Đặt vấn đề Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế đƣợc, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống, là địa bàn phân bố các khu dân cƣ, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng. Với đặc tính khan hiếm, cố định về không gian, vô hạn về thời gian, đất đai đã buộc con ngƣời phải xem xét thận trọng, những quyết định sử dụng đất đai nhằm thỏa mãn các nhu cầu ngày càng cao của mình. Đảm bảo việc sử dụng đó đem lại hiệu quả cao nhất về kinh tế và tổn hại đến đất đai là thấp nhất. Bên cạnh đó, tiềm năng đất đai lại phụ thuộc rất lớn vào các điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của từng khu vực.
Khu vực có các điều kiện khác nhau thì việc quản lý và sử dụng đất là khác nhau. Công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải đƣợc đánh giá trên cơ sở điều kiện tự nhiên sẵn có và thực trạng kinh tế xã hội, định hƣớng phát triển của loại hình sử dụng đất và theo vùng, miền. Đất đai có đặc tính cố định về vị trí, nhƣng đối với từng thửa đất cụ thể thƣờng có thay đổi về hình dạng, kích thƣớc, mục đích sử dụng và tên chủ sử dụng, làm thay đổi xáo trộn hiện trạng và quy hoạch sử dụng đất đai của Nhà nƣớc. Từ đó, đòi hỏi chúng ta không những phải điều tra, khảo sát, đo đạc, đánh giá hiện trạng, đăng ký đất đai ban đầu, lập hồ sơ địa chính hoàn chỉnh mà phải thƣờng xuyên cập nhật kịp thời chính xác các thông tin biến động về đất đai từ tổng quan đến từng đơn vị thửa đất nhằm quản lý và sử dụng tài nguyên đất một cách hiệu quả và bền vững.
Vì vậy công tác quản lý và sử dụng đất đai hiệu quả là nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Tuyên Hóa là huyện miền núi phía Tây Bắc của tỉnh Quảng Bình. Trong những năm qua, kinh tế - xã hội của huyện đã có những chuyển biến tích cực. Cùng với đó, nhu cầu về đất đai cho các hộ gia đình để phát triển kinh tế cũng ngày càng tăng.
Với tiềm năng đất lâm nghiệp lớn là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn hiện nay ở vùng núi ở tỉnh Quảng Bình, vì vậy trong những năm gần đây đất lâm nghiệp đã có những đóng góp đáng kể vào cải thiện đời sống của nhân dân vùng núi của huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Tuy nhiên, xuất phát từ thực tiễn việc sử dụng đất lâm nghiệp của nhân dân trên địa bàn huyện Tuyên Hóa bộc lộ một số vấn đề tồn tại trong quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp cần quan tâm đó là: -Định hƣớng phát triển kinh tế xã hội UBND huyện và các đơn vị chức năng liên quan đến đất lâm nghiệp cần có quy hoạch tổng thể về quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp ổn định và lâu dài; Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 2 - Tuyên Hóa là huyện đầu nguồn của tỉnh Quảng Bình, vì vậy cần có chính sách về quản lý đất lâm nghiệp theo hƣớng bền vững, ƣu tiên tập trung cho loại hình đất lâm nghiệp là đất rừng phòng hộ theo 3 loại rừng; - Ngƣời dân sống phụ thuộc vào đất lâm nghiệp là chủ yếu, việc phát triển kinh tế lâm nghiệp mang tính tự phát, thiếu quy hoạch nên dẫn đến tình trang ngƣời dân thƣờng lấn chiếm đất lâm nghiệp của Nhà nƣớc (đất của Ban quản lý rừng phòng hộ); - Hơn nữa hƣớng sử dụng đất lâm nghiệp của nhân dân chƣa hợp lý, thiếu bền vững, vì vậy tài nguyên đất và rừng bị suy thoái không đáp ứng đƣợc chức năng phòng hộ đầu nguồn của tỉnh Quảng Bình; - Tăng cƣờng công tác giám sát của các phòng ban quản lý đất và rừng nhằm cung cấp các thông tin cho nhân dân về việc sử dụng đất lâm nghiệp theo 3 loại rừng đúng mục đích. Xuất phát từ vấn đề khó khăn nêu trên chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu Thực trạng và giải pháp quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp ở huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình”. Mục tiêu của đề tài 1) Mục tiêu chung Trên cơ sở đánh giá đƣợc thực trạng tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phƣơng nhằm xác định những khó khăn trong công tác quản lý đất lâm nghiệp để đề xuất biện pháp giải quyết các khó khăn trong việc quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp hiệu quả ở huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình.
2) Mục tiêu cụ thể - Đánh giá đƣợc thực trạng quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp ở huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. - Phân tích rõ các khó khăn hoặc mâu thuẫn xảy ra và nhân tố ảnh hƣởng đến quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp ở huyện Tuyên hóa, tỉnh Quảng Bình. - Đề xuất đƣợc các giải pháp hợp lý để quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp ở huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 1) Ý nghĩa khoa học Đề tài góp phần làm rõ vai trò của các bên liên quan đến việc quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp trên cơ sở xác định những mâu thuẫn trong sử dụng và đề xuất giải Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 3 pháp sử dụng đất lâm nghiệp có hiệu quả hơn, nhằm góp phần hoàn thiện tiến trình quản lý sử dụng đất lâm nghiệp bền vững.
2) Ý nghĩa thực tiễn Đề tài tập trung phân tích những khó khăn, tồn tại trong quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp của các tổ chức và ngƣời dân sống ven rừng, từ đó đề xuất các giải pháp sử dụng đất lâm nghiệp có hiệu quả và góp phần cải thiện sinh kế cho cộng đồng. Là cơ sở giúp cho UBND huyện xây dựng các cơ chế phối hợp quản lý và và sử dụng đất lâm nghiệp một cách phù hợp, nhằm phát huy tối đa nguồn lực của các thành phần trong xã hội để quản lý sử dụng nguồn tài nguyên đất lâm nghiệp theo hƣớng bền vững. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Cơ sở pháp lý để quản lý và sử dụng tốt đất lâm nghiệp Để quản lý tốt đất lâm nghiệp Chính phủ đã ban hành nhiều bộ Luật, Nghi định, thông tƣ qua từng giai đoạn phát triển của đất nƣớc nhằm quản lý phù hợp nguồn tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp nhƣ sau: Căn cứ vào Hiến pháp nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, Quốc hội đã thông qua và Chính phủ đã ban hành một số chính sách nhƣ sau: Luật Đất đai số 45/2013/QH 13, ngày 29/11/2013 và Luật Bảo vệ và phát triển rừng số 29/2004 QH 11, ngày 3/12/2004; Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về hƣớng dẫn thi hành Luật đất đai 2013; Nghị định số 23/2006/NĐ-CP, của Chính phủ, ngày 03/3/2006, về thi hành Luật Bảo vệ và phát triển rừng; Nghị quyết số 30/2012/QH13 ngày 21 tháng 6 năm 2012 của Quốc hội khóa XIII; Chỉ thị 05/CT-TTg ngày 04/4/2013 của Thủ Tƣớng Chính phủ về tập trung chỉ đạo và tăng cƣờng biện pháp thực hiện để trong năm 2013 hoàn thành cơ bản việc cấp giấy chứng nhận QSD đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; Quyết định số 186/2006/QĐ-TTg của Thủ tƣớng Chính phủ, ngày 14/8/2006, về việc ban hành Quy chế quản lý rừng; Quyết định số 178/2001/QĐ-TTg ngày 12/11/2001 của Thủ tƣớng Chính phủ quy định về quyền hƣởng lợi, nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân đƣợc giao, đƣợc thuê, nhận khoán rừng và đất lâm nghiệp; Nghị định 135/2005/NĐ - CP ngày 8 tháng 11 năm 2005 của Chính phủ quy định về việc giao khoán đất nông nghiệp, đất rừng sản xuất và đất có mặt nƣớc nuôi trồng thủy sản trong các nông trƣờng quốc doanh, lâm trƣờng quốc doanh; Thông tƣ Số 102/2006/TT-BNN, ngày 13 tháng 11 năm 2006 hƣớng dẫn một số điều của Nghị định số 135/2005/NĐ-CP ngày 08/11/2005 của Chính phủ về việc giao khoán đất nông nghiệp, đất rừng sản xuất và đất có mặt nƣớc nuôi trồng thuỷ sản trong các nông trƣờng quốc doanh, lâm trƣờng quốc doanh; Thông tƣ số 38/2007/TT-BNN ngày 25/4/2007 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc ban hành hƣớng dẫn trình tự, thủ tục giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi rừng cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cƣ thôn; Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Thông tƣ số 08/2007/TT-BTNMT, ngày 02 tháng 8 năm 2007 của Bộ Tài nguyên Môi trƣờng hƣớng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai; Nghị định 99/2009/NĐ-CP Nghị định của Chính Phủ quy định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, quản lý lâm sản; Nghị định 95/2005 về việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, quyền sở hữu công trình xây dựng; Nghị định 84/2007/ NĐCP - Nghị định của Chính phủ quy định về việc bổ sung cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; Nghị định 88/2009/ND-CT của Chính phủ ban hành ngày 19/10/2009 về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Thông tƣ 17/2009/TT-BTNMT ngày 21/10/2009 của Bộ Tài nguyên - Môi trƣờng quy định về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở; Thông tƣ 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ tài nguyên – Môi trƣờng quy định về hỗ trợ, tái định cƣ và trình tự, thủ tục thu hồi đất, cho thuê đất; Thông tƣ 09/2007/TT – BTNMT của Bộ Tài Nguyên – Môi trƣờng hƣớng dẫn lập, chỉnh lý, quản lý hồ sơ địa chính; Nghị định số 118/2014/NĐ-CP ngày 17 tháng 12 năm 2014 của Chính phủ về sắp xếp, đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp; Thông tƣ số 02/2015/TT-BNNPTNT ngày 27 tháng 01 năm 2015 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hƣớng dẫn xây dựng đề án và phƣơng án tổng thể sắp xếp, đổi mới công ty nông, lâm nghiệp theo Nghị định số 118/2014/NĐ-CP ngày 17 tháng 12 năm 2014 của Chính phủ; 1. Các quy định của UBND tỉnh Quảng Bình về quản lý đất lâm nghiệp Quyết định 3127/QĐ-UBND ngày 31/10/2015 của UBND tỉnh Quảng Bình về việc phê duyệt phƣơng án kiểm kê đất đai, xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2015.