Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về cho thuê tài chính, công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam. Chương 2: Thực trạng hoạt động cho thuê tài chính tại công ty cho thuê tài chính ngân hàng Ngoại thương Việt Nam. Chương 3: Giải pháp, kiến nghị mở rộng hoạt động cho thuê tại công ty cho thuê tài chính ngân hàng Ngoại thương Việt Nam. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHO THUÊ TÀI CHÍNH, CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM 1.
Tổng quan về công ty cho thuê tài chính 1. Khái niệm công ty cho thuê tài chính Trên thế giới, công ty cho thuê tài chính được gọi chung là công ty cho thuê (leasing company), là một tổ chức tín dụng. Tổ chức tín dụng này với chức năng sử dụng vốn tự có, vốn huy động hay các nguồn vốn khác để tài trợ cho thuê dưới dạng máy móc, thiết bị và các bất động sản. Công ty cho thuê tài chính cung ứng các dịch vụ về tài chính và thực hiện một số dịch vụ khác theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, công ty thuê tài chính không làm dịch vụ thanh toán, không nhận tiền gửi dưới một năm. Hoạt động của công ty khá đa dạng gồm cho thuê tài chính ,cho thuê vận hành, bán đồ cũ và các nghiệp vụ khác. Công ty cho thuê với hoạt động kinh doanh chủ yếu là nhượng quyền sử dụng, khai thác tài sản thuộc sở hữu của mình cho các chủ thể khác nhằm mục đích thu phí thuê tài sản.2 Đặc điểm công ty cho thuê tài chính Công ty cho thuê tài chính rất linh hoạt trong hoạt động kinh doanh bởi vì công ty cho thuê tài chính hầu như không bị chi phối bởi Luật Ngân hàng và Luật các tổ chức tín dụng mà hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. Hoạt động của công ty cho thuê tài chính như một công ty xuất nhập khẩu để tài trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, lại lấy mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá để phát triển do đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ am hiểu sâu về mặt kĩ thuật.
Tài sản của công ty cho thuê tài chính không được công ty trực tiếp sử dụng. So với doanh nghiệp thông thường, tài sản của công ty cho thuê tài chính chủ yếu là tài sản cố định, có tính thanh khoản thấp. Nguồn vốn trung dài hạn chiếm phần lớn trong tổng nguồn vốn của công ty. Đặc điểm này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến cách thức và thời hạn huy động vốn của công ty cho thuê tài chính.
Công ty cho thuê tài chính huy động vốn bằng cách phát hành cổ phiếu, trái phiếu và dùng tiền thu được để mua máy móc thiết bị để cho thuê. Tổng quan về hoạt động cho thuê tài chính 1. Khái niệm hoạt động cho thuê tài chính Tuỳ theo quy định pháp luật ở mỗi nước khác nhau mà quan niệm về hoạt động cho thuê tài chính cũng khác nhau, nhưng cơ bản thì vẫn có điểm tương đồng với tiêu chuẩn quốc tế. Theo Uỷ ban tiêu chuẩn Kế toán Quốc tế (IASC) cho thuê tài chính được hiểu là: cho thuê tài sản có sự chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu của tài sản, quyền sở hữu có thể chuyển giao vào cuối thời hạn thuê.
Hiểu chung nhất, cho thuê tài chính là hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc thiết bị, phương tiên vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng cho thuê giữa Bên cho thuê là các tổ chức tín dụng phi ngân hàng và Bên thuê là khách hàng. Bên cho thuê cam kết mua máy móc thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của Bên thuê và nắm quyền sở hữu đối với các tài sản thuê trong suốt quá trình thuê. Bên thuê được sử dụng tài sản thuê, thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã được hai bên thoả thuận và không được hủy bỏ hợp đồng thuê trước thời hạn. Khi kết thúc thời hạn thuê, Bên thuê được chuyển quyền sở hữu, mua lại hoặc tiếp tục thuê lại tài sản đó theo các điều kiện đã được hai bên thoả thuận.
Đặc điểm hoạt động cho thuê tài chính Hoạt động cho thuê tài chính có một số đặc điểm sau đây: Thứ nhất, thời gian thuê dài: Thời gian thuê thông thường để được coi là thuê tài chính thì thời gian thuê phải dài. Tùy theo từng quốc gia sẽ có quy định cụ thể về thời hạn thuê nhưng nhìn chung để được coi là dài thì thời hạn thuê phải chiếm hầu hết đời sống hữu ích của tài sản. Đây chính là thời hạn thuê cơ bản. Thời hạn thuê cơ bản là thời hạn mà người thuê trả tiền thuê cho người cho thuê để được quyền sử dụng tài sản.
Đây cũng là thời hạn mà các bên không được hủy ngang hợp đồng nếu không có sự đồng thuận của tất cả các bên. Tại Việt Nam, thời hạn thuê ít nhất phải bằng 60% thời gian cần thiết để khấu hao tài sản thuê. Thứ hai, người thuê phải chịu các khoản chi phí bảo trì, vận hành, chi 8 phí bảo hiểm, thuê tài sản và các loại rủi ro xảy ra. Trong suốt thời gian diễn ra hoạt động thuê tài sản, quyền sở hữu pháp lí đối với tài sản thuộc về người cho thuê và quyền sử dụng tài sản thuộc về người thuê.
Do giữ quyến sở hữu pháp lí đối với tài sản thuê nên mọi ưu đãi về thuế khóa va các khoản bồi thường do cơ quan bảo hiểm chi trả cho tài sản (nếu có) đều do người cho thuê hưởng. Tuy nhiên, người cho thuê thường chiết khấu lại một phần tiền khuyến khích về thuế vào khoản tiền thuê mà người thuê phải trả theo định kì. Còn khoản tiền bồi thường bảo hiểm (nếu có) sẽ được chuyển cho người thuê sau khi người thuê thanh toán chọn vẹn mọi nghĩa vụ theo quy định của hợp đồng. Thứ ba, kết thúc thời hạn thuê (khi đáo hạn hợp đồng) người thuê có thể mua lại tài sản, thiết bị.
Người thuê có quyền lựa chọn một trong những hình thức mua lại tài sản với giá trị hợp lí hay giá tượng trưng tùy theo sự thỏa thuận đã được thống nhất trong hợp đồng. Người thuê cũng có thể tiếp tục thuê tài sản đó hoặc làm đại lí bán tải sản tùy theo sự ủy quyền của người cho thuê. Theo thông lệ, vào thời điểm kết thúc giao dịch thuê mua, người cho thuê thường ủy quyền cho người thuê làm đại lí bán tài sản. Người thuê được phép hưởng phần bán tài sản lớn hơn so với giá mà người cho thuê đưa ra hoặc được khấu trừ vào tiền thuê hay được xem như một khoản hoa hồng bán hàng.
Các phương thức cho thuê tài chính 1. Cho thuê tài chính cơ bản Nếu căn cứ theo tính chất và đối tác tham gia giao dịch thì cho thuê tài chính có hai hình thức chủ yếu sau: Cho thuê tài chính hai bên : Theo phương thức này, tài sản thuộc quyền sở hữu của bên cho thuê do đi mua hoặc có sẵn để cho bên thuê thuê lại. Các tổ chức tài chính thường ít áp dụng hình thức này mà thường là các nhà sản xuất, các nhà đầu tư xây dựng… nhằm chuyên môn hoá quy trình sản xuất. Kí hợp đồng thuê (1) BÊN CHO THUÊ BÊN ĐI THUÊ Bàn giao tài sản thuê (2) Thanh toán tiền thuê (3) 9 (1) Bên cho thuê và bên đi thuê kí hợp đồng thuê.
(2) Bên cho thuê bàn giao tài sản (quyền sử dụng) cho Bên đi thuê. (3) Theo định kì Bên đi thuê thanh toán tiền thuê cho Bên cho thuê. Cho thuê tài chính ba bên: Phương thức cho thuê tài chính ba bên này còn được gọi là phương thức cho thuê tài chính thuần (net lease), bao gồm có sự tham gia của ba bên: bên cho thuê, bên đi thuê và nhà cung ứng tài sản.Theo phương thức này bên cho thuê chỉ thực hiện mua lại tài sản theo yêu cầu của bên đi thuê và được thỏa thuận theo hợp đồng thuê. Đây là phương thức cho thuê tài chính được sử dụng phổ biến, trên thế giới có 80% hợp đồng cho thuê tài chính áp dụng theo phương pháp này, nhất nhờ những ưu điểm sau: Bên thuê được quyền lựa chọn nhà cung cấp, trực tiếp thỏa thuận, đàm phán với nhà cung cấp về những đặc tính của sản phẩm nhằm lựa chọn ra sản phẩm phù hợp nhất, thỏa mãn tối đã yêu cầu của bên thuê.
Bên cho thuê không phải mua sản phẩm trước, như vậy sẽ giảm bớt những chi phí về kho bãi, hao mòn trong quá trình dự trữ và hơn nữa còn giúp quay vòng vốn nhanh hơn nhờ không phải dự trữ hàng tồn kho. Bên thuê trực tiếp nhận sản phẩm từ nhà cung cấp, nhờ vậy, bên cho thuê giảm được rủi ro xảy ra khi bên thuê từ chối nhận hàng do những sai sót về mặt kỹ thuật. Do việc lắp đặt, bảo dưỡng, sửa chữa sản phẩm đều thuộc trách nhiệm của nhà cung cấp và bên thuê nên bên cho thuê không phải quan tâm đến tình trạng hoạt động của tài sản. 10 (1) Bên thuê được chủ động lựa chọn máy móc thiết bị, thỏa thuận với nhà cung cấp bằng hợp đồng hoặc biên bản ghi nhớ.
(2) Bên thuê – Bên cho thuê ký kết hợp đồng cho thuê tài chính. (3) Bên cho thuê – Nhà cung cấp ký kết hợp đồng mua bán máy móc thiết bị là tài sản thuê theo thỏa thuận phù hợp với yêu cầu của bên thuê quy định tại hợp đồng cho thuê tài chính. (4) Nhà cung cấp giao hàng cho bên thuê, lắp đặt, chạy thử, nghiệm thu tài sản. (5) Bên cho thuê thanh toán tiền mua tài sản thuê cho nhà cung cấp.
(6) Bên cho thuê thanh toán tiền thuê tài chính theo hợp đồng cttc Đây là 2 hình thức cho thuê tài chính cơ bản, trên thực tế còn có một số dạng cho thuê đặc biệt trên cơ sở của 2 loại cho thuê trên. Đó là cho thuê trả góp, cho thuê giáp lưng, cho thuê liên kết, cho thuê bắc cầu, mua và cho thuê lại. Cho thuê tài chính đặc biệt Cho thuê giáp lưng Trong phương thức này bên thuê thứ nhất cho bên thuê thứ hai thuê lại tài sản đang đi thuê thông qua sự đồng ý từ bên cho thuê bằng văn bản. Mọi nghĩa vụ quyền lợi và tài sản được chuyển giao từ bên thứ nhất sang bên thứ hai, các chi phí phát sinh do hai bên thuê thỏa thuận.