ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM - HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI LƯU HUY HẠNH(Chủ biên) NGUYỄN ANH DŨNG – TRƯƠNG VĂN HỢI GIÁO TRÌNH GIA CÔNG CƠ KHÍ TRÊN MÁY CÔNG CỤ Nghề: Cơ điện tử Trình độ: Cao đẳng (Lưu hành nội bộ) Hà Nội - Năm 2019 LỜI GIỚI THIỆU Để đáp ứng nhu cầu tài liệu học tập cho nghề Cơ điện tử, chúng tôi biên soạn giáo trình Gia công cơ khí trên máy công cụ để phục vụ người học. Giáo trình này chia làm hai phần tách biệt, đó là phần thứ nhất gia công trên máy tiện vạn năng và phần thứ hai là gia công trên máy phay vạn năng. Tuy nhiên đây chỉ là phần cơ bản của nghề cắt gọt kim loại nên nội dung chỉ là cho người học làm quen và gia công những bài tập ở mức độ dễ. Trong quá trình biên soạn tài liệu này vẫn không tránh khỏi những vấn đề thiếu sót nên rất mong sự quan tâm đóng góp ý kiến để giáo trình này của chúng tôi được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn! Hà nội, ngày…….tháng……năm 2019 Chủ biên: Lưu Huy Hạnh 1 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 2 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN. 5 Nội quy xưởng thực hành. Nội quy khi thực tập tại xưởng máy công cụ:.
Những quy định khi thực tại xưởng tại xưởng máy công cụ. Máy tiện và sử dụng máy tiện. Mài, kiểm tra các thông số góc dao tiện, gá dao tiện. Gia công tiện mặt trụ ngoài, tiện mặt đầu, khoan tâm, cắt đứt, cắt rãnh.
Tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm .Tiện trục bậc ngắn. Tiện cắt rãnh, cắt đứt. Tiện cắt đứt. Cấu tạo, công dụng và nguyên lý làm việc máy phay vạn năng.
Quy trình vận hành máy phay. Chăm sóc máy và các biện pháp an toàn khi sử dụng máy phay. Sử dụng đồ gá, dao phay. Gia công phay các mặt phẳng ngang.
Gia công phay các mặt phẳng song song, vuông góc,. Gia công phay mặt bậc. 126 2 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Gia công cơ khí trên máy công cụ Mã số của mô đun: MĐ 31 Số giờ mô đun: 60 giờ I. Vị trí, tính chất của mô đun: Vị trí: - Vị trí: Mô đun có thể được bố trí học sau các môn học cơ sở: MH07, MH08, MH09, MH10, MH11, MH13, MH14, MĐ27; học trước các môn học, mô đun chuyên môn nghề khác.
- Tính chất: Là mô đun bắt buộc trong chương trình đào tạo nghề Cơ điện tử. Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Mô tả được các quy định về nội quy xưởng thực tập. + Trình bày được các phương pháp tiện và phay cơ bản trên máy tiện và máy phay vạn năng. -Kỹ năng: + Vận hành được các loại máy tiện, máy phay vạn năng sử dụng trong nghề cắt gọt kim loại + Liệt kê được các loại dao cắt thường dùng trong gia công tiện, phay + Gia công tiện, phay được các chi tiết có độ chính xác trung bình.
+Tổ chức nơi làm việc gọn gàng, ngăn nắp và đúng các biện pháp an toàn. +Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa; -Năng lực tự chủ và trách nhiệm: +Có tư thế tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật, khả năng làm việc độc lập cũng như khả năng phối hợp làm việc nhóm trong quá trình học tập và sản xuất. + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao tiện; 3 + Mài được dao tiện ngoài đạt độ nhám Ra1.25, lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp; +Nêu được quy trình bảo dưỡng máy tiện; +Trình bày được yêu cầu kỹ thuật và phương pháp tiện trụ ngoài; + Vận hành được máy tiện để tiện trụ trơn ngắn, trụ bậc, tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện cắt rãnh, cắt đứt đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8- 10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp; + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập. Nội dung mô đun: 1.
Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Số Thời gian TT Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành tra* 1 Nội quy xưởng thực hành 1 1 2 Tiện cơ bản 29 5 22 2 3 Phay cơ bản 30 2 26 2 Cộng 60 8 46 4 4 Bài 1 Nội quy xưởng thực hành Mục tiêu: - Trình bày được những qui định xưởng thực hành tiện, phay. - Cam kết thực hiện nghiêm túc qui định khi tham gia thực hành tại xưởng. Nội qui xưởng thực hành tiện, phay. Nội quy khi thực tập tại xưởng máy công cụ: Điều 1: Học sinh phải có mặt trước giờ thực tập từ 5 - 10 phút, để chuẩn bị điều kiện cho thực tập và sản xuất.
Điều 2: Trước khi vào lớp học sinh phải mặc đồng phục, đi giầy, đeo thẻ học sinh và có đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ phục vụ cho học tập và sản xuất. Điều 3: Đi học muộn từ 10 phút trở lên hoặc bỏ học giữa giờ, buổi học đó coi như nghỉ không lý do. Ra khỏi xưởng hoặc nơi thực tập phải xin phép và được sự đồng ý của giáo viên phụ trách. Điều 4: Khi vào xưởng học sinh phải chấp hành tuyệt đối sự phân công hướng dẫn của giáo viên, không được tự ý sử dụng thiết bị, dụng cụ và máy móc, khi chưa được hướng dẫn, phân công hoặc chưa hiểu.
Điều 5: Không được làm đồ tư hoặc lấy cắp vật tư của xưởng trường. Điều 6: Phải đảm bảo đủ thời gian cho học tập, sản xuất, Không được làm việc riêng hoặc đùa nghịch trong giờ học. Điều 7: Không nhiệm vụ không được vào nơi học tập hoặc sản xuất khác. Điều 8: Cuối giờ phải thu dọn vật tư, phôi liệu, vệ sinh dụng cụ, thiết bị, máy móc và nơi làm việc.
Điều 9: Tất cả học sinh thực tập tại xưởng máy công cụ, phải nghiêm chỉnh chấp hành những nội quy trên. Nếu vi phạm tuỳ theo mức độ sẽ bị kỷ luật theo quy định chung của nhà trường. Những quy định khi thực tại xưởng tại xưởng máy công cụ 1. Trước khi làm viêc - Phải mặc quần áo bảo hộ gọn gàng.
Nếu là nữ tóc dài phải quấn lên cho vào trong mũ. 5 - Trước khi cho máy chạy phải kiểm tra an toàn lao động (người và thiết bị), dùng tay quay thử mâm cặp để kiểm tra các bộ phận của máy. - Sắp xếp lại vị trí làm việc, thu dọn những vật thừa ở trên máy và xung quanh vị trí làm việc. - Nếu máy và bộ phận điện bị hỏng phải báo ngay cho người phụ trách.
- Vị trí nơi làm việc phải sạch sẽ, loại bỏ tất cả mọi rác bẩn, phoi, dầu mỡ. Không để dụng cụ, phôi liệu dưới nền nhà ( dưới chân). - Nếu phôi có khối lượng 20 kg trở lên khi gá phải dùng thiết bị nâng cẩu. - Không được để chìa khoá trên mâm cặp khi đã kẹp chặt hoặc tháo phôi xong.
- Trước khi cho máy chạy phải kiểm tra an toàn về tất cả mọi mặt.Trong thời gian làm việc - Không đeo găng tay hoặc bao tay khi làm việc. Nếu ngón tay bị đau, băng lại và đeo găng cao su mỏng. - Không để dung dịch làm nguội hoặc dầu bôi trơn đổ ra bục đứng và nền nhà xung quanh nơi làm việc. - Không rời vị trí làm việc khi máy đang chạy.
- Không thay đổi tốc độ và điều chỉnh các tay gạt khi máy chưa dừng hẳn. - Không đo, kiểm khi máy chưa dừng hẳn. - Trong quá trình tiện phải đeo kính bảo hộ. Sau khi làm việc - Phải tắt động cơ điện.
- Thu dọn và sắt xếp gọn gàng các chi tiết và phôi vào đúng nơi quy định. - Lau chùi sạch sẽ thiết bị, dụng cụ và tra dầu vào các bề mặt làm việc của máy. 6 Bài 2 Tiện cơ bản Mục tiêu: - Trình bày được cấu tạo, công dụng, nguyên lý làm việc máy tiện vạn năng; - Mài sửa được các loại dao tiện đúng yêu cầu kỹ thuật; - Vận hành được máy tiện vạn năng đúng qui định để gia công: tiện mặt trụ ngoài, tiện mặt đầu, khoan tâm, cắt đứt, cắt rãnh đạt yêu cầu kỹ thuật; - Có tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật, khả năng làm việc độc lập cũng như phối hợp làm việc nhóm trong quá trình thực tập. Máy tiện và sử dụng máy tiện 2.
Cấu tạo, công dụng và nguyên lý làm việc máy tiện vạn năng; Hình 2.1: Cấu tạo máy tiện. a) Ụ đứng (Đầu máy): * Công dụng: - Lắp hộp tốc độ và trục chính, gá vật gia công trên mâm cặp, truyền chuyển động quay cho vật gia công, thay đổi số vòng quay của vật gia công. - Truyền chuyển động cho hộp bước tiến. 7 * Cấu tạo: - Là hộp rỗng, đúc bằng gang bên trong chứa bộ phận của máy như bánh răng, hệ thống trục, trục chính.
Phía ngoài bên phải có các tay gạt tốc độ, tay gạt đảo chiều hướng tiến của bàn xe dao.2: Ụ đứng (Đầu máy) b) Hộp bước tiến: * Công dụng: - Nhận được chuyển động quay từ trục chính truyến đến - Truyền chuyển động cho trục trơn và trục vít me. - Thay đổi tốc độ quay của trục trơn và trục vít me. * Cấu tạo: Vỏ hộp bằng gang đúc, lắp trên thân máy tiện, sát phía dưới ụ đứng. Bên ngoài có hệ thống các cơ cấu điều khiển và bảng chỉ dẫn xác định bước tiến khi tiện trơn, tiện ren ở các hệ khác nhau (ren Anh, ren hệ mét, ren môđun ).
c) Hộp xe dao: * Công dụng: - Nhận chuyển động quay từ hộp bước tiến thông qua trục trơn và trục vít me. Biến chuyển động quay của trục trơn và trục vít me thành chuyển động tịnh tiến của bàn dao khi tiện trơn, tiện ren hoặc chuyển động tiến ngang khi tiện tự động ngang. - Giúp người thợ điều khiển cho dao tiến dọc, ngang bằng tay hoặc tự động. * Cấu tạo: Hộp được lắp ở phía dưới bàn dao.
8 - Vỏ hộp bằng gang, bên ngoài có các tay gạt, tay quay điều khiển. Bàn dao tiến dọc, tiến ngang tự động, và tiến dọc ngang bằng tay, tay gạt để điều chỉnh để tiện ren. - Bên trong có hệ thống trục, bánh răng, bánh vít, trục vít, đai ốc hai nửa.