phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương 9 tiết. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 1. Khái niệm về đạo đức Với tư cách là một bộ phận của tri thức triết học, những tư tưởng đạo đức đã xuất hiện rất sớm trong triết học Trung Quốc, Ấn Độ, Hy Lạp cổ đại. Thuật ngữ “đạo đức” theo tiếng Latinh là mos (moris) - lề thói (moralis nghĩa là liên quan với lề thói, đạo nghĩa.
Còn luân lý được xem như đồng nghĩa với đạo đức, có gốc tiếng Hy Lạp là ethicos - lề thói, tập tục. Ở phương Đông, các học thuyết về đạo đức của người Trung Quốc cổ đại xuất hiện sớm, được biểu hiện trong quan niệm về đạo và đức của họ. Đạo có nghĩa là con đường, đường đi, đường sống của con người trong xã hội. Đạo đức, lối sống theo Từ điển Tiếng Việt, có thể hiểu tổng quát: là những chuẩn mực, nguyên tắc được xã hội thừa nhận, quy định hành vi, quan hệ của con người đối với sự nghiệp, đối với nhau và đối với xã hội, là sản phẩm quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân với tập thể, với cộng đồng xã hội.
Trong quá trình phát triển của đạo đức học, hiện nay có thể hiểu đạo đức một cách khái quát như sau: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội, nhờ nó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của con người và tiến bộ xã hội trong quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và xã hội. Đạo đức là một phạm trù thuộc hình thái ý thức xã hội, ý thức đạo đức phản ánh tồn tại xã hội và đời sống đạo đức xã hội. Theo đó, chế độ kinh tế - xã hội và các quan hệ kinh tế - xã hội khách quan là nguồn gốc của những quan điểm đạo đức, nói cách khác, với tính cách là một hình thái ý thức xã hội, đạo đức phản ánh tồn tại xã hội và do tồn tại xã hội quyết định. Chức năng cơ bản nhất của đạo đức là điều chỉnh hành vi của con người bằng chuẩn mực và quy tắc theo yêu cầu của xã hội, nhằm đảm bảo lợi ích chung 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com của xã hội hay lợi ích cơ bản của giai cấp đề ra chuẩn mực và quy tắc đạo đức.
Chuẩn mực đạo đức là một loại chuẩn mực xã hội. Đó là quy tắc hành vi của con người trong quan hệ với người khác, trong đời sống xã hội. Căn cứ vào những chuẩn mực ấy, người ta đánh giá hành vi của mỗi người theo các quan niệm về thiện và ác, về cái không được làm (vô đạo đức) và cái nghĩa vụ phải làm. Đời sống xã hội có nhiều phương thức điều chỉnh hành vi con người, song điều chỉnh của đạo đức luôn mang tính tự giác của cá nhân, từ sự thôi thúc, thức tỉnh của lương tâm và bằng dư luận xã hội.
Đây chính là một trong những đặc trưng cơ bản của đạo đức. Trong xã hội có giai cấp, đạo đức có tính giai cấp sâu sắc. Đạo đức giai cấp phản ánh và bảo vệ địa vị, lợi ích của từng giai cấp. Ăngghen chỉ rõ: “Và vì cho tới nay xã hội đã vận động trong những sự đối lập giai cấp, cho nên đạo đức luôn luôn là đạo đức của giai cấp, hoặc nó biện hộ cho sự thống trị và vì lợi ích của giai cấp thống trị, hoặc khi giai cấp bị trị đã trở lên khá mạnh thì nó tiêu biểu cho sự nổi dậy chống lại sự thống trị nói trên và tiêu biểu cho lợi ích tương lai của những người bị áp bức” [20, tr.
Sự tác động của ý thức xã hội, trong đó đạo đức là một bộ phận quan trọng thúc đẩy sự vận động của xã hội theo hai khuynh hướng hoặc kìm hãm hoặc thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ xã hội. Một xã hội có bản chất tốt đẹp là cơ sở để tạo ra một nền đạo đức tiên tiến. Đồng thời nền đạo đức tiên tiến góp phần thúc đẩy xã hội phát triển. Ngược lại, một xã hội do giai cấp lỗi thời, lạc hậu thống trị sẽ gây ra sự suy đồi, làm băng hoại giá trị đạo đức xã hội và khi đó đạo đức của giai cấp thống trị sẽ kìm hãm sự vận động, phát triển của xã hội.
Như vậy, một hình thái kinh tế - xã hội lỗi thời, lạc hậu, đòi hỏi phải được thay thế bởi hình thái kinh tế - xã hội tiến bộ hơn, đạo đức tiên tiến cũng xuất hiện, phát triển ngay trong hình thái kinh tế - xã hội lỗi thời, lạc hậu đó; nó đối lập với đạo đức của giai cấp thống trị lạc hậu, thúc đẩy cuộc đấu tranh để ra đời hình thái kinh tế - xã hội tiến bộ hơn. Lịch sử tư tưởng của nhân loại đã để lại không ít quan niệm về đạo đức, nhưng nó bị chi phối bởi thế giới quan và lợi ích của giai cấp thống trị. Những học thuyết đạo đức trước C.Mác, về cơ bản được xây dựng trên cơ sở đạo đức tôn giáo 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hoặc đạo đức duy tâm, siêu hình. Khi bàn về đạo đức tôn giáo, V.Lênin đã chỉ ra rằng: Đối với những ai suốt đời vẫn lao động và sống trong cảnh thiếu thốn, tôn giáo dạy họ phải sống theo tinh thần cam chịu và nhẫn nhục trong cuộc sống dưới trần gian, bằng cách làm cho họ hy vọng sẽ được đền đáp khi lên thiên đường.
Còn đối với những kẻ sống bằng lao động của người khác, tôn giáo dạy họ hãy làm điều thiện ở thế gian, biện hộ một cách rất rẻ tiền cho toàn bộ cuộc đời bóc lột của chúng, và bán rẻ cho chúng những tấm thẻ để lên thiên đường của những người hạnh phúc [97, tr.Lênin cũng phê phán mọi thứ đạo đức duy tâm, siêu hình khác, Ông coi đó là thứ đạo đức phản động theo nghĩa là không còn khả năng phản ánh xu thế của tiến bộ xã hội mà trái lại, cản trở sự phát triển lịch sử, đi ngược lại lợi ích của nhân loại tiến bộ. "Tất cả những thứ đạo đức, xuất phát từ những quan niệm ở ngoài nhân loại, ở ngoài các giai cấp, chúng ta đều bác bỏ. Chúng ta nói rằng đấy chỉ là lừa bịp, dối trá, nhồi sọ công nhân và nông dân để mưu lợi ích riêng cho bọn địa chủ và bọn tư bản" [99, tr. Trong điều kiện lịch sử mới V.Lênin đã bảo vệ, bổ sung, phát triển và hoàn thiện đạo đức học mácxít, nâng nó lên tầm cao mới, thiết thực phục vụ sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc XHCN.Lênin đã xây dựng một kiểu đạo đức mới, đạo đức của giai cấp công nhân và khẳng định “Chúng ta nói rằng, đạo đức của chúng ta là hoàn toàn phụ thuộc vào lợi ích của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản.
Đạo đức của chúng ta là những lợi ích của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản mà ra” “Cuộc đấu tranh giai cấp còn tiếp tục và nhiệm vụ của chúng ta là làm cho tất cả mọi lợi ích phụ thuộc vào cuộc đấu tranh này. Và đạo đức cộng sản của chúng ta phải phục tùng cuộc đấu tranh này. Chúng ta nói rằng, đạo đức đó là những gì góp phần phát huy xã hội của bọn bóc lột và góp phần đoàn kết tất cả những người lao động chung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới, của những người cộng sản” [99, tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của Đảng và dân tộc ta.
Người đã hiến dâng trọn vẹn cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc, ấm no, hạnh phúc của nhân dân, là tấm gương suốt đời phấn đấu cho lý tưởng cộng sản, vì sự nghiệp giải 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com phóng giai cấp, giải phóng con người, giải phóng dân tộc. Công đức lớn lao của Người là để lại cho Đảng ta, dân tộc ta một di sản văn hóa tinh thần vô cùng quý giá. Trong đó, những tư tưởng về đạo đức có giá trị bền vững và sức mạnh diệu kỳ. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam đã được hình thành, phát triển trong suốt quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước; là sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng đạo đức cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin.
Đó là sự tiếp thu có chọn lọc và phát triển những tinh hoa văn hóa, đạo đức của nhân loại, cả phương Đông và phương Tây, mà Người đã tiếp thu được trong quá trình hoạt động cách mạng. Đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh là đạo đức hoàn toàn mới về chất, đó là đạo đức của những con người được tự do, được giải phóng, khơi dậy những giá trị cao đẹp của con người, hướng con người tới “chân”, “thiện”, “mỹ”. Hồ Chí Minh, chỉ rõ đạo đức cách mạng, không phải là đạo đức thủ cựu “Nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá nhân mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người” [45, tr. Đạo đức cách mạng hoàn toàn đối lập với đạo đức phong kiến, tư sản.
So sánh bản chất, mục đích đạo đức cũ do giai cấp bóc lột đặt ra với đạo đức mới, đạo đức cách mạng, Hồ Chí Minh khái quát: “Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đất chân chổng lên trời. Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngẩng lên trời” [47, tr. Đạo đức cách mạng, bắt nguồn từ bản chất cách mạng và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được thể hiện trong cuộc đấu tranh xoá bỏ giai cấp bóc lột, chế độ bóc lột, xây dựng chế độ XHCN, xã hội tự do, bình đẳng, bác ái. Đạo đức cách mạng, là sự thống nhất giữa đạo đức và chính trị nhằm giải phóng con người, giải phóng giai cấp, giải phóng nhân loại.
Đạo đức cách mạng, còn bắt nguồn từ bản chất ưu việt của chế độ XHCN, một chế độ xã hội mới, tiến bộ, trong đó con người được tự do, bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của đạo đức cách mạng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển chế độ mới - chế độ XHCN.