đặt vấn đề mối quan hệ giữa dạy học với giáo dục gắn liền với việc dạy tôn giáo trong nhà trường. Trong lịch sử giáo dục học Xô Viết đã tiếp thu một cách có chọn lọc tất cả những quan điểm trước đó, phát hiện ra những cơ sở và những con đường mới trong việc giải quyết mối quan hệ giữa dạy học và giáo dục, và chứng minh rằng: Sự giáo dục bao giờ cũng nằm trong lòng của dạy học do hiệu lực của quy luật về mối quan hệ giữa dạy học và giáo dục. Chủ nghĩa Mac-Lênin cho rằng, chủ nghĩa Mac-Lênin là nền tảng tư tưởng, đạo đức cũng như hành vi đạo đức của học sinh. Do đó việc giảng dạy các môn học nhất thiết phải góp phần hình thành thế giới quan, đạo đức và niềm tin cho học sinh.
Do đó, việc nâng cao tính giáo dục của các môn học là yêu cầu quan trọng đối với tất cả các môn học. Tính giáo dục của các môn học đạt được nhờ mối liên hệ ngày càng sâu sắc với thực tiễn phong phú, tinh tế với sự nghiên cứu cơ sở của các môn học. Trong giảng dạy, nhà giáo dục phải biết phát hiện ra và sử dụng khéo léo khả năng giáo dục của các môn học. Nhiệm vụ giáo dục học sinh trong quá trình dạy học, đòi hỏi phải nghiên cứu tư tưởng, tình cảm, xúc cảm của các em.
Cần nghiên cứu một cách có hệ thống, tinh tế thế giới bên trong của trẻ em. Trong lịch sử giáo dục nước ta thì vấn đề dạy học có tính giáo dục đã được vận dung từ lâu trong nền giáo dục dân gian và giáo dục chính thống. Sự ra đời của nền văn học dân gian là sự minh chứng cho nguyên tắc đó. Bởi một lẽ các tác giả vô danh trong nền văn học dân gian không chỉ sáng tạo ra các truyện dân gian (trong đó có truyện cổ tích) để thoả mãn nhu cầu sáng tạo nghệ thuật, mà họ còn nhằm mục - 12 - Downloaded by Huyen DO (tailieuso.com) lOMoARcPSD|38592384 Luận văn tốt nghiệp Đại học Lê Thị Thuỷ đích khác, đó là thông qua các truyện dân gian mà góp phần giáo dục nhân dân về cái chân, thiện, mỹ.
Do đó văn học dân gian nó tạo ra một sức sống mãnh liệt. Việc nghiên cứu một cách có hệ thống khả năng giáo dục của các môn học ở nước ta từ xưa tới nay đã được tiến hành một cách thường xuyên và có hiệu quả. Song việc nghiên cứu khả năng giáo dục của các môn học ở bậc tiểu học thì vẫn còn ít ỏi bởi vì ngành giáo dục tiểu học là một ngành còn non trẻ. Đặc biệt chưa có một công trình khoa học nghiên cứu một cách sâu sắc khả năng giáo dục của môn Văn - Tiếng Việt ở bậc tiểu học.
Mặc dù đây là một môn học có khả năng giáo dục to lớn đặc biệt là truyện cổ tích. Vì thế để giáo dục cho HSTH, tôi đã chọn đề tài “giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua giảng dạy truyện cổ tích trong chương trình Văn-Tiếng Việt ở bậc tiểu học”. Với đề tài này tôi sẽ mạnh dạn đưa ra các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường tiểu học –cấp học đầu tiên và quan trọng nhất. Trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước và dân tộc nên cần phải giáo dục một cách đúng đắn và có hiệu quả.
Mong rằng với đề tài này tôi sẽ góp phần nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu đào tạo của nhà trường tiểu học, xây dựng nên những mô hình nhân cách toàn diện, đáp ứng với yêu cầu của thực tiễn đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế. BẢN CHẤT KHÁI NIỆM “DẠY HỌC CÓ TÍNH GIÁO DỤC” TRONG GIÁO DỤC HỌC. Trong phần lịch sử vấn đề đã nêu thì dạy học “mang tính giáo dục” đã có từ lâu đời trong lịch sử nhà trường và lịch sử giáo dục học. Trong giáo dục học hiện đại thì người ta coi tính giáo dục của dạy học vừa là một nguyên tắc, vừa là một quy luật của quá trình dạy học.
Đồng thời mối quan hệ giữa dạy học và giáo dục trong quá trình dạy học là mối quan hệ giữa mục đích và phương tiện : Dạy học là phương tiện cơ bản để hình thành nhân cách cho người học sinh, nghĩa là thông qua dạy chữ mà dạy người. Bản chất của khái niệm này là ở chỗ : Trong quá trình dạy học sự cần thiết phải đảm bảo những điều kiện thuận lợi nhất để học sinh lĩnh hội một cách vững chắc hệ thống tri thức, kĩ năng kĩ xảo, sự phát triển các năng lực nhận thức của học sinh, trên cơ sở đó mà hình thành cho các em thế giới quan duy vật biện chứng, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa, những cơ sở của hành vi đạo đức, thái độ và cách ứng xử trong các mối quan hệ. - 13 - Downloaded by Huyen DO (tailieuso.com) lOMoARcPSD|38592384 Luận văn tốt nghiệp Đại học Lê Thị Thuỷ Khái niệm “dạy học mang tính giáo dục” nó phản ánh mối tương quan đúng đắn giữa dạy học và giáo dục. Không có sự dạy học “thuần tuý” không có mục đích mà mọi sự dạy học đều chuẩn bị cho trẻ bước vào đời.
Trong thực tiển giáo dục, thì người ta thực hiện nhiệm vụ giáo dục bằng nhiều con đường khác nhau. Trong đó dạy học là một con đường cơ bản để thực hiện những nhiệm vụ của giáo dục. Do đó mà trong quá trình dạy học sự tất yếu phải tạo ra điều kiện để khoa học có ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách của người học sinh. Ảnh hưởng dạy học của giáo dục là ở chỗ : Dạy học không chỉ tác động lên trí tuệ mà cả tâm hồn và tình cảm của người học sinh.
Vì thế thực tiễn giáo dục ở nhà trường đã chứng minh rằng dạy học ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành những phẩm chất đạo đức, thái độ và hành vi của người học sinh. Sự giáo dục bao giờ cũng nằm trong lòng của dạy học. Trong quá trình dạy học, thì tri thức, kỹ năng kỹ xảo, sự phát triển các năng lực nhận thức ở người học sinh cũng ảnh hưởng đến thái độ của các em đối với cuộc sống, tình cảm đạo đức, ý chí, hành vi và lối sống của họ. Do đó giáo dục là người bạn đường của dạy học.
Khuynh hướng tư tưởng và sức mạnh ảnh hưởng của việc dạy học đến với mỗi học sinh được xác định bởi nộ dung kiến thức đưa ra dạy, bởi phương pháp và cách thức dạy học và dĩ nhiên là bởi cả nhân cách của người thầy giáo.Trong điều kiện xã hội –xã hội chủ nghĩa không có sự mâu thuẫn giữa khoa học và tính giáo dục trong dạy học.Giáo dục,trí dục và dạy học là thống nhất và củng cố lẫn nhau. Nét đặc trưng của dạy học có tính giáo dục là quá trình các sự kiện, hiện tượng, biểu tượng nguyên lí và học thuyết khoa học được học sinh lĩnh hội một cách tự giác,sẽ chuyển biến thành niềm tin và thế giới quan của học sinh, phát triển ở các em tính tích cực,thói quen lao động …Dạy học có tính giáo dục sẽ đưa tới kết quả là cùng với kiến thức, kỹ năng, sự phát triển tư duy,học sinh sẽ nắm vững cơ sở lí luận của hành vi đạo đức. Mặc dù trong quá trình dạy học có sự thống nhất giữa dạy học và giáo dục, nhưng không phải là đồng nhất. Quá trình dạy học và quá trình giáo dục không phải là một.
Khi nhấn mạnh sự thống nhất của chúng không nên quên sự khác biệt của chúng, sự độc đáo về chất của các quá trình. Dạy học có nhiệm vụ vũ trang cho học sinh hệ thống kiến thức, kĩ năng kĩ xảo, phát triển các năng lực nhận thức,hình thành cơ sở thế giới quan duy vật biện chứng.Giáo dục hướng vào việc - 14 - Downloaded by Huyen DO (tailieuso.com) lOMoARcPSD|38592384 Luận văn tốt nghiệp Đại học Lê Thị Thuỷ hình thành lí tưởng đạo đức nắm vững những tiêu chuẩn của hành vi cộng sản chủ nghĩa. Dĩ nhiên nếu được tổ chức một cách khéo léo thì cả việc dạy học lẫn việc giáo dục đều được thâu tóm ở nhân cách của người học sinh, ở lí tưởng trí tuệ và tình cảm của các em. Do đó trong quá trình dạy học,trong khi tổ chức cho học sinh lĩnh hội tri thức thì từng bức hình thành ở cá em thế giới quan ở niềm tin.Trong quá trình giảng dạy các môn học phải phát huy tính cực của học sinh, gợi ra cho các em suy nghĩ những vấn đề có ý nghĩa về thế giới quan, nhân sinh quan đạo đức một cách sâu sắc.Việc hình thành thế giới quan gắn liền với tư duy biện chứng cho các em.Do đó việc giảng dạy các môn học có nhiệm vụ góp phần vào việc hình thành thế giới quan đạo đức cho học sinh.
Trong giảng dạy văn học ở nhà trường tiểu học,như chúng ta đã biết :văn tức là người,văn học là cuộc đời, “văn dĩ tải đạo”. Vì thế giảng dạy văn học là một con đường cơ bản để hình thành nhân cách cho người học sinh.Cho nên việc kết hợp giữa việc giảng dạy truyện cổ tích với việc hình thành những giá trị đạo đức cho học sinh tiểu học là điều kiện tất yếu trong quá trình dạy học. VẤN ĐỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THÔNG QUA GIẢNG DẠY VĂN HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC.Truyện cổ tích là gì ? Cổ tích là một loại truyện dân gian có tính phổ biến,hình thành từ thời cổ đại , phát triển,tồn tại qua nhiều thời kỳ xã hội khác nhau,gắn chặt với quá trình tan rã của công xã nguyên thuỷ, hình thành gia đình phụ quyền và phân hoá giai cấp trong xã hội. Nó hướng vào những vấn đề cơ bản, những số phận, những quan hệ và những xung đột có tính chất riêng tư và phổ biến trong xã hội có giai cấp.
Nó dùng một thứ tưởng tưởng và hư cấu riêng(có thể gọi là tưởng tượng và hư cấu cổ tích) kết hợp với các thủ pháp nghệ thuật đặc thù để phản ánh đời sống và khát vọng của nhân dân,đáp ứng nhu cầu nhận thức giáo dục thẩm mĩ và tiêu khiển của nhân dân. Đặc điểm của truyện cổ tích.Thể loại truyện. - 15 - Downloaded by Huyen DO (tailieuso.