Giáo trình công nghệ trải và cắt bán thành phẩm ngành May thời trang - Trường Cao đẳng Nghề An Giang

Giáo trình công nghệ trải và cắt bán thành phẩm tại trường cao đẳng nghề An Giang cung cấp kiến thức chuyên sâu và thực tiễn cho sinh viên.

• Tác giả: Trần Thị Hồng Nhị
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề An Giang
• Chuyên ngành: Công Nghệ Dệt - May - Thời Trang
• Đề tài: Giáo Trình Công Nghệ Trải Và Cắt Bán Thành Phẩm
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: An Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: TRẢI VẢI
• 1.1. CÔNG ĐOẠN TRẢI VẢI
• 1.2. CÔNG ĐOẠN SANG MẪU
• 2. BÀI 2: CẮT BÁN THÀNH PHẨM
• 2.1. CÔNG ĐOẠN CHUẨN BỊ CẮT VẢI
• 2.2. CÔNG ĐOẠN CẮT VẢI
• 2.3. AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG QUÁ TRÌNH CẮT
• 3. BÀI 3: ĐÁNH SỐ, PHỐI KIỆN BÁN THÀNH PHẨM
• 3.1. KHÁI NIỆM
• 3.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH SỐ
• 3.3. NGUYÊN TẮC ĐÁNH SỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình công nghệ trải và cắt bán thành phẩm

Giáo trình công nghệ trải và cắt bán thành phẩm tại trường cao đẳng nghề An Giang là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo ngành may. Mô đun này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn tích hợp thực hành, giúp sinh viên nắm vững các kỹ thuật cần thiết trong ngành công nghiệp may. Nội dung giáo trình bao gồm các phương pháp trải vải, cắt bán thành phẩm và quản lý quy trình sản xuất.

1.1. Mục tiêu của giáo trình công nghệ trải và cắt

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện các công đoạn trải và cắt vải một cách hiệu quả. Sinh viên sẽ học cách sử dụng các thiết bị cắt, đảm bảo an toàn lao động và chất lượng sản phẩm.

1.2. Nội dung chính của giáo trình

Nội dung giáo trình bao gồm các bài học về trải vải, cắt bán thành phẩm, đánh số và phối kiện, hạch toán bàn cắt, và điều hành quản lý quy trình cắt. Mỗi bài học đều có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành.

II. Thách thức trong việc áp dụng công nghệ trải và cắt bán thành phẩm

Ngành công nghệ trải và cắt bán thành phẩm đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình sản xuất. Mặc dù công nghệ đã phát triển mạnh mẽ, nhưng mức độ tin học hóa trong ngành may vẫn còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Khó khăn trong việc áp dụng công nghệ mới

Nhiều doanh nghiệp trong ngành may vẫn chưa đầu tư đủ vào công nghệ mới, dẫn đến việc sản xuất không đạt hiệu quả cao. Việc thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng công nghệ cũng là một vấn đề lớn.

2.2. Vấn đề về chất lượng nguyên liệu

Chất lượng nguyên liệu đầu vào cũng ảnh hưởng lớn đến quy trình trải và cắt. Việc sử dụng nguyên liệu kém chất lượng có thể dẫn đến lỗi trong sản phẩm cuối cùng, gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

III. Phương pháp trải vải hiệu quả trong công nghệ cắt bán thành phẩm

Phương pháp trải vải là một trong những bước quan trọng trong quy trình sản xuất may. Việc áp dụng các phương pháp trải vải hiệu quả không chỉ giúp tiết kiệm nguyên liệu mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm. Các phương pháp như trải vải zigzag, trải vải cắt đầu bàn có chiều, và trải vải cắt đầu bàn không chiều đều có những ưu điểm riêng.

3.1. Phương pháp trải vải zigzag

Phương pháp này cho phép trải nhiều lớp vải cùng lúc, giúp tiết kiệm thời gian và nguyên liệu. Tuy nhiên, cần lưu ý đến loại vải để tránh nhầm lẫn trong quá trình cắt.

3.2. Phương pháp trải vải cắt đầu bàn

Phương pháp này thích hợp cho các loại vải có hoa văn một chiều, giúp giảm hao phí và nâng cao độ chính xác trong quá trình cắt. Việc áp dụng đúng phương pháp sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Kỹ thuật cắt bán thành phẩm trong ngành may

Kỹ thuật cắt bán thành phẩm là một phần không thể thiếu trong quy trình sản xuất may. Việc cắt chính xác không chỉ đảm bảo chất lượng sản phẩm mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp. Các phương pháp cắt như cắt phá, cắt thô và cắt tinh đều có vai trò quan trọng trong quy trình này.

4.1. Phương pháp cắt phá

Cắt phá là bước đầu tiên trong quy trình cắt, giúp chia bàn vải thành nhiều nhóm chi tiết nhỏ. Phương pháp này giúp dễ dàng hơn trong việc cắt các chi tiết nhỏ hơn sau đó.

4.2. Phương pháp cắt tinh

Cắt tinh thường được thực hiện bằng máy cắt vòng, giúp cắt chính xác các chi tiết nhỏ. Việc cắt tinh là rất quan trọng để đảm bảo các chi tiết có kích thước và hình dáng đúng yêu cầu.

V. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình công nghệ trải và cắt

Giáo trình công nghệ trải và cắt bán thành phẩm không chỉ mang lại kiến thức lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn cao trong ngành may. Sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế sản xuất, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.1. Ứng dụng trong doanh nghiệp may

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các phương pháp trải và cắt từ giáo trình vào quy trình sản xuất của mình, giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu lãng phí nguyên liệu.

5.2. Kết quả nghiên cứu và thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy việc áp dụng công nghệ trải và cắt bán thành phẩm đã giúp cải thiện đáng kể chất lượng sản phẩm và giảm thiểu thời gian sản xuất.

VI. Kết luận và tương lai của giáo trình công nghệ trải và cắt

Giáo trình công nghệ trải và cắt bán thành phẩm tại trường cao đẳng nghề An Giang đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho ngành may. Tương lai của giáo trình này sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

6.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thực tế của ngành may. Việc tích hợp công nghệ mới vào giáo trình sẽ giúp sinh viên có thêm nhiều cơ hội việc làm.

6.2. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo nghề

Giáo trình không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng thực hành, từ đó tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp may.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm (Mã mô đun: MĐ 21) do tác giả Trần Thị Hồng Nhị biên soạn năm 2020 tại An Giang. Đây là tài liệu thuộc khối kiến thức chuyên môn nghề trong danh mục các mô đun đào tạo tự chọn của nghề May thời trang. Mô đun có tính chất tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, đóng vai trò là học phần kỹ thuật cơ sở trang bị các nguyên lý và thao tác trong giai đoạn đầu của dây chuyền sản xuất may công nghiệp.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình hướng đến ba chuẩn đầu ra chính:

• Kiến thức: Người học trình bày được các phương pháp trải vải, phương pháp sang sơ đồ, kỹ thuật cắt vải, quy trình đánh số, phối kiện, ép dán mex, phương pháp hạch toán bàn cắt và các nguyên tắc quản lý quy trình cắt bán thành phẩm.
• Kỹ năng: Thực hiện đúng quy trình kỹ thuật trải vải; thao tác vận hành các thiết bị cắt đảm bảo độ chính xác kích thước và an toàn lao động; thực hiện bóc tập, đánh số, phối kiện theo quy định kỹ thuật; hoàn thành tính toán hạch toán định mức bàn cắt.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Xây dựng tính chính xác, cẩn thận và năng lực tổ chức, sắp xếp công việc khoa học trong phân xưởng cắt.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình được thiết kế theo 5 bài học tương ứng với tiến trình công nghệ sản xuất thực tế tại xí nghiệp: Trải vải; Cắt bán thành phẩm; Đánh số, phối kiện bán thành phẩm; Hạch toán bàn cắt; và Điều hành quản lý quy trình cắt bán thành phẩm. Điểm đặc sắc của giáo trình là việc tích hợp trực tiếp hệ thống hồ sơ kỹ thuật, biểu mẫu quản lý và lệnh sản xuất thực tế từ các đơn vị sản xuất may mặc như Công ty Cổ phần May Tây Đô và Tổng Công ty May Việt Tiến.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 5 bài học chuyên đề theo logic tuần tự của quy trình chuẩn bị sản xuất và cắt may công nghiệp:

• Bài 1: Trải vải: Phân loại nguyên liệu dệt may (theo xơ sợi: vải đồng nhất, không đồng nhất, vải pha; theo công dụng: dân dụng, công nghiệp; theo phương pháp sản xuất: vải mộc, xù lông, trơn nhẵn, nhiều màu). Xác định khổ vải (khổ hẹp 70–90 cm, khổ rộng) và mặt vải. Trình bày 3 phương pháp trải vải gồm: trải vải zigzac (liên tục), trải vải cắt đầu bàn có chiều (gián đoạn) và trải vải cắt đầu bàn không chiều. Hướng dẫn sử dụng thiết bị (bàn trải dài 6–16 m, rộng 1–2 m, máy cắt đầu bàn, máy trải tự động). Trình bày 3 kỹ thuật sang sơ đồ: xoa phấn sơ đồ 1:1 đục lỗ, cắt sơ đồ cùng bàn vải và vẽ lại mẫu theo sơ đồ mini 1:5.
• Bài 2: Cắt bán thành phẩm: Tổng quan thiết bị cắt (máy cắt tay dao đĩa, máy cắt tay dao thẳng, máy cắt vòng cố định có đệm khí, máy cắt tự động bằng tia laser/tia nước) và trang bị bảo hộ (găng tay kim loại). Quy trình công nghệ cắt gồm 4 phương pháp: cắt phá, cắt thô, cắt tinh (cắt gọt các chi tiết nhỏ như cổ, cầu vai, đô, trụ tay) và buộc bán thành phẩm. Tiến trình 6 bước áp mẫu, định vị kẹp, cắt phá, cắt thô, kẹp giữ và chuyển cắt tinh bằng rập cứng.
• Bài 3: Đánh số, phối kiện bán thành phẩm: Mục đích ngăn ngừa hiện tượng loang màu, nhầm lẫn lớp vải và hỗ trợ rải chuyền. Các phương pháp đánh số (bằng decal, bút chì/sáp, phấn bay, máy dán số, máy đánh số tới). Nguyên tắc đánh số trong đường may với chiều cao số $\le 2/3$ độ rộng đường may. Quy trình bóc tập (sử dụng phiếu kích thước $7 \times 12\text{ cm}$), phối kiện, kiểm thân và thay thân lỗi. Công nghệ ép dán keo/mex: thông số nhiệt độ ($110–170^\circ\text{C}$), thời gian ($12–24\text{ giây}$), áp suất; vận hành máy ép phẳng và máy ép trục liên tục; quy trình 4 giai đoạn (chuẩn bị, ủi mồi, kết dính, định hình) và phương pháp kiểm tra độ bám dính bằng máy đo cường lực hoặc thử giặt 10 lần.
• Bài 4: Hạch toán bàn cắt: Phương pháp tính toán lượng vải tiêu hao và vải thừa/đầu tấm theo công thức: $$H = (DSĐ + 3) \times L + H_{bc}$$ (Trong đó: $H$ là lượng vải tiêu hao, $DSĐ$ là chiều dài sơ đồ, $3\text{ cm}$ là độ dư đầu bàn, $L$ là số lớp vải, $H_{bc}$ là phát sinh đầu tấm). Hệ thống bài tập tính toán với đơn vị chuyển đổi $1\text{ yard} = 0.9144\text{ m}$.
• Bài 5: Điều hành quản lý quy trình cắt bán thành phẩm: Sơ đồ tổ chức nhân sự phân xưởng cắt (quản đốc, phó quản đốc, nhân viên hạch toán, nhân viên trải/cắt, nhân viên đánh số/phối kiện, nhân viên ủi ép mex). Hệ thống tài liệu kỹ thuật gồm: Tiêu chuẩn kỹ thuật, Lệnh sản xuất kiêm phiếu cấp vật tư, Bảng hướng dẫn sử dụng nguyên phụ liệu, Phiếu hạch toán bàn cắt, Lệnh tác nghiệp cắt, Bảng quy định cắt và Bảng hướng dẫn đánh số - ép keo.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành nền tảng kiến thức kỹ thuật thông qua các nội dung:

• Lý thuyết vật liệu dệt: Cấu trúc xơ sợi, cơ chế liên kết sợi dệt thoi/dệt kim, độ co giãn, hướng canh sợi (dọc, ngang, xéo $45^\circ$) và tính chất bề mặt vải.
• Nguyên lý chuyển động cắt và cơ học tiếp xúc: Cơ chế tác động của lưỡi dao thẳng, dao đĩa và lưỡi cưa vòng; lực ma sát bàn cắt và vai trò của hệ thống đệm khí.
• Động học liên kết nhiệt: Nguyên lý nóng chảy và đóng rắn của màng keo nhựa nhiệt dẻo trên mex dựng dưới sự kiểm soát của nhiệt độ, áp suất nén và chu kỳ thời gian.
• Nguyên lý định mức vật tư: Cấu trúc định mức tiêu hao nguyên liệu, quản lý hao hụt đầu bàn và hạch toán xử lý vải đầu khúc/đầu tấm.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác kéo trải vải đúng độ căng tự nhiên; lấy dấu sơ đồ chính xác; vận hành an toàn máy cắt dao đĩa, dao thẳng, máy cắt vòng và máy ép keo nhiệt; thực hiện bấm dấu, khoan dấu định vị.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích tính chất mặt vải (phải/trái, hoa văn một chiều, sọc caro); tính toán tối ưu hóa số lớp trải và chia cuộn vải theo định mức; nhận diện và phân loại khuyết tật sợi/vải để thay thân kịp thời.
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Đọc và triển khai hồ sơ kỹ thuật; lập bảng hướng dẫn đánh số chuẩn; tổ chức luân chuyển bán thành phẩm đồng bộ về mã hàng, màu sắc và cỡ vóc cho chuyền may.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình sử dụng phương pháp tiếp cận đào tạo tích hợp (kết hợp lý thuyết công nghệ và thực hành nghề nghiệp), tập trung vào các hình thức:

• Bài tập tính toán và xử lý số liệu: Người học thực hiện giải các bài toán hạch toán bàn cắt phức hợp. Ví dụ: Bài tập 1 và Bài tập 2 yêu cầu tính toán lượng vải tiêu hao cho 3–4 sơ đồ có chiều dài khác nhau (từ $3.7\text{ m}$ đến $5.25\text{ m}$) từ danh sách 19–20 cây vải nhập kho tính theo đơn vị yard, khống chế số lớp tối đa trên mỗi bàn trải ($40–50\text{ lớp}$).
• Nghiên cứu hồ sơ kỹ thuật mẫu (Case studies): Phân tích trực tiếp bộ tài liệu kỹ thuật của mã hàng thực tế áo sơ mi nam tay dài lai bầu (mã 1K1675 BND/L3, đơn hàng 3.183 sản phẩm của khách hàng Kinh doanh – Việt Tiến; đơn hàng AH–TD 11 số lượng 991 sản phẩm của Công ty May Tây Đô). Người học thực hành bóc tách quy cách 24 chi tiết vải chính và 7 chi tiết keo dựng (NI 2553, 6605).
• Thực hành xưởng: Rèn luyện kỹ năng định vị sơ đồ, thao tác máy cắt theo đường bao rập, kỹ thuật mang găng tay bảo hộ kim loại, thực hành dán số bằng máy dán số/máy đính số tới, vận hành máy ép dán phẳng và máy ép dán trục liên tục.
• Phương pháp đánh giá: Đánh giá thông qua việc kiểm tra độ chính xác thông số chi tiết cắt so với dưỡng mẫu/rập thiếc; kiểm tra độ bám dính mex bằng máy đo lực kéo; chấm điểm bảng tính hạch toán tiêu hao vải và kiểm tra an toàn điện xưởng may.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên đối chiếu các bước công nghệ với bảng quy chuẩn may (mật độ mũi chỉ $6\text{ mũi/cm}$, cự ly diễu, quy cách chừa đường may), tự rèn luyện kỹ năng đọc bản vẽ vị trí đánh số mặt phải/mặt trái của áo sơ mi.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính thực tế từ tài liệu doanh nghiệp: Giáo trình không sử dụng dữ liệu giả định mà tích hợp các biểu mẫu kỹ thuật công nghiệp có mã hiệu và ngày ban hành cụ thể (Biểu mẫu Phòng Kỹ thuật: Bm/PKT/7.1–01, Biểu mẫu Phòng Chuẩn bị sản xuất: Bm/PSX/7.1–01).
• Phân loại thiết bị đồng bộ: Trình bày chi tiết từ các dụng cụ cơ bản (thước gạt gỗ, kéo, kẹp sắt) đến các thiết bị công nghiệp hiện đại (máy trải vải tự động liên kết khối, máy cắt vòng có lỗ phun khí giảm ma sát bề mặt, máy cắt tự động điều khiển lập trình bằng tia nước/laser, máy khoan dấu).
• Quy chuẩn hóa vị trí đánh số và ép keo: Hệ thống hóa chi tiết các vùng đánh số mặt trái (thân trước trái, thân trước phải, thân sau, đô sau) và mặt phải (lá cổ ngoài, chân cổ ngoài, mangset) cho chủng loại áo chemise, kèm quy định mức xử lý thay đổi chi tiết rập (dưới 3 chi tiết hoặc từ 4 chi tiết trở lên).
• Ứng dụng công thức định mức trực tiếp: Cung cấp công thức hạch toán cụ thể, gắn liền với các thông số dung sai đầu bàn ($2–3\text{ cm}$), giúp chuẩn hóa quy trình tính toán vật tư cho phân xưởng cắt công nghiệp.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên ngành May thời trang, Công nghệ Dệt may, Thiết kế thời trang tại các trường đại học, cao đẳng và trung cấp kỹ thuật học tập mô đun MĐ 21.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức cơ sở về Vật liệu may (nhận biết tính chất xơ, sợi, cấu trúc dệt, độ co giãn), Thiết kế rập/Giác sơ đồ và Kỹ thuật may cơ bản.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, biên soạn bài giảng tích hợp lý thuyết - thực hành, thiết kế đề bài hạch toán vật tư và xây dựng quy trình kiểm tra an toàn xưởng cắt.
• Cán bộ kỹ thuật và nhân viên phân xưởng: Dùng làm tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho nhân viên tổ trải cắt, nhân viên thống kê hạch toán định mức, nhân viên phòng Chuẩn bị sản xuất (CBSX) tại các doanh nghiệp may mặc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Giáo trình phù hợp với sinh viên chuyên ngành May thời trang, Công nghệ Dệt May, giảng viên kỹ thuật may và cán bộ quản lý, nhân viên kỹ thuật làm việc tại bộ phận cắt của các xí nghiệp may công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học mô đun này?
Người học cần nắm vững kiến thức về phân loại vật liệu may (đặc tính các loại vải, mex dựng), phương pháp đo đạc thông số hình học, nguyên lý thiết kế mẫu rập và đọc hiểu bản vẽ tiêu chuẩn kỹ thuật trang phục.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết may tổng quát?
Giáo trình tập trung chuyên sâu vào quy trình công nghệ trải vải, cắt bán thành phẩm, đánh số và hạch toán; cung cấp hệ thống hồ sơ kỹ thuật sản xuất thực tế (mã hàng 1K1675 BND/L3, đơn vị May Tây Đô, May Việt Tiến) với đầy đủ bảng thông số, lệnh cắt và tỷ lệ cỡ vóc.

4. Làm sao để tự học và làm chủ nội dung giáo trình hiệu quả?
Người học cần kết hợp đọc hiểu lý thuyết công nghệ với việc thực hành giải toán hạch toán cuộn vải (bài tập chuyển đổi yard/mét), phân tích các bảng quy định cắt chi tiết và ghi nhớ các nguyên tắc an toàn vận hành máy cắt, máy ép keo.

5. Có những biểu mẫu kỹ thuật nào được cung cấp kèm theo trong giáo trình?
Giáo trình cung cấp các biểu mẫu thực tế gồm: Lệnh sản xuất kiêm phiếu cấp vật tư, Tiêu chuẩn kỹ thuật áo sơ mi, Phiếu hạch toán bàn cắt, Bảng hướng dẫn sử dụng nguyên phụ liệu, Bảng quy định cắt, Bảng hướng dẫn đánh số chuẩn và mẫu Phiếu bóc tập kích thước $7 \times 12\text{ cm}$.

---

Kết luận

Giáo trình Công nghệ trải vải và cắt bán thành phẩm (Mã mô đun: MĐ 21) của tác giả Trần Thị Hồng Nhị hệ thống hóa toàn bộ kiến thức kỹ thuật và quy trình quản trị tại phân xưởng cắt trong dây chuyền may công nghiệp. Lộ trình học tập được thiết kế mạch lạc từ khâu nhận diện vật liệu, chuẩn bị trải vải, kỹ thuật cắt phá - cắt thô - cắt tinh, công đoạn đánh số, phối kiện, ép mex cho đến tính toán hạch toán định mức và điều hành sản xuất.

Tài liệu cung cấp nền tảng chuẩn hóa giúp người học nắm vững thao tác kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu vận hành thực tế tại các doanh nghiệp dệt may hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Hòa chung sự phát triển của các ngành khoa học kỹ thuật, ngành Công nghệ Dệt - May - Thời trang cũng đang tiến những bước tiến dài và mạnh mẽ. Công nghệ thông tin đã len lỏi vào trong các quá trình sản xuất từ những mặt hàng quần áo thông thường đến những sản phẩm thời trang cao cấp. Nhờ Công nghệ thông tin, việc tự động hóa sản xuất ngành may đạt hiệu quả kinh tế cao.

Mặc dù vậy, so với các ngành công nghiệp dịch vụ khác như cơ khí, xây dựng hay viễn thông… thì mức độ tin học hóa sản xuất của ngành may vẫn chưa cao. Phần lớn Công nghệ thông tin được áp dụng ở khâu triển khai sản xuất như khâu thiết kế sản phẩm… còn ở các khâu khác trong quá trình sản xuất việc ứng dụng Công nghệ thông tin còn gặp nhiều trở ngại. Nằm trong khối kiến thức về môn cơ sở môn học “công nghệ trải và cắt BTP”giúp sinh viên ngành may nắm bắt những kiến thức cơ bản về Mô đun trải vải và cắt bán thành phẩm là mô đun chuyên môn nghề trong danh mục các môn học, môđun đào tạo tự chọn của nghề May thời trang. Mô đun trải vải và cắt bán thành phẩm mang tính tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, là một phần trong quá trình sản xuất may công nghiệp đòi hỏi kiến thức chuyên môn vững vàng, vừa đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo, có thể vận dụng cụ thể vào trong sản xuất ngành may sau khi ra trường.

Nội dung môn học “công nghệ trải và cắt BTP” như sau: Bài 1: Trải vải Bài 2: Cắt bán thành phẩm 1 Bài 3: Đánh số, phối kiện bán thành phẩm Bài 4: Hạch toán bàn cắt Bài 5: Điều hành quản lý quy trình cắt bán thành phẩm Trong quá trình biên soạn tài liệu này chắc chắn sẽ không tránh khỏi những sai sót không mong muốn, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp, các em sinh viên tài liệu này hoàn thiện trong lần chỉnh sửa sau. Xin chân thành cảm ơn. An giang, ngày tháng năm 2020 Người biên soạn Trần Thị Hồng Nhị 2 MỤC LỤC Lời giới thiệu………………………………………………………………. 3 Giáo trình mô đun Công nghệ trải và cắt BTP…………………………….

5 BÀI 1: TRẢI VẢI I. Công đoạn trải vải ………………………………………………………………………………. Công đoạn sang mẫu ……………………………………………………………….13 BÀI 2: CẮT BÁN THÀNH PHẨM I. Công đoạn chuẩn bị cắt ……………………………………………………………….

Công đoạn cắt vải …………………………………………………….20 BÀI 3: ĐÁNH SỐ, PHỐI KIỆN BÁN THÀNH PHẨM I. Bóc tập và phối kiện bán thành phẩm………………………………. Công đoạn ép dán ………………………………………………….31 BÀI 4: HẠCH TOÁN BÀN CẮT I. Cách hạch toán bàn cắt …………………………………………….36 3 BÀI 5: ĐIẦU HÀNH QUẢN LÝ QUY TRÌNH CẮT BÁN THÀNH PHẨM I.

Quản lý quá trình cắt bán thành phẩm ……………………………. Các tài liệu kỹ thuật phân xưởng cắt………………………………. Thực hiện theo kế hoạch cắt…………………………………………51 IV. Tổ chức quản lý trong phân xưởng cắt……………….51 TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………….……54 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN CÔNG NGHỆ TRẢI VẢI VÀ CẮT BÁN THÀNH PHẨM Tên mô đun: CÔNG NGHỆ TRẢI VẢI VÀ CẮT BÁN THÀNH PHẨM Mã mô đun: MĐ 21 I.

VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN: 1. Vị trí: Mô đun trải vải và cắt bán thành phẩm là mô đun chuyên môn nghề trong danh mục các môn học, môđun đào tạo tự chọn của nghề May thời trang.Tính chất: Mô đun trải vải và cắt bán thành phẩm mang tính tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, là một phần trong quá trình sản xuất may công nghiệp đòi hỏi kiến thức chuyên môn vững vàng, vừa đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo. MỤC TIÊU MÔ ĐUN: 1. Về kiến thức: Trình bày được các phương pháp trải vải, sang dấu trên sơ đồ.

Trình bày được các phương pháp cắt vải. Trình bày được các phương pháp đánh số trong ngành may. Về kỹ năng: Trải vải đúng nguyên tắc, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Thực hiện cắt bán thành phẩm đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và an toàn lao động.

Thực hiện việc bóc tập, đánh số đúng quy định, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác và sắp xếp các công việc trong bộ phận cắt một cách hiệu quả và khoa học. 5 BÀI 1 : TRẢI VẢI Giới thiệu: Nguyên liệu trong ngành may bao gồm các sản phẩm của ngành kéo sợi và ngành dệt như: chỉ vải, vải lót, vải dựng. Ngoài ra, còn là sản phẩm của các ngành phụ thuộc khác như móc, dây kéo, thun.Nắm được tính chất nguyên liệu, chúng ta sẽ sử dụng chúng có hiệu quả kinh tế cao hơn trong sản xuất, sẽ bảo quản vật liệu tốt hơn, tránh được lỗi do chất lượng của nguyên phụ liệu không đảm bảo Nguyên phụ liệu may có những tính chất chung, đồng thời cũng có những tính chất riêng.

Mục tiêu: Trình bày được các phương pháp trải vải. Trải vải đảm bảo quy cách và yêu cầu kỹ thuật, tiết kiệm nguyên liệu Nội dung chính: I. CÔNG ĐOẠN TRẢI VẢI: 1. Khái niệm: Trải vải là cách đặt chồng lên nhau nhiều lớp vải tương đương nhau về khổ cũng như chiều dài trên bàn cắt để sang sơ đồ trên bàn vải.

Sau đó, cắt theo sơ đồ đã giác nhằm mục đích: khi cắt một chi tiết sản phẩm, ta được cùng một lúc số lượng chi tiết bằng số lớp của bàn vải. Công đoạn chuẩn bị trải vải: − Chuẩn bị các chi tiết rập cứng. − Tỉ lệ cỡ vóc trong bàn trải phải phù hợp với đơn đặt hàng. − Kiểm tra sơ đồ đã giác đã có đủ số lượng trong 1 sản phẩm hay chưa.

− Các cuộn vải có chiều dài khác nhau thì cần phải có phương án trải khác nhau. − Trước khi trải, vải phải được ổn định sức căng ở trạng thái tự do. Cách xác định chủng loại vải, khổ vải, mặt vải: a. Xác định chủng loại vải: ě Vải là sản phẩm của ngành dệt và là nguyên liệu của ngành may.

Vải được làm ra từ xơ, sợi theo nhiều cách khác nhau bằng phương pháp dệt hay liên kết kỹ thuật. ě Mục đích của việc xác định chủng loại vải là để thuận tiện cho việc sử dụng vải trong các lĩnh vực khác nhau. Người ta phân chủng loại vải như sau: + Theo thành phần xơ, sợi: • Vải đồng nhất: được dệt từ một loại xơ hay sợi duy nhất. Ví dụ: vải bông, vải lanh, lụa… • Vải không đồng nhất: được dệt từ hai hệ sợi ngang và dọc được sử dụng từ những loại xơ hay sợi khác nhau.

Tuy nhiên mỗi hệ sợi là một loại sợi đồng nhất với nhau. Ví dụ: một hệ là sợi bông còn hệ kia là sợi len, sợi tơ tằm hay sợi hoá học. • Vải pha: phổ biến là sợi pha. Ví dụ: vải katê là loại vải có sợi bông pha polyester, sợi len pha visco.

+ Theo công dụng của vải: • Vải dân dụng: vải dùng cho may mặc, dùng cho sinh hoạt (khăn bàn, tấm trải giường, mền…) • Vải công nghiệp: là loại vải phục vụ trong sản xuất như vải lót da nhân tạo, vải bạt, vải bao bì… + Theo phương pháp sản xuất: Có nhiều loại và được phân chia thành các dạng như vải mộc, vải xù lông, vải trơn nhẫn, vải nhiều màu, vải nhiều lớp… • Vải mộc: là vải lấy trực tiếp từ máy dệt, chưa qua khâu hoàn tất. Loại vải này cứng, 7 thấm nước kém, mặt vải không đẹp, có nhiều tạp chất. Vải thường được dùng trong các ngành công nghiệp khác. • Vải xù lông: trên đầu sợi có các sợi nổi lên do vòng sợi tạo nên.

Ta thường gặp ở các dạng khăn lông, vải nhung. • Vải trơn nhẫn: là loại vải khác với vải xù lông, trên mặt vải không có các xơ che phủ các đường dệt, mặt vải trơn nhẫn. • Vải nhiều màu: vải sọc, sarô. Xác định khổ vải: ě Khổ vải là chiều rộng tấm vải.

Nó được xác định là đường vuông góc với biên vải và được đo từ mép biên này sang mép bên kia của cây vải. Khổ vải phải được kiểm tra ít nhất 3 lần/ 1 cây, tại 3 vị trí đầu cây, giữa cây và cuối cây ở tất cả các cuộn. ě Tuỳ theo cách sử dụng mà ta có các khổ vải qui định khác nhau sao cho dùng để cắt bán thành phẩm sẽ tiết kiệm được nhiều vải nhất. Người ta thường chia 2 loại khổ vải sau: + Loại khổ hẹp: thường có chiều rộng từ 70, 75, 80, 90 cm.

+ Loại khổ rộng: thường có chiều rộng từ 1. Xác định mặt vải: 8 Tuỳ thuộc vào kiểu dệt, cách hoàn tất, in bông,…. Mặt phải thường rõ ràng, màu sắc đậm hơn, chất lượng mặt vải đẹp hơn, ít bị lỗi, lỗ kim ở biên láng nhất. Vải có hoa văn thì mặt phải thể hiện rõ hoa văn.

Đối với các loại vải quần tây, vải kaki thì khi ta nhìn vào mặt phải thể hiện rõ dấu sắc. Các phương pháp và công nghệ trải vải: a. Phương pháp trải vải: tuỳ theo tính chất của các loại vải: vải có 2 mặt giống nhau, vải có mặt phải - mặt trái, vải một chiều…ta áp dụng những phương pháp trải vải sau: ě Phương pháp trải vải zigzac: (trải vải liên tục) + Trong cách trải vải này, các lớp vải được đặt 2 mặt phải úp vào nhau, 2 mặt trái úp vào nhau từng đôi một không cắt đầu bàn. Chiều của mỗi lớp vải ngược nhau.

+ Ưu điểm: thích hợp với loại vải uni, vải hoa văn tự do; tận dụng được công suất trải. + Nhược điểm: không thích hợp với loại vải nhung, hoa văn 1 chiều, hao phí đầu bàn nhiều, dễ gây nhầm lẫn mặt vải khi đánh số và may. ě Phương pháp trải vải cắt đầu bàn có chiều: (trải vải gián đoạn, trải vải một chiều) + Các lớp vải được đặt mặt phải và mặt trái úp vào nhau, các lớp vải đi cùng chiều. Lớp vải trải xong sẽ được cắt đầu bàn, công nhân đi về điểm xuất phát.

Một lượt đi về của công nhân là không tải. 9 + Ưu điểm: thích hợp với tất cả các loại vải uni, vải hoa văn tự do, đặt biệt thích hợp với các loại vải nhung, vải có hoa văn 1 chiều, giảm hao phí đầu bàn, ít nhầm lẫn mặt vải khi đánh số và may. + Nhược điểm: công suất trải vải thấp, thời gian trải một bàn trải lâu. ě Phương pháp trải vải cắt đầu bàn không chiều: (trải vải 2 chiều) + Là kiểu trải vải tương tự như kiểu zigzac nhưng mỗi lớp vải đều có cắt đầu bàn.