MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, giáo dục và đào tạo luôn đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể, cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại. Ngày nay, cùng với triết lý giáo dục dựa vào 4 trụ cột giáo dục theo thông điệp của tổ chức UNESCO: học để biết (learning to know), học để làm (learning to do), học để cùng chung sống với cộng đồng (learning to live together) và học để khẳng định mình (learning to be) [6] thì xu hướng giáo dục thịnh hành là khơi dậy và nuôi dưỡng tính ham muốn học hỏi của sinh viên hơn là nhồi nhét cho họ một khối lượng kiến thức lớn. Nói cách khác, giảng dạy là phải nhắm đến mục tiêu khai thác và tận dụng nội lực của sinh viên để họ tự học thêm.
Tính ham học này phải được duy trì suốt đời. Lượng kiến thức cần thiết để hành nghề là rất lớn, và những kiến thức này liên tiếp thay đổi nhanh chóng theo thời gian. Chính vì vậy người học cần phải có kỹ năng tự học để trở thành một người trí thức thật sự. Và mục tiêu giáo dục nhằm phát huy tính tích cực của người học cũng được khẳng định trong Điều 40 của Luật Giáo dục sửa đổi 2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo: “Phương pháp đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học phải coi trọng việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho người học tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng…” [15].
Đối với sinh viên y tế, việc học tập và rèn luyện kỹ năng tự học lại càng trở nên vô cùng bức thiết. Bởi người thầy thuốc là chủ thể của một hoạt động nghề nghiệp – nghề khám và chữa bệnh, đem lại sức khỏe, hạnh phúc, tuổi thọ cho con người. Đây là một nghề cao quý, được toàn xã hội tôn vinh. Người thầy thuốc muốn hoàn thành tốt sứ mệnh nghề nghiệp vẻ vang của mình, một mặt, bản thân phải không ngừng học tập, rèn luyện vươn lên; một mặt khác, toàn xã hội phải có nghĩa vụ và trách nhiệm giáo dục, để người thầy thuốc có đạo đức cao cả, có tài năng y học vững vàng và phát triển 1 Luan van toàn diện, hài hòa cả về thể chất và tâm lý – nhân cách.
Mặt khác, con người là vốn quý nhất. Bệnh tật lại luôn thiên biến vạn hóa theo thời gian. Y học ngày càng phát triển, đòi hỏi nhiều cách thức chữa trị phải có bằng chứng. Vì vậy, người hành nghề y phải học tập suốt đời.
Cái đúng, cái sai trong y học nhiều khi mong manh đòi hỏi người hành nghề phải hết sức thận trọng; do đó, chỉ có cập nhật kiến thức liên tục thì mới giảm được những sai sót đáng tiếc và đem lại lợi ích tối đa cho người bệnh. Để có được kiến thức cần thiết, sinh viên y tế phải không ngừng học tập, để trở thành người thầy thuốc chân chính, quá trình đào tạo, giáo dục không chỉ giới hạn trong phạm vi các giảng đường mà phải được tiếp diễn liên tục trong hoạt động nghề nghiệp, bằng phương thức đào tạo, bằng cách học hỏi từ thực tiễn, từ bạn bè và cả tự học, tự làm chủ kiến thức bản thân. Ngày nay, bên cạnh nghĩa vụ nghề nghiệp mang tính đặc thù là chăm sóc, điều trị, làm giảm nhẹ sự đau đớn của con người do bệnh tật, tai nạn, mỗi sinh viên y tế còn phải tăng sức cạnh tranh nghề nghiệp với nguồn nhân lực đến từ các quốc gia trong khu vực, bằng kiến thức “được học” và tự tích lũy thông qua tự học vì “Có kiến thức tức là có nội lực. Nội lực chính là thực lực để con người tự trọng và tự tin cạnh tranh một cách lành mạnh, không cần phải chiêu trò, dối trá, khuất tất” [27].
Không thể phủ nhận rằng, đa phần sinh viên y tế đều có ý thức tự học, tự hoàn thiện mình.Tuy nhiên, nhận thức vẫn còn đạt mức độ nhất định và các kỹ năng tự học vẫn chưa đạt theo yêu cầu của ngành nghề. Trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ là nơi đào tạo nguồn nhân lực đa ngành về lĩnh vực y tế cho khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Hiện trường có 2 ngành đào tạo bậc cao đẳng là Cao đẳng Dược và Cao đẳng Điều dưỡng. Tầm nhìn năm 2020 trường sẽ chuyển thành trường Đại học Kỹ thuật điều dưỡng.
Với tầm nhìn trên, từ năm 2015 trường bắt đầu chuyển dần sang đào tạo theo quy chế tín chỉ. Với hình thức này, sinh viên phải tự quản lý hoạt động học tập của mình, đồng thời giảng viên cũng đề ra những nhiệm vụ học tập mang tính tự học nhiều hơn. Nhận thức được tầm quan trọng 2 Luan van của việc giáo dục kỹ năng tự học đối với sinh viên, bản thân hiện đang công tác tại Phòng Quản lý Công tác học sinh sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ, với nhiệm vụ chính là hỗ trợ các vấn đề liên quan đến học sinh sinh viên đặc biệt là hoạt động học tập của sinh viên, tôi xin chọn đề tài “Giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ” làm luận văn tốt nghiệp với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đồng thời tạo bước chuẩn bị cho việc chuyển các ngành đào tạo của trường từ đào tạo theo niên khóa sang đào tạo theo tín chỉ trong thời gian tới. Mục tiêu nghiên cứu Mô tả thực trạng kỹ năng tự học của sinh viên và thực trạng giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên tại trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên.
Nhiệm vụ nghiên cứu - Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên. - Nhiệm vụ 2: Mô tả thực trạng kỹ năng tự học của sinh viên và giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên tại trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ. Đồng thời tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng trên. - Nhiệm vụ 3: Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ, qua đó đưa ra một số kiến nghị góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường.
Khách thể và đối tượng nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu: hoạt động học tập của sinh viên trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ. - Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng Giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ. Giả thuyết nghiên cứu Giả định rằng đa số sinh viên trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ đã có kỹ năng tự học ở mức độ trung bình do việc giáo dục kỹ năng tự học trong nhà trường còn nhiều hạn chế. Phạm vi nghiên cứu 6.
Giới hạn về nội dung nghiên cứu + Mặc dù giáo dục để hình thành cho sinh viên kỹ năng tự học đòi hỏi sự phối hợp nhiều yếu tố, nhưng trong phạm vi luận văn chỉ tập trung nghiên cứu giáo dục kỹ năng tự học trong nhà trường, thông qua lồng ghép vào các giờ dạy học trên lớp và hoạt động các Đoàn thể. + Trong 3 nhóm kỹ năng tự học (Nhóm kỹ năng định hướng, nhóm kỹ năng thực hiện, Nhóm kỹ năng tự đánh giá hoạt động tự học), đề tài xác định 7 kỹ năng tự học cơ bản cho sinh viên y tế cụ thể như sau: - Kỹ năng xác định vấn đề tự học. - Kỹ năng lựa chọn vấn đề tự học. - Kỹ năng lập kế hoạch tự học.
- Kỹ năng giải quyết vấn đề trong tự học. - Kỹ năng nghiên cứu tài liệu trong tự học. - Kỹ năng học tập từ lâm sàng - Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá. Giới hạn về đối tượng nghiên cứu Luận văn thuộc loại nghiên cứu mô tả, vì vậy luận văn sẽ đi sâu mô tả thực trạng giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ, đồng thời tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng nhằm đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên, nhưng không tiến hành thực nghiệm.
Phương pháp nghiên cứu 7. Phương pháp nghiên cứu lý luận Nhằm xây dựng cơ sở lí luận về giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên, người nghiên cứu đã phân tích, tổng hợp và khái quát hóa các tài liệu, sách, các công trình khoa học, luận án, luận văn, báo cáo khoa học đã được công bố liên quan đến giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi Sử dụng phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi để tìm hiểu thực trạng giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ. Các câu hỏi được cấu trúc thành bảng câu hỏi khảo sát.
Có 02 bảng hỏi được thiết kế dành cho đối tượng là giảng viên kiêm nhiệm công tác Đoàn – Hội và bảng hỏi dành cho sinh viên trường Cao Đẳng Y tế Cần Thơ về các vấn đề liên quan giáo dục kỹ năng tự học, cụ thể: + Nhận thức của giảng viên và sinh viên về vai trò, ý nghĩa của kỹ năng tự học. đối với quá trình học tập của sinh viên + Khảo sát thực trạng 3 nhóm kỹ năng tự học của sinh viên (7 kỹ năng tự học cụ thể được giới hạn trong phạm vi nội dung nghiên cứu). + Khảo sát thực trạng giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên thông qua thông qua lồng ghép vào các giờ dạy trên lớp và hoạt động các Đoàn thể. Số lượng tham gia khảo sát gồm: +186 sinh viên chính quy đang học tại trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ.
+ 30 giảng viên đang giảng dạy, trong đó có một số giảng viên kiêm nhiệm công tác Đoàn thanh niên và Hội sinh viên tại trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ. 5 Luan van - Phương pháp quan sát Sử dụng phương pháp quan sát để thu thập các thông tin định tính về thực trạng giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên trong giờ học và hoạt động tham gia các câu lạc bộ học thuật của sinh viên. Kết quả quan sát sẽ làm sâu sắc hơn kết quả nghiên cứu bằng phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi về thực trạng kỹ năng tự học của sinh viên và thực trạng giáo dục kỹ năng tự học cho sinh viên làm cơ sở đề xuất các biện pháp.