SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN TRỤ NGOÀI NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. Cao Lãnh, năm 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các tiêu đề đích về đào tạo và tham khảo. Mọi tiêu đề đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với tiêu đề đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Tiện trụ ngoài được xây dựng và biên soạn trên cơ sở chương trình khung đào tạo nghề Cắt gọt kim loại của Trường TCN – GDTX Tháp Mười.
Giáo trình được biên soạn theo các nguyên tắc: Tính định hướng thị trường lao động; Tính hệ thống và khoa học; Tính ổn định và khoa học; Hướng tới liên thông; Tính hiện đại và sát thực với sản xuất. Tài liệu này cung cấp những phần lý thuyết về tiện cơ bản cũng như các kiến thức cần thiết cho thực hành, khuyến khích người học tự học tập, thực tập để hình thành các kỹ năng cơ bản trong gia công trụ ngoài trên các máy tiện vạn năng. Cuối mỗi bài học có các câu hỏi kiến thức và bài tập thực hành kỹ năng nhằm đánh giá kết quả học tập rèn luyện của người học. Ban biên soạn xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Sở LĐ-TB&XH Đồng Tháp, trường TCN – GDTX Tháp Mười đã tạo điều kiện giúp đỡ trong việc biên soạn giáo trình.
Trong quá trình thực hiện, ban biên soạn đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn, khoa học và trách nhiệm của nhiều chuyên gia, mặt khác đây là lần đầu tiên biên soạn giáo trình dựa trên năng lực thực hiện, nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp để giáo trình được hoàn thiện hơn, đáp ứng được yêu cầu thực tế sản xuất của các doanh nghiệp hiện tại và trong tương lai. Tháp Mười, ngày 01 tháng 10 năm 2018 Chủ biên: Nguyễn Thuận Hải Đăng MỤC LỤC BÀI 1. THỰC HIỆN CÔNG TÁC AN TOÀN VÀ VỆ SINH CÔNG NGHIỆP.
Thực hiện công tác an toàn lao động trong gia công tiện. Kỹ thuật an toàn khi gia công cơ khí. Các mối nguy hiểm trong cơ khí:. Các nguyên nhân xảy ra tai nạn do người lao động sử máy móc, thiết bị cơ khí:.
Các biện pháp kỹ thuật an toàn chủ yếu trong cơ khí:. Thực hiện công tác vệ sinh công nghiệp trong gia công tiện. ĐO KIỂM TRONG GIA CÔNG TIỆN. Đo kiểm bằng dụng cụ đo có khắc vạch, dụng cụ đo có mặt số.
Dụng cụ đo có khắc vạch. Dụng cụ đo có bề mặt số (đồng hồ so). Đo kiểm bằng Calip. Đo góc bằng phương pháp đo trực tiếp.
Đo góc bằng phương pháp đo gián tiếp. VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY TIỆN VẠN NĂNG. Vận hành máy tiện. Cấu tạo của máy tiện.
Các phụ tùng kèm theo, công dụng của các phụ tùng. Quy trình vận hành máy tiện. Bảo dưỡng máy tiện. Bảo dưỡng thường xuyên.
Bảo dưỡng định kỳ. TIỆN TRỤ TRƠN NGẮN, TIỆN MẶT ĐẦU VÀ KHOAN LỖ TÂM. Mài dao tiện trụ trơn, tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm. Cấu tạo của dao tiện trụ trơn, tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm.
Các dạng sai hỏng thường gặp khi mài dao. Trình tự thực hiện. Tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật khi tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm.
Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện. Tiện trụ trơn ngắn.
Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của trụ ngắn. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện.
TIỆN TRỤ BẬC. Mài dao tiện trụ bậc. Cấu tạo của dao tiện trụ bậc. Các dạng sai hỏng thường gặp khi mài dao.
Phương pháp mài dao tiện trụ bậc. Tiện trụ bậc. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của trụ bậc. Phương pháp gia công.
Các dạng sai hỏng. Trình tự tiến hành. TIỆN TRỤ DÀI. Tiện trụ dài gá trên mâm cặp và 1 mũi tâm.
Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của trụ dài. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự tiến hành.
Tiện trụ dài gá trên 2 mũi tâm. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện. Mài dao tiện rãnh.
Cấu tạo của dao tiện rãnh. Các dạng sai hỏng thường gặp khi mài dao. Phương pháp mài dao tiện rãnh. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết rãnh.
Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự thực hiện. TIỆN CẮT ĐỨT.
Mài dao tiện cắt đứt. Sự khác biệt giữa của dao tiện cắt đứt và dao tiện rãnh. Các dạng sai hỏng thường gặp khi mài dao. Phương pháp mài dao tiện cắt đứt.
Tiện cắt đứt. Khái niệm và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết được cắt đứt. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng.
Trình tự thực hiện. TIỆN CÔN NGOÀI. Tiện côn bằng dao rộng lưỡi. Khái niệm và các thông số của chi tiết côn.
Đặc điểm của chi tiết khi tiện côn bằng dao rộng lưỡi. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự tiến hành.
Tiện côn bằng cách xoay xiên bàn trượt dọc. Đặc điểm của chi tiết khi tiện côn bằng cách xoay xiên bàn trượt dọc. Phương pháp gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng.
Trình tự tiến hành. Tiện côn bằng cách xê dịch ngang ụ động. Đặc điểm của chi tiết khi tiện côn bằng cách xê dịch ngang ụ động. Phương pháp gia công.
Dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách đề phòng. Trình tự tiến hành.138 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Tiện trụ ngoài Mã mô đun: MĐ15 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: + Mô đun được bố trí ở học kỳ 2 của khóa học. + Trước khi học mô đun này học sinh phải hoàn thành MĐ13. - Tính chất: + Là mô đun chuyên môn.
+ Mô đun này trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng để có thể gia công được các chi tiết dạng trụ ngoài trên máy tiện một cách thành thạo. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun:Trụ ngoài là chi tiết cơ bản nhất của ngành cơ khí, đây cũng là là mảng kiến thức và kỹ năng quan trọng cần có thương thực hiện trong các công việc của thợ tiện. Để thực hiện việc tiện trụ ngoài trên máy tiện đòi hỏi người thợ phải có kiến thức cơ bản, nhanh nhạy và khéo léo trong thao tác mới có thể đạt chất lượng của chi tiết gia công và năng suất mà vẫn an toàn. Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được nội qui và những qui định khi thực tập tại xưởng máy công cụ.
+ Trình bày được quy trình vận hành và bảo dưỡng máy tiện. + Trình bày được phương pháp đo, kiểm tra chi tiết. + Trình bày được các các thông số hình học của dao tiện. + Trình bày được quy trình gia công các chi tiết dạng trụ ngoài.
+ Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. - Kỹ năng: + Vận hành và bảo dưỡng máy tiện đúng theo quy trình. + Đo và kiểm tra được các chi tiết gia công bằng phương pháp tiện. + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao tiện.
+ Mài được dao tiện các chi tiết dạng trụ ngoài đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định. + Tiện được các chi tiết dạng trụ ngoài đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập. + Chủ động và tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học.
+ Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung của môđun: BÀI 1. THỰC HIỆN CÔNG TÁC AN TOÀN VÀ VỆ SINH CÔNG NGHIỆP Giới thiệu: Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp bảo đảm an toàn và vệ sinh công nghiệp khi gia công tiện. - Thực hiện được các biện pháp bảo đảm an toàn và vệ sinh công nghiệp khi gia công tiện.
- Rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc và chủ động trong học tập. Thực hiện công tác an toàn lao động trong gia công tiện. Kỹ thuật an toàn khi gia công cơ khí. Trong gia công cơ khí các chi tiết được chế tạo bằng phương pháp cắt gọt bỏ lượng dư gia công để đạt đúng kích thước và độ bóng theo yêu cầu kỹ thuật.
Khi làm việc tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp có thể xảy ra nhiều hay ít tuỳ thuộc vào loại máy, thiết bị, tùy theo cách bố trí máy, cách bố trí chỗ làm việc, cách thông gió, chiếu sáng và tùy theo mức độ cơ khí hoá, tự động hoá. Các mối nguy hiểm trong cơ khí: Mối nguy hiểm trong cơ khí là nơi và nguồn phát sinh nguy hiểm do hình dạng, kích thước, chuyển động của các phương tiện làm việc, phương tiện trợ giúp, phương tiện vận chuyển cũng như các chi tiết gia công gây tổn thương cho người lao động trong quá trình lao động sản xuất như: - Các bộ phận và cơ cấu máy công cụ: các bộ phận, cơ cấu chuyển động (quay, hay tịnh tiến), các trục truyền động, khớp nối, đồ gá,. - Các mảnh vỡ, mảnh văng của các dụng cụ, vật liệu gia công: mảnh dụng cụ cắt gọt, mảnh đá mài, phôi liệu, chi tiết,. - Điện giật: phụ thuộc các yếu tố như cường độ, điện áp, đường đi của dòng điện qua cơ thể người, thời gian tác động, đặc điểm sinh lý cơ thể người,.
- Các yếu tố nhiệt: kim loại nóng chảy, vật liệu được gia công nhiệt, thiết bị nung, khí nóng, hơi nước nóng,. có thể gây bỏng, cháy rộp da,. - Các chất độc công nghiệp. - Các chất lỏng hoạt tính: Các axit và chất kiềm ăn mòn,.
- Bụi công nghiệp: Có thể gây cháy nổ, gây ẩm ngắn mạch điện, gây tổn thương cơ học, bệnh nghề nghiệp,. - Những yếu tố nguy hiểm khác: làm việc trên cao không đeo dây an toàn, vật rơi từ trên cao xuống, trơn trượt vấp ngã,. Các nguyên nhân xảy ra tai nạn do người lao động sử máy móc, thiết bị cơ khí: 1. Nguyên nhân kỹ thuật: - Máy móc trang thiết bị sản xuất, công nghệ sản xuất có chứa đựng những yếu tố nguy hiểm.