Giáo Trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu Nghề Công Nghệ Thông Tin Trung Cấp

Giáo trình hệ quản trị cơ sở dữ liệu cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên ngành công nghệ thông tin trung cấp, giúp nâng cao kỹ năng chuyên môn.

• Tác giả: Lê Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: Phạm Tất Thành - Trưởng Khoa Công Nghệ Thông Tin
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Hà Nam
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Giáo Trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. BÀI MỞ ĐẦU
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ HỆ QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU ACCESS
• 1.2. Giới thiệu chung về MICROSOFT ACCESS
• 1.3. Khởi động và thoát khỏi ACCESS
• 1.4. Sử dụng thanh thực đơn
• 1.5. Các khái niệm cơ bản
• 1.6. Cơ sở dữ liệu (CSDL)
• 1.7. Bảng, trường dữ liệu và khoá chính
• 1.8. Câu truy vấn
• 1.9. Một số thao tác trên cửa sổ DATABASE
• 1.10. Tạo một đối tượng mới
• 1.11. Thực hiện một đối tượng trong CSDL
• 1.12. Sửa đổi một đối tượng có sẵn trong CSDL
• 1.13. Hiệu chỉnh Cơ sở dữ liệu
• 2. CÁC BƯỚC CHUẨN BỊ CÀI ĐẶT MICROSOFT ACCESS
• 2.1. Lên kế hoạch cài đặt MS Access
• 2.2. Quyết định cấu hình cần thiết để cài đặt cho MS Access
• 2.3. Các bước cài đặt MS Access
• 2.4. Kết quả của việc cài đặt MS Access
• 3. CÁC LỖI THƯỜNG GẶP CỦA MS ACCESS
• 3.1. Các lỗi thường gặp trong quá trình cài đặt MS Access
• 3.2. Các lỗi phát sinh trong quá trình sử dụng
• 4. TỔNG QUAN VỀ SQL SERVER
• 4.1. Giới thiệu chung về SQL Server
• 4.2. Quá trình phát triển
• 4.3. Ứng dụng trong thực tế
• 4.4. Đặc trưng của hệ quản trị CSDL
• 4.5. Cách khởi động, kết thúc chương trình
• 4.5.1. Mở đóng SQL Server
• 4.5.2. Các dịch vụ của SQL Server
• 5. SQL SERVER AGENT SERVICES
• 5.1. Các thành phần cơ bản của SQL Server
• 6. KIẾN TRÚC CỦA CSDL QUAN HỆ
• 7. CÁC BƯỚC CHUẨN BỊ VÀ CÀI ĐẶT SQL SERVER
• 7.1. Lên kế hoạch cài đặt SQL Server
• 7.2. Quyết định cấu hình cần thiết để cài đặt cho SQL Server
• 7.3. Các bước cài đặt SQL Server
• 7.4. Kết quả của việc cài đặt SQL Server
• 8. CÁC LỖI THƯỜNG GẶP CỦA SQL SERVER
• 8.1. Các lỗi thường gặp trong quá trình cài đặt SQL Server
• 8.2. Các lỗi phát sinh trong quá trình sử dụng SQL Server
• TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu

Giáo trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu cho nghề Công Nghệ Thông Tin Trung Cấp cung cấp kiến thức cơ bản và nâng cao về quản lý dữ liệu. Tài liệu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về Microsoft Access và SQL Server mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để làm việc hiệu quả trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

1.1. Giới thiệu về Microsoft Access

Microsoft Access là một hệ quản trị cơ sở dữ liệu mạnh mẽ, cho phép người dùng dễ dàng tổ chức và quản lý dữ liệu. Tài liệu này sẽ trình bày các tính năng nổi bật của Access và cách sử dụng chúng trong thực tế.

1.2. Lợi ích của việc học Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu

Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu giúp sinh viên phát triển tư duy logic và kỹ năng phân tích dữ liệu. Việc nắm vững kiến thức này là rất quan trọng trong ngành công nghệ thông tin.

II. Thách thức trong việc học Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu

Việc học Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu không phải là điều dễ dàng. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc hiểu các khái niệm cơ bản và áp dụng chúng vào thực tế. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo hiệu quả học tập.

2.1. Khó khăn trong việc nắm bắt khái niệm

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc hiểu các khái niệm như bảng, trường dữ liệu và khóa chính. Việc giải thích rõ ràng và có ví dụ thực tế sẽ giúp sinh viên dễ dàng tiếp thu hơn.

2.2. Thiếu tài liệu học tập chất lượng

Tài liệu học tập không đầy đủ hoặc không rõ ràng có thể gây khó khăn cho sinh viên trong việc tự học. Cần có những tài liệu hướng dẫn chi tiết và dễ hiểu để hỗ trợ quá trình học tập.

III. Phương pháp học hiệu quả Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu

Để học tốt Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu, sinh viên cần áp dụng những phương pháp học tập hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành.

3.1. Thực hành qua các bài tập mẫu

Thực hành là cách tốt nhất để hiểu rõ về Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu. Sinh viên nên làm quen với các bài tập mẫu để áp dụng lý thuyết vào thực tế.

3.2. Tham gia các khóa học trực tuyến

Các khóa học trực tuyến cung cấp nhiều tài liệu và video hướng dẫn hữu ích. Sinh viên có thể học theo tốc độ của mình và tiếp cận với nhiều nguồn tài nguyên khác nhau.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu

Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu có nhiều ứng dụng trong thực tế, từ quản lý thông tin doanh nghiệp đến phân tích dữ liệu lớn. Việc hiểu rõ các ứng dụng này sẽ giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan hơn về ngành công nghệ thông tin.

4.1. Quản lý thông tin doanh nghiệp

Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu giúp doanh nghiệp tổ chức và quản lý thông tin một cách hiệu quả. Điều này rất quan trọng trong việc ra quyết định và phát triển kinh doanh.

4.2. Phân tích dữ liệu lớn

Với sự phát triển của công nghệ, việc phân tích dữ liệu lớn trở nên cần thiết. Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu cung cấp các công cụ mạnh mẽ để thực hiện điều này.

V. Kết luận và tương lai của Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu

Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng trong ngành công nghệ thông tin. Việc nắm vững kiến thức về hệ thống này sẽ giúp sinh viên có nhiều cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

5.1. Xu hướng phát triển của công nghệ

Công nghệ thông tin đang phát triển nhanh chóng, và Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu cũng không ngoại lệ. Sinh viên cần cập nhật thường xuyên để không bị lạc hậu.

5.2. Cơ hội nghề nghiệp trong ngành

Nhu cầu về chuyên gia quản trị cơ sở dữ liệu ngày càng tăng. Việc trang bị kiến thức và kỹ năng sẽ mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp hấp dẫn cho sinh viên.

Nội dung chính

Giáo trình Mô đun: Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu (Mã số: MĐ 13)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Mô đun: Hệ Quản trị Cơ sở Dữ liệu (Mã số mô đun: MĐ 13) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề bắt buộc thuộc chương trình đào tạo nghề Công nghệ thông tin ở trình độ Trung cấp, do Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Nam và Trường Cao đẳng nghề Hà Nam ban hành (lưu hành nội bộ năm 2020, theo Quyết định năm 2017). Giáo trình do giảng viên Lê Thị Thu Hương thuộc Khoa Công nghệ thông tin chủ biên, với sự phối hợp quản lý chuyên môn của Trưởng khoa Phạm Tất Thành.

Trong khung chương trình đào tạo, mô đun này được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung và các môn cơ sở chuyên ngành bắt buộc, cụ thể là Lập trình căn bản và Cơ sở dữ liệu.

Mục tiêu học tập (Learning Outcomes) của giáo trình trang bị cho người học:

• Kiến thức toàn diện về hai hệ quản trị cơ sở dữ liệu (RDBMS) trên môi trường Windows gồm Microsoft Access và Microsoft SQL Server 2000.
• Khả năng xây dựng mối liên kết, thiết lập các ràng buộc toàn vẹn giữa các bảng dữ liệu.
• Kỹ năng tạo lập và thực thi các câu truy vấn (Queries), thiết kế biểu mẫu (Forms) phục vụ thao tác dữ liệu và báo cáo (Reports) để xuất/in thông tin.
• Năng lực cài đặt, cấu hình hệ thống, quản trị phân quyền tài khoản, thực hiện sao lưu (Backup) và phục hồi (Restore) cơ sở dữ liệu.
• Tư duy logic trong tổ chức dữ liệu và kỹ năng chẩn đoán, xử lý các lỗi phát sinh trong quá trình cài đặt và vận hành hệ thống.

Cấu trúc giáo trình bao gồm 6 bài học chính với tổng thời lượng 90 giờ (24 giờ lý thuyết, 52 giờ thực hành và 14 giờ kiểm tra), kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết quản trị và các bài tập mẫu gắn liền với bài toán quản lý thực tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

                       TIẾN TRÌNH CẤU TRÚC MÔ ĐUN (90 GIỜ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ theo tiến trình logic từ hệ quản trị cơ sở dữ liệu cá nhân/văn phòng đến hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ khách/chủ (Client/Server) quy mô doanh nghiệp:

1. Bài Mở đầu (MĐ13-01) - Tổng quan về Hệ quản trị CSDL Access (4 giờ: 2 LT, 2 TH): Cung cấp khái niệm về tập tin cơ sở dữ liệu (.MDB) cùng 6 thành phần: Bảng (Tables), Truy vấn (Queries), Biểu mẫu (Forms), Báo cáo (Reports), Trang dữ liệu (Pages), Tập lệnh (Macros) và Đơn thể (Modules - dùng lập trình Access Basic/VBA). Trình bày chi tiết 10 kiểu dữ liệu (Text, Memo, Number, Date/Time, Currency, Auto number, Yes/No, OLE Object, Lookup Wizard, Hyperlink) và 11 thuộc tính trường (Field Size, Decimal Places, Format, Input mask, Caption, Default value, Validation rule, Validation text, Required, AllowZeroLength, Index, New value).
2. Bài 1 (MĐ13-02) - Các bước chuẩn bị cài đặt Microsoft Access (18 giờ: 4 LT, 12 TH, 2 KT): Lập kế hoạch kiểm tra phần cứng (CPU tối thiểu 500MHz, RAM 256MB, ổ cứng trống từ 1.5GB, màn hình 1024x768) trên các hệ điều hành Windows XP, Vista, Windows 7, Windows Server 2003 và quy trình thực thi tệp setup.exe của bộ Microsoft Office.
3. Bài 2 (MĐ13-03) - Các lỗi thường gặp của MS Access (23 giờ: 6 LT, 14 TH, 3 KT): Phân tích sự cố cài đặt bản cập nhật Microsoft Office 2010 SP1 (lỗi tệp GrooveMUI.msi, mã lỗi 78F Windows Update, bản vá KB2553092, lỗi Error 1935); lỗi vi phạm toàn vẹn khi tạo liên kết Relationships (nhập dữ liệu trước khi tạo quan hệ, tạo khóa chính phức hợp với phím Shift, chiều liên kết khóa chính - khóa ngoại); lỗi biểu thức điều kiện kiểu logic (IIF([phai]=True,...) thay vì dùng -1 cho T/F); phân biệt thuộc tính điều khiển giữa Textbox và Label.
4. Bài 3 (MĐ13-04) - Tổng quan về SQL Server (4 giờ: 2 LT, 2 TH): Trình bày quá trình phát triển qua các phiên bản (SQL Server 6.0, 7.0, 2000), cơ chế chạy song song nhiều thể hiện (Multiple-Instance gồm Default Instance và Named Instance). Giới thiệu 7 ấn bản (Editions): Enterprise, Standard, Personal, Developer, Win CE, Trial; 4 dịch vụ cốt lõi: SQL Server Service, SQL Server Agent Service, Microsoft Search Service, Microsoft Distributed Transaction Coordinator; các thành phần chính như Relational Database Engine, Replication, Data Transformation Services (DTS), Analysis Services, English Query, Meta Data Service, SQL Server Books Online; các công cụ quản trị gồm Enterprise Manager, Query Analyzer, SQL Profiler, osql và bcp.
5. Bài 4 (MĐ13-05) - Các bước chuẩn bị và cài đặt SQL Server (18 giờ: 4 LT, 12 TH, 2 KT): Lựa chọn tài khoản dịch vụ (Local System Account hoặc Domain User Account), cấu hình chế độ xác thực (Windows Authentication Mode hoặc Mixed Mode), thiết lập Collation (bộ mã sắp xếp), thư viện mạng (Network Libraries: TCP/IP, NetBEUI, IPX/SPX, AppleTalk ADSP, Banyan Vines, VIA GigaNet SAN) và chế độ bản quyền (Per processor, Per seat). Khảo sát cấu trúc thư mục sau cài đặt trong C:\MSSQL (Backup, BIN, BINN, CHARSETS, DATA, INSTALL, LOG, REPLDATA, SNMP, SQLOLE, SYMBOLS).
6. Bài 5 (MĐ13-06) - Các lỗi thường gặp của SQL Server (23 giờ: 6 LT, 14 TH, 3 KT): Kỹ thuật sao lưu và phục hồi CSDL (Backup/Restore Database thông qua Enterprise Manager), xử lý lỗi ghi đè với tùy chọn "Force restore over existing database"; phương pháp bảo toàn thư mục DATA; giải pháp khắc phục các lỗi vận hành và cú pháp SQL: lỗi quyền đọc/ghi NTFS ("Cannot update. Database or object is read-only"), lỗi đường dẫn Registry, lỗi khóa độc quyền bảng ("Table exclusively locked"), lỗi thiếu tham số ("Too few parameters. Expected 1"), lỗi sai tên bảng/trường, lỗi con trỏ dữ liệu ("Either BOF or EOF is True") và lỗi cú pháp trong mệnh đề FROM, WHERE.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết mô hình dữ liệu quan hệ (Relational Data Model): Xây dựng trên nền tảng lý thuyết tập hợp của E.F. Codd, quản lý dữ liệu dưới dạng các bảng (Tables) chứa các trường (Fields) và bản ghi (Records), liên kết với nhau qua cấu trúc khóa chính (Primary Key) và khóa ngoại (Foreign Key).
• Nguyên lý toàn vẹn dữ liệu: Ràng buộc toàn vẹn thực thể qua khóa chính, toàn vẹn tham chiếu thông qua quan hệ giữa các bảng, và toàn vẹn miền giá trị bằng Validation Rule cùng Input Mask.
• Kiến trúc Client/Server và Dịch vụ Quản trị: Cơ chế xử lý câu lệnh Transact-SQL, tự động hóa tác vụ định kỳ (Jobs, Alerts) qua SQL Server Agent, sao chép đồng bộ (Replication) và chuyển đổi dữ liệu đa nguồn qua DTS.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Cài đặt và cấu hình phần mềm hệ quản trị CSDL, thiết lập chế độ xác thực người dùng, vận hành các dịch vụ hệ thống và cấu hình tham số bảo mật cấp thư mục (phân quyền NTFS).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích lược đồ quan hệ, xác định kiểu dữ liệu và kích thước trường phù hợp, nhận diện nguyên nhân gây xung đột dữ liệu hoặc vi phạm ràng buộc tham chiếu.
• Kỹ năng thực hành (Practical competencies): Xây dựng cấu trúc bảng, viết câu truy vấn chọn lọc/cập nhật, thiết kế giao diện Form/Report, thực hiện quy trình sao lưu - phục hồi dữ liệu khi có sự cố hệ thống.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical Approach)

Mô đun MĐ 13 được tổ chức theo phương pháp tích hợp mô-đun nghề nghiệp, lấy việc rèn luyện kỹ năng thực hành thao tác trên máy tính làm trọng tâm. Trong tổng số 90 giờ học, thời lượng dành cho thực hành trực tiếp và kiểm tra đánh giá chiếm 73.3% (52 giờ thực hành, 14 giờ kiểm tra), trong khi lý thuyết chiếm 24 giờ (26.7%). Cấu trúc này giúp người học tiếp thu nguyên lý lý thuyết thông qua thao tác cấu hình và xử lý dữ liệu trực quan.

       PHÂN PHỐI THỜI LƯỢNG MÔ ĐUN (TỔNG: 90 GIỜ)

Bài tập và Nghiên cứu tình huống (Case Studies & Exercises)

Hệ thống bài tập trong giáo trình gắn liền với các bài toán quản lý thực tế như:

• Thiết lập hệ cơ sở dữ liệu mẫu gồm các bảng có quan hệ ràng buộc: bảng HOADON và bảng chi tiết hóa đơn CTHD (ràng buộc khóa chính phức hợp sohd, loaihd), bảng quản lý nhân sự NHANVIEN, hồ sơ SINH VIEN.
• Xây dựng quy tắc kiểm tra hợp lệ dữ liệu bằng biểu thức logic (ví dụ: giới hạn trường ngày <#25/07/76#>, kiểm tra khoảng thời gian >=#10/10/77# and <=#12/11/77#, lọc chuỗi Like "*HUE*").
• Thực hành viết câu lệnh truy vấn dữ liệu có điều kiện, tạo báo cáo phân nhóm doanh thu theo vùng miền.

Phương pháp đánh giá (Assessment Methods)

Chương trình thiết lập các cột kiểm tra định kỳ sau mỗi cụm bài học:

• Kiểm tra thao tác cài đặt và cấu hình hệ thống: 2 giờ sau Bài 1 (MS Access) và 2 giờ sau Bài 4 (SQL Server).
• Kiểm tra kỹ năng chẩn đoán, sửa lỗi và thao tác dữ liệu: 3 giờ sau Bài 2 (MS Access) và 3 giờ sau Bài 5 (SQL Server).
• Đánh giá khả năng bảo toàn và phục hồi CSDL (Backup/Restore Database) khi hệ thống gặp lỗi giả định.

Hướng dẫn tự học (Self-study Guidelines)

• Khai thác tài liệu hướng dẫn điện tử SQL Server Books Online đính kèm trong gói cài đặt tại thư mục C:\MSSQL\INSTALL để tra cứu chi tiết cú pháp Transact-SQL và các hàm nâng cao.
• Thực hành độc lập các tình huống gỡ lỗi (Troubleshooting) dựa trên bảng phân loại mã lỗi và giải pháp khắc phục đã được liệt kê trong Bài 2 và Bài 5.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Các phiên bản phần mềm được đối chiếu

Giáo trình phân tích và so sánh các đặc điểm kỹ thuật qua từng phiên bản hệ quản trị cơ sở dữ liệu:

• Microsoft Access: Trình bày sự tương thích và giao diện từ phiên bản Access 2003, Access 2007 đến bản cập nhật Microsoft Office 2010 Service Pack 1 (SP1).
• Microsoft SQL Server: Khái quát bước nhảy vọt kỹ thuật từ SQL Server 6.0, 7.0 đến SQL Server 2000. Điểm cải tiến trọng tâm là tính năng Multiple-Instance, cho phép cài đặt và vận hành song song phiên bản cũ (Default Instance) và phiên bản SQL Server 2000 (Named Instance) trên cùng một máy chủ mà không cần gỡ bỏ bản cũ.

Các công nghệ và công cụ tích hợp

• Quản trị tự động: Tích hợp dịch vụ SQL Server Agent Service để lập lịch thực thi tác vụ tự động (tạo Job sao lưu dữ liệu lúc 1 giờ sáng hàng ngày, sao lưu Transaction Log mỗi 30 phút, gửi Alert cảnh báo khi mức sử dụng CPU máy chủ vượt ngưỡng 90%).
• Xử lý dữ liệu đa nguồn: Sử dụng Data Transformation Services (DTS) để chuyển đổi, định dạng và trích xuất dữ liệu giữa các hệ quản trị khác nhau (Oracle, DB2 của IBM, MS Access, SQL Server).
• Phân tích nâng cao: Ứng dụng công cụ Analysis Services dựa trên kỹ thuật mô hình hóa khối đa chiều (Multi-dimension cubes) và khai phá dữ liệu (Data mining).
• Bộ công cụ DBA chuẩn: Hướng dẫn khai thác các tiện ích quản trị chuyên sâu gồm Enterprise Manager, Query Analyzer, SQL Profiler, cùng các tiện ích dòng lệnh osql và bcp (Bulk Copy).

Ứng dụng thực tế và Xử lý sự cố chuyên sâu

Giáo trình hướng trực tiếp vào các hệ thống quản lý bán hàng, quản lý vật tư, kế toán và quản lý hồ sơ sinh viên; đồng thời cung cấp danh mục giải pháp cho các lỗi thực tế như sửa lỗi cài đặt Office bằng cách trích xuất tệp qua WinRAR, cấu hình bảo mật IIS/NTFS, và phương thức phục hồi dữ liệu cưỡng bức (Force restore over existing database).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Nhóm đối tượng	Mục đích & Phương thức sử dụng
Sinh viên Trung cấp / Cao đẳng nghề CNTT	- Sử dụng làm tài liệu học tập chính thức cho mô đun MĐ 13. - Thực hiện các bài thực hành phòng máy từ bài MĐ13-01 đến MĐ13-06. - Luyện tập kỹ năng thiết kế cơ sở dữ liệu và xử lý lỗi hệ thống.
Giảng viên chuyên ngành CNTT	- Sử dụng làm khung phân phối chương trình chuẩn (90 giờ đào tạo). - Làm căn cứ xây dựng đề cương bài giảng, bài tập tình huống và đề thi kiểm tra định kỳ.
Kỹ thuật viên / Người tự học	- Tài liệu tham khảo về quy trình cài đặt, cấu hình tham số mạng (TCP/IP, NetBEUI). - Tra cứu quy trình sao lưu (Backup), phục hồi (Restore) và xử lý sự cố cơ sở dữ liệu trên Windows.

Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites)

Để tiếp thu kiến thức trong giáo trình một cách hiệu quả, người học cần hoàn thành các học phần trước đó trong khung chương trình đào tạo nghề:

1. Lập trình căn bản: Nắm được tư duy cấu trúc dữ liệu, thuật toán và logic điều kiện.
2. Cơ sở dữ liệu: Nắm vững lý thuyết mô hình thực thể - mối quan hệ (ERD), các phép toán đại số quan hệ và các dạng chuẩn hóa dữ liệu.
3. Tin học văn phòng & Hệ điều hành: Thao tác thành thạo trên môi trường hệ điều hành Windows, quản lý tệp tin và quyền hạn thư mục.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên theo học nghề Công nghệ thông tin trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề, đồng thời phù hợp cho kỹ thuật viên quản trị hệ thống cần tài liệu tham khảo về cài đặt, cấu hình và xử lý lỗi trên MS Access và SQL Server 2000.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần hoàn thành các môn học tiên quyết bắt buộc gồm Lập trình căn bản và Cơ sở dữ liệu, hiểu được các khái niệm về bảng, bản ghi, khóa chính và tư duy cấu trúc logic.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các giáo trình cơ sở dữ liệu thuần lý thuyết?

Giáo trình tập trung vào năng lực thực hành nghề với tỷ lượng thực hành và kiểm tra lên đến 73.3% tổng thời lượng. Nội dung tích hợp trọn vẹn từ bước kiểm tra phần cứng, quy trình cài đặt chi tiết từng màn hình đến hai chương chuyên sâu hướng dẫn xử lý các lỗi phát sinh thực tế trong quá trình sử dụng Access và SQL Server.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên kết hợp đọc lý thuyết thuộc tính/kiểu dữ liệu với việc thao tác trực tiếp trên máy tính; tuân thủ các bước thiết lập quan hệ bảng trước khi nhập dữ liệu; tự thực hành cài đặt máy ảo để thử nghiệm các tùy chọn tài khoản (Local/Domain), chế độ xác thực (Mixed Mode) và tra cứu thêm tại SQL Server Books Online.

5. Có những tài liệu bổ trợ nào đi kèm giáo trình?

Tài liệu bổ trợ bao gồm phần mềm trợ giúp điện tử SQL Server Books Online được tích hợp sẵn trong bộ cài SQL Server, các bộ bài tập quản lý thực tế đính kèm và các hướng dẫn xử lý lỗi phần mềm từ cơ sở dữ liệu hỗ trợ của Microsoft (như bản cập nhật KB2553092).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Mô đun: Hệ Quản trị Cơ sở Dữ liệu (Mã số: MĐ 13) của Khoa Công nghệ thông tin - Trường Cao đẳng nghề Hà Nam cung cấp hệ thống kiến thức và kỹ năng thực hành chuẩn mực về quản trị và khai thác cơ sở dữ liệu trên môi trường Windows. Thông qua việc phân bổ 90 giờ học hợp lý giữa lý thuyết và thực hành trên hai công cụ Microsoft Access và Microsoft SQL Server 2000, giáo trình định hình rõ nét lộ trình học tập từ cơ bản đến quản trị chuyên sâu.

Lộ trình học tập đề xuất cho sinh viên:

1. Tiếp cận thao tác tổ chức dữ liệu cá nhân, thiết kế Form/Report trên MS Access.
2. Nắm vững quy tắc kiểm tra ràng buộc và xử lý lỗi dữ liệu.
3. Chuyển tiếp lên quản trị hệ thống CSDL phân tán Client/Server với SQL Server 2000.
4. Hoàn thiện kỹ năng vận hành dịch vụ, lập lịch tác vụ tự động và sao lưu - phục hồi hệ thống.

Người học có thể kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng hệ thống tài liệu SQL Server Books Online và các tài liệu chuyên ngành do Khoa CNTT ban hành để hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU TỔNG QUAN VỀ HỆ QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU ACCESS Mã bài: MĐ 13 – 01. Trong bài này chúng tôi trình bày một cách tổng quan về cơ sở dữ liệu Microsoft Access, Các vấn đề chính sẽ được đề cập:  Cách vào môi trường của Access  Các thao tác trên tệp tin CSDL Access.  Các khái niệm cơ bản  Một số thao tác trên cửa sổ DATABASE  Hiệu chỉnh CSDL Mục tiêu: - Biết được xuất xứ phần mềm acces, khả năng của access, vì sao phải dùng access - Khởi động và thoát được access - Hiểu được các khái niệm cơ bản về hệ quản trị CSDL - Thao tác được trên cửa sổ database - Hiệu chỉnh được cơ sở dữ liệu NỘI DUNG CHÍNH 1. Giới thiệu chung về MICROSOFT ACCESS.

Mục tiêu: - Nắm được những hiểu biết chung về Microsoft Access 1.1 Quá trình phát triển Microsoft Access là một Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu (QTCSDL) tương tác người sử dụng chạy trong môi trường Windows. Microsoft Access cho chúng ta một công cụ hiệu lực và đầy sức mạnh trong công tác tổ chức, tìm kiếm và biểu diễn thông tin.2 Ứng dụng trong thực tế Microsoft Access cho ta các khả năng thao tác dữ liệu, khả năng liên kết và công cụ truy vấn mạnh mẽ giúp quá trình tìm kiếm thông tin nhanh. Người sử dụng có thể chỉ dùng một truy vấn để làm việc với các dạng cơ sở dữ liệu khác nhau. Ngoài ra, có thể thay đổi truy vấn bất kỳ lúc nào và xem nhiều cách hiển thị dữ liệu khác nhau chỉ cần động tác nhấp chuột.

Microsoft Access và khả năng kết xuất dữ liệu cho phép người sử dụng thiết kế Giáo trình: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Trang 5 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam những biểu mẫu và báo cáo phức tạp đáp ứng đầy đủ các yêu cầu quản lý, có thể vận động dữ liệu và kết hợp các biểu mẫu va báo cáo trong một tài liệu và trình bày kết quả theo dạng thức chuyên nghiệp.3 Đặc trưng của Access Microsoft Access là một công cụ đầy năng lực để nâng cao hiệu suất công việc. Bằng cách dùng các Wizard của MS Access và các lệnh có sẵn (macro) ta có thể dễ dàng tự động hóa công việc mà không cần lập trình. Đối với những nhu cầu quản lý cao, Access đưa ra ngôn ngữ lập trình Access Basic (Visual Basic For application) một ngôn ngữ lập trình mạnh trên CSDL. Khởi động và thoát khỏi ACCESS Mục tiêu: - Biết được cách khởi động và thoát khỏi Access 2.

Khởi động ACCESS. Chọn nút Start trên thanh Taskbar Chọn Programs Chọn Microsoft OFFICE Chọn Microsoft ACCESS Khung hội thoại Microsoft ACCESS gồm: Blank Database… : Tạo CSDL trống. Form Existing file… : Mở một CSDL có sẵn. … Thoát khỏi chương trình ACCESS Chọn File/Exit hoặc nhấn tổ hợp phím ALT+F4 Giáo trình: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Trang 6 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam 2.

Sử dụng thanh thực đơn 2. Tạo một tập tin CSDL Thực hiện các thao tác sau: Chọn File/New hoặc chọn biểu tượng New trên thanh công cụ Chọn Database, chọn OK Trong mục Save in: Chọn thư mục cần chứa tên tập tin. File name: Chọn tên tập tin cần tạo (Phần mở rộng mặc định là MDB) 2. Mở một CSDL đã tồn tại trên đĩa Chọn File/Open database (Hoặc click biểu tượng Open) Trong mục Look in : Chọn thư mục cần chứa tên tập tin cần mở.

File name: Chọn tên tập tin cần mở. Các thành phần cơ bản của một tập tin CSDL ACCESS Một tập tin CSDL ACCESS gồm có 6 thành phần cơ bản sau: Bảng (Tables) : Là nơi chứa dữ liệu Truy vấn (Queries) : Truy vấn thông tin dựa trên một hoặc nhiều bảng. Biểu mẫu (Forms) : Các biểu mẫu dùng để nhập dữ liệu hoặc hiển thị dữ liệu. Báo cáo (Reports) : Dùng để in ấn.

Pages (Trang) : Tạo trang dữ liệu. Macros (Tập lệnh) : Thực hiện các tập lệnh. Modules (Đơn thể) : Dùng để lập trình Access Basic Giáo trình: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Trang 7 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam 3. Các khái niệm cơ bản.

Mục tiêu: - Hiểu được các khái niện cơ bản về Microsoft Access 3. Cơ sở dữ liệu (CSDL): Được sử dụng như một công cụ để lưu trữ và diễn giải các trường thuộc tính của mẩu tin. Loại lưu trữ dữ liệu thường được gọi là bảng Table. Ngoài các bảng dữ liệu còn có nhiều khái niệm khác tương quan với Table như dữ liệu (DATA), ràng buộc (CONSTRAINT), chi mục (INDEXS), tiêu chuẩn (RULES), (TRIGGER) và các thủ tục (STORED PROCEDURE).

Trong CSDL Microsoft ACCESS ngoài bảng dữ liệu còn có các đối tượng khác như truy vấn (QUERY), biểu mẫu (FORM), báo cáo (REPORT), MACRO… 3. Bảng, trường dữ liệu và khoá chính: Khoá chính là một hoặc nhiều trường xác định duy nhất một bản ghi. Trường (Field) thể hiện thông tin một thuộc tính của một đối tượng nào đó. Bảng là nơi chứa dữ liệu về một đối tượng thông tin nào đó như SINH VIÊN, HÓA ĐƠN,.

Câu truy vấn ACCESS dùng quan hệ để đảm bảo những ràng buộc toàn vẹn giữa các bảng liên quan trong các phép thêm, sửa, xoá mẫu tin. Biểu mẫu (Form) Bao gồm: Biểu tượng, menu, chức năng, mục, nút,…nói chung là tất cả các đối tượng hiển thị trên các cửa sổ.5 Macro Macro là tập hợp cá hành động (action) để thực hiện nhiều thao tác cùng một lúc giúp ta thực hiện tự động các công việc xử lý dữ liệu. Ta có thể tạo một macro để mở một Table, Query, Form, Report. Có thể tạo một macro thông báo kèm theo tiếng bíp bíp để gây sự chú ý.6 Báo biểu (Report) Với Microsoft Office Access 2007 bạn có thể tạo ra nhiềuloại báo cáo khác nhau, từ đơn giản đến phức tạp.

Đầu tiênhãy ghĩ về báo cáo dùng để hiển thị những bản ghi từ nguồndữ liệu. Cho dù là báo cáo với một danh sách đơn giản, hoặc báo cáo nhóm chỉ tiêu doanh thu theo vùng miền, thì việcđầu tiên bạn Giáo trình: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Trang 8 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam nên quan tâm là những trường chứa dữ liệu nàocần hiển thị lên báo cáo, và những bảng hay Query nào chứa chúng 4. Một số thao tác trên cửa sổ DATABASE. Mục tiêu: - Biết được một số thao tác trên cửa sổ của Database 4.

Tạo một đối tượng mới Trong cửa sổ Database, chọn tab chứa đối tượng cần tạo (Bảng, Truy vấn, Biểu mẫu, Báo cáo,.) hoặc thực hiện lệnh: View/D atabase Object - Table/Query/Form/ReportPages/Macros/Modules Chọn nút New. Thực hiện một đối tượng trong CSDL Trong cửa sổ Database, chọn tab cần thực hiện. Cửa sổ Database liệt kê tên các đối tượng có sẵn, chọn tên đối tượng cần mở. Sửa đổi một đối tượng có sẵn trong CSDL Trong cửa sổ Database, chọn tab cần thực hiện.

Cửa sổ Database liệt kê tên các đối tượng có sẵn, chọn tên đối tượng cần mở, Chọn nút Design. Hiệu chỉnh Cơ sở dữ liệu Mục tiêu: - Biết được các cách hiểu chỉnh cơ sở dữ liệu Nội dung chính:  Field Size Quy định kích thước của trường và tùy thuộc vào từng kiểu dữ liệu Kiểu Text: Chúng ta quy định độ dài tối đa của chuỗi. Kiểu Number: Có thể chọn một trong các loại sau: Byte: 0.797x10308 (Tối đa 15 số lẻ) Decimal Places Quy định số chữ số thập phân ( Chỉ sử dụng trong kiểu Single và Double) Đối với kiểu Currency mặc định decimal places là 2 Giáo trình: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Trang 9 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam  Format Quy định dạng hiển thị dữ liệu, tùy thuộc vào từng kiểu dữ liệu. Kiểu chuỗi: Gồm 3 phần <Phần 1>;<Phần 2>;<Phần 3> Trong đó: <Phần 1>: Chuỗi định dạng tương ứng trong trường hợp có chứa văn bản.

<Phần 2>: Chuỗi định dạng tương ứng trong trường hợp không chứa văn bản. <Phần 3>: Chuỗi định dạng tương ứng trong trường hợp null Các ký tự dùng để định dạng chuỗi Ký tự Tác dụng @ Chuỗi ký tự > Đổi tất cả ký tự nhập vào thành in hoa < Đổi tất cả ký tự nhập vào thành in thường “Chuỗi ký tự “ Chuỗi ký tự giữa 2 dấu nháy \<ký tự> Ký tự nằm sau dấu \ [black] [White] [red] Hoặc [<số>] Màu Trong đó 0<=số<=56 Ví dụ Cách định dạng Dữ Hiển thị liệu @@@-@@@@ 12345 123-456 6 abc-def > Tinho TINHOC < c TINHOC Tinhoc @; Chuỗi bất Hiển thị chuỗi ”Không có”; kỳ Không có ”Không biết” Chuỗi Không biết ỗ Giáo trình: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Giá trị trố Trang 10 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Kiểu Number Định dạng do ACCESS cung cấp Dạng Dữ liệu Hiển thị General Number 1234.23E+03 Định dạng do người sử dụng <Phần 1>;<Phần 2>;<Phần 3>;<Phần 4> <Phần 1>:Chuỗi định dạng tương ứng trong trường hợp số dương. <Phần 2>: Chuỗi định dạng tương ứng trong trường hợp số âm. <Phần 3>: Chuỗi định dạng tương ứng trong trường hợp số bằng zero.

<Phần 4>: Chuỗi định dạng tương ứng trong trường hợp null. Các ký tự định dạng Ký tự Tác dụng .(Period) Dấu chấm thập phân ,(comma) Dấu phân cách ngàn 0 Ký tự số (0-9) # Ký tự số hoặc khoảng trắng $ Dấu $ % Phần trăm Ví dụ Định dạng Hiển thị Giáo trình: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Trang 11 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Số dương hiển thị bình thường 0;(0);;”Null” Số âm được bao giữa 2 dấu ngoặc Số zero bị bỏ trống Hiển thịệ dấuữ+ phía trước nếu số dương +0.0 Hiển thị dấu - phía trước nếu số âm Hiển thị 0.