CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan nghiên cứu quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh đối với khách hàng doanh nghiệp 1. Hoạt động kinh doanh đối với khách hàng doanh nghiệp Một trong những vấn đề bức thiết của quản trị kinh doanh hiện nay là – hoạt động kinh doanh với khách hàng doanh nghiệp. Một số nội dung của các công trình nghiên cứu về đề tài hoạt động kinh doanh đối với khách hàng doanh nghiệp có thể kể đến như: • Nguyễn Bình Đông (2009): Nghiên cứu về nghiệp vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần An Bình, Phòng giao dịch Long Xuyên. Nghiên cứu này làm rõ lý do các doanh nghiệp cần vốn và mô tả chi tiết quy trình cho vay của ngân hàng, từ việc tiếp nhận hồ sơ vay vốn đến xử lý, thẩm định tín dụng, đánh giá tài sản đảm bảo và quyết định cho vay.
• Phạm Thị Bích Thủy (2014): Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam khu vực TP. Nghiên cứu cung cấp tổng quan về các yếu tố tác động đến hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp và đưa ra các giải pháp phát triển hoạt động này tại các chi nhánh của ngân hàng. • Cao Thị Ánh Vân (2019): Phát triển cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín, chi nhánh Thừa Thiên Huế. Nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển cho vay khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại, phân tích và đánh giá thực trạng phát triển cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Sacombank Huế giai đoạn 2016-2018, và đề xuất các giải pháp nhằm phát triển hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng này đến năm 2023.
Khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng Sacombank Huế đến năm 2023. Nghiên cứu về quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng Quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng đã được chú trọng từ lâu trên toàn hệ thống các ngân hàng thương mại. Đây là một đề tài không mới, nhưng vẫn thu hút nhiều sự quan tâm và nghiên cứu từ các góc độ khác nhau. Dưới 6 đây là một số nghiên cứu tiêu biểu về đề tài này: • Luận án Tiến sĩ của Lê Thị Vân Khanh (2016), Đại học Kinh tế Quốc dân: Luận án tập trung vào hệ thống quản lý rủi ro hoạt động tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
Tác giả đã đưa ra khái niệm về hệ thống quản lý rủi ro hoạt động, dựa trên lý thuyết và các tiêu chí đánh giá từ các nghiên cứu trước và Hiệp định Basel II. Luận án định nghĩa, luận giải và phân tích chi tiết các nhân tố trong hệ thống quản lý rủi ro hoạt động, bao gồm: o (i) Quan điểm lãnh đạo về quản lý rủi ro hoạt động của ban lãnh đạo cấp cao o (ii) Cơ cấu tổ chức quản lý rủi ro hoạt động o (iii) Quá trình quản lý rủi ro hoạt động thông qua các công cụ quản lý rủi ro hoạt động o (iv) Công nghệ thông tin o (v) Đào tạo quản lý rủi ro hoạt động o (vi) Truyền thông quản lý rủi ro hoạt động Luận án cũng làm rõ định nghĩa và tiêu chí đo lường mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến hiệu quả quản lý rủi ro hoạt động. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra đối với các Ngân hàng thương mại Việt Nam, các nhân tố (i) Quan điểm Lãnh đạo về Quản lý rủi ro hoạt động của BLĐ cấp cao (ii) Cơ cấu tổ chức Quản lý rủi ro hoạt động (iii) Quá trình Quản lý rủi ro hoạt động (iv) Công nghệ thông tin (v) Đào tạo Quản lý rủi ro hoạt động (vi) Truyền thông Quản lý rủi ro hoạt động đều là các nhân tố có ảnh hưởng quan trọng đối với hiệu quả Quản lý rủi ro hoạt động. Thứ tự mức độ ảnh hưởng của các nhân tố trên cũng được nghiên cứu và kiểm định trên cơ sở các dữ liệu thực tế để hiểu rõ vai trò quan trọng của từng nhân tố trong hệ thống Quản lý rủi ro hoạt động.
Dựa trên cơ sở kết quả nghiên cứu, tình hình triển khai hệ thống Quản lý rủi ro hoạt động tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay và các cơ chế chính sách về Quản lý rủi ro hoạt động từ phía Ngân hàng nhà nước, Luận án đề xuất được một số giải pháp cụ thể nhằm phát triển hệ thống Quản lý rủi ro hoạt động và kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả Quản lý rủi ro hoạt động cho các Ngân hàng thương mại trong đó nhấn mạnh: (i) Nhanh chóng hoàn thiện các chính sách, hướng dẫn và báo cáo về Quản lý rủi ro hoạt động áp dụng đối với các Ngân hàng 7 thương mại Việt Nam đặc biệt là những quy định/tiêu chuẩn cụ thể về hệ thống Quản lý rủi ro hoạt động cũng như các quy định thống nhất về ghi nhận/tập hợp và quy trì dữ liệu tổn thất Quản lý rủi ro hoạt động của từng nhóm các Ngân hàng thương mại Thực hiện kiểm tra định kỳ việc triển khai hệ thống Quản lý rủi ro hoạt động tại các Ngân hàng thương mại nhằm phát hiện sớm và ngăn chặn kịp thời các sự kiện rủi ro hoạt động có thể xảy ra liên ngân hàng. (ii) Đề xuất thành lập Hiệp hội rủi ro hoạt động nói chung và Quản lý rủi ro hoạt động nói riêng, liên kết với các tổ chức Quản lý rủi ro hoạt động trên thế giới nhằm hỗ trợ hệ thống Quản lý rủi ro hoạt động của các Ngân hàng thương mại Việt Nam trong công tác truyền thông/áp dụng các công nghệ tiên tiến… cũng như là đơn vị đánh giá độc lập cho các Ngân hàng thương mại Việt Nam Việt Nam trong quá trình quản lý và phát triển Quản trị rủi ro tín dụng (RRTD) là một lĩnh vực được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Dưới đây là tóm tắt một số công trình nghiên cứu nổi bật: Nguyễn Tất Lê Ngân (2016): Nghiên cứu về một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý RRTD tại Ngân hàng Công thương Việt Nam. Luận văn này đã hệ thống hóa lý thuyết về quản trị RRTD trong hoạt động ngân hàng, đồng thời phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng và quản lý RRTD của Ngân hàng Công thương Việt Nam.
Nghiên cứu này làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm. Tác giả cũng đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản trị RRTD, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững hoạt động tín dụng của ngân hàng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, luận văn chưa đưa ra biện pháp hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng và hệ thống công nghệ thông tin, đây là điểm hạn chế của nghiên cứu. Phạm Thị Thúy Hằng (2018): Nghiên cứu về quản lý RRTD tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).
Luận văn này phân tích thực trạng hoạt động tín dụng, nguyên nhân dẫn đến RRTD và các phương pháp quản lý RRTD tại ngân hàng. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra một số biện pháp nhằm quản lý RRTD tại BIDV. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ phân tích chất lượng tín dụng theo vùng kinh tế, theo quy mô và theo ngành kinh tế mà không phân tích tỷ trọng nợ xấu so với dư nợ cho vay. Đối với các khoản nợ xấu, ngân hàng thực hiện việc phân loại nợ và đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng hàng tháng để quản lý chất lượng và RRTD.
8 Đối với các khoản vay từ nguồn tài trợ hoặc ủy thác của bên thứ ba và các khoản vay từ nguồn vốn góp đồng tài trợ của tổ chức tín dụng khác, ngân hàng không phải trích lập dự phòng rủi ro nhưng phải phân loại nợ để đánh giá tình hình tài chính và khả năng trả nợ của khách hàng, phục vụ cho công tác quản lý RRTD. Đây chính là điểm hạn chế của nghiên cứu này. Bùi Ngọc Quỳnh (2013), Quản trị RRTD theo Basel II tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam. Luận văn đã hệ thống hóa những nội dung chủ yếu của hiệp ước Basel nói chung, quản trị RRTD theo Basel II nói riêng.
Đánh giá sự cần thiết của việc ứng dụng quản trị RRTD 6 theo Basel II tại các NHTM và tình hình thực tế tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam. Đồng thời, tác giả cũng đề xuất các giải pháp thúc đẩy quản trị RRTD theo Basel II tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thông Việt Nam. Tuy nhiên, tác giả chỉ đưa ra các giải pháp về chiến lược, chính sách, công nghệ, thông tin, nhân lực mà không đưa ra giải pháp cụ thể hoàn thiện quy trình tín dụng tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam; Hà Quốc Tuấn (2017), Kiếm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Đà Nẵng. Tác giả đã phân tích cụ thể những vấn đề lý luận cơ bản về kiểm soát rủi ro trong cho vay KHDOANH NGHIỆP, nội dung tiêu chí kiểm soát rủi ro trong cho vay KHDOANH NGHIỆP đầy đủ, rõ ràng.
Tuy vậy, phần phân tích các chỉ tiêu đánh giá công tác kiểm soát rủi ro tín dụng vẫn chưa đa dạng, phần thực trạng kiểm sóát rủi ro tín dụng trong cho vay KHDOANH NGHIỆP chỉ trình bày theo dạng liệt kê nhưng chưa đi sâu phân tích rõ những biện pháp cụ thể mà chi nhánh đã áp dụng. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng Nhiều tổ chức, chuyên gia, và lãnh đạo chấp nhận và coi quản trị rủi ro (QTRR) là nền tảng của quản lý ngân hàng. Để quản trị rủi ro hiệu quả, các ngân hàng và tổ chức tài chính phải thừa nhận điều này và áp dụng các phương thức tiếp cận toàn diện, bao gồm Hiệp ước Basel I, Basel II, và gần đây nhất là Basel III. Thêm vào đó, Sensarma và Jayadev (2009) xem QTRR là một trong những yếu tố quyết định sự ổn định vốn của ngân hàng.
9 Nghiên cứu của họ về sự nhạy cảm với rủi ro của các ngân hàng nội địa cho thấy hiệu suất lợi nhuận rất nhạy cảm với rủi ro tín dụng nhưng không nhạy cảm với rủi ro vỡ nợ hoặc các sản phẩm vay hỗn hợp.