Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển Ngành Công Nghệ Ô Tô

Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển nghề công nghệ ô tô trình độ cao đẳng cung cấp kiến thức chuyên sâu và kỹ năng thực hành cần thiết.

• Tác giả: Ngô Minh Nhựt
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Cần Thơ
• Chuyên ngành: Công Nghệ Ô Tô
• Đề tài: Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển Ngành Công Nghệ Ô Tô
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: KHÁI QUÁT HỆ THỐNG TREO TRÊN Ô TÔ
• 1.1. Các khái niệm trên hệ thống treo
• 1.1.1. Sự dao động của khối lượng được treo
• 1.1.2. Sự dao động của khối lượng không được treo
• 1.2. Nhiệm vụ và yêu cầu hệ thống treo
• 1.2.1. Nhiệm vụ
• 1.2.2. Yêu cầu hệ thống treo
• 1.3. Phân loại hệ thống treo
• 1.4. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận chính trong hệ thống
• 1.4.1. Bộ phận đàn hồi
• 1.4.1.1. Đặc tính đàn hồi của lò xo
• 1.4.1.2. Độ cứng của lò xo
• 1.4.1.3. Sự dao động của lò xo
• 1.4.1.4. Nhíp lá
• 1.4.1.5. Lò xo trụ
• 1.4.1.6. Lò xo phi tuyến tính
• 1.4.1.7. Lò xo thanh xoắn
• 1.4.1.8. Lò xo cao su
• 1.4.1.9. Lò xo không khí
• 1.4.2. Bộ phận giảm chấn
• 2. BÀI 2: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG TREO PHỤ THUỘC
• 2.1. Hiện tượng và nguyên nhân hư hỏng của hệ thống treo phụ thuộc
• 2.2. Phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo phụ thuộc
• 2.2.1. Kiểm tra sơ bộ
• 2.2.2. Bảo dưỡng sơ bộ
• 2.3. Tháo, kiểm tra, lắp các bộ phận và chi tiết trong hệ thống treo phụ thuộc
• 2.3.1. Quy trình tháo các bộ phận của hệ thống treo
• 2.3.2. Kiểm tra các chi tiết của hệ thống treo
• 2.3.3. Quy trình lắp các bộ phận hệ thống treo
• 3. BÀI 3: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG TREO ĐỘC LẬP
• 3.1. Phương pháp bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo độc lập
• 3.2. Quy trình tháo lắp hệ thống treo độc lập
• 3.2.1. Quy trình tháo
• 3.2.2. Quy trình lắp hệ thống treo độc lập
• 3.3. Kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo độc lập
• 3.3.1. Kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa bộ phận giảm xóc
• 3.3.2. Sửa chữa bảo dưỡng bộ phận dẫn hướng
• 4. BÀI 4: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA KHUNG XE, THÂN VỎ XE
• 4.1. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại khung xe, thân vỏ xe
• 4.2. Quy trình bảo dưỡng, sửa chữa khung xe, thân vỏ xe
• 4.2.1. Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng, quy trình kiểm tra, bảo dưỡng sửa chữa khung xe
• 4.2.2. Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng, quy trình kiểm tra, bảo dưỡng sửa chữa vỏ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ BÀI TẬP

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô

Giáo trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển Ngành Công Nghệ Ô Tô cung cấp kiến thức cơ bản về các hệ thống di chuyển trong ô tô. Nội dung giáo trình được thiết kế để giúp học viên nắm vững lý thuyết và thực hành, từ đó đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Chương trình đào tạo không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn chú trọng đến thực hành, giúp học viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Bảo Dưỡng Ô Tô

Giáo trình nhằm trang bị cho học viên kiến thức về cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các bộ phận trong hệ thống di chuyển ô tô. Học viên sẽ được học cách phân tích hư hỏng và quy trình sửa chữa, từ đó nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.

1.2. Cấu trúc của giáo trình Bảo Dưỡng Ô Tô

Nội dung giáo trình được chia thành bốn bài học chính, bao gồm hệ thống treo, bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo phụ thuộc, độc lập, và khung xe, thân vỏ xe. Mỗi bài học đều có mục tiêu rõ ràng và nội dung chi tiết.

II. Thách thức trong Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô

Trong quá trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển ô tô, nhiều thách thức có thể phát sinh. Các vấn đề như hư hỏng không rõ nguyên nhân, thiếu thiết bị chuyên dụng, và sự thay đổi công nghệ nhanh chóng là những yếu tố cần được xem xét. Việc nắm vững các kiến thức và kỹ năng sẽ giúp học viên vượt qua những thách thức này.

2.1. Nguyên nhân hư hỏng trong hệ thống di chuyển

Hệ thống di chuyển ô tô thường gặp phải các vấn đề như hư hỏng do va chạm, mài mòn, và thiếu bảo trì định kỳ. Những nguyên nhân này có thể dẫn đến sự cố nghiêm trọng nếu không được khắc phục kịp thời.

2.2. Thiếu thiết bị và công nghệ trong sửa chữa

Nhiều cơ sở sửa chữa ô tô gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ mới và thiết bị hiện đại. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

III. Phương pháp Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô Hiệu Quả

Để bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển ô tô hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng các thiết bị kiểm tra chuyên dụng và quy trình bảo trì định kỳ sẽ giúp nâng cao hiệu suất và độ bền của hệ thống.

3.1. Quy trình bảo dưỡng định kỳ

Quy trình bảo dưỡng định kỳ bao gồm kiểm tra, thay thế các bộ phận hư hỏng, và làm sạch các chi tiết trong hệ thống di chuyển. Việc thực hiện đúng quy trình này sẽ giúp kéo dài tuổi thọ của ô tô.

3.2. Sử dụng công nghệ trong sửa chữa

Công nghệ hiện đại như máy chẩn đoán và thiết bị kiểm tra tự động giúp phát hiện sớm các vấn đề trong hệ thống di chuyển. Việc áp dụng công nghệ này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác trong sửa chữa.

IV. Ứng dụng Thực Tiễn của Giáo Trình Bảo Dưỡng Ô Tô

Giáo trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các kỹ thuật viên trong ngành. Nội dung giáo trình giúp học viên áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, từ đó nâng cao tay nghề và khả năng làm việc.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng giáo trình này giúp học viên cải thiện kỹ năng và tăng khả năng làm việc trong môi trường thực tế. Các kỹ thuật viên đã có thể xử lý các vấn đề phức tạp hơn trong quá trình sửa chữa.

4.2. Phản hồi từ học viên và doanh nghiệp

Phản hồi từ học viên cho thấy giáo trình đã giúp họ tự tin hơn trong công việc. Doanh nghiệp cũng đánh giá cao chất lượng đào tạo và khả năng làm việc của học viên sau khi tốt nghiệp.

V. Kết luận và Tương lai của Giáo Trình Bảo Dưỡng Ô Tô

Giáo trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô là một tài liệu quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp ô tô. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong công nghệ và nhu cầu của thị trường. Việc này sẽ giúp học viên luôn được trang bị kiến thức mới nhất.

5.2. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình không chỉ giúp học viên nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô đang phát triển mạnh mẽ.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển (Mã số mô-đun: MĐ 22) do Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ biên soạn và phát hành năm 2021, dưới sự chủ biên của tác giả Ngô Minh Nhựt. Tài liệu được thiết kế riêng cho chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng thuộc ngành Công nghệ ô tô. Trong khung chương trình giảng dạy, mô-đun MĐ 22 là học phần chuyên môn nghề bắt buộc, được bố trí thực hiện sau khi người học đã hoàn thành hệ thống các môn học và mô-đun cơ sở kỹ thuật từ MH 07 đến MH 16 cùng các mô-đun chuyên ngành MĐ 17 đến MĐ 21. Tổng thời lượng học phần là 45 giờ, phân bổ thành 15 giờ lý thuyết, 28 giờ thực hành và 2 giờ kiểm tra định kỳ.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác lập theo ba chuẩn đầu ra rõ ràng:

• Kiến thức: Trình bày chính xác nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại các bộ phận của hệ thống treo cùng kết cấu khung vỏ xe; giải thích cấu tạo, nguyên lý làm việc; phân tích đúng hiện tượng và nguyên nhân hư hỏng.
• Kỹ năng: Nhận dạng, tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa các chi tiết thuộc hệ thống treo và khung vỏ đúng quy trình công nghệ, quy phạm kỹ thuật; sử dụng thành thạo các trang thiết bị và dụng cụ đo kiểm chuyên dùng.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Tuân thủ an toàn lao động, hình thành tính kỷ luật, cẩn thận và tỉ mỉ trong môi trường sửa chữa cơ khí ô tô.

Giáo trình tiếp cận theo phương pháp mô-đun tích hợp, kết nối giữa cơ sở lý thuyết dao động cơ học và quy trình thực hành bảo dưỡng từng hệ thống cụ thể. Điểm đặc thù của tài liệu là dung lượng thực hành chiếm tới 66,7% tổng thời lượng (30/45 giờ), tập trung cụ thể hóa các thao tác tháo lắp, đo đạc sai số cơ khí và xử lý kỹ thuật trên các dòng xe thực tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được chia thành 4 bài học chuyên đề, sắp xếp theo tiến trình nhận thức kỹ thuật từ tổng quan nguyên lý đến chi tiết kết cấu và khung vỏ:

1. Bài 1: Khái quát hệ thống treo trên ô tô (15 giờ: 7 lý thuyết, 8 thực hành)

   • Khái niệm về dao động của khối lượng được treo (các dạng dao động không gian: lắc dọc, lắc ngang, sự nhún, sự xoay đứng) và khối lượng không được treo (sự dịch đứng, sự xoay dọc, sự uốn của nhíp quanh dầm cầu).
   • Nhiệm vụ, yêu cầu kỹ thuật và các tiêu chí phân loại hệ thống treo (theo bộ phận đàn hồi, theo sơ đồ dẫn hướng, theo phương pháp dập tắt dao động, theo phương pháp điều khiển bị động hay chủ động).
   • Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các cụm chức năng chính:
     • Bộ phận đàn hồi: Lò xo kim loại (nhíp lá, lò xo trụ, thanh xoắn) và phi kim loại (lò xo cao su, lò xo không khí); tính toán độ cứng lò xo theo công thức $k = \frac{w}{a}$ (trong đó $w$ là tải trọng tác dụng, $a$ là khoảng biến dạng); đặc tính của lò xo phi tuyến.
     • Bộ phận giảm chấn: Phân loại giảm xóc 1 chiều, 2 chiều; kết cấu ống đơn (nạp khí nitơ cao áp $20 - 30\text{ kgf/cm}^2$ có pít-tông tự do cách ly dầu) và kết cấu ống kép (buồng chứa nạp khí thấp áp $3 - 6\text{ kgf/cm}^2$ hoặc áp suất khí quyển); nguyên lý triệt tiêu dao động bằng sức cản thủy lực qua lỗ tiết lưu; phân tích hiện tượng sục khí (xâm thực) và hiện tượng tạo bọt khí.
     • Bộ phận dẫn hướng: Quan hệ động học và động lực học của hệ thống treo; kết cấu thanh ổn định dạng chữ U chống lật thân xe.

2. Bài 2: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo phụ thuộc (10 giờ: 3 lý thuyết, 6 thực hành, 1 kiểm tra)

   • Phân tích nguyên nhân và hiện tượng sai hỏng: tiếng ồn phát sinh khi chuyển động trên đường gồ ghề (mòn, gãy lá nhíp, mòn chốt và bạc nhíp, khô mỡ bôi trơn) và hiện tượng xe rung giật không ổn định (nứt giá lắp nhíp, gãy đứt bu-lông định vị, quang nhíp).
   • Phương pháp kiểm tra sơ bộ khi vận hành và quan sát bên ngoài; quy trình bảo dưỡng sơ bộ (nới lỏng bu-lông quang nhíp, nắn phẳng bằng búa, siết chặt và bơm mỡ).
   • Quy trình công nghệ tháo dỡ cụm nhíp và giảm xóc (khoan đinh tán ri-vê bằng máy khoan, dùng vam và chàng tháo đệm lót cao su); phương pháp đo kiểm sai số cơ khí: dùng panme và đồng hồ so xác định độ mòn, độ côn, độ ô-van của bạc nhíp và chốt nhíp (tiêu chuẩn độ mòn cho phép $\le 0{,}5\text{ mm}$); quy trình tán đinh ri-vê bằng máy tán và lắp ráp đảo ngược lên xe.

3. Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo độc lập (10 giờ: 3 lý thuyết, 6 thực hành, 1 kiểm tra)

   • Phương pháp bảo dưỡng, phục hồi các chi tiết: ép bạc mới bằng máy ép đảm bảo độ găng, hàn đắp gia công lại chốt nhíp, thay thế khớp cầu (khớp táo), đai ốc, thanh liên kết và phớt chắn dầu giảm xóc.
   • Quy trình tháo lắp chi tiết: sử dụng vam ép lò xo chuyên dụng để nén lò xo trụ, tháo đai ốc hãm pít-tông, tháo khớp xoay (bát bèo), tách rời lò xo khỏi giảm xóc; quy trình lắp ráp định vị bát bèo trùng khớp bu-lông hãm trên khung vỏ.
   • Kiểm tra giảm chấn: chẩn đoán tiếng ồn và hiện tượng giảm êm dịu (chảy dầu, mòn van, mòn xilanh, cong cần pít-tông); kiểm tra bằng phương pháp thị giác, phương pháp nhún dao động bằng tay và kiểm tra định lượng bằng thiết bị Multi Flex.

4. Bài 4: Bảo dưỡng và sửa chữa khung xe, thân vỏ xe (10 giờ: 3 lý thuyết, 6 thực hành, 1 kiểm tra)

   • Nhiệm vụ, yêu cầu kỹ thuật và phân loại kết cấu khung xe, vỏ xe ô tô.
   • Hiện tượng hư hỏng, nguyên nhân và quy trình kiểm tra, nắn chỉnh hình học, gia công phục hồi các biến dạng của khung và vỏ xe.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết dao động ô tô: Xây dựng mô hình động lực học về sự tương tác giữa khối lượng được treo và khối lượng không được treo; phân tích các dạng dao động dọc, ngang, xoay và nhún theo các trục tọa độ không gian.
• Nguyên lý đàn hồi và triệt tiêu năng lượng: Xác lập quan hệ tải trọng - biến dạng của vật liệu đàn hồi kim loại và khí nén; nguyên lý chuyển hóa động năng dao động thành nhiệt năng qua ma sát thủy lực và ma sát cơ học giữa các lá nhíp.
• Tiêu chuẩn dung sai và kỹ thuật kiểm định cơ khí: Cung cấp khung định lượng về độ mòn giới hạn ($\le 0{,}5\text{ mm}$ đối với chốt và bạc), áp suất nạp khí tiêu chuẩn ($20 - 30\text{ kgf/cm}^2$ đối với ống đơn, $3 - 6\text{ kgf/cm}^2$ đối với ống kép) và quy chuẩn siết mô-men lực ren bu-lông.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Sử dụng thành thạo các thiết bị chuyên dụng xưởng ô tô gồm vam nén lò xo trụ, máy ép thủy lực, máy tán đinh ri-vê, súng khí nén và kích nâng kê an toàn; thao tác chuẩn xác dụng cụ đo kiểm panme, thước cặp, đồng hồ so.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích các dấu hiệu âm thanh (tiếng lách cách, tiếng va đập cơ khí) và phản hồi dao động của thân xe để khoanh vùng chính xác cụm chi tiết hư hỏng; nhận diện nguyên nhân hư hại do bọt khí và xâm thực trong hệ thống thủy lực.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Thực hiện độc lập quy trình tháo dỡ, bảo dưỡng, thay thế phụ tùng và lắp đặt hoàn thiện hệ thống treo phụ thuộc loại nhíp lá, hệ thống treo độc lập và cụm khung vỏ theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật của nhà sản xuất.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Thành phần	Đặc điểm triển khai trong giáo trình
Phương pháp sư phạm	Tiếp cận theo mô hình mô-đun đào tạo nghề tích hợp; kết hợp bài giảng lý thuyết giải thích nguyên lý với thực hành thao tác tại xưởng theo tỷ lệ 1:2.
Bài tập tình huống	Xây dựng từ các lỗi thực tế: xe rung giật khi tăng tốc, gãy bu-lông định vị nhíp, giảm xóc rò rỉ dầu, bạc nhíp mòn quá giới hạn $0{,}5\text{ mm}$.
Bài tập thực hành	Tổ chức thực hành cá nhân và nhóm nhỏ: quy trình tháo cụm nhíp xe tải, nén lò xo thay bát bèo xe con, đo kiểm độ côn/ô-van bằng panme và đồng hồ so.
Phương pháp đánh giá	Đánh giá qua bảng tiêu chí thực hành (thao tác, độ chính xác kích thước, an toàn xưởng) kết hợp bài kiểm tra viết và hệ thống câu hỏi cuối mỗi bài.
Hướng dẫn tự học	Ôn tập hệ thống câu hỏi định chuẩn sau mỗi bài; tra cứu cấu tạo trên phương tiện thực tế và nghiên cứu tài liệu tham khảo chuyên ngành gầm ô tô.

Mô-đun MĐ 22 áp dụng mô hình đào tạo nghề tích hợp. Mỗi nội dung lý thuyết về cấu tạo và nguyên lý đều có phần hướng dẫn thực hành tương ứng. Giảng viên sử dụng mô hình cắt bổ, sơ đồ nguyên lý và thiết bị đo kiểm để thị phạm quy trình, sau đó phân chia sinh viên thành từng nhóm nhỏ để thực hiện trực tiếp trên cụm chi tiết thật.

Quá trình đánh giá kết quả học tập bao gồm đánh giá thường xuyên trong từng buổi thực hành và đánh giá định kỳ sau mỗi bài học. Sinh viên phải hoàn thành các bài tập định lượng: nhận dạng kết cấu, giải thích hiện tượng rung lắc, thực hiện đúng trình tự tháo lắp và đo kiểm đạt thông số kỹ thuật cho phép.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính chuẩn hóa theo khung Tổng cục Dạy nghề: Toàn bộ mục tiêu, nội dung kiến thức và thời lượng 45 giờ được thiết kế đồng bộ theo chương trình chuẩn quốc gia dành cho hệ Cao đẳng nghề Công nghệ ô tô ban hành năm 2021.
• Cập nhật các kết cấu xe hiện đại: Ngoài các kết cấu cơ bản (nhíp lá, lò xo trụ), giáo trình đưa vào phân tích cấu tạo của hệ thống treo đa liên kết trên dòng xe Mercedes-Benz E-Klasse (2010), hệ thống treo trên dòng xe Porsche Panamera và nguyên lý của hệ thống treo khí điều biến điện tử.
• Tích hợp công nghệ kiểm định hiện đại: Đưa quy trình kiểm tra hệ thống di chuyển bằng thiết bị kiểm định tích hợp Multi Flex (thiết bị kiểm tra đồng bộ hệ thống phanh, hệ thống lái và hệ thống treo) vào nội dung kiểm tra định lượng, phản ánh đúng thực tế công nghệ tại các trung tâm đăng kiểm và trạm dịch vụ ô tô.
• Quy trình công nghệ cụ thể: Từng bước tháo lắp đều có hình ảnh minh họa, chỉ dẫn công cụ (dùng con đội, kê thanh chống an toàn, dùng búa gỗ bảo vệ ren, dùng máy ép bạc, máy khoan đinh tán) và quy định nghiêm ngặt về chiều lắp long đen, căn chỉnh chiều dài đệm cao su ($H$).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Dành cho sinh viên năm thứ hai hoặc năm thứ ba hệ Cao đẳng nghề ngành Công nghệ ô tô đang theo học học phần MĐ 22.
• Điều kiện tiên quyết: Người học phải hoàn thành các môn học kỹ thuật cơ sở và mô-đun chuyên môn trước đó, bao gồm: MH 07 đến MH 16 (như Vẽ kỹ thuật, Cơ kỹ thuật, Vật liệu học, Dung sai - Đo lường kỹ thuật, Kỹ thuật nguội) và các mô-đun MĐ 17 đến MĐ 21 (về động cơ, hệ thống truyền lực).
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, khung tham chiếu để xây dựng giáo án lý thuyết, phiếu hướng dẫn thực hành và tiêu chí chấm điểm kỹ năng xưởng.
• Kỹ thuật viên và thợ sửa chữa: Dùng làm tài liệu tra cứu quy trình kỹ thuật chuẩn xác, thông số dung sai mài mòn và phương pháp bảo dưỡng hệ thống gầm tại các cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa ô tô.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ học sinh, sinh viên bậc Cao đẳng nghề ngành Công nghệ ô tô; giảng viên giảng dạy mô-đun chuyên môn gầm; thợ kỹ thuật tại các garage ô tô cần tài liệu quy chuẩn hóa thao tác tháo lắp và kiểm tra.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần hoàn thành khối kiến thức cơ sở từ MH 07 đến MH 16 và MĐ 17 đến MĐ 21, nắm vững nguyên lý cơ học, kỹ thuật đo lường dung sai (sử dụng panme, đồng hồ so) và cấu tạo chung của gầm ô tô.

3. Điểm khác biệt của tài liệu này so với các giáo trình lý thuyết khác là gì?

Tài liệu tập trung sâu vào kỹ năng thực hành nghề (chiếm 30/45 giờ), mô tả chi tiết từng bước công nghệ kèm thông số định lượng cụ thể (như giới hạn mòn chốt nhíp $\le 0{,}5\text{ mm}$, áp suất nạp khí giảm xóc) thay vì chỉ phân tích lý thuyết thuần túy.

4. Làm sao để tự học và nghiên cứu giáo trình hiệu quả?

Học viên cần nắm vững các khái niệm dao động và thông số đàn hồi ở Bài 1, trả lời hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài, quan sát nhận dạng kết cấu trên xe thực tế và đối chiếu thao tác thực hành với các bảng quy trình tháo lắp chuẩn trong sách.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình không?

Giáo trình bố trí danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành ở trang 93, cùng hệ thống câu hỏi ôn tập lý thuyết, bài tập tình huống thực hành và phiếu đánh giá kỹ năng ở cuối mỗi bài học.

---

Kết luận

Giáo trình Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển (MĐ 22) của Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện từ bản chất cơ học dao động ô tô đến quy trình công nghệ bảo dưỡng và sửa chữa các hệ thống treo phụ thuộc, hệ thống treo độc lập và khung vỏ xe. Lộ trình học tập đi từ việc hiểu rõ bản chất động lực học (Bài 1), thực hành bảo dưỡng kết cấu treo phụ thuộc (Bài 2), làm chủ quy trình sửa chữa hệ thống treo độc lập (Bài 3), đến hoàn thiện kỹ thuật phục hồi khung thân vỏ (Bài 4). Cùng với hệ thống câu hỏi ôn tập và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành đính kèm, giáo trình là tài liệu chuẩn mực phục vụ đào tạo kỹ thuật viên Công nghệ ô tô đáp ứng đúng tiêu chuẩn nghề nghiệp hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UỶ BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ CẦN THƠ TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CẦN THƠ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG DI CHUYỂN NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. Cần Thơ, năm 2021 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội.

Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới và sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước, ở Việt Nam các phương tiện giao thông ngày một tăng đáng kể về số lượng do được nhập khẩu và sản xuất lắp ráp trong nước. Nghề Công nghệ ô tô đào tạo ra những lao động kỹ thuật nhằm đáp ứng được các vị trí việc làm hiện nay như sản xuất, lắp ráp hay bảo dưỡng sửa chữa các phương tiện giao thông đang được sử dụng trên thị trường, để người học sau khi tốt nghiệp có được năng lực thực hiện các nhiệm vụ cụ thể của nghề thì chương trình và giáo trình dạy nghề cần phải được điều chỉnh phù hợp với thực tiễn. Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống di chuyển. Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bốn bài: Bài 1.

Hệ thống treo trên ôtô Bài 2. Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo phụ thuộc Bài 3. Bảo dưỡng và Sửa chữa hệ thống treo độc lập Bài 4. Bảo dưỡng và sửa chữa khung xe, thân vỏ xe Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình Tổng cục Dạy nghề, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống di chuyển đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa.

Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ dàng. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Cần Thơ, ngày…. năm 20 Nhóm biên soạn Ngô Minh Nhựt MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.

2 LỜI GIỚI THIỆU. 4 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN ĐÀO TẠO BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG DI CHUYỂN. 6 BÀI 1: KHÁI QUÁT HỆ THỐNG TREO TRÊN Ô TÔ. Các khái niệm trên hệ thống treo .1 Sự dao động của khối lượng được treo .2 Sự dao động của khối lượng không được treo.

Nhiệm vụ và yêu cầu hệ thống treo .2 Yêu cầu hệ thống treo.13 3 Phân loại hệ thống treo. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận chính trong hệ thống.1 Bộ phận đàn hồi .2 Bộ phận giảm chấn .3 Bộ phận dẫn hướng .30 NỘI DUNG, YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ. 32 BÀI 2: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG TREO PHỤ THUỘC. Hiện tượng và nguyên nhân hư hỏng của hệ thống treo phụ thuộc.1 Hệ thống treo hoạt động có tiếng ồn.2 Xe vận hành rung giật.

Phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo treo phụ thuộc .1 Kiểm tra sơ bộ.2 Bảo dưỡng sơ bộ. Tháo, kiểm tra, lắp các bộ phận và chi tiết trong hệ thống treo phụ thuộc .1 Quy trình tháo các bộ phận của hệ thống treo.2 Kiểm tra các chi tiết của hệ thống treo .3 Quy trình lắp các bộ phận hệ thống treo .40 NỘI DUNG, YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ. 42 BÀI 3: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG TREO ĐỘC LẬP. Phương pháp bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo độc lập.

Phương pháp bảo dưỡng và sữa chữa. Quy trình tháo lắp hệ thống treo độc lập.1 Quy trình tháo .2 Quy trình lắp hệ thống treo độc lập. Kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo độc lập .1 Kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa bộ phận giảm xóc.2 Sửa chữa bảo dưỡng bộ phận dẫn hướng .56 NỘI DUNG, YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ. 60 BÀI 4: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA KHUNG XE, THÂN VỎ XE.

Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại khung xe, thân vỏ xe. Quy trình bảo dưỡng, sửa chữa khung xe, thân vỏ xe .1 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng, quy trình kiểm tra, bảo dưỡng sửa chữa khung xe.2 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng, quy trình kiểm tra, bảo dưỡng sửa chữa vỏ. 79 NỘI DUNG, YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ. 91 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

93 CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ BÀI TẬP .Error! Bookmark not defined. CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN ĐÀO TẠO BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG DI CHUYỂN Mã số mô đun: MĐ 22 Thời gian mô đun: 45 giờ (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành: 30 giờ) Vị trí, tính chất của môn học: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 07, MH 08, MH 09, MH 10, MH 11, MH 12, MH13, MH 14, MH 15, MH 16, MĐ 17, MĐ 18, MĐ 19, MĐ 20, MĐ 21, MĐ 22 - Tính chất: Mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. Mục tiêu của môn học: - Kiến thức: + Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe + Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận phận hệ thống treo và khung, vỏ xe + Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng chung và của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe - Kỹ năng: + Phát hiện và trình bày phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa được những sai hỏng của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe + Tháo lắp, kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa được các chi tiết của các bộ phận của hệ thống treo và khung, vỏ xe đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa + Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nôi dung mô đun Thời gian (giờ) Số TT Tên các bài trong mô đun Thực hành, thí Tổng số Lý thuyết nghiệm, thảo luận, Kiểm tra bài tập Bài 1: Hệ thống treo trên ô 15 7 8 tô 1.

Các khái niệm trên hệ thống treo 3 1 2 2. Nhiệm vụ, yêu cầu hệ 1 thống treo 3 1 2 3. Phân loại hệ thống treo 3 1 2 4. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận 6 4 2 chính trong hệ thống Bài 2: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo phụ 10 3 6 1 thuộc 1.

Hiện tượng và nguyên nhân hư hỏng của hệ 2 1 1 thống treo phụ thuộc 2 2. Phương pháp kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo treo phụ 2 1 1 thuộc 3. Tháo, kiểm tra, hệ thống treo phụ thuộc 6 1 4 1 Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo độc lập 10 3 7 1. Phương pháp bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo độc 3 lập 2 1 1 2.

Quy trình tháo lắp hệ thống treo độc lập 2 1 1 3. Kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo độc 6 1 5 lập Bài 4: Bảo dưỡng và sửa chữa khung xe, thân vỏ xe 10 3 6 1 4 1. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại khung xe, thân vỏ xe 4 2 1 1 2. Quy trình bảo dưỡng, sửa chữa khung xe, thân vỏ xe 6 2 5 Cộng 45 15 28 2 9 BÀI 1: KHÁI QUÁT HỆ THỐNG TREO TRÊN Ô TÔ  Giới thiệu chung  Bài học sẽ cung cấp cho học sinh những khái niệm, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các bộ phận chi tiết trên hệ thống treo.

Ngoài ra còn cung cấp kiến thức, hình ảnh để sinh viên nhận dạng cũng như trình tự tháo, lắp, kiểm tra hệ thống trên ô tô đúng yêu cầu kỹ thuật.  Mục tiêu: - Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống treo - Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận chính trong hệ thống treo - Tháo lắp, nhận dạng và kiểm tra, bảo dưỡng sửa chữa được các chi tiết, cụm trong hệ thống đúng yêu cầu kỹ thuật - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên.  Nội dung chính 1. Các khái niệm trên hệ thống treo 1.1 Sự dao động của khối lượng được treo Thân xe được đở bởi các lò xo.

Khối lượng của thân xe,… được đở bởi các lò xo gọi là khối lượng được treo. Mặt khác, các bánh xe, các cầu và những chi tiết khác của oto cũng được đở bởi các lò xo gọi là khối lượng không được treo. Khối lượng được treo và không được treo trên xe ô tô 10 Thông thường khối lượng được treo lớn hơn thì tính êm dịu chuyển động tốt hơn, bởi vì, do khối lượng được treo lớn hơn nên xu hướng xe bị xóc giảm đi. Ngược lại, nếu khối lượng không được treo lớn thì xe dể bị xóc.

Sự dao động và sự xóc của các chi tiết được treo của xe – đặc biệt thân xe có ảnh hưởng rất lớn đến tính êm dịu chuyển động. Sự dao động và sự xóc này có thể được phân loại như sau 1.1 Sự lắc dọc Sự lắc dọc là sự dao động lên – xuống của phần trước hay sau xe quanh trọng tâm của nó. Nó xảy ra đặc biệt khi xe đi qua vệt lõm hay chỗ lồi trên đường hay chạy trên đường xóc và đầy ổ gà. Sự lắc dọc cũng dể xảy ra với những lò xo mềm (dể bị nén) hơn so với những lò xo cứng.

Sự lắc dọc 1.2 Sự lắc ngang Khi quay vòng hay khi lái xe qua chỗ đường lồi, các lò xo ở một phía xe bị giãn ra còn phía đối diện bị nén co lại. kết quả là thân xe bị lắc theo phương ngang. Sự lắc ngang 1.3 Sự nhún Sự nhún là sự chuyển động lên xuống của toàn bộ thân xe.