TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ QUỐC GIA VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: BẢO DƯỠNG – SỬA CHỮA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG NGHỀ: LẮP ĐẶT-VẬN HÀNH-BẢO DƯỠNG BƠM, QUẠT, MÁY NÉN KHÍ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành theo Quyết định số 207/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 03 năm 2022 của Trường Cao đẳng Dầu khí) Bà Rịa - Vũng Tàu, năm 2022 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 2 LỜI GIỚI THIỆU Động cơ đốt trong là thiết bị được dùng rất nhiều trong các ngành kinh tế của đất nước.Trong công nghiệp dầu khí cũng được sử dụng nhiều trong các hệ thống công nghệ của các nhà máy, xí nghiệp. Trường cao đẳng dầu khí ngay từ những năm đầu thành lập đã đưa nghề Bảo dưỡng và sửa chữa Động cơ vào trong chương trình đào tạo để kịp thời cung cấp thợ lành nghề cho các xí nghiệp trong ngành cũng như trong xã hội.
Giáo trình Sửa Chữa Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong được các giáo viên bộ môn chính thức sử dụng để giảng dạy cho các lớp nghề Sửa Chữa Thiết Bị Dầu Khí hệ Cao đẳng của Trường Cao Đẳng Dầu Khí. Sử dụng giáo trình này, giáo viên có thể trang bị cho học sinh các kiến thức cơ bản về cấu tạo, vận hành và bảo dưỡng – sửa chữa các loại động cơ được sử dụng trong hệ thống công nghệ của các nhà máy. Nội dung của giáo trình gồm hai phần lý thuyết và thực hành. Qua nội dung các bài học giúp cho học viên hiểu những nội dung cơ bản về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và từng bước làm quen với kết cấu của từng loại động cơ thông dụng.
Giáo trình trang bị cho học viên những kiến thức về an toàn khi sử dụng và vận hành máy, một số kỹ năng phán đoán và xử lý những sự cố thông thường. Từ đó có thể lập được qui trình tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa các loại động cơ theo yêu cầu. Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều tài liệu của nhiều tác giả trong và ngoài nước được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi đã tham khảo.
Đồng thời chúng tôi cũng chân thành cảm ơn các thầy cô trong bộ môn, các đồng nghiệp đang công tác tại các đơn vị thành viên của tập đoàn dầu khí Việt nam đã đóng góp ý kiến, giúp chúng tôi hoàn thiện giáo trình này. Tuy nhiên, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn người học và bạn đọc. Xin trân trọng cảm ơn.
BRVT, ngày 01 tháng 03 năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Lê Duy Nam 2. Nguyễn Thành Danh 3. Bùi Việt An Trang 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU .4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .6 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN .8 BÀI 1: NGUYÊN LÝ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG.
Khái niệm chung. Nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ. Nguyên lý hoạt động của động cơ 2 kỳ .22 BÀI 2: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU TRỤC KHUỶU – THANH TRUYỀN. Thân máy và nắp máy.
Nhóm piston và thanh truyền. Trục khuỷu – bánh đà. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu Trục khuỷu – Thanh truyền .35 BÀI 3: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ. Nhiệm vụ và phân loại.
Cơ cấu phân phối khí kiểu xu páp. Cấu tạo các chi tiết trong cơ cấu phân phối khí. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu phân phối khí .51 BÀI 4: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU. Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng.
Hệ thống cung cấp nhiên liệu động cơ diesel. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống cung cấp nhiên liệu .72 BÀI 5: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG BÔI TRƠN ĐỘNG CƠ. Nhiệm vụ của hệ thống bôi trơn. Phân loại hệ thống bôi trơn.
Cấu tạo hệ thống bôi trơn. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống bôi trơn.86 BÀI 6: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG LÀM MÁT ĐỘNG CƠ. Nhiệm vụ và phân loại hệ thống làm mát. Cấu tạo các thiết bị trong hệ thống làm mát bằng nước.
Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống làm mát .93 BÀI 7: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐÁNH LỬA. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống đánh lửa. Phân loại hệ thống đánh lửa. Cấu tạo và hoạt động của hệ thống đánh lửa thường.
Cấu tạo và hoạt động của hệ thống đánh lửa điện tử. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống đánh lửa .99 BÀI 8: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống khởi động. Các phương án khởi động động cơ.
Cấu tạo, hoạt động hệ thống khởi động bằng điện. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống khởi động .104 BÀI 9: VẬN HÀNH ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG. An toàn trong vận hành máy phát điện. Qui trình vận hành máy phát điện.
Vận hành máy phát điện F.111 TÀI LIỆU THAM KHẢO .121 Trang 5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1: Nguyên lý cấu tạo động cơ xăng 4 kỳ .2: Chu trình làm việc của động cơ xăng 4 kỳ. 3: Chu trình làm việc của động cơ diesel 4 kỳ .4: Nguyên lý cấu tạo động cơ xăng 2 kỳ .5: Chu trình làm việc của động cơ xăng 2 kỳ và pha phối khí .6: Chu trình làm việc của động cơ diesel 2 kỳ .1: Xi lanh liền và lót xi lanh rời.2: Thân máy của động cơ đốt trong .3: Một số kiểu piston .4: Cấu tạo xéc măng khí và xéc măng dầu. 5: Nhóm piston – thanh truyền. 6: Trục khuỷu của động cơ đốt trong .1: Phân loại cơ cấu phân phối khí.2: Cơ cấu phân phối khí kiểu xu páp treo .3: Cấu tạo cơ cấu phân phối khí .4: Các phương án dẫn động trục cam .5: Xupap đông cơ đốt trong .6: Con đội con lăn và dạng nấm .7: Trục cam dẫn động xu páp .8: Các chi tiết của cơ cấu phân phối khí .1: Sơ đồ hệ thống nhiên liệu động cơ xăng trên ôtô .2: Cấu tạo bộ chế hòa khí .4: Sơ đồ khối hệ thống phun xăng điện tử .5: Bố trí vòi phun xăng trong hệ thống phun xăng đa điểm .6: Hình dáng bên ngoài các vòi phun xăng.8: Bộ giảm rung động .9: Hệ thống nhiên liệu dùng bơm PE có van an toàn ở bơm cao áp .10: Hệ thống nhiên liệu dùng bơm PE có van an toàn lắp ở lọc thứ cấp .11: Cấu tạo một phân bơm của bơm cao áp PE.12: Hoạt động của bơm cao áp PE.
13: Định lượng nhiên liệu của bơm cao áp PE. 14: Bộ điều tốc trên bơm cao áp PE .15: Cấu tạo vòi phun dầu .16: Bơm tiếp vận nhiên liệu diesel kiểu piston .17: Bơm cao áp PE điều khiển bằng điện tử .18: Đo điện trở kim phun .19: Kiểm tra lưu lượng phun .20: Dùng ắc quy điều khiển kim phun .21: Kiểm tra chùm tia phun của kim phun .22: Sự rò rỉ nhiên liệu ở đầu kim phun .23: Đấu đèn LED để kiểm tra kim phun .1: Nguyên lý hoạt động của bộ lọc dầu bôi trơn .2: Hệ thống báo nguy bôi trơn động cơ .1: Hệ thống làm mát kiểu cưỡng bức .3: Van hằng nhiệt.1: Nguyên lý hệ thống đánh lửa thường .2: Cảm biến điện từ loại nam châm đứng yên. 3: Hoạt động của cảm biến đánh lửa.4: Nguyên lý hoạt động của hệ thống đánh lửa bán dẫn .1: Cấu tạo chung của hệ thống khởi động bằng động cơ điện. 2: Nguyên lý hoạt động của hệ thống khởi động bằng điện.
3: Cấu tạo máy khởi động điện .4: Sơ đồ đấu dây hệ thống khởi động. 2: Bảng điều khiển máy phát điện F.114 Trang 7 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1. Tên mô đun: Sửa chữa bảo dưỡng động cơ đốt trong 2. Mã mô đun: MECM54109 3.
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: 3. Vị trí: Là mô đun thuộc kỹ năng nghề của chương trình đào tạo. Môn đun Sửa chữa – Bảo dưỡng Động cơ đốt trong được dạy trước mô đun thực tập sản xuất và sau các môn học, mô đun như: Vẽ kỹ thuật, cơ kỹ thuật. Tính chất: Mô đun Bảo dưỡng – Sửa chữa Động cơ đốt trong trang bị những kiến thức cơ bản về bảo dưỡng và sửa chữa các loại động cơ đốt trong được sử dụng trong hệ thống công nghệ của nhà máy.
Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun còn trang bị những kiến thức cơ bản về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại động cơ. Trang bị cho học viên những kiến thức về an toàn trong công tác bảo dưỡng – sửa chữa và vận hành động cơ đốt trong, một số kỹ năng phán đoán và xử lý những sự cố thông thường. Từ đó có thể lập được qui trình bảo dưỡng và sửa chữa các loại động cơ theo yêu cầu. Mục tiêu của mô đun: 4.
Về kiến thức: A1. Trình bày được các khái niệm, các thuật ngữ cơ bản về động cơ đốt trong A2. Hiểu được cấu tạo và hoạt động của các loại động cơ đốt trong A3. Đọc được các bản vẽ cấu tạo, bản vẽ sơ đồ hoạt động của các cơ cấu và hệ thống trên động cơ đốt trong.
Về kỹ năng: B1. Tháo lắp thành thạo một số động cơ xăng và động cơ diesel thông dụng B2. Kiểm tra, đánh giá đúng tình trạng kỹ thuật của các chi tiết quan trọng của động cơ như trục khuỷu, xi lanh, trục cam.và đưa ra được phương án sửa chữa hợp lý nhất cho các chi tiết máy. Bảo dưỡng được các cơ cấu, hệ thống trên động cơ.
Vận hành được các động cơ xăng và động cơ diesel cỡ nhỏ và vừa. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1. Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, làm việc theo nhóm. Rèn luyên ý thức làm việc an toàn và vệ sinh công nghiệp Trang 8 5.
Nội dung của mô đun: 5.