phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Lý luận chung về phát triển du lịch Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng phát triển du lịch ở huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai Chƣơng 4: Một số giải pháp phát triển du lịch ở huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 5 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1.1 Các khái niệm cơ bản 1.1 Một số khái niệm về du lịch Ngày nay, du lịch đã trở thành một hiện tƣợng kinh tế xã hội phổ biến không chỉ ở các nƣớc phát triển mà còn ở các nƣớc đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Mặc dù hoạt động du lịch đã có nguồn gốc từ rất lâu và phát triển với tốc độ nhanh, song cho đến nay nội hàm của khái niệm “du lịch” vẫn chƣa đƣợc thống nhất. Do hoàn cảnh khác nhau, dƣới mỗi góc độ nghiên cứu khác nhau, các học giả có cách hiểu về du lịch khác nhau. Nhà kinh tế học ngƣời áo JOZEP STANDER định nghĩa du lịch từ góc độ khách du lịch: “Du lịch là loại khách đi theo ý thích ngoài nơi cơ trú thƣờng xuyên để thoả mãn sinh hoạt cao cấp mà không theo đuổi mục tiêu kinh tế.’’ Giáo sƣ – tiến sỹ HUNSIKENR và KRAFF thì đƣa ra định nghĩa : “ Du lịch là tập hợp các mối quan hệ và các hiện tƣợng phát sinh trong các cuộc hành trình và lƣu trú của những ngƣời ngoài địa phƣơng, nếu việc lƣu trú đó không phải cƣ trú thƣờng xuyên và không dính dáng đến hoạt động kỹ thuật, kinh tế và tổ chức liên quan đến các cuộc hành trình của con ngƣời và việc lƣu trú của họ ngoài nơi ở thƣờng xuyên với nhiều mục đích khác nhau, loại trừ mục đích hành nghề, kiếm lời hoặc đến thăm có tính chất thƣờng xuyên”.
Hiệp hội du lịch quốc tế đƣa ra định nghĩa: “Khách du lịch quốc tế là những ngƣời lƣu lại tạm thời ở nƣớc ngoài và sống ở ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của họ trong thời gian 24 giờ trở lên”. Theo nhà kinh tế học Kalfiotis thì cho rằng: “Du lịch là sự di chuyển tạm thời của cá nhân hay tập thể từ nơi ở đến nơi khác nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần, đạo đức do đó tạo nên các hoạt động kinh tế”. Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (World Tourist Organization), du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những ngƣời du hành, tạm trú, trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thƣ giãn; cũng nhƣ mục đích hành nghề và những mục đích khác Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 6 nữa, trong thời gian liên tục nhƣng không quá một năm, ở bên ngoài môi trƣờng sống định cƣ; nhƣng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền. Du lịch cũng là một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trƣờng sống khác hẳn nơi định cƣ.
Theo cuốn Bách khoa Toàn thƣ Việt nam: Du lịch là một dạng nghỉ dưỡng sức tham quan tích cực của con người ngoài nơi cư trú với mục đích: Nghỉ ngơi, giải trí, tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa, nghệ thuật. Giáo sƣ Edmod Picasa (ngƣời Bỉ) cho rằng: "Du lịch là tập hợp các tổ chức và các chức năng của nó, không chỉ về phƣơng diện khách vãng lai mà cái chính là phƣơng diện về giá trị mà khách du lịch mang lại". Khi du lịch càng phát triển, các hoạt động kinh doanh du lịch càng gắn bó và phối hợp với nhau tạo thành một hệ thống rộng lớn và chặt chẽ. Lúc này, du lịch đƣợc coi là một ngành chuyển các nguồn nhân lực, vốn, nguyên liệu, vật liệu thành những sản phẩm dịch vụ đáp ứng nhu cầu của khách du lịch.
Hai nhà kinh tế Thụy Sĩ là Claude Kaspa và S.Gallen (1971) đã viết: "Du lịch là tổng hợp những mối quan hệ và những hoạt động tạo ra do sự di chuyển và dừng lại của những ngƣời mà vị trí của nơi dừng không phải là nơi cƣ trú và cũng không phải là nơi hành nghề của chính họ". Nhƣ vậy, các tác giả trên đã đƣa ra định nghĩa du lịch theo nghĩa rộng. Theo đó, du lịch không chỉ liên quan đến khách du lịch, mà còn đề cập đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh của các cơ sở và cá nhân phục vụ cho các nhu cầu của khách du lịch tại nơi mà khách đi qua và ở lại. Các hoạt động này bao gồm: ăn, ở, vận chuyển, vui chơi giải trí, hƣớng dẫn tham quan v.
Luật Du lịch đƣợc Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 7 thông qua (ngày 14 tháng 6 năm 2005) đƣa ra định nghĩa về du lịch nhƣ sau: Du lịch là hoạt động liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định. Du lịch đƣợc coi là ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt, nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc, từ đó góp phần làm tăng thêm Tình Yêu quê hƣơng đất nƣớc, đối với ngƣời nƣớc Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 7 ngoài là tình hữu nghị với dân tộc mình, về mặt kinh tế du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn, có thể coi là hình thức xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tại chỗ. Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng của ngành du lịch thế giới, các nhà khoa học nghiên cứu về du lịch không ngừng đi sâu và đã đƣa ra rất nhiều các quan điểm có tính chất gợi mở. Các học giả ngƣời Mỹ nhƣ Mathieson và Wall cho rằng: Du lịch là ngành có hàng loạt mối liên quan lẫn nhau để phục vụ khách du lịch trong và ngoài nƣớc.
Du lịch liên quan đến du khách, hình thức lữ hành, cung cấp ăn, ở, thiết bị và các vật dụng khác, nó cấu thành một khái niệm tổng hợp không ngừng biến đổi theo thời gian và hoàn cảnh. Một học giả Mêhicô trong cuốn "Ngành du lịch là một giao lƣu của loài ngƣời" cho rằng: "Ngành du lịch có thể đƣợc xem là tổng hợp các mối quan hệ đƣợc hình thành nên nhằm cung cấp dịch vụ và các tiện lợi khác cho khách du lịch". Các khái niệm và định nghĩa về ngành du lịch trên đây tuy không thật giống nhau nhƣng đều có hai điểm tƣơng đồng. Thứ nhất, ngành du lịch là một ngành kinh tế có tính tổng hợp do hàng loạt ngành liên quan hợp thành; Thứ hai, nhiệm vụ của ngành du lịch là cung cấp sản phẩm và dịch vụ cho khách du lịch.
Điều 1 Pháp lệnh Du lịch đã chỉ rõ: Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp quan trọng, mang nội dung sâu sắc, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao; phát triển du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu thăm quan giải trí, nghỉ dƣỡng của nhân dân và du khách quốc tế, góp phần nâng cao dân trí, tạo việc làm và phát triển kinh tế xã hội đất nƣớc. Dựa vào cách xác định trên có thể hiểu du lịch là ngành kinh tế có tính tổng hợp, lấy khách du lịch làm đối tƣợng, cung cấp sản phẩm, dịch vụ du lịch cần thiết cho khách du lịch. Vai trò về mặt kinh tế Ngành du lịch đƣợc các nƣớc trên thế giới coi là ngành công nghiệp không khói, là "con gà đẻ trứng vàng", tức là ngành thu hồi vốn nhanh, tạo nhiều công ăn việc làm, bán hàng tiếp thị xuất khẩu, tăng nguồn thu ngoại tệ, ngoại giao và các quan hệ khác. Ngành công nghiệp du lịch đƣợc các nƣớc trên thế giới thừa nhận là một ngành kinh doanh có lợi nhuận và phát triển với nhịp tăng trƣởng cao, là nguồn đóng góp chủ yếu cho kinh tế - xã hội.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.2 Các khái niệm liên quan đến du lịch Khái niệm Khách DL: Là ngƣời đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trƣờng hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến. Theo Pháp lệnh Du lịch của Việt Nam ban hành năm 1999: Khách du lịch bao gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế: Thứ nhất: Khách DL nội địa là công dân Việt Nam và ngƣời nƣớc ngoài cƣ trú tại Việt Nam đi du lịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Thứ hai: Khách DL quốc tế là ngƣời nƣớc ngoài, ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài vào Việt Nam du lịch và công dân Việt Nam, ngƣời nƣớc ngoài cƣ trú tại Việt Nam ra nƣớc ngoài du lịch. Thứ ba: Hoạt động du lịch là hoạt động của khách du lịch, tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch, cộng đồng dân cƣ và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến du lịch.
Tài nguyên DL, là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử - văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con ngƣời và các giá trị nhân văn khác có thể đƣợc sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu DL, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu DL, điểm DL, tuyến DL, đô thị DL. Thăm quan DL, là hoạt động của khách DL trong ngày tới thăm nơi có tài nguyên DL với mục đích tìm hiểu, thƣởng thức những giá trị của tài nguyên DL. Đô thị DL, là đô thị có lợi thế phát triển DL và DL có vai trò quan trọng trong hoạt động của đô thị. Khu DL, là nơi có tài nguyên DL hấp dẫn với ƣu thế về tài nguyên DL tự nhiên, đƣợc quy hoạch, đầu tƣ phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách DL, đem lại hiệu quả về kinh tế - xã hội và môi trƣờng.
Điểm DL, là nơi có tài nguyên DL hấp dẫn, phục vụ nhu cầu tham quan của khách DL. Tuyến DL, là lộ trình liên kết các khu DL, điểm DL, cơ sở cung cấp dịch vụ DL, gắn với các tuyến giao thông đƣờng bộ, đƣờng sắt, đƣờng thuỷ, đƣờng hàng không. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 9 Sản phẩm DL, là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách DL trong chuyến đi DL. Dịch vụ DL, là việc cung cấp các DV về lữ hành, vận chuyển, lƣu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, thông tin, hƣớng dẫn và những DV khác nhằm đáp ứng nhu cầu của khách DL.
