CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂNDỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm dịch vụ phi tín dụng của NHTM Theo khoản 3 điều 4 trong Luật các tổ chức tín dụng được Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 16 tháng 6 năm 2010, định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận” Theo Philip Kotler người được coi là cha đẻ của Marketing hiện đại định nghĩa dịch vụ như sau: Dịch vụ là mọi biện pháp hay lợi ích mà một bên có thể cung cấp cho bên kia chủ yếu là vô hình mà không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu. Việc thực hiện dịch vụ có thể liên quan hoặc không liên quan đến sản phẩm vật chất.
Dịch vụ thuần tuý có các đặc trưng phân biệt so với hàng hoá thuần tuý. Đó là các đặc trưng: tính vô hình, tính không tách rời giữa cung cấp và tiêu dùng dịch vụ, tính không đồng đều về chất lượng, tính không dự trữ được, tính không chuyển đổi sở hữu. Ngân hàng là một tổ chức tài chính chuyên cung cấp dịch vụ tài chính.Trong đó, thuật ngữ “dịch vụ tài chính” được dùng để chỉ hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm và chứng khoán.Theo Tổ chức thương mại thế giới - WTO, dịch vụ tài chính là bất kỳ dịch vụ nào có tính chất tài chính được một nhà cung cấp dịch vụ tài chính cung cấp.Như vậy, dịch vụ ngân hàng được đặt trong nội hàm của dịch vụ tài chính. Ngoài ra cũng có quan điểm cho rằng:Dịch vụ ngân hàng gồm các loại hình: nhận tiền gửi, cung cấp các tài khoản giao dịch, quản lý tiền mặt, trao đổi ngoại tệ (dịch vụ kiều hối), dịch vụ về tín dụng (chiếu khấu thương phiếu, cho vay tài trợ dự án, cho vay tiêu dùng), dịch vụ uỷ thác, cho thuê tài chính, tư vấn tài chính, dịch vụ quỹ tương hỗ và trợ cấp.Tuy nhiên, dịch vụ ngân hàng cần được xem xét theo hai khía cạnh khác nhau: 6 Sản phẩm dịch vụ của NHTM là những nghiệp vụ mà NHTM thực hiện trong việc huy động các nguồn vốn tiền tệ và đầu tư số vốn huy động được, cấp tín dụng, phục vụ thanh toán cho KH và làm các dịch vụ khác theo sự ủy thác của KH.
Như vậy, dịch vụ ngân hàng là toàn bộ các hoạt động mà một ngân hàng có thể tạo ra như: huy động vốn, tín dụng, thanh toán, ngoại hối, nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng (doanh nghiệp, tổ chức tín dụng, cá nhân trong dân cư), góp phần trực tiếp hay gián tiếp đem lại lợi nhuận và tăng thu nhập cho ngân hàng.Trong khuôn khổ bài luận văn, dịch vụ ngân hàng được xem xét theo nghĩa bao hàm tất cả những sản phẩm dịch vụ mà một NHTM hiện đang cung cấp nhằm thỏa mãn nhu cầu tài chính của khách hàng. Các dịch vụ ngân hàng được đề cập ở đây sẽ bao gồm các hoạt động gắn liền với việc thu lãi, phí, hưởng hoa hồng do NHTM thực hiện thông qua việc phục vụ các doanh nghiệp, các tổ chức, các cá nhân nhằm tăng nguồn thu cho NH.Theo đó, có thể hiểu rằng toàn bộ các hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp lý của KH đều có thể là dịch vụ.Như vậy khả năng cung cấp và phát triển các dịch vụ NH cho thị trường là rất lớn. Khái niệm dịch vụ tín dụng Theo Các Mác: “Tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ người sở hữu sang người sử dụng, sau một thời gian nhất định lại quay về với một lượng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu. Theo quan điểm này, phạm trù tín dụng có ba nội dung chủ yếu đó là: tính chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị, tính thời hạn và tính hoàn trả.Như vậy, tín dụng là mối quan hệ kinh tế giữa người cho vay và người đi vay thông qua sự vận động của giá trị, vốn tín dụng đựơc biểu hiện dưới hình thức tiền tệ hoặc hàng hoá [10,tr.Việc các NHTM tập trung vốn dưới hình thức huy động và phân phối vốn dưới hình thức cho vay gọi là tín dụng ngân hàng.
Thực hiện chức năng làm trung gian trong nền kinh tế, các NHTM đã góp phần không nhỏ để giải quyết thoả đáng những băn khoăn của người có vốn và đáp ứng tốt mọi nhu cầu của người cần vốn. Khái niệm dịch vụ phi tín dụng Hiện nay chưa có định nghĩa trực tiếp dịch vụ phi tín dụng của NHTM là gì, 7 tuy nhiên ta có thể định nghĩa dịch vụ phi tín dụng thông qua dịch vụ tín dụng như sau: Dịch vụ phi tín dụng là dịch vụ được NHTM cung cấp tới KH đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của KH nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho NH một khoản thu nhập nhất định thông qua việc thu phí, hoa hồng dịch vụ, không bao gồm dịch vụ tín dụng. Hay nói cách khác:dịch vụ phi tín dụng là loại dịch vụ mà khi được NHTM cung cấp cho KH thì không làm phát sinh việc cấp và thu hồi vốn (tiền mặt hoặc tài sản) đối với KH. Các dịch vụ phi tín dụng của NHTM mang lại nguồn thu nhập từ các khoản phí, hoa hồng, chênh lệch giá hoặc chỉ nâng cao uy tín của NH.Các dịch vụ phi tín dụng khác của NHTM đều hướng đến mục tiêu là ngày càng nâng cao tính tiện ích của dịch vụ và sử dụng hiệu quả thu nhập của các KH thông qua dịch vụ phi tín dụng.
Vai trò phát triển dịch vụ phi tín dụng 1. Đối với các Ngân hàng thương mại Sự phát triển dịch vụ phi tín dụng có vai trò rất quan trọng, quyết định sự tồn tại của một NH trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, cụ thể là: - Đa dạng hoá các sản phẩm dịch vụ ngân hàng, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, mang lại lợi nhuận ổn định đồng thời, phân tán rủi ro cho ngân hàng. - CácNH đầu tư tìm hiểu nhu cầu KH, nghiên cứu thị trường để có thể cung cấp các SPDV mới phù hợp tạo sự khác biệt, từ đó gây dựng hình ảnh riêng trong lòng KH. Sự thành công hay thất bại của NHTM gắn liền với các SPDV do NH cung cấp.
Do đó, phát triển dịch vụ phi tín dụng để đáp ứng tối ưu nhu cầu của nền kinh tế, góp phần củng cố sự lớn mạnh và nâng cao uy tín, vị thế của NHTM trong nền kinh tế. - Góp phần thay đổi cơ cấu lợi nhuận của NH trong hoạt động của một NHTM hiện đại, lợi nhuận không chỉ tập trung chủ yếu từ sản phẩm tín dụng mà còn từ các dịch vụ khác đưa tỷ trọng lợi nhuận từ các dịch vụ phi tín dụng ngày càng tăng. - Thúc đẩy quan hệ hợp tác, hội nhập kinh tế quốc tế trong lĩnh vực NH. Để phát triển dịch vụ NH theo hướng hiện đại, các NH buộc phải có sự liên kết hợp tác 8 với nhau.
Cùng với xu thế hội nhập toàn cầu cho phép các NH trên toàn thế giới có cơ hội hợp tác, liên kết cùng phát triển, một NH có thể hoạt động cung cấp dịch vụ trên toàn thế giới thông qua sự liên kết với các NH và các tổ chức kinh tê quốc tế. Đối với khách hàng - Giúp KH tiết kiệm thời gian và chi phí: do khắc phục được khó khăn về không gian và thời gian, cũng như năng lực tài chính. Đồng thời, giúp cho quá trình lưu thông tiền tệ nhanh hơn, tăng vòng quay của vốn, tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất lưu thông hàng hoá. - Cung cấp thông tin kịp thời hiệu quả: KH không chỉ được đáp ứng nhu cầu đơn nhất của mình mà còn được tư vấn hay nhanh chóng tiếp cận thông tin tin cậy để có thể kịp thời đưa ra quyết định kinh doanh đúng đắn đem lại hiệu quả cao.
- Giúp KH nâng cao trình độ hiểu biết sử dụng dịch vụ: các dịch vụ phi tín dụng do NH cung cấp thường hàm chứa các yếu tố tri thức cao, vì vậy, kích thích người tiêu dùng tìm hiểu và tiếp cận với những yếu tố công nghệ hiện đại, giúp nâng cao trình độ nhận thức và hiểu biết của KH. Do vậy, việc phát triển dịch vụ phi tín dụng đối với ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Thị xã Từ Sơn là rất cần thiết hiện nay. Điều kiện phát triển dịch vụ phi tín dụng tại các NHTM 1. Điều kiện đối với KH - Thói quen sử dụng tiền mặt đối với người dân Việt Nam là một trở ngại lớn trong việc phát triển mạng lưới thẻ nói riêng và dịch vụ phi tín dụng nói chung của các NHTM.
nhu cầu đối với các dịch vụ ngân hàng hiện đại của nhiều bộ phận dân cư không thật sự cấp bách. Nhiều người còn cảm thấy rắc rối khi phải dùng thẻ bởi cho tới thời điểm hiện nay, khả năng thanh toán bằng thẻ chưa cao, các tiện ích của thẻ chưa được khai thác hết, nhiều người vẫn quan niệm rằng thẻ ATM là để rút tiền mặt. - KH còn e ngại tính bảo mật an toàn khi một vài sự cố mất tiền đã xảy ra được các phương tiện thông tin đại chúng đăng tải, nên những người hiểu biết về các dịch vụ đang sử dụng cảm thất nghi ngờ, không tin tưởng, dẫn đến tâm lý không muốn giảm sử dụng các dịch vụ ngân hàng. Điều kiện đối với Ngân hàng -Về nguồn nhân lực: các chi nhánh của NHTM phải đủ số lượng và chất lượng nhân viên để phát triển dịch vụ phi tín dụng.
Đội ngũ nhân lực có trình độ kỹ thuật cao, do dịch vụ phi tín dụng hiện đại có sử dụng các công nghệ hiện đại, nên đòi hỏi người cung cấp dịch vụi phải có trình độ hiểu biết và làm chủ công nghệ. - Phát triển công nghệ ngân hàng: các ngân hàng cần xây dựng motọ chiến lược phát triển công nghệ dài hạn, đi đôi với phát triển nguồn lực hiện có. Việc thay đổi công nghệ khá tốn kém, vì thế nếu không có chiến lược phát triển công nghệ đúng đắn có thể tạo ra sự lãng phí lớn. Chiến lược công nghệ cần đi sâu vào các mặt như: trình độ công nghệ, kỹ thuật, khả năng cải tiến, nghiên cứu và phát triển sản phẩm dịch vụ, ứng dụng, khai thác công nghệ thông tin, kỹ thuật số, điện tử và viễn thông trong hoạt động kinh doanh (giao dịch, thanh toán, quản trị điều hành…) của ngân hàng.