c¬ b¶n ®−îc häc sau khi hoµn thµnh c¸c m«n häc c¬ së, kü thuËt an toµn vµ b¶o hé lao ®éng, nhËp nghÒ, nguéi c¬ b¶n, tiÖn c¬ b¶n, tiÖn trô dµi kh«ng dïng gi¸ ®ì, tiÖn kÕt hîp. Mäi häc sinh ®· häc vµ ®¹t kÕt qu¶ chÊp nhËn ®−îc ®èi víi c¸c bµi kiÓm tra ®¸nh gi¸ vµ thi kÕt thóc nh− ®· ®Æt ra trong ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o.
Nh÷ng häc sinh ®· qua kiÓm tra vµ thi mµ kh«ng ®¹t yªu cÇu ph¶i häc l¹i nh÷ng phÇn ch−a ®¹t ngay vµ ph¶i ®¹t ®iÓm chuÈn míi ®−îc cÊp chøng chØ hoµn thµnh m« ®un vµ häc tiÕp c¸c m« ®un/ m«n häc tiÕp theo ®Ó ®−îc cÊp b»ng tr×nh ®é lµnh nghÒ. Häc viªn, khi chuyÓn tr−êng, chuyÓn ngµnh nÕu ®· häc ë mét c¬ së ®µo t¹o kh¸c råi th× ph¶i xuÊt tr×nh giÊy chøng nhËn. Trong mét sè tr−êng hîp cã thÓ vÉn ph¶i qua s¸t h¹ch l¹i. 8 C¸c h×nh thøc häc tËp chÝnh trong m« ®un A.
Häc trªn líp - Nh÷ng yªu cÇu kü thuËt cña lç khi gia c«ng trªn m¸y tiÖn. - §Æc tÝnh c¸c c«ng viÖc: Khoan, tiÖn, doa vµ c¾t r·nh trong trªn m¸y tiÖn. - C¸c ph−¬ng ph¸p: Khoan, tiÖn, doa vµ c¾t r·nh trong trªn m¸y tiÖn. - C¸c d¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc khi khoan, tiÖn, doa vµ c¾t r·nh trong trªn m¸y tiÖn.
Th¶o luËn nhãm - NhËn d¹ng ®óng c¸c lo¹i dông cô c¾t. - C¸c yÕu tè c¬ b¶n phÇn c¾t gät cña tõng lo¹i dông cô. - NhËn biÕt kh¶ n¨ng c¾t gät cña chóng, ph¹m vi øng dông. - LËp tr×nh tù c¸c b−íc khoan, khoÐt, tiÖn, doa lç vµ tiÖn c¸c lo¹i r·nh trong lç trªn m¸y tiÖn.
Xem tr×nh diÔn mÉu: Quan s¸t tõng thao t¸c mÉu cña gi¸o viªn 2. Häc sinh lµm thö, nhËn xÐt vµ ®¸nh gi¸ sau khi häc sinh ®−îc chän lµm thö 3. ChuÈn bÞ c«ng viÖc b. ChuÈn bÞ vÞ trÝ lµm viÖc c.
Thùc hiÖn theo quy tr×nh d. Thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p an toµn D. Tù nghiªn cøu tµi liÖu vµ lµm bµi tËp C¸c kiÕn thøc vµ h×nh vÏ liªn quan ®Õn c¸c lo¹i dông cô c¾t, chÕ ®é c¾t, ®¸nh gi¸ chÊt l−îng bÒ mÆt gia c«ng, ph−¬ng ph¸p gia c«ng trong qu¸ tr×nh gia c«ng lç trªn m¸y tiÖn. 9 Yªu cÇu vÒ ®¸nh gi¸ hoµn thµnh m« ®un KiÕn thøc: Néi dung ®¸nh gi¸: - ChØ ra ®−îc c¸c yªu cÇu kü thuËt cho tõng c«ng viÖc cô thÓ.
- Nªu ®−îc c¸c ph−¬ng ph¸p vµ dông cô kiÓm tra ®¸nh gi¸ chÊt l−îng s¶n phÈm. - §Ò ra ®−îc c¸c biÖn ph¸p ®Ó xö lý sai háng khi tiÖn gia c«ng lç. Ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸: §¸nh gi¸ kÕt qu¶ qua bµi viÕt, c©u hái miÖng, tr¾c nghiÖm ®iÒn khuyÕt. Kü n¨ng: Néi dung ®¸nh gi¸: - LËp ®−îc quy tr×nh hîp lý cho tõng chi tiÕt.
- NhËn d¹ng, lùa chän vµ sö dông ®óng c¸c lo¹i dông cô ®o, chuÈn bÞ ®−îc dao c¾t vµ ®å g¸ cho tõng c«ng viÖc cô thÓ. - Gia c«ng ®−îc lç trô suèt, lç bËc, lç kÝn, lç cã r·nh ®óng quy tr×nh, ®¶m b¶o yªu cÇu kü thuËt, an toµn. Ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸: §¸nh gi¸ b»ng ph−¬ng ph¸p quan s¸t víi b¶ng kiÓm, thang ®iÓm. Th¸i ®é: Néi dung ®¸nh gi¸: - TÝnh nghiªm tóc trong häc tËp.
- Cã tr¸ch nhiÖm víi yªu cÇu cña s¶n phÈm, gi÷ g×n vµ b¶o qu¶n dông cô, thiÕt bÞ. - Tu©n thñ quy tr×nh vµ ng¨n ngõa c¸c sai háng, tai n¹n. - Thùc hiÖn nghiªm tóc c¸c néi quy thùc tËp x−ëng. Ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸: §¸nh gi¸ b»ng quan s¸t víi chÊt l−îng s¶n phÈm 10 Bµi 1 Khoan lç trªn m¸y tiÖn M§ CG1 20 01 Môc tiªu thùc hiÖn: - Tr×nh bµy ®Êy ®ñ c¸c yªu cÇu kü thuËt cña lç khoan.
- Chän vµ g¸ l¾p mòi khoan ®óng kü thuËt. - Khoan vµ khoan khoÐt lç suèt, lç bËc ®¹t yªu cÇu kü thuËt, thêi gian vµ an toµn. Néi dung chÝnh: 1. Ph©n lo¹i lç 2.
C¸c yªu cÇu kü thuËt cña lç 3. Ph−¬ng ph¸p khoan lç 4. C¸c d¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc 5. C¸c b−íc tiÕn hµnh khoan lç A.1 C¸c lo¹i lç a- Lç suèt tr¬n nh¼n.
b- Lç suèt cã bËc. c-Lç suèt cã r½nh. d- Lç kÝn ®¸y ph¼ng. Ph©n lo¹i lç RÊt nhiÒu chi tiÕt m¸y cã lç ®−îc ph©n lo¹i theo: 11 H×nh d¹ng lç (h×nh 20.1): - Lç suèt: Lç suèt tr¬n nh½n, lç suèt cã bËc, lç suèt cã r·nh.
- Lç kÝn: Lç kÝn ®¸y ph¼ng, lç kÝn ®¸y nhän.