CHƯƠNG 1: CƠ SỞ TIẾN HÀNH QUAN HỆ THƯƠNG MẠI VÀ ĐẦU TƯ GIỮA HAI QUỐC GIA VIỆT NAM - CANADA 1. Khái quát chung về nền kinh tế Canada 1. Đặc điểm tự nhiên Canada là một quốc gia nằm ở khu vực Bắc Mĩ với diện tích lớn thứ 2 trên thế giới (9.610 km2), chỉ xếp sau Nga. Canada có nhiều tài nguyên thiên nhiên như rừng, khoáng sản, động thực vật phong phú, đây là lợi thế giúp khuyến khích người dân ở nơi đây phát triển kinh tế thông qua xuất khẩu nguyên liệu.
Tuy địa hình tự nhiên ở đây khá phức tạp do có diện tích lớn và trải dài gần hết Bắc Mỹ, nhưng điều này đã tạo nên sự phong phú cho Canada về thiên nhiên, khoáng sản, sông ngòi. Khí hậu ở Canada khá khắc nghiệt ở phía Bắc do mùa Đông giá lạnh và kéo dài, vì thế dân cư thường tập trung đông ở phía Nam bởi khí hậu ôn hòa hơn đồng thời những điều kiện để sinh sống cũng thuận lợi hơn. Hệ thống sông hồ tại Canada Canada có hệ thống sông hồ đa dạng và phong phú hơn bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Hơn 50 con sông và hồ các loại đã cung cấp cho Canada những nguồn nước trên đất liền dồi dào, sử dụng trong công nghiệp và nông nghiệp cũng như cho đời sống của đô thị.
Hầu hết những con sông này đều có thể sử dụng trong việc lưu thông tàu bè, tuy nhiên không phải trên toàn bộ tuyến sông, nhưng chỉ có hai con sông lớn là sông Saint Lawrence và Mackenzie là có thể sử dụng cho mục đích thương mại. Sông Saint Lawrence và hồ Great Lakes kết hợp tạo nên mạng lưới vận chuyển quan trọng ở miền Đông Canada, cho phép những tàu bè có tải trọng lớn có thể đi từ biển vào sâu trong đất liền. Hồ Great Lakes dùng vận chuyển hàng hóa cồng kềnh như ngũ cốc, quặng sắt và có một tầm quan trọng đáng kể cho sự phát triển công nghiệp của vùng Saint Lawrence-Great Lakes. Nhiều con sông nhỏ đổ nước vào sông Saint Lawrence là những nguồn cung cấp điện năng quan trọng.
Về phần sông Mackenzie, tuy phần lớn chiều dài của nó có thể lưu thông được, nhưng vị trí tách biệt đã hạn chế tầm hữu dụng của nó. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Canada có đường bờ biển rất gồ gề và không đồng đều dài tới hơn 58.000km, xen giữa là những vịnh và bán đảo lớn. Vùng duyên hải Canada có vị trí quan trọng vì nơi đây rất dễ dàng tiếp cận với nguồn hải sản ở ngoài biển xa. Hiện nay, nguồn cung cấp dầu hỏa chủ yếu nhất của nước này là giếng dầu Hibernia ở ngoài khơi Newfoundland và nguồn dự trữ dầu ở đảo Sable ngoài khơi Nova Scotia.
Ngoài ra tầm quan trọng của vùng duyên hải còn thể hiện ở chỗ có nhiều bến tàu tự nhiên rất thuận lợi cho việc xây dựng các hải cảng. Tuy nhiên, giá trị thương mại của vùng này lại thay đổi tùy vào vị trí của từng nơi; vùng duyên hải phía Nam cùng các cảng biển như Vancouver và Victoria ở phía Tây và Halifax ở phía Đông quan trọng hơn rất nhiều so với các cảng phía Bắc thường bị tuyết phủ quanh năm. Tài nguyên thiên nhiên Diện tích rộng lớn thực sự là một lợi thế đối với Canada bởi địa hình trải dài đã ban phát cho đất nước này một nguồn tài nguyên thiên nhiên rất phong phú và thiết thực đối với việc phát triển đất nước. Hệ thống sông hồ đa dạng cung cấp nước tưới tiêu và lượng đất đai phì nhiêu khiến cho nền nông nghiệp của Canada phát triển mạnh ở những vùng xung quanh vùng hồ Great Lakes và sông Saint Lawrence.
Bên cạnh đó, hệ thống sông hồ còn đem lại một lượng nước lớn để phục vụ cho thủy điện, đóng góp một phần không nhỏ vào việc làm tăng giá trị xuất khẩu năng lương điện cho Canada hàng năm. Dưới biển, trữ lượng cá có một sức thu hút đáng kể và có giá trị kinh tế cao nhất ở Canada. Vùng biển nơi đây có rất nhiều loại cá lớn đem lại giá trị kinh tế cao, đặc biệt là cá hồi. Diện tích rừng chiếm tới 27% diện tích đất đai của cả nước, đem lại một nguồn tài nguyên nguyên liệu có giá trị, sản phẩm chế biến và công ăn việc làm cho nhiều cư dân quanh vùng.
Những khu vực tập trung loại cây có hình quả nón thường đem lại những lợi ích lớn và là một phần quan trọng trong đời sống kinh tế của Canada. Đặc biệt là những khu rừng ở vùng duyên hải và bên trong British Columbia, tỉnh này cung ứng 46,6% tổng số gỗ khai thác được ở Canada. Những cây nhỏ hơn ở rừng phương Bắc được sử dụng rộng rải trong việc sản xuất bột giấy và giấy. Hầu hết gỗ ở Canada đều có giá trị thương mại cao bởi những nhà thầu xây dựng ở khắp nơi trên thế giới đều muốn lựa chọn những cây gỗ có chất lượng tốt, độ bền cao và được xử lý theo quy trình chuẩn.
Gỗ ở Canada trải qua khí hậu khắc nghiệt với 6 tháng mùa đông nên cây gỗ cứng cỏi hơn 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 trước thời tiết. Hơn thế, sản phẩm gỗ xẻ trước khi giao đến khách hàng đều được các doanh nghiệp kinh doanh gỗ xử lý sấy khô để đạt độ ẩm thấp, được tẩm kỹ để chống mối mọt. Canada là một quốc gia rất giàu tài nguyên khoáng sản. Khoáng sản tại các mỏ ở Canada thoả mãn được nhu cầu xuất khẩu và sử dụng cho ngành công nghiệp nội địa.
Hầu như các vùng ở Canada đều có nguồn tài nguyên này. Phần đất Quebec nằm trong vùng Appalachian là nguồn dự trữ a-miăng lớn nhất thế giới cùng với các quặng đồng và kẽm. Các vùng khác giàu kim loại như nickel, đồng, vàng, uranium, bạc, nhôm và kẽm. Khai thác khoáng sản có thể coi là một trong những ngành công nghiệp chính của Canada.
Đặc điểm xã hội Dân số, ngôn ngữ, tôn giáo Theo số liệu thống kê mới nhất, dân số của Canada tính tới thời điểm năm 2014 là vào khoảng hơn 35,5 triệu người, tăng 386.100 hay 1,1% so với năm ngoái (2013/2014). Sự gia tăng này đã giảm nhẹ so với năm trước nữa (+1,2% trong năm 2012/2013) nhưng lại không có sự khác biệt nếu với tốc độ gia tăng dân số bình quân hàng năm trong vòng 30 năm qua (+ 1,1%). Việc tăng dân số ở Canada những năm gần đây chủ yếu là do dân nhập cư từ các nơi khác trên thế giới tới. Trong 2013/2014, di cư quốc tế ròng chiếm gần hai phần ba (66,5%) trong tổng lượng gia tăng dân số của Canada (Statistics Canada, 2014a).
Sự biến thiên về dân số từ năm 2010 đến tháng 7 năm 2014 và sự phân bố dân số theo từng địa phương được tóm lược trong bảng kê dưới đây: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Sự phân bố dân cư Canada theo từng địa phương từ năm 2010 đến T7/2014 Đơn vị: Nghìn người Thành phố 2010 2014 Dân số Tỷ trọng (%) Dân số Tỷ trọng (%) Newfoundland and Labrador 522,0 1,5 527,0 1,5 Prince Edward Island 141,7 0,4 146,3 0,4 Nova Scotia 942,1 2,8 942,7 2,7 New Brunswick 753,0 2,2 753,9 2,1 Quebec 7.631,3 13,0 Yukon 34,6 0,1 36,5 0,1 Northwest Territories 43,3 0,1 43,6 0,1 Nunavut 33,4 0,1 36,6 0,1 Tổng số 34.540,4 100 Nguồn: Statisctics Canada, 2014 Tuy diện tích rộng lớn nhưng dân cư Canada lại không sống rải rác mà thường tập trung ở các vùng phía nam do khí hậu ôn hòa hơn, đặc biệt là các thành phố lớn như Ontario (13,7 triệu dân), Quebec (8,2 triệu dân), British Columbia (4,6 triệu dân), Alberta (4,1 triệu dân) xét theo số liệu của cơ quan thống kê Canada về dân số tại các địa phương tính đến tháng 7 năm 2014. Phần lớn dân cư là người Anh hay Pháp, tuy cũng có nhiều người châu Âu khác. Theo kết quả điều tra dân số gần đây nhất, hơn 50% dân số có nguồn gốc không phải là Anh hay Pháp. Trong số đó, số người không phải là dân da trắng chiếm 13%; các thổ dân, chiếm 3%; gốc người Scotland chiếm 14%; gốc người Ireland chiếm 13%; gốc Đức chiếm 9,25% và gốc Ý 4,3% (Statistics Canada, 2014b).
Quebec là nơi tập trung nhiều người Canada gốc 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Pháp nhất, chiếm tới khoảng 80% dân số của thành phố này. Họ tự coi Quebec là trung tâm của xã hội, là trung tâm của nền văn hóa mà họ cần phải bảo tồn và gìn giữ. Nhiều người đã phát động những phong trào nhằm ly khai Quebec để có được nền độc lập riêng, nhằm hạn chế những ảnh hưởng của cộng đồng nói tiếng anh và tăng quyền kiểm soát của họ đối với các hoạt động kinh tế ở địa phương này. Hai ngôn ngữ chính thức của Canada là tiếng Anh và tiếng Pháp.
Trong đó tiếng anh được sử dụng làm tiếng mẹ đẻ của gần 60% người dân ở Canada, còn 22% trong tổng dân số Canada nói tiếng Pháp. Hầu như những người nói tiếng Pháp đều tập trung sống tại tỉnh bang Québec, sau đó là các tỉnh bang Ontario, New Brunswick và Manitoba. Bên cạnh đó, ngôn ngữ của các thổ dân một số các bộ tộc, bộ lạc cũng được xem là ngôn ngữ chính thức tại các lãnh thổ tự trị, đặc biệt là tiếng Inuktitut. Còn lại những tiếng khác được nhiều người nói là: tiếng Ý, tiếng Đức, tiếng Quan Thoại, tiếng Quảng Đông, tiếng Tây Ban Nha, chiếm khoảng 18% lượng người sử dụng trong tổng dân số, chủ yếu là người nhập cư (Statistics Canada, 2014b).
Hiện nay tiếng Trung Quốc đã được xếp vào vị trí thứ 3 sau tiếng Anh và tiếng Pháp và được sử dụng thường xuyên tại các gia đình. Tiếng Anh được sử dụng làm ngôn ngữ kinh doanh trên toàn lãnh thổ Canada, tuy vậy khả năng giao tiếp bằng tiếng Pháp cũng cần thiết để làm ăn tại Québec. Canada hiện nay là một đất nước đa tôn giáo với tập hợp của rất nhiều các nhóm tôn giáo và đức tin. Trong đó, gần 70% người dân Canada theo đạo Ki tô giáo.
Tuy nhiên, đây lại không phải tôn giáo chính thức của Canada. Canada không hề có tôn giáo chính thức, nhưng vẫn có những chính sách hợp lí nhằm hỗ trợ cho đa nguyên tôn giáo và tự do tôn giáo cho tất cả các tín đồ trong cả nước. Bên cạnh đó, dân nhập cư từ khắp các nơi trên thế giới cũng góp phần làm tăng sự đa dạng về tôn giáo cho đất nước Canada. Ví dụ như dân nhập cư từ châu Á mang theo tôn giáo ở phương Đông như Phật giáo, đạo Hindu và giáo phái Sikh.