Nghiên cứu hành vi bạo lực học đường và giải pháp công tác xã hội tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hành vi bạo lực học đường của học sinh trường phổ thông trung học và giải pháp công tác xã hội, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Thị Quỳnh Nga
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Như Trang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường hiệu quả
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 0.2.1. Trên thế giới
• 0.2.2. Tại Việt Nam
• 0.2.3. Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu
• 0.2.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.2.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 0.2.4. Đối tượng, khách thể nghiên cứu
• 0.2.5. Mục đích nghiên cứu
• 0.2.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.2.7. Phạm vi nghiên cứu
• 0.2.8. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.2.9. Phương pháp nghiên cứu
• 0.2.9.1. Phương pháp phân tích tài liệu
• 0.2.9.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
• 0.2.9.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 0.2.10. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG
• 1.1. Khái niệm về bạo lực và bạo lực học đường
• 1.2. Phân biệt bạo lực với bắt nạt
• 1.3. Giải pháp công tác xã hội
• 1.4. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 1.4.1. Lý thuyết trao đổi
• 1.4.2. Lý thuyết nhận thức - hành vi
• 1.4.3. Thuyết học tập xã hội
• 1.5. Học sinh PTTH và đặc điểm lứa tuổi
• 1.5.1. Học sinh PTTH
• 1.5.2. Đặc điểm lứa tuổi học sinh THPT
• 1.6. Khái quát địa bàn nghiên cứu
• 1.6.1. Trường THPT A
• 1.6.2. Trường THPT B
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRONG CÁC TRƯỜNG PTTH
• 2.1. Thực trạng bạo lực học đường trong trường PTTH trên địa bàn Hà Nội
• 2.2. Mức độ phổ biến của bạo lực học đường
• 2.3. Các hành vi bạo lực và hậu quả của bạo lực học đường
• 2.4. Đặc điểm của học sinh sử dụng bạo lực học đường
• 2.5. Yếu tố tác động đến hành vi bạo lực học đường của học sinh PTTH
• 2.5.1. Thầy cô và môi trường học đường
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT VAI TRÒ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC CAN THIỆP HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH PTTH
• 3.1. Những giải pháp ngăn chặn bạo lực học đường đã và đang thực hiện trên địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Hòa giải và kỷ luật
• 3.3. Mô hình phòng tham vấn tâm lý
• 3.4. Đề xuất giải pháp công tác xã hội trong trường học
• 3.4.1. Giải pháp hòa giải, kỷ luật và mô hình công tác xã hội trường học đang diễn ra tại địa bàn nghiên cứu
• 3.4.2. Giải pháp can thiệp với học sinh
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường hiệu quả

Bạo lực học đường (BLHĐ) đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong môi trường giáo dục hiện nay. Để giải quyết vấn đề này, cần có những giải pháp hiệu quả nhằm tạo ra một môi trường học tập an toàn cho học sinh. Các giải pháp này không chỉ bao gồm việc can thiệp từ phía nhà trường mà còn cần sự tham gia của gia đình và cộng đồng.

1.1. Tác động của bạo lực học đường đến học sinh

Bạo lực học đường không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý của học sinh mà còn tác động tiêu cực đến kết quả học tập. Nghiên cứu cho thấy học sinh là nạn nhân của bạo lực thường có thành tích học tập thấp hơn và cảm thấy không an toàn trong môi trường học.

1.2. Nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường, bao gồm áp lực từ bạn bè, sự thiếu giám sát từ gia đình và môi trường học tập không lành mạnh. Những yếu tố này cần được nhận diện để có thể đưa ra giải pháp phù hợp.

II. Phương pháp hiệu quả trong phòng ngừa bạo lực học đường

Để phòng ngừa bạo lực học đường, cần áp dụng các phương pháp đa dạng và toàn diện. Những phương pháp này bao gồm giáo dục, can thiệp tâm lý và sự tham gia của phụ huynh.

2.1. Giáo dục về bạo lực học đường cho học sinh

Giáo dục là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Các chương trình giáo dục cần được thiết kế để nâng cao nhận thức của học sinh về bạo lực học đường và cách phòng tránh.

2.2. Hỗ trợ tâm lý cho học sinh và giáo viên

Cung cấp hỗ trợ tâm lý cho học sinh và giáo viên là cần thiết để giải quyết các vấn đề liên quan đến bạo lực học đường. Các chương trình tư vấn tâm lý có thể giúp học sinh vượt qua những khó khăn và áp lực.

2.3. Tăng cường sự tham gia của phụ huynh trong giáo dục

Phụ huynh đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bạo lực học đường. Tăng cường sự tham gia của phụ huynh thông qua các buổi họp, hội thảo sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về tình hình của con em mình.

III. Ứng dụng thực tiễn các giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường

Việc áp dụng các giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường cần được thực hiện một cách đồng bộ và liên tục. Các trường học cần xây dựng các chương trình cụ thể để thực hiện các giải pháp này.

3.1. Mô hình can thiệp tại trường học

Mô hình can thiệp tại trường học có thể bao gồm các hoạt động như hòa giải, kỷ luật và các chương trình giáo dục về bạo lực học đường. Những mô hình này đã được áp dụng thành công tại nhiều trường học.

3.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của các giải pháp

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường đã giúp giảm thiểu đáng kể các hành vi bạo lực trong trường học. Các trường học có chương trình can thiệp hiệu quả thường có môi trường học tập an toàn hơn.

IV. Kết luận về tương lai của giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường

Giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển. Sự hợp tác giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng là yếu tố quyết định để tạo ra một môi trường học tập an toàn và lành mạnh.

4.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác giữa các bên

Sự hợp tác giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng là rất quan trọng trong việc phòng ngừa bạo lực học đường. Các bên cần cùng nhau xây dựng một môi trường giáo dục tích cực.

4.2. Định hướng phát triển các chương trình phòng ngừa

Các chương trình phòng ngừa bạo lực học đường cần được phát triển dựa trên các nghiên cứu thực tiễn và nhu cầu của học sinh. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của các giải pháp đã được đề xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bạo lực học đường (BLHĐ) là một vấn đề xã hội nghiêm trọng, đặc biệt trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập toàn cầu hiện nay. Tại Việt Nam, BLHĐ ngày càng gia tăng với nhiều hình thức đa dạng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, sức khỏe và sự phát triển nhân cách của học sinh. Nghiên cứu được thực hiện tại hai trường phổ thông trung học (PTTH) Nguyễn Tất Thành và Phan Huy Chú, Hà Nội, trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2014, nhằm đánh giá thực trạng hành vi bạo lực của học sinh, nhận diện các mẫu hành vi và đề xuất giải pháp công tác xã hội phòng ngừa BLHĐ. Theo khảo sát, có tới 79% học sinh từng chứng kiến hành vi bạo lực và gần 40% học sinh từng tham gia xô xát trong trường học. Mức độ phổ biến và tính chất phức tạp của BLHĐ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội để xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh. Nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ các yếu tố tác động đến hành vi bạo lực mà còn đề xuất các giải pháp công tác xã hội thiết thực nhằm giảm thiểu tình trạng này, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nhân cách học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính để phân tích hành vi bạo lực học đường:

• Thuyết trao đổi xã hội: Giải thích hành vi bạo lực là kết quả của sự cân nhắc giữa chi phí và lợi ích cá nhân. Học sinh lựa chọn hành vi bạo lực khi nhận thấy lợi ích (như khẳng định bản thân, được bạn bè tán dương) lớn hơn chi phí (bị phê phán, kỷ luật).

• Thuyết nhận thức - hành vi: Nhấn mạnh vai trò của nhận thức trong việc hình thành hành vi. Học sinh có thể có hành vi bạo lực do nhận thức sai lệch về tình huống, ví dụ hiểu nhầm ý định của người khác hoặc đánh giá không đúng hậu quả hành vi.

• Thuyết học tập xã hội: Hành vi bạo lực được học thông qua quan sát và bắt chước hành vi của người khác trong môi trường xã hội, đặc biệt là bạn bè cùng trang lứa. Việc chứng kiến bạo lực có thể dẫn đến việc học sinh bắt chước và lặp lại hành vi này.

Các khái niệm chính bao gồm: bạo lực học đường, bắt nạt học đường, hành vi bạo lực thể chất và phi thể chất, nhận thức xã hội, và mô hình can thiệp công tác xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Khảo sát 367 học sinh lớp 11 và 12 tại hai trường PTTH Nguyễn Tất Thành (210 học sinh) và Phan Huy Chú (157 học sinh) bằng bảng hỏi. Phỏng vấn sâu 13 đối tượng gồm học sinh (nhóm sử dụng bạo lực, chứng kiến, nạn nhân), giáo viên, cán bộ quản lý và phụ huynh.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn ngẫu nhiên 2 lớp ở mỗi khối lớp 11 và 12 tại mỗi trường nhằm đảm bảo tính đại diện.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá mức độ phổ biến, tần suất hành vi bạo lực; phân tích mối quan hệ giữa hành vi bạo lực với các yếu tố nhân khẩu học và môi trường học đường; phân tích nội dung phỏng vấn sâu để làm rõ nguyên nhân và hậu quả hành vi bạo lực.

• Timeline nghiên cứu: Tiến hành trong 6 tháng (4/2014 - 10/2014), bao gồm thu thập dữ liệu, xử lý và phân tích, viết báo cáo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ chứng kiến và sử dụng bạo lực học đường: 79% học sinh từng chứng kiến hành vi bạo lực trong trường, trong đó 8,4% chứng kiến hàng tuần và 9,8% hàng tháng. Gần 40% học sinh thừa nhận từng tham gia xô xát, trong đó 27% có hành vi bạo lực nhiều hơn một lần.

2. Quy mô các vụ xô xát: 58,6% vụ việc là một học sinh đánh một học sinh khác, 23% là một học sinh đánh nhóm học sinh, 18,4% là xô xát giữa hai nhóm học sinh. Điều này cho thấy xu hướng bạo lực theo nhóm khá phổ biến.

3. Các dạng hành vi bạo lực: Hành vi bạo lực tinh thần như mắng chửi chiếm 67%, bạo lực thể chất bằng tay chân chiếm tỷ lệ cao, trong khi 16,9% học sinh sử dụng vật dụng nguy hiểm như gậy gộc, dao kéo trong các vụ xô xát.

4. Hậu quả và thái độ sau xô xát: 34,1% học sinh cho biết nếu được chọn lại vẫn sẽ tiếp tục xô xát, 46,2% lưỡng lự chưa quyết định, chỉ 26,5% cam kết không tái phạm. Điều này phản ánh sự thiếu nhận thức đầy đủ về hậu quả hành vi bạo lực.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy BLHĐ diễn ra với tần suất cao và đa dạng về hình thức, phù hợp với lý thuyết học tập xã hội khi học sinh dễ bắt chước hành vi bạo lực từ bạn bè và môi trường xung quanh. Mức độ phổ biến của bạo lực thể hiện sự cân nhắc theo thuyết trao đổi xã hội, khi học sinh nhận thấy lợi ích xã hội hoặc cá nhân từ hành vi bạo lực lớn hơn chi phí phải trả. Thái độ không hối hận hoặc sẵn sàng tái phạm cho thấy nhận thức của học sinh về hậu quả còn hạn chế, phù hợp với lý thuyết nhận thức - hành vi về nhận thức sai lệch dẫn đến hành vi lệch chuẩn.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ học sinh tham gia bạo lực tại Hà Nội tương đương hoặc cao hơn một số quốc gia, phản ánh tính cấp thiết của vấn đề. Việc bạo lực diễn ra theo nhóm cũng làm tăng tính phức tạp trong xử lý và phòng ngừa. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ chứng kiến và tham gia bạo lực theo tần suất, bảng phân loại các dạng hành vi bạo lực và biểu đồ tròn về thái độ sau xô xát để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác giáo dục kỹ năng sống và nhận thức cho học sinh: Triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột, nhận thức về hậu quả bạo lực trong vòng 1 năm, do nhà trường phối hợp với chuyên gia tâm lý thực hiện.

2. Phát triển mô hình công tác xã hội trường học: Thành lập đội ngũ cán bộ công tác xã hội chuyên trách tại các trường PTTH để tư vấn, hỗ trợ học sinh có hành vi bạo lực hoặc có nguy cơ, với mục tiêu giảm 20% tỷ lệ bạo lực trong 2 năm.

3. Tăng cường phối hợp giữa gia đình và nhà trường: Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo cho phụ huynh về cách quản lý, giáo dục con em, xây dựng mối quan hệ tin cậy, chia sẻ tâm tư tình cảm, nhằm nâng cao sự quan tâm và giám sát học sinh, thực hiện trong 6 tháng đầu năm học.

4. Xây dựng hệ thống giám sát và xử lý kịp thời các hành vi bạo lực: Lắp đặt camera an ninh, thiết lập đường dây nóng phản ánh bạo lực học đường, đồng thời xây dựng quy trình xử lý nghiêm minh, công khai, minh bạch trong vòng 1 năm, do nhà trường và các cơ quan chức năng phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ trường học: Giúp hiểu rõ thực trạng BLHĐ, từ đó xây dựng chính sách, quy trình quản lý và can thiệp phù hợp nhằm giảm thiểu bạo lực trong trường học.

2. Giáo viên và nhân viên công tác xã hội trường học: Cung cấp kiến thức, kỹ năng nhận diện, xử lý và hỗ trợ học sinh có hành vi bạo lực, đồng thời phát triển các chương trình giáo dục kỹ năng sống.

3. Phụ huynh học sinh: Nâng cao nhận thức về vai trò của gia đình trong phòng ngừa BLHĐ, cách giao tiếp, quan tâm và hỗ trợ con em trong giai đoạn nhạy cảm của tuổi vị thành niên.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành công tác xã hội, tâm lý học, giáo dục: Là tài liệu tham khảo quý giá để nghiên cứu sâu hơn về hành vi bạo lực học đường và các giải pháp can thiệp hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Bạo lực học đường là gì và có khác biệt gì so với bắt nạt học đường?
   Bạo lực học đường là các hành vi cố ý gây tổn thương thể chất hoặc tinh thần giữa học sinh với nhau, bao gồm cả bạo lực thể chất và phi thể chất. Bắt nạt học đường là một dạng bạo lực có tính lặp đi lặp lại, giữa nhóm mạnh và nhóm yếu hơn, với mục đích kiểm soát hoặc làm tổn thương nạn nhân.

2. Tại sao học sinh lại có xu hướng sử dụng bạo lực trong trường học?
   Theo thuyết trao đổi xã hội, học sinh cân nhắc lợi ích và chi phí của hành vi. Nếu bạo lực giúp các em khẳng định bản thân, được bạn bè tán dương hoặc bảo vệ mình, các em có xu hướng chọn hành vi này. Ngoài ra, theo thuyết học tập xã hội, học sinh dễ bắt chước hành vi bạo lực từ môi trường xung quanh.

3. Các hình thức bạo lực học đường phổ biến hiện nay là gì?
   Bao gồm bạo lực thể chất như đánh nhau, dùng vũ khí; bạo lực tinh thần như mắng chửi, xúc phạm, đe dọa; và bạo lực bằng cách sử dụng các vật dụng nguy hiểm như gậy gộc, dao kéo.

4. Gia đình có vai trò như thế nào trong phòng ngừa bạo lực học đường?
   Gia đình cần xây dựng mối quan hệ tin cậy, quan tâm, chia sẻ tâm tư tình cảm với con em, đồng thời giáo dục các giá trị đạo đức, kỹ năng sống để giúp trẻ phát triển nhân cách lành mạnh, giảm nguy cơ tham gia bạo lực.

5. Công tác xã hội trường học có thể can thiệp như thế nào để giảm bạo lực?
   Cán bộ công tác xã hội có thể tư vấn, hỗ trợ học sinh có hành vi bạo lực hoặc bị ảnh hưởng, tổ chức các chương trình giáo dục kỹ năng sống, phối hợp với giáo viên và phụ huynh để xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Kết luận

• BLHĐ tại hai trường PTTH nghiên cứu có tỷ lệ chứng kiến lên tới 79% và gần 40% học sinh từng tham gia xô xát, phản ánh thực trạng đáng báo động.
• Hành vi bạo lực đa dạng, bao gồm cả bạo lực thể chất và tinh thần, với xu hướng bạo lực theo nhóm ngày càng phổ biến.
• Nhận thức sai lệch và học tập hành vi bạo lực từ môi trường xã hội là nguyên nhân chính dẫn đến BLHĐ.
• Giải pháp công tác xã hội trường học đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa và can thiệp hành vi bạo lực.
• Cần triển khai đồng bộ các biện pháp giáo dục kỹ năng sống, tăng cường phối hợp gia đình - nhà trường và xây dựng hệ thống giám sát hiệu quả trong vòng 1-2 năm tới.

Hành động tiếp theo: Các nhà quản lý giáo dục, nhà trường và gia đình cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, góp phần phát triển toàn diện nhân cách học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------ PHẠM THỊ QUỲNH NGA HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CỦA HỌC SINH TRƢỜNG PHỔ THÔNG TRUNG HỌC VÀ GIẢI PHÁP CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC PHÒNG NGỪA BẠO LỰC CỦA HỌC SINH (Nghiên cứu tại hai trường PTTH Nguyễn Tất Thành và Phan Huy Chú, trên địa bàn Hà Nội) LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: CÔNG TÁC XÃ HỘI Hà Nội - 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------ PHẠM THỊ QUỲNH NGA HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CỦA HỌC SINH TRƢỜNG PHỔ THÔNG TRUNG HỌC VÀ GIẢI PHÁP CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC PHÒNG NGỪA BẠO LỰC CỦA HỌC SINH (Nghiên cứu tại hai trường PTTH Nguyễn Tất Thành và Phan Huy Chú, trên địa bàn Hà Nội) LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: CÔNG TÁC XÃ HỘI Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Như Trang Hà Nội - 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thiện công trình luận văn, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc tới tiến sĩ Nguyễn Thị Như Trang, giảng viên hướng dẫn cùng tất cả thầy cô giáo trong bộ môn CTXH nói riêng và các thầy cô trong khoa Xã hội học trường ĐH KHXH & NV Hà Nội nói chung đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành một cách tốt nhất công trình này. Bên cạnh đó tôi cũng xin kính gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các thầy cô, các bạn học sinh và các quý phụ huynh học sinh trường trung học phổ thông Nguyễn Tất Thành, trường trung học phổ thông Phan Huy Chú, Hà Nội, đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu. Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn và gửi lời chúc tốt đẹp tới các quý thầy cô, các bạn học sinh và các quý phụ huynh! Hà Nội, ngày 20 tháng 10 năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC SƠ ĐỒ MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Tổng quan vấn đề nghiên cứu . Trên thế giới . Tại Việt Nam . Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn . Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu . Mục đích nghiên cứu . Nhiệm vụ nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Giả thuyết nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp phân tích tài liệu . Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi . Phƣơng pháp phỏng vấn sâu . Cấu trúc luận văn . 19 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG. Khái niệm về bạo lực và bạo lực học đƣờng . Phân biệt bạo lực với bắt nạt .3 Giải pháp công tác xã hội . Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu . Lý thuyết trao đổi . Lý thuyết nhận thức - hành vi . 24 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Thuyết học tập xã hội .Học sinh PTTH và đặc điểm lứa tuổi . Học sinh PTTH. Đặc điểm lứa tuổi học sinh THPT. Khái quát địa bàn nghiên cứu . Trƣờng THPT A . Trƣờng THPT B . 36 Chƣơng 2 THỰC TRẠNG VÀ NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HÀNH VI BLHĐ TRONG CÁC TRƢỜNG PTTH . Thực trạng bạo lực học đƣờng trong trƣờng PTTH trên địa bàn Hà Nội .Mức độ phổ biến của bạo lực học đƣờng .2 Các hành vi bạo lực và hậu quả của bạo lực học đƣờng .3 Đặc điểm của học sinh sử dụng bạo lực học đƣờng. Yếu tố tác động đến hành vi bạo lực học đƣờng của học sinh PTTH . Thầy cô và môi trƣờng học đƣờng . 62 Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT VAI TRÒ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC CAN THIỆP HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CỦA HỌC SINH PTTH . Những giải pháp ngăn chặn bạo lực học đƣờng đã và đang thực hiện trên địa bàn nghiên cứu . Hòa giải và kỷ luật . Mô hình phòng tham vấn tâm lý . Đề xuất giải pháp công tác xã hội trong trƣờng học .1 Giải pháp hòa giải, kỷ luật và mô hình công tác xã hội trƣờng học đang diễn ra tại địa bàn nghiên cứu. Giải pháp can thiệp với học sinh . 79 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . 85 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 92 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC VIẾT TẮT BL : Bạo lực BLHĐ : Bạo lực học đƣờng CDC : Center for disease control : Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ CTXH : Công tác xã hội GD-ĐT : Giáo dục và đào tạo TP : Thành phố TPHCM : Thành phố Hồ Chí Minh THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông UBDSGĐTE : Ủy ban dân số gia đình trẻ em (Cục trẻ em) UNICEF : Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc UNESCO : Tổ chức giáo dục khoa học và văn hóa Liên Hợp Quốc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Mức độ chứng kiến BLHĐ .2 : Mức độ sử dụng BLHĐ của học sinh .3: Đối tƣợng sử dụng bạo lực học đƣờng của học sinh .4: Khả năng lặp lại hành vi BL của học sinh .5: Hậu quả sau khi học sinh có hành vi xô xát .6: Tỷ lệ giới tính học sinh sử dụng BLHĐ .7: Mối quan hệ giữa hành vi BLHĐ của học sinh với giới tính .8: Giới tính của học sinh khi tham gia xô xát .9: Mối quan hệ giữa độ tuổi và hành vi xô xát của học sinh.10: Mối quan hệ trƣờng học và hành vi BLHĐ .11 Sự quan tâm của cha mẹ với có hành vi xô xát của học sinh .12: Phản ứng của bố mẹ khi biết con cái có hành vi xô xát .13: Học sinh tâm sự với cha mẹ và việc học sinh xô xát .14: Mối quan hệ bạn bè của học sinh .15: Mối liên giữa quan hệ chất lƣợng bạn bè và hành vi BLHĐ của học sinh .16: Mối quan hệ giữa việc hài lòng về quan hệ bạn bè trong trƣờng và hành vi xô xát của học sinh………………………….17: Phản ứng của học sinh khi thấy bạn bè có hành vi BLHĐ.18: Phản ứng của học sinh khi chứng kiến BLHĐ .19: Phản ứng của học sinh với hành vi BLHĐ .20: Thái độ của GVCN với hành vi xô xát của học sinh .21: Biện pháp của nhà trƣờng với hành vi xô xát của học sinh .22: Mối quan hệ hành vi xô xát và cảm xúc không hài lòng với môi trƣờng học đƣờng của học sinh. 64 DANH MỤC SƠ ĐỒ Biểu 2.1: Các dạng hành vi BLHĐ . 42 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Bạo lực học đƣờng (BLHĐ) không phải là vấn đề mới nhƣng cũng chƣa bao giờ cũ trong xã hội hiện nay. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng, sự mở cửa hội nhập, giao thoa văn hóa đã có những tác động làm biến đổi lối sống của đại bộ phận dân cƣ theo cả hai hƣớng tích cực lẫn tiêu cực. Đặc biệt trong giới trẻ hiện nay, với những điều kiện mới và môi trƣờng mới làm biến đổi nhận thức của họ một cách sâu sắc, rõ nét. Một mặt, họ có bản lĩnh cũng nhƣ lối sống hiện đại, bắt kịp với xu thế trên toàn thế giới, đáp ứng đƣợc đòi hỏi của một xã hội công nghiệp. Mặt khác, lối sống thực dụng và sự mai một các giá trị chuẩn mực xã hội cũng theo đó mà gia tăng. Hiện nay, trẻ ở độ tuổi vị thành niên với những đặc điểm tâm sinh lý nhạy cảm rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ theo những mặt trái của xã hội. Số lƣợng trẻ em chƣa thành niên tham gia vào tệ nạn xã hội cũng nhƣ làm trái pháp luật ngày càng gia tăng đáng báo động. Nghiêm trọng hơn là những chuẩn mực của xã hội, đạo đức con ngƣời ngày càng bị vi phạm. Gần đây, liên tục xuất hiện các trƣờng hợp BLHĐ gây chấn động dƣ luận xã hội. Ban đầu chỉ là những xích mích nhỏ trong lớp học nhƣng do thiếu kinh nghiệm và kỹ năng giải quyết vấn đề, mâu thuẫn nhỏ trở thành nguyên nhân của các vụ ẩu đả, thậm chí là chém giết lẫn nhau trong học sinh. BLHĐ ngày càng diễn biến phức tạp dƣới nhiều hình thức khác nhau. Bên cạnh tình trạng các nam sinh đánh chém nhau đƣợc coi là rất phổ biến thì việc nữ sinh xúc phạm, xỉ nhục, đánh nhau không ngừng tăng lên trong thời gian gần đây. Cũng nhƣ vây, hàng loạt vụ học sinh bị thầy cô bạo lực xuất hiện trên các diễn đàn, mạng xã hội, báo chí, youtube. gây xôn xao dƣ luận về nhân phẩm và đạo đức nghề giáo viên. Nhƣng không chỉ thầy cô đối xử thô bạo với học sinh mà ngƣợc lại có những học sinh bạo lực với chính thầy cô của mình chỉ do những hiểu nhầm, mâu thuẫn nhỏ trong quá trình tiếp xúc, học tập. 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Xây dựng đạo đức con em, chính là xây dựng nền đạo đức cho xã hội, đem lại sự công bằng văn minh, tốt đẹp cho quốc gia. Do đó rất cần sự quan tâm của các ban ngành, đoàn thể đến sự phát triển của thế hệ trẻ. Thực trạng trên cho thấy vấn đề bạo lực phát sinh trong nhà trƣờng thời gian gần đây là đáng báo động, cần tới sự quan tâm giải quyết của toàn xã hội. Làm gì để ngăn chặn, hạn chế BLHĐ để xây dựng một môi trƣờng học đƣờng lành mạnh, áp dụng mô hình nào trong việc trợ giúp ngăn ngừa hành vi BLHĐ cho các em, để trƣờng học là cái nôi giáo dục tri thức và giáo dục làm ngƣời cho thế hệ trẻ? Chính vì những lý do trên, tôi chọn đề tài:“Hành vi bạo lực học đường của học sinh trường phổ thông trung học và giải pháp công tác xã hội trong việc phòng ngừa hành vi bạo lực của học sinh” (qua nghiên cứu trường hợp trường PTTH Nguyễn Tất Thành và PTTH Phan Huy Chú trên địa bàn TP Hà Nội). Tổng quan vấn đề nghiên cứu 2. Trên thế giới BLHĐ là vấn nạn toàn cầu và hiện nay đang gia tăng đáng báo động. Trên thế giới có rất nhiều những công trình nghiên cứu về bạo lực học đƣờng nhằm tìm ra giải pháp ngăn chặn tình trạng trên, đảm bảo cho trẻ em có đƣợc môi trƣờng sống không bạo lực.