phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia thành 3 chương như sau: CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ CỦA CÔNG TY BẢO HIỂM CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM NGÂN HÀNG ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM NGÂN HÀNG ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM 4 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ CỦA CÔNG TY BẢO HIỂM 1.1 Sự ra đời và phát triển của Bảo hiểm Trong cuộc sống cũng như trong sản xuất, con người luôn có nguy cơ gặp phải rủi ro vì những nguyên nhân khác nhau như: bão lụt, hạn hán, ốm đau, bệnh tật, tai nạn…Mỗi khi gặp phải rủi ro ấy thường gây nên những hậu quả khó lường làm ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất và đến sức khỏe của con người. Bởi vậy ngay từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu an toàn đối với con người cũng xuất hiện và nó là một trong những nhu cầu vĩnh cửu. Lúc nào con người cũng tìm cách bảo vệ chính bản thân và tài sản của mình trước những rủi ro trong cuộc sống cũng như trong sản xuất.
Ngay từ xa xưa, con người đã biết dự trữ lương thực để đề phòng mất mùa, hạn hán…, đóng góp thành lập các quỹ dự trữ chung cho cộng đồng để đề phòng những thảm họa, hoặc những tổn thất lớn liên tiếp ngoài sự chống đỡ của mỗi cá nhân, mỗi gia đình. Đời sống kinh tế xã hội của loài người càng phát triển, các rủi ro tiềm ẩn mà loài người có thể gặp phải càng phức tạp, khó lường và vì thế mà nhu cầu được bảo vệ, được an toàn của con người ngày càng cao. Ngành bảo hiểm ra đời chính là để đáp ứng nhu cầu đó của con người. Vậy bảo hiểm là gì và nó đã hình thành và phát triển như thế nào? Hiện nay, có rất nhiều khái niệm khác nhau về bảo hiểm, khái niệm có nội dung đầy đủ và logic nhất đó là: “Bảo hiểm là một sự thoả thuận hợp pháp thông qua đó, một cá nhân hay một tổ chức (người được bảo hiểm) chấp nhận đóng góp một khoản tiền nhất định (phí bảo hiểm) cho một tổ chức khác (công ty bảo hiểm) để đổi lấy những cam kết về khoản bồi thường hoặc chi trả khi có sự kiện quy định trong văn bản thoả thuận (hợp đồng bảo hiểm) xảy ra”.
Vậy thực chất của hoạt động bảo hiểm là quá trình phân phối lại tổng sản 5 phẩm xã hội giữa những người tham gia nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính phát sinh khi sự kiện bảo hiểm xảy ra đối với người tham gia bảo hiểm. Ý niệm về dự trữ và nguồn gốc của bảo hiểm đã có từ hàng trăm năm trước công nguyên, nhưng hợp đồng bảo hiểm chính thức đầu tiên được phát hiện cho đến nay được ký kết năm 1347 tại Italia. Đó là hợp đồng bảo hiểm hàng hải đầu tiên. Sự ra đời của bảo hiểm và bảo hiểm hàng hải đã có vai trò hỗ trợ rất lớn đối với cuộc “cách mạng thương mại” diễn ra vào thế kỷ 15 khi châu Âu thực hiện cuộc viễn chinh vào châu Á và châu Mỹ.
Tiếp theo bảo hiểm hàng hải, năm 1666, ở Anh đã xảy ra một vụ cháy lớn, một thảm hoạ lớn nhất trong lịch sử, đã thiêu huỷ trên 13.000 toà nhà, dẫn đến nhu cầu bảo hiểm hoả hoạn trở nên cần thiết, đầu năm 1667 công ty bảo hiểm hỏa hoạn đầu tiên được thành lập tại nước Anh. Bảo hiểm đã được mở rộng với nhiều loại hình khác nhau như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm trách nhiệm, bảo hiểm con người, bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm nông nghiệp… Như vậy, bảo hiểm xuất hiện do sự tồn tại khách quan của các rủi ro và từ mong muốn được bảo đảm an toàn về mặt tài chính của con người. Đó là một hình thức phân tán rủi ro áp dụng theo nguyên lý cộng đồng. Bảo hiểm thực chất là việc những người tham gia bảo hiểm đóng góp làm hình thành nên một quỹ chung để từ đó thực hiện chi trả cho những trường hợp rủi ro xảy ra đối với các thành viên.
Ban đầu bảo hiểm ra đời một cách tự phát, một nhóm người đứng ra thu phí và nhận trách nhiệm thanh toán bồi thường cho những người tham gia bảo hiểm trong trường hợp rủi ro, quy mô bảo hiểm nhỏ và cũng chỉ ở một số lĩnh vực hạn hẹp. Cùng với quá trình phát triển kinh tế xã hội, để đáp ứng các yêu cầu bảo hiểm ngày càng đa dạng, với độ phức tạp ngày càng cao, đòi hỏi sự ra đời của các công ty bảo hiểm có tổ chức khoa học, chặt chẽ và hoạt động ngày càng chuyên nghiệp.2 Đặc điểm hoạt động kinh doanh Bảo hiểm Kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của Công ty bảo hiểm vì mục đích lợi nhuận. Vì vậy mọi hoạt động đều mang đặc trưng kinh doanh, lấy lợi nhuận làm mục tiêu phấn đấu. Chiến lược kinh doanh của Công ty bảo hiểm luôn đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu.
Để đạt mục tiêu đó, hoạt động kinh doanh bảo hiểm có những đặc điểm như sau: - Hoạt động kinh doanh bảo hiểm có Đối tượng kinh doanh đa dạng: Khác với bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thương mại có đối tượng bảo hiểm là tài sản, trách nhiệm dân sự và bảo hiểm về con người. Bảo hiểm tài sản là bảo hiểm những tài sản có thực, tiền, giấy tờ trị giá được bằng tiền và các quyền tài sản. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là bảo hiểm trách nhiệm bồi thường của người được bảo hiểm. Bảo hiểm con người là bảo hiểm tính mạng, sức khỏe, tai nạn… Mỗi đối tượng bảo hiểm gồm rất nhiều nghiệp vụ cụ thể.
Mỗi nghiệp vụ là một hoạt động kinh doanh dưới hình thức công ty bán sản phẩm bảo hiểm ra thị trường và thu về phí bảo hiểm. Với sự đa dạng đối tượng bảo hiểm, quy luật số lớn trong kinh doanh bảo hiểm càng phát huy tác dụng. Do đó, mục đích lợi nhuận sẽ đạt được. - Hoạt động kinh doanh bảo hiểm yêu cầu vốn pháp định lớn.
Để đảm bảo khả năng thanh toán, bảo vệ quyền lợi cho người tham gia BH, pháp luật quy định vốn pháp định của các DNBH là lớn (Ở Việt Nam vốn pháp định của DNBH nhân thọ là 6 tỷ đồng, DNBH phi nhân thọ là 300 tỷ đồng). Vốn điều lệ của DNBH phải đảm bảo thấp nhất bằng Vốn pháp định - Hoạt động kinh doanh bảo hiểm yêu cầu phải trích lập dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm – là nguồn vốn đầu tư sinh lời lớn của DNBH Công ty bảo hiểm kinh doanh bảo hiểm phải trích lập dự phòng nghiệp vụ từ phí bảo hiểm của từng nghiệp vụ đối với phần trách nhiệm giữ lại. Dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm của bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ có khác 7 nhau. Đối với Công ty Bảo hiểm phi nhân thọ, dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm bao gồm: + Dự phòng phí chưa được hưởng dùng để bồi thường cho trách nhiệm sẽ phát sinh trong thời gian còn hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm trong năm tiếp theo.
+ Dự phòng bồi thường cho khiếu nại chưa được giải quyết. + Dự phòng bồi thường cho các dao động lớn về tổn thất để bồi thường khi có dao động lớn về tổn thất hoặc tổn thất lớn xảy ra mà phí giữ lại sau khi đã trừ hai loại dự phòng nghiệp vụ trên không đủ để trả tiền bồi thường thuộc phần trách nhiệm của Công ty bảo hiểm. - Hoạt động kinh doanh bảo hiểm vừa hợp tác vừa cạnh tranh Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm các công ty bảo hiểm vừa hợp tác vừa cạnh tranh để giữ vững và chiếm lĩnh thêm thị trường nhằm thu hút khách hàng, tăng lợi nhuận… - Hoạt động kinh doanh bảo hiểm phải tuân thủ các quy định của pháp luật và các điều ước quốc tế có liên quan. Các công ty bảo hiểm hoạt động kinh doanh bảo hiểm phải tuân thủ quy định của luật kinh doanh bảo hiểm, các quy định khác của pháp luật có liên quan và các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia.
Tuân thủ pháp luật cũng như các điều ước quốc tế nhằm đảm bảo kinh doanh đúng hướng, đạt hiệu quả cao, đảm bảo lợi ích của người tham gia, công ty bảo hiểm và nhà nước.3 Các hoạt động của công ty bảo hiểm 1.1 Hoạt động kinh doanh bảo hiểm Trong hoạt động của công ty bảo hiểm, kinh doanh bảo hiểm gốc và kinh doanh tái bảo hiểm đóng vai trò quan trọng. Kinh doanh bảo hiểm gốc là hoạt động chính của công ty bảo hiểm. Công ty bảo hiểm chấp nhận 8 những rủi ro của người được bảo hiểm trên cơ sở người được bảo hiểm thanh toán phí bảo hiểm. Tỷ lệ phí sẽ được hai bên thoả thuận trên cơ sở những điều kiện, điều khoản, điều khoản bổ sung trong hợp đồng bảo hiểm.
Đối với bảo hiểm phi nhân thọ, khi có tổn thất xảy ra thuộc phạm vi bảo hiểm thì công ty bảo hiểm sẽ bồi thường cho người được bảo hiểm tương ứng với tỷ lệ tổn thất trên số tiền bảo hiểm nhưng không vượt quá số tiền bảo hiểm. Đối với bảo hiểm nhân thọ, công ty bảo hiểm sẽ thanh toán cho người được bảo hiểm toàn bộ số tiền bảo hiểm khi hết hạn hoặc theo những thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Kinh doanh bảo hiểm phải luôn bảo đảm nguyên tắc “số đông” và “độ tích tụ rủi ro”. Theo nguyên tắc này thì một mặt phải thu hút nhiều khách hàng cùng tham gia một nghiệp vụ bảo hiểm để có thể chia sẻ rủi ro cho nhau, mặt khác tổng mức giữ lại tại một thời điểm của tất cả các hợp đồng bảo hiểm ứng với số tiền bảo hiểm tương ứng không được vượt quá quy định so với quỹ dự phòng và vốn kinh doanh của công ty bảo hiểm.
Kinh doanh tái bảo hiểm là hoạt động mà công ty bảo hiểm chuyển một phần hoặc toàn bộ rủi ro đã chấp nhận cho một hay nhiều công ty bảo hiểm khác (nhượng tái bảo hiểm) và ngược lại, nhận một phần hoặc toàn bộ rủi ro mà một hoặc nhiều công ty bảo hiểm khác đã chấp nhận (nhận tái bảo hiểm). Thông qua nhận và nhượng tái bảo hiểm mà một dịch vụ bảo hiểm có thể được chia sẻ cho nhiều công ty bảo hiểm. Hoạt động tái bảo hiểm giúp công ty bảo hiểm đảm bảo được sự an toàn tài chính và mở rộng được mối quan hệ hợp tác kinh tế quốc tế.