TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Tiện trụ ngắn, tiện trụ dài là một trong những mô đun chuyên ngành của nghề Cắt gọt kim loại được biên soạn dựa theo chương trình đào tạo đã xây dựng và ban hành năm 2021 của Trường cao đẳng nghề Cần Thơ dành cho nghề Cắt gọt kim loại hệ Cao đẳng. Giáo trình được biên soạn làm tài liệu học tập, giảng dạy nên giáo trình đã được xây dựng ở mức độ đơn giản và dễ hiểu, trong mỗi bài học đều có ví dụ và bài tập tương ứng để áp dụng và làm sáng tỏ phần lý thuyết.
Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã dựa trên kinh nghiệm thực tế giảng dạy, tham khảo đồng nghiệp, tham khảo các giáo trình hiện có và cập nhật những kiến thức mới có liên quan để phù hợp với nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế. Nội dung giáo trình được biên soạn với lượng thời gian đào tạo 75 giờ gồm có: Bài 1 MH21-01: Nội quy và những quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ Bài 2 MĐ21-02: Vận hành và bảo dưỡng máy tiện vạn năng Bài 3 MĐ21-03: Dao tiện ngoài – mài dao tiện ngoài Bài 4 MĐ21-04: Tiện trụ trơn ngắn Bài 5 MĐ21-05: Tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm Bài 6 MĐ21-06: Tiện trụ bậc Bài 7 MĐ21-07: Tiện trụ dài L ≈ 10d Bài 8 MĐ21-08: Dao tiện rãnh, dao cắt đứt – mài dao tiện rãnh, dao cắt đứt Bài 9 MĐ21-09: Tiện rãnh Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo nhưng không tránh được những thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô và bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ điều chỉnh hoàn thiện hơn. Xin chân thành cám ơn! Cần Thơ, ngày tháng năm 2021 Tham gia biên soạn 1.
Chủ biên: Huỳnh Chí Linh 2 MỤC LỤC Trang TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. 1 LỜI GIỚI THIỆU. 3 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN. NỘI QUY VÀ NHỮNG QUY ĐỊNH KHI THỰC TẬP TẠI XƯỞNG MÁY CÔNG CỤ.
Nguyên nhân gây mất an toàn lao động. Tại sao lại phải tuân thủ nội quy và thực hành an toàn tại xưởng sản suất. Nội quy an toàn tại xưởng cơ khí. 9 BÀI 2: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY TIỆN VẠN NĂNG.
Các bộ phận cơ bản của máy tiện vạn năng. Thao tác vận hành và bảo dưỡng máy tiện vạn năng. Thao tác vận hành. Chăm sóc, bảo dưỡng, tổ chức nơi làm việc và các biện pháp an toàn khi sử dụng máy tiện.
Hướng dẫn thực hành. 28 BÀI 3: DAO TIỆN NGOÀI – MÀI DAO TIỆN NGOÀI. Yêu cầu đối với vật liệu làm dao. Tính năng cắt gọt và thành phần của các loại vật liệu làm dao tiện.
Hợp kim cứng. Các bộ phận chủ yếu của dao tiện. Các bề mặt dùng để xác định các góc của dao. Các góc cơ bản của dao cắt.
Các góc của dao trên mặt cắt chính (hình 3. Các góc của dao trên hình chiếu bằng: Hình 3. Phân loại dao tiện. Mài dao tiện.
Sự mài mòn dao và quy tắc an toàn khi sử dụng máy mài 2 đá. Phương pháp chế tạo và mài dao tiện ngoài. Các bước thực hiện. Hướng dẫn thực hành.
41 BÀI 4: TIỆN TRỤ TRƠN NGẮN. Yêu cầu kỹ thuật của mặt trụ ngoài. Phương pháp tiện trụ trơn ngoài khi phôi được gá trên mâm cặp. Các loại dao dùng để tiện mặt trụ ngoài.
Phương pháp gá dao. Lựa chọn chế độ cắt khi tiện ngoài. Phương pháp tiện trụ trơn. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.
Hướng dẫn thực hành. 49 BÀI 5: TIỆN MẶT ĐẦU VÀ KHOAN LỖ TÂM. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục khi tiện mặt đầu. Khoan lỗ tâm.
Yêu cầu kỹ thuật của lỗ tâm. Hình dáng và kích thước lỗ tâm. Phương pháp khoan lỗ tâm. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục khi khoan lỗ tâm.
Hướng dẫn thực hành tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm. 57 BÀI 6: TIỆN TRỤ BẬC. Yêu cầu kỹ thuật của trụ bậc. Phương pháp tiện trụ bậc.
Tiện trục bậc trong sản xuất đơn chiếc. Tiện trụ bậc trong sản xuất hàng loạt. Phương pháp kiểm tra trục bậc. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh khi tiện trụ bậc.
Hướng dẫn thực hành. 64 BÀI 7: TIỆN TRỤ DÀI L ≈10d. Yêu cầu kỹ thuật của trục trơn khi gia công. Phương pháp tiện trục trơn có chiều dài l ≈10d.
Phương pháp gá phôi trên mâm cặp và một đầu tâm. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh. Hướng dẫn thực hành tiện trục trơn gá trên mâm cặp và một đầu tâm. Phương pháp gá phôi trên hai mũi tâm.
Định vị và kẹp chặt phôi. Điều chỉnh máy để tiện trục trơn. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh. Hướng dẫn thực hành tiện trụ trơn gá trên hai mũi tâm.
DAO TIỆN RÃNH, DAO CẮT ĐỨT - MÀI DAO TIỆN RÃNH, DAO CẮT ĐỨT. Cấu tạo của dao cắt rãnh, cắt đứt. Mài dao tiện rãnh, dao cắt đứt. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh khi mài dao cắt rãnh, dao cắt đứt.
Hướng dẫn thực hành. 80 BÀI 9: TIỆN RÃNH. Yêu cầu kỹ thuật của bề mặt cắt và rãnh cắt. Phương pháp tiện rãnh.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh khi cắt rãnh. Hướng dẫn thực hành. 85 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 89 4 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: TIỆN TRỤ NGẮN, TIỆN TRỤ DÀI Mã mô đun: MĐ21 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun này được học sau khi đã học xong các môn học, mô đun như: Vẽ kỹ thuật, dung sai đo lường, nguyên lý cắt, an toàn lao động, nguội cơ bản,.
- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề thuộc mô đun đào tạo nghề bắt buộc. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Đây là mô đun thực tập trên máy công cụ đầu tiên giúp sinh viên phát triển các kiến thức về gia công cắt gọt trên máy công cụ và rèn luyện các kỹ năng cơ bản về vận hành máy tiện và gia công các chi tiết cơ bản. Đồng thời, các kiến thức học được ở mô đun này cũng là nền tảng để tiếp thu các kiến thức ở các mô đun, môn học tiếp theo trong chương trình. Mục tiêu của mô đun: Sau khi học xong mô đun này, người học có năng lực: Về kiến thức: - Giải thích được tầm quan trọng và ý nghĩa của nội qui và những qui định khi thực tập tại xưởng máy công cụ.
- Phân tích được nguyên lý gia công, độ chính xác kinh tế, độ chính xác đạt được của các công nghệ gia công cắt gọt kim loại có phoi. - Trình bày được các các thông số hình học của dao tiện. - Phân tích được yêu cầu của vật liệu làm phần cắt gọt. - Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao tiện phá thẳng, dao tiện bậc, dao cắt rãnh, cắt đứt.
- Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục khi tiện trụ ngoài, tiện bậc, cắt rãnh. Về kỹ năng: - Bảo dưỡng và vận hành máy tiện đúng quy trình và yêu cầu kỹ thuật đề ra. - Vận hành máy mài 2 đá đảm bảo an toàn, đúng quy trình kỹ thuật. - Mài được dao tiện ngoài đạt độ nhám Ra1.25, lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy.
- Mài được dao tiện rãnh, cắt đứt đúng yêu cầu kỹ thuật. - Vận hành thành thạo máy tiện để tiện trụ trơn ngắn, trụ bậc, tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện trụ dài l 10d , tiện cắt rãnh, cắt đứt đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. Năng lưc tự chủ và tự chịu trách nhiệm: - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. - Nâng cao ý thức, tác phong công nghiệp.
Nội dung của mô đun: Thời gian (giờ) Thực hành, Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý thí nghiệm, Kiểm TT số thuyết thảo luận, tra bài tập 1 Bài 1: Nội quy và những quy định khi 1 1 0 0 5 thực tập tại xưởng máy công cụ 1. Nguyên nhân gây mất an toàn lao 0,5 động 2. Tại sao phải tuân thủ nội quy và thực 0,5 hành an toàn tại xưởng sản xuất 3. Nội quy an toàn tại xưởng cơ khí 1 2 Bài 2.
Vận hành và bảo dưỡng máy 10 2 8 tiện vạn năng 1. Các bộ phận cơ ản của máy tiện vạn 0,5 năng 2. Thao tác vận hành và bảo dưỡng máy 1 tiện vạn năng 3. Hướng dẫn thực hành 0,5 8 3 Bài 3.
Dao tiện ngoài – mài dao tiện 7 2 4 1 ngoài 1. Yêu cầu đối với vật liệu làm dao 0,25 1 2. Tính năng cắt gọt và thành phần các 0,25 loại vật liệu làm dao tiện 3. Các bộ phận chủ yếu của dao tiện 0,25 4.
Các bề mặt dùng để xác định các góc 0,25 của dao 5. Các góc cơ bản của dao cắt 0,25 6. Phân loại dao tiện 0,25 7. Mài dao tiện 0,25 8.
Hướng dẫn thực hành 0,25 4 4 Bài 4. Tiện trụ trơn ngắn 10 2 8 1. Yêu cầu kỹ thuật của mặt trụ ngoài 0,25 2. Phương pháp tiện trụ ngoài khi phôi 1,25 được gá trên mâm cặp 3.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và 0,25 biện pháp khắc phục 4. Hướng dẫn thực hành 0,25 8 5 Bài 5. Tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm 10 2 8 1. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và 0,25 biện pháp khắc phục khi tiện mặt đầu 3.
Khoan lỗ tâm 0,5 4. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và 0,25 biện pháp khắc phục khi khoan lỗ tâm 5. Hướng dẫn thực hành tiện mặt đầu và 0,5 8 khoan lỗ tâm 6 Bài 6.