Luận văn thạc sĩ: Giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích các giải pháp giảm nghèo bền vững tại huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Sâm
• Người hướng dẫn: TS.TS Trịnh Thị Hoa Mai
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Giảm Nghèo Bền Vững Tại Huyện Ứng Hòa, Hà Nội: Nghiên Cứu và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đóng góp mới của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu
• 1.1.2. Những khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.2. Một số vấn đề lý luận về nghèo và giảm nghèo bền vững
• 1.2.1. Những vấn đề chung về nghèo
• 1.2.2. Nguyên nhân đói nghèo
• 1.2.3. Những vấn đề chung về giảm nghèo bền vững
• 1.2.4. Nội dung, tiêu chí và những nhân tố ảnh hưởng đến giảm nghèo bền vững
• 1.3. Kinh nghiệm giảm nghèo bền vững ở một số địa phương và bài học rút ra cho huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 1.3.1. Kinh nghiệm giảm nghèo bền vững ở một số địa phương
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội trong công tác giảm nghèo bền vững
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 2.1. Phương pháp luận của đề tài giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 2.1.1. Chủ nghĩa duy vật biện chứng
• 2.1.2. Chủ nghĩa duy vật lịch sử
• 2.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể của đề tài
• 2.2.1. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học
• 2.2.2. Phương pháp phân tích và phương pháp tổng hợp
• 2.2.3. Phương pháp logic – lịch sử
• 2.2.4. Phương pháp thu thập và xử lý và phân tích dữ liệu thứ cấp
• 2.2.5. Phương pháp thống kê
• 2.2.6. Phương pháp so sánh
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG GIẢM NGHÈO THEO HƯỚNG BỀN VỮNG Ở HUYỆN ỨNG HÒA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hưởng đến hoạt động giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên ảnh hưởng đến đến hoạt động giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế ảnh hưởng đến đến hoạt động giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 3.1.3. Đặc điểm xã hội ảnh hưởng đến đến hoạt động giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 3.2. Thực trạng giảm nghèo theo hướng bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 3.2.1. Thực trạng hộ nghèo và đặc điểm hộ nghèo ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 3.2.2. Thực trạng triển khai các chính sách về giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 3.3. Đánh giá chung về công tác giảm nghèo bền vững của huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 3.3.1. Những thành tựu giảm nghèo bền vững đạt được và nguyên nhân
• 3.3.2. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI HUYỆN ỨNG HÒA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 4.1. Quan điểm, mục tiêu và phương hướng nhằm giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 4.1.1. Quan điểm về vấn đề giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 4.1.2. Mục tiêu nhằm giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 4.1.3. Phương hướng thực hiện nhằm giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
• 4.2. Một số giải pháp chủ yếu để thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững giai đoạn 2014 – 2020
• 4.2.1. Giải pháp tổng quan
• 4.2.2. Giải pháp mang tính đặc thù của huyện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giảm Nghèo Bền Vững Tại Huyện Ứng Hòa HN

Giảm nghèo là một mục tiêu quan trọng trong phát triển bền vững trên toàn cầu. Tại Việt Nam, đặc biệt ở các vùng nông thôn như huyện Ứng Hòa, Hà Nội, công cuộc này càng trở nên cấp thiết. Nhiều tiến bộ đã đạt được, nhưng tính bền vững vẫn là một thách thức. Nghiên cứu và giải pháp cần tập trung vào các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường để đảm bảo người nghèo thoát nghèo một cách lâu dài, không tái nghèo khi gặp rủi ro. Cần xem xét các chính sách, chương trình, dự án một cách toàn diện, đánh giá hiệu quả và tìm ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Tài liệu nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình giảm nghèo tại huyện Ứng Hòa, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương, hướng tới mục tiêu nông thôn mới. Cần có cách tiếp cận đa chiều, tích hợp các giải pháp kinh tế, xã hội, giáo dục, y tế để tạo ra sự thay đổi bền vững trong đời sống của người dân.

1.1. Định Nghĩa và Tầm Quan Trọng của Giảm Nghèo Bền Vững

Giảm nghèo bền vững không chỉ là tăng thu nhập mà còn là nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo tiếp cận các dịch vụ cơ bản như y tế, giáo dục, nước sạch, vệ sinh môi trường. Nó bao gồm việc tạo ra cơ hội sinh kế bền vững, tăng cường năng lực cho người nghèo để họ có thể tự vươn lên thoát nghèo. Tầm quan trọng của giảm nghèo bền vững nằm ở việc tạo ra một xã hội công bằng, ổn định, giảm thiểu các rủi ro xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội một cách toàn diện. Việc xây dựng các chính sách giảm nghèo hiệu quả là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu này.

1.2. Bối Cảnh Kinh Tế Xã Hội Huyện Ứng Hòa Tác Động Đến Giảm Nghèo

Huyện Ứng Hòa là một huyện thuần nông với điểm xuất phát thấp, điều này ảnh hưởng lớn đến quá trình giảm nghèo. Nguồn vốn đầu tư hạn chế, hiệu quả đầu tư chưa cao, và các làng nghề truyền thống chưa phát huy hết tiềm năng. Địa hình cũng là một yếu tố cần xem xét, với sự giao thoa giữa vùng núi đá vôi và đồng bằng chiêm trũng. Cần có những giải pháp phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương để thúc đẩy sinh kế bền vững và phát triển kinh tế hộ gia đình.

II. Thực Trạng Nghèo Thách Thức Giảm Nghèo Ở Ứng Hòa HN

Dù đã đạt được những thành tựu nhất định, huyện Ứng Hòa vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong công tác giảm nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao so với các địa phương khác trong thành phố Hà Nội. Nguy cơ tái nghèo luôn tiềm ẩn do các yếu tố như thiên tai, dịch bệnh, mất việc làm. Nghiên cứu cho thấy nhiều hộ gia đình có thu nhập sát ngưỡng nghèo, dễ bị rơi vào tình trạng nghèo đói khi gặp biến cố. Cần có đánh giá chi tiết về thực trạng nghèo tại huyện, xác định các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và nguyên nhân sâu xa của tình trạng nghèo.

2.1. Phân Tích Số Liệu và Đặc Điểm Hộ Nghèo Tại Huyện

Cần thu thập và phân tích số liệu thống kê về số lượng hộ nghèo, tỷ lệ nghèo, thu nhập bình quân đầu người, và các chỉ số khác liên quan đến đời sống người dân. Phân tích đặc điểm của hộ nghèo như trình độ học vấn, nghề nghiệp, tình trạng sức khỏe, khả năng tiếp cận các dịch vụ công. Xác định các yếu tố rủi ro khiến hộ gia đình dễ rơi vào nghèo đói, như bệnh tật, thiên tai, mất việc làm. Đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ người nghèo hiện tại.

2.2. Những Khó Khăn và Hạn Chế Trong Triển Khai Chính Sách Giảm Nghèo

Mặc dù có nhiều chính sách giảm nghèo, việc triển khai trên thực tế còn gặp nhiều khó khăn. Nguồn lực có thể hạn chế, phân bổ không đồng đều, hoặc chưa đến được đúng đối tượng. Cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng thất thoát, lãng phí. Năng lực của cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cơ sở còn hạn chế. Cần có đánh giá khách quan về những khó khăn và hạn chế này để có giải pháp khắc phục.

2.3. Đánh Giá Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Đời Sống Người Dân Nghèo

Biến đổi khí hậu ngày càng tác động tiêu cực đến đời sống người dân, đặc biệt là người nghèo ở các vùng nông thôn. Thiên tai, hạn hán, lũ lụt gây thiệt hại về mùa màng, tài sản, ảnh hưởng đến sinh kế bền vững. Cần có những giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu để bảo vệ người nghèo và giảm thiểu rủi ro.

III. Giải Pháp Hướng Đi Mới Cho Giảm Nghèo Bền Vững Ứng Hòa

Để giảm nghèo bền vững tại huyện Ứng Hòa, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện, phù hợp với điều kiện địa phương. Các giải pháp này phải tập trung vào việc tạo ra cơ hội sinh kế bền vững, nâng cao năng lực cho người nghèo, cải thiện tiếp cận các dịch vụ công, và giảm thiểu rủi ro do thiên tai, dịch bệnh. Chính sách giảm nghèo cần được rà soát, điều chỉnh để phù hợp với tình hình mới và đảm bảo hiệu quả cao nhất. Cần phát huy vai trò của cộng đồng, khuyến khích sự tham gia của người dân vào quá trình hoạch định và thực hiện chính sách.

3.1. Phát Triển Kinh Tế Hộ Gia Đình và Làng Nghề Truyền Thống

Hỗ trợ phát triển kinh tế hộ gia đình thông qua các chương trình vốn vay ưu đãi, đào tạo kỹ năng sản xuất, kết nối thị trường. Phát huy tiềm năng của các làng nghề truyền thống, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Khuyến khích áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đào tạo nghề cho người nghèo để họ có thể tìm được việc làm ổn định.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Giáo Dục và Y Tế Cho Người Nghèo

Đảm bảo người nghèo được tiếp cận các dịch vụ giáo dục và y tế chất lượng cao. Hỗ trợ học phí, chi phí sinh hoạt cho học sinh, sinh viên nghèo. Cải thiện cơ sở vật chất trường học, trạm y tế ở các vùng khó khăn. Tăng cường truyền thông, giáo dục về sức khỏe, vệ sinh môi trường cho người dân.

3.3. Tăng Cường An Sinh Xã Hội và Hỗ Trợ Khẩn Cấp

Mở rộng diện bao phủ của các chương trình an sinh xã hội như bảo hiểm y tế, trợ cấp xã hội. Xây dựng quỹ hỗ trợ khẩn cấp để giúp đỡ người nghèo khi gặp thiên tai, dịch bệnh, rủi ro bất ngờ. Phát triển các mô hình bảo hiểm nông nghiệp để giảm thiểu thiệt hại cho người nông dân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Giảm Nghèo Hiệu Quả Ở Ứng Hòa

Việc triển khai các giải pháp cần gắn liền với thực tiễn địa phương, xây dựng các mô hình giảm nghèo phù hợp với từng vùng, từng nhóm đối tượng. Cần học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác đã thành công trong công tác giảm nghèo bền vững, đồng thời sáng tạo ra những mô hình riêng, phù hợp với điều kiện của huyện Ứng Hòa. Nghiên cứu các mô hình đang triển khai, đánh giá hiệu quả và nhân rộng những mô hình thành công.

4.1. Chia Sẻ Kinh Nghiệm Giảm Nghèo Từ Các Xã Điển Hình

Nghiên cứu các xã đã có thành tích tốt trong công tác giảm nghèo, phân tích các yếu tố thành công và bài học kinh nghiệm. Chia sẻ kinh nghiệm này cho các xã khác trong huyện để học hỏi và áp dụng. Tổ chức các hội thảo, diễn đàn để người dân và cán bộ địa phương có cơ hội trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm.

4.2. Xây Dựng Các Dự Án Hỗ Trợ Sinh Kế Dựa Trên Lợi Thế Địa Phương

Xây dựng các dự án hỗ trợ sinh kế bền vững dựa trên lợi thế của địa phương, như phát triển du lịch sinh thái, sản xuất nông sản sạch, hoặc chế biến nông sản. Thu hút doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực này, tạo ra việc làm cho người dân. Hỗ trợ người dân xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm.

V. Đánh Giá và Kiến Nghị Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách

Sau quá trình triển khai, việc đánh giá và rút kinh nghiệm là vô cùng quan trọng. Cần đánh giá một cách khách quan, khoa học hiệu quả của các chính sách giảm nghèo, chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu và bài học kinh nghiệm. Từ đó, đưa ra những kiến nghị điều chỉnh, bổ sung chính sách giảm nghèo để phù hợp hơn với tình hình thực tế và đảm bảo giảm nghèo bền vững.

5.1. Đề Xuất Điều Chỉnh Bổ Sung Chính Sách Giảm Nghèo

Dựa trên kết quả đánh giá, đề xuất những điều chỉnh, bổ sung cần thiết cho chính sách giảm nghèo. Tập trung vào các giải pháp mang tính dài hạn, bền vững, thay vì các giải pháp mang tính tình thế, đối phó. Đảm bảo sự tham gia của người dân vào quá trình hoạch định chính sách.

5.2. Tăng Cường Nguồn Lực và Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ

Đảm bảo nguồn lực tài chính cho công tác giảm nghèo một cách đầy đủ, kịp thời. Nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cơ sở thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng nguồn lực.

VI. Tương Lai Mục Tiêu và Định Hướng Giảm Nghèo Đến 2030

Hướng tới năm 2030, mục tiêu là xóa bỏ hoàn toàn tình trạng nghèo cùng cực và đảm bảo mọi người dân, đặc biệt là người nghèo, được hưởng một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Để đạt được mục tiêu này, cần tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp tiếp cận, và có những giải pháp sáng tạo, đột phá. Cần phát huy sức mạnh của toàn xã hội, tạo ra sự đồng thuận và hành động thống nhất trong công cuộc giảm nghèo bền vững.

6.1. Xây Dựng Huyện Ứng Hòa Thành Nông Thôn Mới

Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới một cách toàn diện, bền vững. Tập trung vào phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn xanh, sạch, đẹp.

6.2. Thúc Đẩy Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững Bao Trùm

Thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội một cách bền vững, bao trùm, đảm bảo mọi người dân được hưởng lợi từ quá trình phát triển. Tạo ra cơ hội sinh kế bền vững cho người nghèo và các nhóm yếu thế. Giảm thiểu bất bình đẳng, xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ và các định hướng phát triển kinh tế xã hội, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu lớn trong công tác xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, theo chuẩn nghèo giai đoạn 2011-2015 với mức thu nhập 400.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 500.000 đồng/người/tháng ở thành thị, tỷ lệ tái nghèo và nguy cơ rơi trở lại nhóm nghèo vẫn còn rất cao. Tại huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội – một địa bàn chuyển tiếp giữa vùng núi đá vôi và đồng bằng chiêm trũng được sáp nhập vào Thủ đô từ tháng 11 năm 2008 – công tác giảm nghèo đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Xuất phát điểm thuần nông, cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ và nguồn lực đầu tư hạn chế khiến thu nhập của đại bộ phận người dân phụ thuộc hoàn toàn vào canh tác truyền thống.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ tính bấp bênh của thành quả thoát nghèo và nhận diện các yếu tố cản trở quá trình phát triển kinh tế hộ gia đình tại địa phương. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng giảm nghèo giai đoạn 2009-2013 trên địa bàn 29 xã, thị trấn của huyện Ứng Hòa, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính đặc thù đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học giúp chính quyền địa phương hiện thực hóa mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 1,5% đến 2,0% mỗi năm, đồng thời bảo đảm an sinh xã hội vững chắc cho hơn 204.000 nhân khẩu trong toàn huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng quan điểm của Ngân hàng Thế giới về nghèo đa chiều, coi nghèo đói không chỉ là sự thiếu hụt thu nhập dưới mức chuẩn tối thiểu mà còn là sự hạn chế về năng lực tiếp cận giáo dục, y tế, nước sạch và tiếng nói xã hội. Lý thuyết về năng lực lựa chọn của nhà kinh tế đoạt giải Nobel Amartya Sen (năm 1998) được sử dụng để luận giải bản chất của nghèo đói là sự tước đoạt các cơ hội tham gia vào quá trình phát triển cộng đồng. Đồng thời, nghiên cứu kế thừa định nghĩa của Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới tại Copenhagen năm 1995 về nghèo tuyệt đối (dưới 1 USD/ngày) và các tiêu chuẩn phân loại của Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á - Thái Bình Dương Liên Hợp Quốc (ESCAP).

Khung lý thuyết của luận văn phân biệt rõ ràng giữa nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối và giảm nghèo bền vững. Giảm nghèo bền vững được định nghĩa là quá trình nâng cao năng lực nội sinh, tạo sinh kế tự chủ và xây dựng mạng lưới an sinh xã hội nhằm ngăn chặn triệt để nguy cơ tái nghèo khi xảy ra rủi ro kinh tế hoặc thiên tai. Mô hình nghiên cứu kiểm định mối quan hệ biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội, bác bỏ lý thuyết đánh đổi chữ U ngược của Simon Kuznets để khẳng định rằng tăng trưởng phải gắn liền với xóa đói giảm nghèo ngay từ đầu thông qua các chỉ tiêu đo lường như tỷ lệ hộ nghèo, chỉ số khoảng cách nghèo và bình phương khoảng cách nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu dựa trên nền tảng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để xem xét hiện tượng đói nghèo trong sự vận động, biến đổi kinh tế xã hội không ngừng. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm trừu tượng hóa khoa học, phân tích - tổng hợp, phương pháp logic - lịch sử và so sánh thống kê đa chiều.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ 29 xã và thị trấn trên toàn huyện Ứng Hòa trong chuỗi thời gian 5 năm (giai đoạn 2009-2013), dựa trên kết quả điều tra mức sống dân cư và rà soát hộ nghèo định kỳ của Ủy ban nhân dân huyện cùng Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát 100% các đơn vị hành chính cơ sở với hàng chục nghìn hộ dân, kết hợp chọn mẫu điển hình tại các xã vùng trũng có tỷ lệ nghèo cao. Việc lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh chuỗi số liệu thứ cấp giúp bóc tách chính xác các nguyên nhân kinh tế chính trị, đảm bảo tính khách quan và cung cấp cơ sở tin cậy cho các dự báo giai đoạn 2014-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ giảm nghèo tại huyện Ứng Hòa đạt kết quả tích cực nhưng chưa thực sự vững chắc. Giai đoạn 2009-2013, tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện giảm đều đặn từ 1,5% đến 2,0% mỗi năm theo chuẩn nghèo chung. Tuy nhiên, số lượng hộ cận nghèo có mức thu nhập tiệm cận chuẩn 401.000 đồng/người/tháng vẫn chiếm tỷ trọng cao, dao động từ 6% đến 8% tổng số hộ, tạo nên áp lực tái nghèo rất lớn khi xảy ra biến động giá cả hoặc thiên tai.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế thuần nông là rào cản lớn nhất đối với việc nâng cao thu nhập bền vững. Sản xuất nông nghiệp chiếm hơn 60% cơ cấu việc làm của người nghèo nhưng năng suất lao động thấp. Hoạt động của các làng nghề truyền thống như may mặc, thêu ren, đúc đồng, khảm trai còn mang tính chất manh mún, nhỏ lẻ, chỉ đóng góp khoảng 15% đến 20% vào thu nhập phụ trợ của các hộ gia đình nông thôn.

Thứ ba, việc triển khai các chính sách trợ cấp xã hội và tín dụng ưu đãi đã tạo ra lưới đỡ quan trọng. Toàn bộ 100% người thuộc hộ nghèo trên địa bàn huyện được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, con em hộ nghèo được miễn giảm học phí theo Nghị định số 74/2013/NĐ-CP và Nghị định số 49/2010/NĐ-CP. Hơn nữa, nguồn vốn vay từ Ngân hàng Chính sách Xã hội đã giải quyết nhu cầu sản xuất cho hàng nghìn lượt hộ nghèo và cận nghèo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu hụt các nguồn lực sản xuất nền tảng như vốn đầu tư, khoa học kỹ thuật và trình độ nghề nghiệp của người lao động. Bản thân người nghèo còn mang tâm lý ỷ lại vào chính sách bảo trợ, thiếu ý chí tự lực vươn lên. Bên cạnh đó, địa bàn trũng thấp thường xuyên chịu ảnh hưởng của úng ngập mùa mưa bão làm gia tăng chi phí sản xuất nông nghiệp.

Khi đối chiếu với kinh nghiệm của huyện lân cận như Mỹ Đức (đã giảm tỷ lệ nghèo 4% đến 5% mỗi năm nhờ triển khai mô hình canh tác lúa cải tiến SRI trên hơn 6.000 ha) hay huyện Kỳ Anh - Hà Tĩnh (giảm tỷ lệ nghèo từ 70% xuống còn 15% nhờ chuyển dịch mạnh sang dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp), có thể thấy huyện Ứng Hòa còn thiếu các mô hình liên kết chuỗi giá trị đột phá. Kết quả phân tích có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cột thể hiện tương quan giảm nghèo từng năm và bảng so sánh cơ cấu thu nhập giữa các cụm xã. Điều này chứng minh rằng việc chuyển đổi phương thức từ hỗ trợ trực tiếp sang đầu tư nâng cao năng lực sản xuất là chìa khóa then chốt để xóa bỏ nghèo đói tận gốc rễ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế tín dụng ưu đãi và quản lý nguồn vốn vay. Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh huyện Ứng Hòa cần phối hợp với các hội đoàn thể rà soát và đảm bảo 100% hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo có phương án làm ăn khả thi đều được tiếp cận nguồn vốn vay với lãi suất ưu đãi, mục tiêu nâng thu nhập bình quân của hộ vay vốn tăng tối thiểu 15%/năm trong giai đoạn 2014-2020.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Phòng Nông nghiệp và Trạm Khuyến nông huyện cần chủ trì mở rộng hệ thống canh tác lúa cải tiến SRI trên quy mô 4.000 đến 5.000 ha, kết hợp phát triển mô hình kinh tế trang trại đa canh lúa - cá - chăn nuôi gia súc, thủy đặc sản nhằm thích ứng với điều kiện vùng đồng bằng chiêm trũng.

Thứ ba, phát triển tiểu thủ công nghiệp gắn với đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Ủy ban nhân dân huyện cùng các cơ sở dạy nghề cần tổ chức đào tạo nghề truyền thống như khảm trai, thêu ren, mây tre đan cho ít nhất 2.000 lao động mỗi năm; đồng thời kết nối với các sàn giao dịch việc làm lưu động để tạo việc làm tại chỗ, gắn với việc thực hiện Chương trình số 02-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội.

Thứ tư, củng cố hệ thống an sinh xã hội toàn diện và đa dạng hóa nguồn lực. Các cơ quan quản lý cần duy trì tỷ lệ bao phủ 100% bảo hiểm y tế cho người nghèo và cận nghèo, thực hiện nghiêm túc Quyết định số 2409/QĐ-TTg về hỗ trợ tiền điện, Quyết định số 20/2011/NĐ-CP về miễn giảm thuế đất nông nghiệp, kết hợp vận động Quỹ Vì người nghèo để xóa bỏ 100% nhà ở dột nát, xuống cấp đến trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm cán bộ lãnh đạo Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và cán bộ phụ trách công tác thương binh xã hội cấp huyện, xã tại Ứng Hòa cũng như các huyện ngoại thành có điều kiện tương đồng. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để hoạch định chính sách, xây dựng kế hoạch phân bổ ngân sách và lồng ghép chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Nhóm thứ hai là các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển và Xã hội học. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp vận dụng lý thuyết phát triển bền vững và hệ thống chỉ tiêu thống kê vào phân tích kinh tế vi mô cấp huyện.

Nhóm thứ ba gồm cán bộ quản lý tín dụng tại Ngân hàng Chính sách Xã hội và các quỹ tín dụng nhân dân. Dữ liệu luận văn giúp đánh giá chính xác nhu cầu vốn, khả năng hấp thụ tài chính của hộ nghèo để thiết kế quy trình giải ngân và giám sát vốn hiệu quả.

Nhóm thứ tư là các tổ chức đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên. Luận văn gợi mở phương pháp tuyên truyền, mô hình sinh kế gắn kết cộng đồng và cách thức tổ chức các lớp tập huấn khuyến nông nhằm phát huy nội lực của hội viên.

Câu hỏi thường gặp

Bản chất của giảm nghèo bền vững khác gì so với các biện pháp giảm nghèo truyền thống? Giảm nghèo bền vững không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ vật chất tức thời nhằm đưa thu nhập vượt qua ngưỡng 400.000 đồng/người/tháng, mà tập trung trang bị công cụ sản xuất, kiến thức kỹ thuật và sinh kế tự chủ để người nghèo không rơi trở lại cảnh đói nghèo khi gặp biến cố xã hội hoặc thiên tai.

Huyện Ứng Hòa có những đặc thù tự nhiên nào cản trở công tác giảm nghèo? Ứng Hòa là vùng phân chia địa hình giữa núi đá vôi và vùng trũng ngập lụt cục bộ, sản xuất nông nghiệp chiếm hơn 60% tỷ trọng nhưng thường xuyên chịu rủi ro thời tiết, trong khi các làng nghề truyền thống còn phân tán, nhỏ lẻ và thiếu vốn mở rộng quy mô.

Chính sách tín dụng ưu đãi đã mang lại hiệu quả cụ thể ra sao trên địa bàn? Thông qua Ngân hàng Chính sách Xã hội, hàng nghìn hộ nghèo đã tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển mô hình chăn nuôi bò sinh sản, gia cầm và thâm canh lúa, giúp các hộ nâng cao thu nhập ổn định và từng bước thoát nghèo vững chắc theo lộ trình hàng năm.

Tại sao mô hình canh tác lúa cải tiến SRI lại được khuyến nghị áp dụng rộng rãi? Thực tế từ huyện lân cận Mỹ Đức cho thấy mô hình SRI áp dụng trên hơn 6.000 ha giúp giảm chi phí giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, tăng năng suất lúa từ 10% đến 15%, rất phù hợp với đồng đất trũng của Ứng Hòa.

Vai trò của công tác tuyên truyền, vận động được đánh giá như thế nào trong luận văn? Tuyên truyền là phương thức cốt lõi giúp xóa bỏ tư tưởng tự ti, ỷ lại vào trợ cấp của Nhà nước. Vận động giúp nâng cao nhận thức, khơi dậy ý chí làm giàu chính đáng và tinh thần tương thân tương ái trong toàn thể cộng đồng dân cư.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận kinh tế chính trị về nghèo đói, chuẩn nghèo đa chiều và các tiêu chí đo lường giảm nghèo bền vững trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá sâu sắc bức tranh thực trạng giảm nghèo tại huyện Ứng Hòa giai đoạn 2009-2013 với đầy đủ số liệu minh chứng về biến động hộ nghèo, hộ cận nghèo và kết quả thực thi các chính sách an sinh xã hội.
• Chỉ rõ những nguyên nhân cốt lõi gây nghẽn tiến trình thoát nghèo như điểm xuất phát thấp, kinh tế thuần nông, nguy cơ tái nghèo cao và các hạn chế trong cơ chế quản lý vốn đầu tư.
• Chắt lọc bài học kinh nghiệm quý báu từ các địa phương như Sóc Sơn, Mỹ Đức và Kỳ Anh để xây dựng giải pháp mang tính khả thi cao, phù hợp điều kiện tự nhiên - xã hội của vùng trũng Ứng Hòa.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ tín dụng chính sách, khuyến nông, đào tạo nghề làng nghề đến an sinh xã hội, định hướng lộ trình thực hiện xuyên suốt giai đoạn 2014-2020.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở khoa học thực chứng phục vụ công tác quản lý Nhà nước và phát triển kinh tế địa phương. Để hiện thực hóa mục tiêu không còn hộ tái nghèo đến năm 2020, chính quyền các cấp và các tổ chức đoàn thể huyện Ứng Hòa cần nhanh chóng triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị nhằm nâng cao toàn diện chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận , thực tiễn về giảm nghèo bền vững. - Chương 2: Phương pháp nghiên cứu vấ n đề giảm nghèo bền vững. - Chương 3: Thực tra ̣ng giảm nghèo theo hướng bề n vững ở huyê ̣n Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. - Chương 4: Phương hướng và một số giải pháp nhằm giảm nghèo bền vững ở huyê ̣n Ứng Hòa, thành phố Hà Nội trong thời gian tới.Noi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THƢ̣C TIỄN VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1.

Tổ ng quan tin ̀ h hin ̀ h nghiên cƣ́u 1. Các công trình nghiên cứu Cùng với quá trình phát triển kinh tế xã hội và chủ trương tái cơ cấu nền kinh tế, các tổ chức cũng như các nhà khoa học đã tiến hành các hội thảo, nghiên cứu về vấn đề giảm nghèo và quá trình giảm nghèo theo hướng bền vững đã và đang là chủ đề được đề cập thường xuyên hiện nay. Rất nhiều các công trình khoa học từ cấp bộ, các sách chuyên khảo, sách tham khảo, bài báo khoa học các cấp, bài hội thảo các cấp đã đề cập trực tiếp, gián tiếp đến vấn đề này. Một số công trình nổi bật sau: - Tăng trưởng kinh tế với giảm nghèo ở Viê ̣t Nam hiê ̣n nay , TS.

Vũ Thị Vinh, Nxb Chiń h Tri ̣Quố c Gia, 2014 Tác giả đã đưa ra quan điểm về tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo trong nền kinh tế thị trường là những vấn đề cơ bản của mọi quốc gia trong tiến trình phát triển. Tăng trưởng kinh tế cao là yếu tố cơ bản để giảm nghèo và phát triển. Giảm nghèo là nhân tố bảo đảm cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Tác giả nhấn mạnh trong nền kinh tế thị trường nếu chỉ quan tâm tăng trưởng kinh tế nhanh, mạnh sẽ tạo ra sự chênh lệch về trình độ phát triển và thu nhập giữa các vùng, các nhóm dân cư, từ đó dẫn đến tình trạng bất bình đẳng, khoảng cách giàu nghèo tăng lên và khi đến giới hạn nào đó thì đây sẽ là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự mất ổn định xã hội.

Tuy nhiên, công trình nghiên cứu trong phạm vi quốc gia và trong khuôn k hổ của đánh giá viê ̣c gắ n mu ̣c tiêu tăng trường kinh tế với giảm nghèo ở Viê ̣t Nam , chưa đưa ra đươ ̣c giải pháp giảm nghèo bề n vững gắ n với mu ̣c tiêu khác.Noi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Vai trò của xóa đói giảm nghèo đố i với phát triển kinh tế - xã hội ở các tỉnh Tây B ắc Việt Nam , luâ ̣n án tiế n sỹ kinh tế , Nguyễn Thi ̣Nhung , Đa ̣i ho ̣c kinh tế quố c dân, 2011. Từ lý luận xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế xã hội, luận án đã tập trung làm rõ mối quan hệ giữa xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội, vai trò của xóa đói giảm nghèo đối với phát triển kinh tế - xã hội nói chung và đối với các tỉnh Tây Bắc Việt Nam nói riêng. Cụ thể: + Chỉ ra những tác động của xóa đói giảm nghèo đến phát triển kinh tế - xã hội, xác định vai trò của xóa đói giảm nghèo đối với việc phát triển kinh tế - xã hội: xóa đói giảm nghèo là một trong những bộ phận cấu thành quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội nhằm khắc phục những tác động tiêu cực, trái ngược của đói nghèo đến phát triển kinh tế - xã hội. Đối với Tây Bắc, xóa đói giảm nghèo có tác động và vai trò thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Hiệu quả của xóa đói giảm nghèo càng cao thì vai trò của nó đối với phát triển kinh tế - xã hội càng lớn. + Nghèo đói cản trở quá trình phát triển kinh tế - xã hội: Tây Bắc nghèo đói nổi bật lên là đặc điểm nghèo đói của đồng bào dân tộc thiểu số với những tập tục thói quen sản xuất nhỏ lạc hậu. Sự tụt hậu vì nghèo đói của Tây Bắc với phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số do khả năng tiếp cận với các điều kiện của phát triển hạn chế… nên đã cản trở quá trình phát triển. Do đó xóa đói giảm nghèo là tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo và thực hiện giảm nghèo bền vững là góp phần thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững ở các tỉnh Tây Bắc Việt Nam.

Tuy có nhiều đóng góp nhưng luâ ̣n án nghiên cứu ta ̣i điạ bàn tỉnh Tây Bắ c, không đề cập đến lý luận cũng như giải pháp giảm nghèo theo hướng bề n vững theo điạ bàn huyê ̣n.Noi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Chính sách xóa đó i giảm nghèo , thực trạng và giải pháp , PGS.TS Lê Quố c Lý, NXB Chin ́ h tri –̣ Quố c gia, Hà Nội, 2012. Tác giả đã đánh giá m ột cách tổng quan về thực trạng đói nghèo ở Việt Nam; chủ trương, đường lối của Đảng và các chính sách của Nhà nước ta về xóa đói, giảm nghèo; các chương trình xóa đói, giảm nghèo điển hình; đánh giá tổng quát việc thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo của Việt Nam giai đoạn 2001-2010; nêu ra những định hướng, mục tiêu xóa đói, giảm nghèo cùng những cơ chế, giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả chính sách xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam thời gian tới. Tuy nhiên , tác giả đưa ra giải pháp mang tầ m vi ̃ mô của quố c gia , chưa đề câ ̣p đế n giải pháp giảm nghèo theo hướng bề n vững trên điạ bàn huyê ̣n. - Giải pháp giảm nghèo trên đi ̣a bàn quận Thanh Khê – TP Đà Nẵng , Luâ ̣n văn Tha ̣c sỹ Kinh tế , Nguyễn Thi ̣Minh Nguyê ̣t , Học viện Chính trị – Hành Chính Quốc gia Hồ Chí Minh, 2012 Tác giả làm rõ lý luận về giảm nghèo và công tác giảm nghèo ở quận Thanh Khê.

Rút ra những mặt được và hạn chế. Phân tích thực trạng nghèo ở quận Thanh Khê trong thời gian qua. Trên cơ đề tài sẽ đề xuất những kiến nghị và giải pháp nhằm giảm nghèo hiệu quả. Tìm ra nguyên nhân và hạn chế.

Đưa ra đươ ̣c phương hư ớng và những giải pháp cơ bản để nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo ở quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng. Tuy nhiên, luâ ̣n văn nghiên cứu và đưa ra giải pháp dựa trên đă ̣c thù vùng miề n , đinh ̣ hướng giảm nghèo bền vững chưa sâu. - “Giảm nghèo bền vững: Hỗ trợ từ chính sách giáo dục - đào tạo và y tế”, Hoàng Triều Hoa, Tr.3 Tạp chí kinh tế và dự báo số 12/2014 Bài viết nhấn mạnh vấn đề giảm nghèo không chỉ đơn thuần là tăng thu nhập, muốn giảm nghèo bền vững phải tập trung xử lý tận gốc những nguyên nhân gây tái nghèo, đó chính là cải thiện các nguồn lực đầu vào cho người 7 (LUAN.Noi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nghèo, như: trình độ giáo dục, điều kiện y tế, chăm sóc sức khỏe. Qua đó , tác giả s ẽ phân tích những bất cập cần phải khắc phục trong chính sách hỗ trợ người nghèo và đưa ra một số giải pháp.

Ngoài ra, các nghị quyết các văn kiện đại hội Đảng, các bài báo của các học giả về quan điểm, chủ trương, kinh nghiệm giảm nghèo theo hướng bền vững trên các báo, các tạp chí trong và ngoài nước cũng là nguồn tư liệu giúp học viên tìm hiểu và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác nghiên cứu về công tác giảm nghèo bền vững ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. Những khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu Cho đến nay, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề xóa đói, giảm nghèo như các công trình nghiên cứu khoa học các cấp, bài tạp chí, sách chuyên khảo, tham khảo,… Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu trong điều kiện thời gian mới, không gian mới với nhiều yếu tố tác động đan xen nhiều chiều cạnh. Đặc biệt đề tài lựa chọn huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội làm địa điểm nghiên cứu với những đặc thù và điều kiện riêng thì chưa có công trình nào đề cập tới với những lý do sau: - Một là, làm rõ đặc trưng bối cảnh mới của hộ nghèo giai đoạn 2011 - 2020, đặc biệt là giai đoạn 2011 - 2015. Công tác giảm nghèo bền vững cần đạt được các mục tiêu: + Bảo đảm giảm nghèo nhanh và bền vững, bảo vệ thành quả giảm nghèo, hạn chế tái nghèo nhằm bảo đảm ngày càng tốt hơn những nhu cầu cơ bản, thiết yếu của người nghèo, nhất là về ăn, mặc, ở, chữa bệnh và học hành.

Tạo lập cơ hội phát triển để người nghèo, hộ nghèo, cộng đồng nghèo ổn định về sinh kế, đa dạng hóa thu nhập, vượt qua đói nghèo, vươn lên khá giả giàu có. Thực hiện tốt tiến bộ, công bằng xã hội phù hợp với trình độ và điều kiện cụ thể. Nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của dân. Tập trung phát triển cộng động và xây dựng nông thôn mới gắn với giảm nghèo.

Đến năm 2015, tỉ lệ hộ nghèo theo 8 (LUAN.Noi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chuẩn mới (áp dụng cho giai đoạn 2011-2015) bình quân giảm khoảng 2%/năm (trong 5 năm giảm 1/3 số hộ nghèo), trong đó các thôn, bản xã đặc biệt khó khăn nghèo giảm ít nhất ½ số hộ nghèo và có ít nhất 50% thôn bản, xã đặc biệt khó khăn vượt qua tình trạng khó khăn hiện hành (theo chuẩn nghèo mới 2011-2015 là thành thị 500.000 đ/người/tháng và nông thôn 400.000 đồng/người/tháng. - Hai là, làm rõ thực trạng công tác giảm nghèo ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội với những thành tựu đạt được, tồn tại cần khắc phục và nguyên nhân của nó. Việc phân tích này được bám sát theo tiêu chí giảm nghèo bền vững. - Ba là, phương hướng cơ bản nhằm giảm nghèo bền vững mang tính đặc thù vùng kinh tế của huyện.

Đề xuất những giải pháp mang tính bền vững cao và định hướng phục vụ những định hướng xuyên suốt, lâu dài phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đất nước nói chung, đặc biệt cần có giải pháp căn cơ nhằm giảm thiểu các hộ tái nghèo ở huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. Mô ̣t số vấ n đề lý luâ ̣n về nghèo và giảm nghèo bền vững 1. Những vấ n đề chung về nghèo 1.