Giáo Trình Môn Học: Ứng Dụng AutoCAD Vẽ Kỹ Thuật Nghề Kỹ Thuật Máy Lạnh

Giáo trình ứng dụng AutoCAD giúp học viên nghề kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí nắm vững kỹ năng vẽ kỹ thuật chuyên nghiệp.

• Tác giả: Nguyễn Thuận Hải
• Trường học: Trường Trung Cấp Tháp Mười
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Máy Lạnh
• Đề tài: Giáo Trình AutoCAD Vẽ Kỹ Thuật Cho Kỹ Thuật Máy Lạnh
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: TRÌNH BÀY BẢN VẼ KỸ THUẬT THEO TIÊU CHUẨN VIỆT NAM (TCVN)
• 1.1. Sử dụng vật liệu – dụng cụ vẽ
• 1.2. Vật liệu vẽ
• 1.3. Dụng cụ vẽ
• 1.4. Sử dụng tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) trong bản vẽ kỹ thuật
• 1.5. Chữ, chữ số và dấu trên bản vẽ
• 1.6. Ghi kích thước
• 1.7. Trình tự lập bản vẽ
• 2. THAO TÁC CƠ BẢN VỚI PHẦN MỀM AUTOCAD
• 2.1. Thực hiện các thao tác cơ bản với phần mềm AutoCAD
• 2.2. Khởi động và tìm hiểu giao diện phần mềm
• 2.3. Thực hiện các thao tác về file
• 2.4. Thực hiện các thao tác với đối tượng

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình AutoCAD Vẽ Kỹ Thuật Máy Lạnh

Giáo trình AutoCAD Vẽ Kỹ Thuật cho Kỹ Thuật Máy Lạnh là tài liệu thiết yếu cho sinh viên ngành kỹ thuật. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản về phần mềm AutoCAD mà còn giúp sinh viên nắm vững các tiêu chuẩn vẽ kỹ thuật. Việc sử dụng AutoCAD trong thiết kế kỹ thuật giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác trong công việc. Hơn nữa, giáo trình còn tích hợp các bài tập thực hành để sinh viên có thể áp dụng lý thuyết vào thực tế.

1.1. Lợi ích của việc học AutoCAD trong Kỹ Thuật Máy Lạnh

Học AutoCAD giúp sinh viên phát triển kỹ năng vẽ kỹ thuật, từ đó nâng cao khả năng thiết kế và phân tích hệ thống máy lạnh. Việc sử dụng phần mềm này giúp sinh viên dễ dàng thực hiện các bản vẽ phức tạp và tiết kiệm thời gian.

1.2. Nội dung chính của giáo trình AutoCAD

Giáo trình bao gồm các nội dung như tiêu chuẩn vẽ kỹ thuật, các lệnh cơ bản trong AutoCAD, và phương pháp biểu diễn vật thể. Những nội dung này được thiết kế để giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

II. Thách thức trong việc sử dụng AutoCAD cho Kỹ Thuật Máy Lạnh

Mặc dù AutoCAD mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc sử dụng phần mềm này cũng gặp phải một số thách thức. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc làm quen với giao diện và các lệnh của phần mềm. Ngoài ra, việc áp dụng các tiêu chuẩn vẽ kỹ thuật cũng là một vấn đề cần được chú ý.

2.1. Khó khăn trong việc làm quen với giao diện AutoCAD

Giao diện của AutoCAD có thể gây khó khăn cho những người mới bắt đầu. Việc nắm vững các thanh công cụ và lệnh là điều cần thiết để sử dụng phần mềm hiệu quả.

2.2. Áp dụng tiêu chuẩn vẽ kỹ thuật trong AutoCAD

Việc áp dụng các tiêu chuẩn vẽ kỹ thuật như TCVN trong AutoCAD là một thách thức lớn. Sinh viên cần phải hiểu rõ các quy định để có thể thực hiện bản vẽ chính xác.

III. Phương pháp học AutoCAD hiệu quả cho Kỹ Thuật Máy Lạnh

Để học AutoCAD hiệu quả, sinh viên cần áp dụng một số phương pháp học tập phù hợp. Việc thực hành thường xuyên và tham gia các khóa học bổ trợ sẽ giúp nâng cao kỹ năng sử dụng phần mềm. Ngoài ra, việc tham khảo tài liệu và video hướng dẫn cũng rất hữu ích.

3.1. Thực hành thường xuyên với AutoCAD

Thực hành là cách tốt nhất để nắm vững AutoCAD. Sinh viên nên dành thời gian hàng ngày để thực hiện các bài tập vẽ kỹ thuật.

3.2. Tham gia khóa học bổ trợ về AutoCAD

Các khóa học bổ trợ sẽ cung cấp kiến thức chuyên sâu và giúp sinh viên làm quen với các tính năng nâng cao của AutoCAD.

IV. Ứng dụng thực tiễn của AutoCAD trong Kỹ Thuật Máy Lạnh

AutoCAD được ứng dụng rộng rãi trong thiết kế hệ thống máy lạnh. Việc sử dụng phần mềm này giúp kỹ sư dễ dàng tạo ra các bản vẽ chi tiết và chính xác. Hơn nữa, AutoCAD còn hỗ trợ trong việc mô phỏng và phân tích các hệ thống máy lạnh.

4.1. Thiết kế hệ thống máy lạnh bằng AutoCAD

AutoCAD cho phép kỹ sư thiết kế các hệ thống máy lạnh một cách chính xác và hiệu quả. Các bản vẽ được tạo ra giúp dễ dàng trong việc lắp đặt và bảo trì.

4.2. Mô phỏng và phân tích hệ thống máy lạnh

Phần mềm AutoCAD hỗ trợ mô phỏng các hệ thống máy lạnh, giúp kỹ sư phân tích hiệu suất và tối ưu hóa thiết kế.

V. Kết luận và tương lai của AutoCAD trong Kỹ Thuật Máy Lạnh

AutoCAD sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực kỹ thuật máy lạnh. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, phần mềm này sẽ ngày càng được cải tiến để đáp ứng nhu cầu của người dùng. Việc nắm vững AutoCAD sẽ giúp sinh viên có lợi thế cạnh tranh trong thị trường lao động.

5.1. Tương lai của AutoCAD trong ngành kỹ thuật

AutoCAD sẽ tiếp tục phát triển với nhiều tính năng mới, giúp người dùng dễ dàng hơn trong việc thiết kế và vẽ kỹ thuật.

5.2. Lợi thế cạnh tranh khi sử dụng AutoCAD

Sinh viên nắm vững AutoCAD sẽ có nhiều cơ hội việc làm hơn trong ngành kỹ thuật máy lạnh, nhờ vào khả năng thiết kế và phân tích chính xác.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Ứng dụng AutoCAD vẽ kỹ thuật (Mã môn học: MH08) là tài liệu đào tạo chuyên môn thuộc chương trình đào tạo nghề Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí ở trình độ Trung cấp, do Trường Trung cấp Tháp Mười trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Đồng Tháp tổ chức biên soạn và ban hành. Giáo trình do tác giả Nguyễn Thuận Hải Đăng làm chủ biên, với sự tham gia thẩm định và chỉnh sửa của tiểu ban chuyên môn năm 2018.

Trong cấu trúc khung chương trình đào tạo, môn học MH08 được bố trí giảng dạy tại học kỳ 1. Đây là mô đun kiến thức cơ sở bắt buộc, có vai trò trang bị cho học sinh nền tảng về vẽ kỹ thuật cơ khí thông qua việc sử dụng phần mềm đồ họa AutoCAD.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định trên ba phương diện cụ thể:

• Kiến thức: Trang bị các quy định trong hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) về trình bày bản vẽ; phương pháp biểu diễn vật thể (phép chiếu, hình chiếu vuông góc, hình chiếu trục đo, hình cắt, mặt cắt); các quy ước biểu diễn chi tiết tiêu chuẩn; trình tự lập và quy trình đọc bản vẽ chi tiết, bản vẽ lắp.
• Kỹ năng: Hình thành năng lực vận hành phần mềm AutoCAD 2007 để tạo lập bản vẽ kỹ thuật 2D; thực hiện chính xác các lệnh vẽ hình học cơ bản, nhóm lệnh hiệu chỉnh đối tượng, quản lý hệ thống lớp (Layer); ghi kích thước và hoàn thiện các bản vẽ kỹ thuật theo đúng quy chuẩn TCVN.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, tỉ mỉ, chính xác, có tinh thần trách nhiệm trong học tập và tuân thủ các quy tắc an toàn kỹ thuật.

Điểm đặc trưng trong cấu trúc của giáo trình là việc kết hợp phương pháp vẽ kỹ thuật truyền thống với phần mềm thiết kế có sự trợ giúp của máy tính (CAD). Giáo trình gồm 5 bài học được sắp xếp theo trình tự sư phạm từ cơ bản đến nâng cao, tích hợp trực tiếp các tiêu chuẩn TCVN vào môi trường kỹ thuật số.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được cấu trúc thành 5 bài học chính:

• Bài 1: Trình bày bản vẽ kỹ thuật theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN): Trang bị kiến thức về vật liệu vẽ (giấy vẽ crôki, giấy kẻ li, các loại bút chì H, HB, B) và dụng cụ vẽ truyền thống (ván vẽ, thước chữ T, êke $45^\circ$, êke $60^\circ$, compa, compa đo, thước cong). Trình bày hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam áp dụng trong bản vẽ kỹ thuật bao gồm:

  • TCVN 2-74: Quy định kích thước các khổ giấy chính từ A0 ($1189 \times 841$ mm) đến A4 ($297 \times 210$ mm) và tỷ lệ bản vẽ (tỷ lệ nguyên hình 1:1; tỷ lệ thu nhỏ 1:2, 1:2.5, 1:5, 1:10...; tỷ lệ phóng to 2:1, 2.5:1, 5:1, 10:1...).
  • TCVN 8-1993: Quy chuẩn đường nét với chiều rộng nét cơ bản $b = 0.3 \div 1.5$ mm, bao gồm nét liền đậm (cạnh thấy, đường bao thấy), nét liền mảnh $b/3$ (đường kích thước, đường dóng, gạch mặt cắt), nét lượn sóng $b/3$, nét dích dắc $b/3$, nét đứt mảnh $b/2$ (cạnh khuất, đường bao khuất), nét chấm gạch mảnh $b/3$ (đường tâm, trục đối xứng), nét cắt $1.5b$, và nét gạch hai chấm mảnh $b/3$.
  • TCVN 6-85: Quy định khổ chữ từ 2.5 đến 40 mm, kiểu chữ A và B (dạng đứng và nghiêng $75^\circ$).
  • Quy tắc ghi kích thước (đường kích thước, đường dóng, mũi tên, chữ số kích thước, ký hiệu $\varnothing$, R, dấu cung, dấu vuông) và trình tự lập bản vẽ qua hai bước: vẽ mờ (bút HB) và tô đậm (bút 2B).

• Bài 2: Thao tác cơ bản với phần mềm AutoCAD: Giới thiệu tổng quan phần mềm AutoCAD 2007; cấu trúc giao diện làm việc gồm Menu bar, Standard Toolbar, thanh Layers and Properties, các thanh công cụ Draw, Modify, Dimension, vùng đồ họa (Graphics Area), dòng lệnh (Command Lines) và dòng trạng thái (Status Lines). Hướng dẫn quy trình thao tác tệp (New, Open, Save, Save As, Exit) và điều khiển màn hình với lệnh ZOOM (các chế độ: Dynamic, All, Extents, Real Time, Center, Window, Previous). Quản lý lớp đối tượng (Layer Properties Manager) với các thiết lập: tên lớp (tối đa 255 ký tự), màu sắc đối tượng (bảng màu ACI 256 màu, True Color HSL/RGB 24-bit, Color Books), dạng đường nét (Linetype) và chiều rộng nét in (Lineweight). Giới thiệu 9 phương thức truy bắt điểm đối tượng (OSNAP): CENter, ENDpoint, INTersection, MIDpoint, NODe, NEArest, PERpendicular, QUAdrant, TANgent. Thiết lập các phương pháp nhập tọa độ: khoảng cách trực tiếp, tọa độ Descartes tuyệt đối ($X,Y$), tọa độ Descartes tương đối ($@X,Y$), tọa độ cực tương đối ($@D < \alpha$), và tọa độ cực tuyệt đối ($D < \alpha$).

• Bài 3: Vẽ hình học: Hướng dẫn chi tiết nhóm lệnh vẽ cơ bản:

  • Lệnh Line (L): Vẽ đoạn thẳng kết hợp các phương thức nhập tọa độ.
  • Lệnh Circle (C): Vẽ đường tròn qua 5 phương thức (Center-Radius, Center-Diameter, 3 Points, 2 Points, Tangent-Tangent-Radius).
  • Lệnh Arc (A): Vẽ cung tròn qua 11 phương thức xác định (3 Points, Start-Center-End, Start-Center-Angle, Start-Center-Length, Start-End-Radius, Start-End-Angle...).
  • Lệnh Rectang (Rec): Vẽ hình chữ nhật với các tùy chọn Chamfer (vát mép), Fillet (bo góc), Width (độ rộng nét).
  • Lệnh Polygon (Pol): Vẽ đa giác đều theo hình thức nội tiếp đường tròn (Inscribed in circle), ngoại tiếp đường tròn (Circumscribed about circle), hoặc xác định theo cạnh (Edge).
  • Lệnh Ellipse (El): Vẽ elip qua trục và khoảng cách bán trục hoặc qua tâm.
  • Lệnh Pline (Pl): Vẽ đa tuyến kết hợp đoạn thẳng, cung tròn và phân đoạn độ rộng (Halfwidth, Width).
  • Hướng dẫn thiết lập ghi kích thước đường thẳng, kích thước góc (Dimangular), kích thước cung tròn, bán kính, đường kính.
  • Nhóm lệnh hiệu chỉnh đối tượng (Modify): Move, Copy, Rotate, Trim, Extend, Offset, Mirror, Chamfer, Fillet, Array.

• Bài 4: Biểu diễn vật thể: Trình bày cơ sở lý thuyết hình học họa hình và biểu diễn kỹ thuật: Khái niệm phép chiếu; phương pháp dựng hình chiếu của điểm, đường thẳng, mặt phẳng; nguyên lý vẽ hình chiếu vuông góc và hệ thống các hình chiếu cơ bản; phương pháp dựng hình chiếu trục đo (khái niệm và các loại hình chiếu trục đo cơ bản); phương pháp vẽ hình cắt và mặt cắt để biểu diễn kết cấu rỗng bên trong của chi tiết máy.

• Bài 5: Phân tích bản vẽ chi tiết - Bản vẽ lắp: Cung cấp quy trình phân tích và đọc hiểu tài liệu kỹ thuật hoàn chỉnh:

  • Bản vẽ chi tiết: Phân tích kết cấu hình học, các hình biểu diễn, kích thước danh nghĩa, dung sai, yêu cầu kỹ thuật và trình tự đọc bản vẽ chi tiết.
  • Bản vẽ lắp: Phân tích kết cấu tổng thể cụm máy, hình biểu diễn vật lắp, bảng kê chi tiết, vị trí tương quan và mối liên kết lắp ghép giữa các chi tiết máy trong thiết bị.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Cơ sở lý thuyết hình học họa hình: Nguyên lý phép chiếu xuyên tâm, phép chiếu song song và phép chiếu vuông góc, cung cấp nền tảng toán học để chuyển đổi hình không gian 3 chiều sang hình phẳng 2 chiều.
• Hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia: Thiết lập hệ thống chuẩn mực kỹ thuật theo TCVN về khổ giấy (TCVN 2-74), đường nét (TCVN 8-1993), chữ viết (TCVN 6-85) và quy tắc định kích thước cơ khí.
• Nguyên lý đồ họa kỹ thuật số: Cơ chế xác định vị trí điểm trong không gian đồ họa 2D thông qua các hệ tọa độ Descartes và tọa độ cực; nguyên lý quản lý đối tượng phân tầng theo thuộc tính Layer.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Cài đặt và sử dụng thành thạo phần mềm AutoCAD 2007; tạo lập và quản lý các lớp đối tượng (Duongtam, Duongkhuat, Duongcoban, Duongmanh); sử dụng chính xác các phương thức truy bắt điểm và nhập tọa độ để vẽ hình học phẳng.
• Kỹ năng phân tích: Khả năng phân tích hình dạng không gian của vật thể, lựa chọn hướng chiếu chính và xác định số lượng hình biểu diễn hợp lý (hình chiếu vuông góc, hình cắt, mặt cắt).
• Kỹ năng nghề nghiệp: Đọc hiểu, bóc tách thông số kỹ thuật và thiết lập hồ sơ bản vẽ kỹ thuật (bản vẽ chi tiết, bản vẽ lắp) đáp ứng yêu cầu thi công và chế tạo trong ngành kỹ thuật máy lạnh và cơ khí.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình giảng dạy tích hợp (Integrated Teaching Method), kết hợp trực tiếp giữa việc truyền thụ lý thuyết tiêu chuẩn bản vẽ và thực hành thiết kế trên máy tính. Kiến thức lý thuyết được minh họa và thực hành ngay trên phần mềm AutoCAD.

Hệ thống bài tập trong giáo trình được phân cấp theo tiến trình sư phạm rõ ràng:

• Bài tập định hướng kỹ thuật thao tác: Yêu cầu học sinh khởi tạo bản vẽ mới, đặt tên file theo quy chuẩn (ví dụ: BAITAP1 lưu tại ổ đĩa D:\), thiết lập môi trường vẽ và tạo hệ thống các lớp Layer đúng tiêu chuẩn đường nét TCVN.
• Bài tập ứng dụng hệ tọa độ: Yêu cầu vẽ một đối tượng cụ thể (như hình chữ nhật kích thước $150 \times 120$) bằng 3 phương pháp khác nhau: tọa độ tuyệt đối, tọa độ tương đối và tọa độ cực tương đối nhằm giúp người học hiểu rõ bản chất của từng hệ tọa độ.
• Bài tập dựng hình và hiệu chỉnh: Luyện tập phối hợp các lệnh vẽ (Line, Circle, Arc, Polygon, Rectang) với các lệnh biến đổi (Trim, Extend, Fillet, Chamfer, Offset) để vẽ các chi tiết cơ khí và biên dạng kỹ thuật phức tạp.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được thực hiện toàn diện qua 3 tiêu chí:

• Đánh giá kiến thức: Kiểm tra viết hoặc thi trắc nghiệm về hệ thống tiêu chuẩn TCVN, các thông số dòng lệnh, cấu trúc giao diện và nguyên lý các phương thức bắt điểm, nhập tọa độ.
• Đánh giá kỹ năng: Kiểm tra thực hành trực tiếp trên máy vi tính. Tiêu chí chấm điểm căn cứ vào tốc độ thao tác, tính chuẩn xác về kích thước hình học, việc phân bổ đối tượng vào đúng lớp (Layer) và kỹ năng trình bày bản vẽ.
• Đánh giá năng lực tự chủ và trách nhiệm: Đánh giá thông qua ý thức chấp hành an toàn thiết bị, vệ sinh công nghiệp trong phòng máy, tính cẩn thận, tỉ mỉ và mức độ chủ động hoàn thành nhiệm vụ học tập.

Để tự học hiệu quả, giáo trình cung cấp hướng dẫn chi tiết từng câu lệnh với đầy đủ cú pháp nhắc lệnh trên dòng Command, các tham số lựa chọn viết hoa (như Chamfer gõ C, Fillet gõ F, Edge gõ E) và ví dụ minh họa kèm hình vẽ.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính tích hợp của chương trình đào tạo: Giáo trình được hoàn thiện bởi tiểu ban chỉnh sửa giáo trình năm 2018 của Trường Trung cấp Tháp Mười, giải quyết sự phân tách giữa môn học Vẽ kỹ thuật lý thuyết và Tin học ứng dụng CAD bằng cách tích hợp trực tiếp hai nội dung vào một mô đun thống nhất (MH08).
• Ứng dụng công nghệ đồ họa CAD: Chuyển đổi phương pháp vẽ truyền thống bằng tay sang thiết kế với sự hỗ trợ của máy tính trên nền tảng AutoCAD 2007. Giúp rút ngắn thời gian lập bản vẽ, cho phép sửa đổi nhanh chóng, quản lý thuộc tính bản vẽ chính xác và thực hiện các phép tra cứu diện tích, khoảng cách trực tiếp trên phần mềm.
• Hệ thống hóa đầy đủ các bảng tiêu chuẩn TCVN: Cung cấp hệ thống bảng tra cứu phục vụ học tập và đối chiếu kỹ thuật:
  • Bảng 1-1: Quy cách kích thước mép ngoài các khổ giấy từ A0 đến A4 theo TCVN 2-74.
  • Bảng 1-2: Danh mục các tỷ lệ thu nhỏ, nguyên hình và phóng to theo tiêu chuẩn.
  • Bảng 1-3 & Hình 2.19: Phân loại 8 dạng nét vẽ kỹ thuật kèm bề rộng danh nghĩa và phạm vi ứng dụng theo TCVN 8-1993.
  • Quy chuẩn TCVN 6-85: Tỷ lệ chiều rộng nét chữ theo chiều cao chữ ($d = 1/14h$ cho kiểu chữ A và $d = 1/10h$ cho kiểu chữ B).
  • Bảng màu ACI (AutoCAD Color Index): Mã màu tiêu chuẩn từ 1 đến 7 (1-Red, 2-Yellow, 3-Green, 4-Cyan, 5-Blue, 6-Magenta, 7-White).
• Gắn kết thực tiễn ngành nghề: Giáo trình phục vụ trực tiếp cho nghề Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, đồng thời có khả năng ứng dụng cho các lĩnh vực cơ khí chế tạo máy, thiết kế hệ thống điện - nước và xây dựng công trình.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học sinh, sinh viên: Tài liệu học tập cho học sinh, sinh viên trình độ Trung cấp nghề Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí. Tài liệu cũng được sử dụng làm tài liệu học tập mô đun cơ sở cho các ngành kỹ thuật liên quan như Cơ khí chế tạo, Điện công nghiệp, Kỹ thuật xây dựng.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững kiến thức hình học phẳng, hệ trục tọa độ toán học cơ bản và có kỹ năng sử dụng máy tính căn bản (thao tác chuột, bàn phím, quản lý tệp tin và thư mục trên hệ điều hành Windows).
• Giảng viên chuyên ngành: Tài liệu phục vụ giảng viên các trường trung cấp, cao đẳng kỹ thuật trong việc biên soạn giáo án, thiết kế bài giảng lý thuyết tích hợp thực hành và xây dựng ngân hàng câu hỏi, đề thi đánh giá kỹ năng nghề cho mô đun MH08.
• Cán bộ kỹ thuật và người tự học: Tài liệu tham khảo cho thợ kỹ thuật, kỹ thuật viên vận hành, lắp đặt hệ thống máy lạnh, cơ điện muốn củng cố kỹ năng đọc bản vẽ kỹ thuật và tra cứu các lệnh vẽ AutoCAD 2D theo tiêu chuẩn Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với trình độ đào tạo nào?
Giáo trình được biên soạn chuẩn hóa cho trình độ Trung cấp nghề Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, đồng thời có giá trị sử dụng làm tài liệu cơ sở kỹ thuật cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học thuộc khối kỹ thuật công nghệ.

2. Người học cần có kiến thức nền tảng nào trước khi bắt đầu môn học?
Người học chỉ cần nắm được kiến thức toán học hình học phổ thông (góc, đoạn thẳng, đường tròn, hệ tọa độ $X,Y$) và kỹ năng vận hành máy tính văn phòng cơ bản. Toàn bộ quy chuẩn bản vẽ và thao tác lệnh AutoCAD được hướng dẫn chi tiết từ đầu.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu hướng dẫn AutoCAD thông thường là gì?
Giáo trình không thuần túy hướng dẫn sử dụng phần mềm đồ họa mà tích hợp chặt chẽ các quy phạm Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 2-74, TCVN 8-1993, TCVN 6-85) vào quá trình thiết lập môi trường bản vẽ, giúp người học vừa thành thạo công cụ số vừa nắm vững quy chuẩn trình bày bản vẽ kỹ thuật cơ khí.

4. Người học có thể tự học giáo trình này bằng cách nào?
Người học có thể tự học bằng cách theo dõi các bước hướng dẫn thao tác dòng lệnh (Command line), quan sát các hình ảnh minh họa giao diện, thực hiện các ví dụ mẫu từng bước (như vẽ hình chữ nhật qua các hệ tọa độ, vẽ đường tròn tiếp xúc TTR) và làm đầy đủ các câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài.

5. Giáo trình cung cấp những bảng tra cứu kỹ thuật nào?
Tài liệu cung cấp các bảng tra cứu tiêu chuẩn bao gồm: bảng kích thước khổ giấy A0-A4, bảng tỷ lệ bản vẽ theo TCVN 2-74, bảng quy định đường nét kỹ thuật theo TCVN 8-1993, bảng thông số khổ chữ và kiểu chữ theo TCVN 6-85, cùng bảng mã màu chuẩn ACI trong AutoCAD.

---

Kết luận

Giáo trình Ứng dụng AutoCAD vẽ kỹ thuật (Mã môn học: MH08) của Trường Trung cấp Tháp Mười cung cấp hệ thống kiến thức nền tảng về vẽ kỹ thuật và kỹ năng ứng dụng phần mềm AutoCAD trong thiết kế kỹ thuật cơ sở.

Lộ trình học tập đề xuất từ giáo trình bao gồm:

1. Nắm vững hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam về bản vẽ kỹ thuật (Bài 1).
2. Làm quen giao diện phần mềm, thiết lập hệ thống Layer và các phương pháp nhập tọa độ, bắt điểm (Bài 2).
3. Sử dụng thành thạo các lệnh dựng hình học phẳng và công cụ hiệu chỉnh đối tượng (Bài 3).
4. Nghiên cứu phương pháp biểu diễn vật thể qua hình chiếu vuông góc, hình chiếu trục đo, hình cắt và mặt cắt (Bài 4).
5. Phân tích, hoàn thiện và đọc hiểu bản vẽ chi tiết cùng bản vẽ lắp chuyên ngành (Bài 5).

Tài liệu tham khảo bổ trợ được khuyến nghị gồm: Hệ thống văn bản quy chuẩn kỹ thuật quốc gia TCVN liên quan đến bản vẽ cơ khí, các tài liệu kỹ thuật chuyên ngành nhiệt lạnh - điều hòa không khí và tài liệu đồ họa mở rộng về mô hình hóa 3D trong kỹ thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI  GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: ỨNG DỤNG AUTOCAD VẼ KỸ THUẬT NGHỀ:KỸ THUẬT MÁY LẠNH VÀ ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. Đồng Tháp TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các tiêu đề đích về đào tạo và tham khảo. Mọi tiêu đề đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với tiêu đề đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Hiện nay thuật ngữ CAD ngày càng trở nên phổ biến trong kỹ thuật nói chung và trong ngành cơ khí nói riêng.

Nó đã tạo ra một phương pháp thiết kế mới cho các kiến trúc sư và kỹ sư xây dựng. Trong tiếng Việt CAD có nghĩa là thiết kế trên máy tính hay cũng có thể gọi là thiết kế với sự hỗ trợ của máy tính. Việc thiết kế trên máy vi tính giúp cho bạn có thể lên được nhiều phương án trong một thời gian ngắn và sửa đổi bản vẽ một các nhanh chóng và dễ dàng hơn rất nhiều so với cách làm thủ công. Ngoài ra bạn có thể tra hỏi các diện tích, khoảng cách…trực tiếp trên máy.AutoCAD được sử dụng tương đối rộng rãi trong các ngành: - Thiết kế kiến trúc - xây dựng và trang trí nội thất.

- Thiết kế hệ thống điện, nước. - Thiết kế cơ khí, chế tạo máy. Vì vậy nghiên cứu biên soạn một bộ giáo trình phù hợp với học sinh của nhà trường là việc làm thiết yếu, nhằm hỗ trợ tốt nhất cho học sinh khi theo học môn này. Nhận thấy sự liên quan của AutoCAD và Vẽ kỹ thuật, chúng tôi đã tích hợp hai môn học này lại với nhau để khi học sinh học vẽ kỹ thuật và có thể thực hành trên AutoCAD.

Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những sai sót. Tôi xin chân thành cảm ơn và nhận những đóng góp ý kiến và phê bình của độc giả. Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn Sở LĐ-TB&XH, trường TCN-GDTX Tháp Mười và quý thầy trong tiểu ban chỉnh sửa giáo trình năm 2018 đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện giáo trình này. Chủ biên: Nguyễn Thuận Hải Đăng 3 MỤC LỤC BÀI 1.

TRÌNH BÀY BẢN VẼ KỸ THUẬT THEO TIÊU CHUẨN VIỆT NAM (TCVN). Sử dụng vật liệu – dụng cụ vẽ. Vật liệu vẽ. Dụng cụ vẽ.

Sử dụng tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) trong bản vẽ kỹ thuật. Chữ, chữ số và dấu trên bản vẽ. Ghi kích thước. Trình tự lập bản vẽ.

THAO TÁC CƠ BẢN VỚI PHẦN MỀM AUTOCAD. Thực hiện các thao tác cơ bản với phần mềm AutoCAD. Khởi động và tìm hiểu giao diện phần mềm. Thực hiện các thao tác về file.

Thực hiện các thao tác với đối tượng. Tạo và quản lý lớp đối tượng. TCVN về nét vẽ. Tạo và quản lý lớp đối tượng.

Truy bắt điểm đối tượng. Nhập tọa độ descartes. Nhập tọa độ cực. VẼ HÌNH HỌC.

Vẽ hình học. Vẽ đường thẳng. Vẽ cung tròn, đường tròn. Vẽ đa giác đều (Lệnh Polygon).

Vẽ nối tiếp. Vẽ một số đường cong hình học. Ghi kích thước. Ghi kích thước đường thẳng:.

Ghi kích thước nghiêng. Ghi kích thước góc (lệnh Dimagular). Ghi kích thước độ dài cung tròn. Ghi kích thước đường tròn.

Hiệu chỉnh đối tượng. Di chuyển đối tượng. Sao chép đối tượng. Xoay đối tượng.

Cắt một phần đối tượng. Kéo dài đối tượng chạm đến ranh giới. Tạo đối tượng song song. Đối xứng đối tượng.

Vát mép đối tượng. Bo cung đối tượng. Sao chép đối tượng theo dãy. BIỂU DIỄN VẬT THỂ.

Vẽ hình chiếu của điểm, đường thẳng, mặt phẳng. Khái niệm phép chiếu. Vẽ hình chiếu của điểm. Vẽ hình chiếu của đường thẳng.

Vẽ hình chiếu của mặt phẳng. Vẽ hình chiếu vuông góc. Khái niệm hình chiếu vuông góc. Hình chiếu cơ bản.

Vẽ hình chiếu vuông góc. Vẽ hình chiếu trục đo. Khái niệm hình chiếu trục đo. Các loại hình chiếu trục đo cơ bản.

Vẽ hình chiếu trục đo. Vẽ hình cắt, mặt cắt. Khái niệm hình cắt, mặt cắt. Vẽ hình cắt.

Vẽ mặt cắt. PHÂN TÍCH BẢN VẼ CHI TIẾT - BẢN VẼ LẮP. Bản vẽ chi tiết. Phân tích bản vẽ chi tiết.

Hình biểu diễn chi tiết. Đọc bản vẽ chi tiết. Bản vẽ lắp. Phân tích bản vẽ lắp.

Hình biểu diễn vật lắp.149 6 GIÁO TRÌNH MÔNHỌC Tên mô đun: AutoCAD. Mã môn học: MH08. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Mô đun được bố trí vào học kỳ 1 của khóa học. - Tính chất: + Là mô đun cơ sở.

+ Trang bị các kiến thức về vẽ kỹ thuật cơ khí với phần mềm AutoCAD. - Ý nghĩa và vai trò của môn học: AutoCADcà Vẽ kỹ thuật là các môn học không thể thiếu cho các ngành kỹ thuật. CAD kết hợp với Vẽ kỹ thuật sẽ giúp các em học Vẽ kỹ thuật và thực hành thiết kế trên AutoCAD. Mục tiêu môn học: - Kiến thức: + Trình bày được các tiêu chuẩn bản vẽ kỹ thuật.

+ Trình bày được các phương pháp biểu diễn vật thể trên bản vẽ kỹ thuật. + Trình bày được các quy ước biểu diễn các chi tiết tiêu chuẩn trên bản vẽ kỹ thuật. + Trình bày được trình tự các bước lập bản vẽ chi tiết, đọc bản vẽ. - Kỹ năng: + Sử dụng được các lệnh cơ bản của phần mềm AutoCADvẽ hình học, vẽ hình chiếu vuông góc, hình chiếu trục đo, biểu diễn vật thể….

+ Đọc được bản vẽ chi tiết, bản vẽ lắp của vật thể. + Biểu diễn được vật thể trên bản vẽ kỹ thuật đúng theo TCVN về trình bày bản vẽ kỹ thuật. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc, tỉ mỉ, cẩn thận, chính xác, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập. Nội dung của môn học: 7 BÀI 1.

TRÌNH BÀY BẢN VẼ KỸ THUẬT THEO TIÊU CHUẨN VIỆT NAM (TCVN) Giới thiệu: Mục tiêu: - Trình bày được các kiến thức cơ bản về tiêu chuẩn trình bày bản vẽ, trình tự lập bản vẽ. - Lựa chọn và sử dụng đúng chức năng các loại dụng cụ dùng trong vẽ kỹ thuật. - Rèn luyện được tính cẩn thận, chính xác trong công việc. Sử dụng vật liệu – dụng cụ vẽ.

Vật liệu vẽ.Giấy vẽ: Giấy dùng để lập các bản vẽ kỹ thuật là loại giấy vẽ (giấy crôki). Giấy dùng để lập các bản vẽ phác thường là giấy kẻ li hay giấy kẻ ô vuông. Bút chì: Bút chì dùng để vẽ là loại bút chì đen. Bút chì đen có loại cứng, ký hiệu bằng chữ H và loại mền ký hiệu bằng chữ B.

Ví dụ loại bút chì cứng: H; 2H; 3H, loại bút chì mềm: B; 2B; 3B…Hệ số cứng đứng trước chữ H hoặc B chỉ độ cứng, độ mềm. Hệ số càng lớn thì độ cứng hoặc độ mềm càng lớn. Bút chì loại cứng dùng để vẽ các nét mảnh. Bút chì loại mềm dùng để vẽ các nét đậm hay viết chữ.

Bút chì loại vừa có ký hiệu là HB. Ngoài giấy vẽ và bút chì ra còn có một số vật dụng khác như: tẩy, giấy ráp để mài bút chì, đinh mũ hay băng dính để cố định bản vẽ vv… 1. Dụng cụ vẽ. Ván vẽ: Ván vẽ làm bằng gỗ mềm, mặt ván phẳng và nhãn, hai mép trái và phải nẹp gỗ cứng để mặt ván không bị vênh.

Mép trái của ván vẽ dùng để trượt thước 8 T nên được bào thật nhãn. Ván vẽ được đặt lên bàn vẽ có thể điều chỉnh được độ dốc. Tuỳ theo khổ bản vẽ mà dùng các loại ván vẽ có kích thước khác nhau. Thước chữ T: Thước chữ T làm bằng gỗ hay bằng chất dẻo.

Thước chữ T gồm có thân ngang dài và đầu thước. Mép trượt của T vuông góc với mép trên của thân ngang. Thước chữ T dùng để kẻ các đường nằm ngang. Để kẻ các đường song song nằm ngang, ta trượt đầu thước dọc theo mép trái của ván vẽ.

Khi đặt giấy vẽ lên ván vẽ, phải đặt sao cho mép trên của tờ giấy song song với mép trên của thân ngang thước chữ T.2: Thước chữ T 1. Êke: Êke dùng để vẽ thường là một bộ hai chiếc, một chiếc có hình một tam giác vuông cân gọi là êke 45OC và chiếc kia có hình một nửa tam giác đều gọi là êke60OC Êke làm bằng gỗ hoặc chất dẻo. 9 Êke phối hợp với thước chũ T hay thước dẹt để vẽ các đường thẳng đứng hay đường xiên. Dùng 2 êke trượt lên nhau để vẽ các đường song song.

Khi vạch các đường thẳng bút chì hơi nghiêng theo chiều chuyển động. Tuỳ theo vị trí của nét vẽ (nằm ngang, thẳng đứng hay nằm nghiêng) mà xác định chiều chuyển động của bút. Dùng êke có thể vẽ các góc nhọn 15 OC, 30OC, 45OC, 60OC, 75OCvà các n2 i= góc bù n1 của chúng. Compa: Compa dùng để vẽ các đường tròn.

Compa loại thường dùng để vẽ các đường tròn có đường kính từ 12mm trở lên. Khi vẽ các đường tròn có đường kính lớn hơn 150mm thì chắp thêm cần nối. Để vẽ đường tròn có đường kính nhỏ hơn 12mm dùng loại compa đặc biệt. Khi vẽ đường tròn cần giữ cho đầu kim và đầu chì vuông góc với mặt giấy.

Dùng ngón tay trỏ và ngón tay cái cầm đầu núm compa và quay đều liên tục theo một chiều nhất định. Compa đo: Compa đo dùng để lấy độ dài đoạn thẳng đặt trên bản vẽ. Khi đo ta so 2 đầu kim của compa đúng với 2 mút của đoạn thẳng cần lấy, rồi đặt đoạn thẳng đó lên bản vẽ bằng cách ấn nhẹ hai đầu kim xuống bản vẽ. Thước cong: Thước cong dùng để vẽ các đường cong không phải là đường cung tròn như elíp, đường sin… Khi vẽ, trước hết phải xác định một số điểm thuộc đường 10 cong, sau đó chọn một cung trên thước cong sao cho cung đó đi qua một số điểm (không ít hơn 3 điểm) của đường cong phải vẽ, lần lượt nối các điểm ta sẽ được đường cong.

Sử dụng tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) trong bản vẽ kỹ thuật. Được xác định bằng kích thước mép ngoài của bản vẽ. Theo TCVN2-74 quy định gồm có các khổ giấy sau: Ký hiệu khổ giấy A0 A1 A2 A3 A4 1189 594 594 297 297 Kích thước (mm) 841 841 420 420 210 Hình 1. Trên các bản vẽ kỹ thuật tùy theo độ lớn và mức độ phức tạp của vật thể mà hình vẽ của vật thể được phóng to hay thu nhỏ theo một tỷ lệ nhất định.

Tỷ lệ là tỳ số giữa kích thước đo được trên hình biểu diễn của bản vẽ với kích thước tương ứng đo được trên vật thể.