Thực trạng và giải pháp cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng nông nghiệp Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu thực trạng và giải pháp phát triển hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh ngân, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Hưng Yên
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hưng Yên

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2. Đặc điểm của DNNVV
• 1.3. Vai trò của các DNNVV trong nền kinh tế
• 1.4. Hoạt động cho vay DNNVV của NHTM
• 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH HƯNG YÊN
• 2.1. Giới thiệu về chi nhánh NHNo&PTNT tỉnh Hưng Yên
• 2.2. Quá trình ra đời và phát triển
• 2.3. Cơ cấu tổ chức
• 2.4. Tình hình hoạt động kinh doanh của chi nhánh NHNo&PTNT tỉnh Hưng Yên
• 2.5. Thực trạng cho vay DNNVV tại chi nhánh NHNo&PTNT Hưng Yên
• 2.5.1. Tốc độ tăng trưởng số lượng DNNVV
• 2.5.2. Doanh số cho vay đối với khách hàng là các DNNVV
• 2.5.3. Dư nợ cho vay
• 2.5.4. Tình hình thu nợ và xử lý nợ xấu
• 2.5.5. Đánh giá hoạt động cho vay DNNVV
• 2.5.6. Kết quả đạt được
• 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY DNNVV TẠI CHI NHÁNH NHNO&PTNT TỈNH HƯNG YÊN
• 3.1. Định hướng hoạt động cho vay DNNVV của chi nhánh
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Định hướng cụ thể
• 3.2. Giải pháp phát triển hoạt động cho vay DNNVV
• 3.2.1. Tăng cường hoạt động Marketing
• 3.2.2. Nhóm giải pháp hỗ trợ phát triển cho vay
• 3.2.3. Phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.4. Đầu tư, đổi mới công nghệ ngân hàng
• 3.2.5. Các biện pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.2. Kiến nghị với NHNo&PTNT tỉnh Hưng Yên
• 3.3.3. Về phía Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cho vay doanh nghiệp nhỏ

Hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại ngân hàng nông nghiệp Hưng Yên đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương. Cho vay doanh nghiệp nhỏ không chỉ giúp các doanh nghiệp này có nguồn vốn để mở rộng sản xuất mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người lao động. Theo thống kê, DNNVV chiếm hơn 93% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, cho thấy sự cần thiết phải phát triển hoạt động cho vay này. Ngân hàng nông nghiệp Hưng Yên đã có những chính sách cho vay linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của DNNVV, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc tiếp cận vốn, đặc biệt là vấn đề tín dụng ngân hàng và chính sách cho vay chưa hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp nhỏ.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV có những đặc điểm nổi bật như quy mô nhỏ, vốn ít và khả năng linh hoạt trong hoạt động sản xuất. Điều này giúp họ dễ dàng thích ứng với biến động của thị trường. Tuy nhiên, chính những đặc điểm này cũng khiến DNNVV gặp khó khăn trong việc huy động vốn và mở rộng quy mô sản xuất. Họ thường phải đối mặt với tình trạng thiếu vốn, đặc biệt khi muốn đầu tư vào công nghệ mới hoặc mở rộng thị trường. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ từ ngân hàng là rất cần thiết để giúp họ vượt qua những khó khăn này.

1.2. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế

DNNVV đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế, tạo ra việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Họ không chỉ cung cấp hàng hóa và dịch vụ thiết yếu mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Sự hiện diện của DNNVV giúp duy trì tính cạnh tranh trong thị trường, đồng thời tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp lớn phát triển. Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là một trong những chiến lược quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

II. Thực trạng cho vay doanh nghiệp nhỏ tại ngân hàng nông nghiệp Hưng Yên

Chi nhánh ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Hưng Yên đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển hoạt động cho vay DNNVV. Từ năm 2009 đến 2011, tốc độ tăng trưởng cho vay đối với DNNVV đã có sự gia tăng rõ rệt. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như tình trạng nợ xấu và khả năng thu hồi nợ. Tín dụng ngân hàng cho DNNVV cần được cải thiện để đảm bảo tính khả thi và bền vững. Ngân hàng cần có những chính sách hỗ trợ tài chính phù hợp, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút nhiều khách hàng hơn.

2.1. Tình hình cho vay DNNVV

Tình hình cho vay DNNVV tại ngân hàng nông nghiệp Hưng Yên cho thấy sự phát triển tích cực. Doanh số cho vay và dư nợ cho vay đều có xu hướng tăng. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu cũng đang là một vấn đề đáng lo ngại. Ngân hàng cần có những biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả hơn để đảm bảo an toàn cho hoạt động cho vay. Giải pháp tài chính cần được đưa ra để hỗ trợ DNNVV trong việc cải thiện khả năng thanh toán và giảm thiểu nợ xấu.

2.2. Đánh giá hoạt động cho vay

Hoạt động cho vay DNNVV tại ngân hàng nông nghiệp Hưng Yên đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay, từ khâu thẩm định đến giải ngân, để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Chiến lược phát triển cho vay DNNVV cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường và khả năng tài chính của ngân hàng.

III. Giải pháp phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ

Để phát triển hoạt động cho vay DNNVV tại ngân hàng nông nghiệp Hưng Yên, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Tăng cường hoạt động marketing để nâng cao nhận thức của DNNVV về các sản phẩm dịch vụ của ngân hàng là một trong những giải pháp quan trọng. Đồng thời, ngân hàng cũng cần phát triển nguồn nhân lực, đầu tư vào công nghệ ngân hàng để nâng cao chất lượng dịch vụ. Hỗ trợ tài chính cho DNNVV cần được thực hiện một cách linh hoạt và hiệu quả hơn.

3.1. Tăng cường hoạt động marketing

Ngân hàng cần đẩy mạnh hoạt động marketing để giới thiệu các sản phẩm cho vay đến với DNNVV. Việc tổ chức các hội thảo, chương trình tư vấn sẽ giúp DNNVV hiểu rõ hơn về các sản phẩm dịch vụ của ngân hàng. Chiến lược marketing cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường và đặc điểm của từng loại hình doanh nghiệp.

3.2. Phát triển nguồn nhân lực

Đầu tư vào nguồn nhân lực là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ của ngân hàng. Ngân hàng cần đào tạo nhân viên về kỹ năng tư vấn, thẩm định tín dụng để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của DNNVV. Đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp cũng cần được khuyến khích để tạo ra những sản phẩm dịch vụ phù hợp với thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng với trên 93% tổng số doanh nghiệp hoạt động tại nhiều địa phương, trong đó có tỉnh Hưng Yên. Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại (NHTM) đối với DNNVV là một trong những công cụ tài chính thiết yếu nhằm hỗ trợ sự phát triển bền vững của nhóm doanh nghiệp này. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do quy mô nhỏ, hạn chế về tài sản đảm bảo và năng lực quản lý. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động cho vay DNNVV tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NHNo&PTNT) tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2009-2011, nhằm phân tích các thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp phát triển hoạt động cho vay hiệu quả hơn. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao chất lượng tín dụng, mở rộng thị phần cho vay, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương và hỗ trợ DNNVV phát triển ổn định.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về hoạt động tín dụng ngân hàng và phát triển DNNVV, trong đó:

• Lý thuyết về vai trò của DNNVV trong nền kinh tế: DNNVV được xem là động lực quan trọng tạo việc làm, thúc đẩy cạnh tranh và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt trong khu vực nông thôn.
• Mô hình quy trình tín dụng ngân hàng: Bao gồm các bước từ tiếp nhận hồ sơ, phân tích tín dụng, quyết định cho vay, giải ngân, giám sát và thu hồi nợ, nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả tín dụng.
• Khái niệm và chỉ tiêu đánh giá hoạt động cho vay DNNVV: Số lượng khách hàng, doanh số cho vay, dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, lợi nhuận từ hoạt động cho vay, vòng quay vốn tín dụng, ROE và ROA.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay DNNVV: Bao gồm yếu tố từ phía ngân hàng (nguồn vốn, chính sách tín dụng, năng lực thẩm định, đội ngũ cán bộ), từ phía doanh nghiệp (năng lực tài chính, nhu cầu vay, khả năng sử dụng vốn), và các yếu tố khách quan (chính trị xã hội, pháp luật, môi trường kinh tế vĩ mô).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích kinh tế, so sánh đối chiếu và tổng hợp số liệu thu thập từ báo cáo thường niên, báo cáo kết quả kinh doanh của chi nhánh NHNo&PTNT tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2009-2011. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các DNNVV có quan hệ tín dụng với chi nhánh trong giai đoạn này. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, biểu đồ và bảng số liệu để đánh giá thực trạng hoạt động cho vay, tốc độ tăng trưởng, chất lượng tín dụng và các chỉ tiêu tài chính liên quan. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2009-2011, phù hợp với dữ liệu thu thập và bối cảnh kinh tế địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng khách hàng DNNVV: Số lượng DNNVV có quan hệ tín dụng với chi nhánh tăng từ 151 doanh nghiệp năm 2009 lên 185 doanh nghiệp năm 2010 (tăng 22,5%), nhưng giảm xuống còn 126 doanh nghiệp năm 2011 (giảm 31,9%). Tỷ trọng DNNVV được vay vốn trong số đề nghị vay đạt 76,6% năm 2009, tăng lên 84,5% năm 2010 và giảm còn 69,2% năm 2011.

2. Cơ cấu ngành vay vốn: Chi nhánh tập trung cho vay chủ yếu vào các ngành công nghiệp, xây dựng (chiếm 58,2% năm 2009, giảm còn 47,6% năm 2011) và thương mại dịch vụ (tăng từ 20,5% lên 26,2% trong cùng kỳ). Ngành nông nghiệp chiếm tỷ trọng nhỏ, chưa tương xứng với chức năng của NHNo&PTNT.

3. Tăng trưởng dư nợ và doanh số cho vay: Tổng dư nợ cho vay năm 2011 đạt 438.589 triệu đồng, tăng 250.371 triệu đồng so với năm 2010. Doanh số cho vay và thu nợ có sự biến động nhưng nhìn chung hiệu quả sử dụng vốn khá cao, với tỷ lệ nợ quá hạn được kiểm soát tốt.

4. Kết quả kinh doanh và lợi nhuận: Lợi nhuận sau thuế của chi nhánh tăng từ 511,5 triệu đồng năm 2009 lên 939 triệu đồng năm 2010, nhưng giảm còn 469,5 triệu đồng năm 2011. Năm 2011 chi nhánh chỉ đạt 80% kế hoạch lợi nhuận do chênh lệch lãi suất huy động và cho vay nhỏ, chi phí trả lãi cao.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng số lượng khách hàng và dư nợ cho vay trong giai đoạn 2009-2010 phản ánh nỗ lực mở rộng thị phần và đáp ứng nhu cầu vốn của DNNVV tại địa phương. Tuy nhiên, sự giảm sút năm 2011 do chính sách thắt chặt tiền tệ và ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu đã làm hạn chế khả năng vay vốn của DNNVV, đồng thời ảnh hưởng đến lợi nhuận của chi nhánh. Cơ cấu ngành vay vốn chưa phù hợp với chức năng của NHNo&PTNT khi tỷ trọng cho vay nông nghiệp còn thấp, cần điều chỉnh để phát huy thế mạnh ngân hàng trong lĩnh vực này. Chất lượng tín dụng được duy trì ở mức ổn định với tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu trong tầm kiểm soát, thể hiện hiệu quả trong công tác thẩm định và giám sát tín dụng. Kết quả kinh doanh cho thấy chi nhánh đã thích ứng với biến động thị trường nhưng vẫn cần cải thiện chính sách lãi suất và quản lý chi phí để nâng cao hiệu quả tài chính. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn và lợi nhuận theo năm để minh họa xu hướng và hiệu quả hoạt động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đa dạng hóa sản phẩm tín dụng: Phát triển các sản phẩm cho vay phù hợp với đặc thù từng ngành, đặc biệt tăng tỷ trọng cho vay nông nghiệp và nông thôn nhằm khai thác thế mạnh của NHNo&PTNT. Mục tiêu tăng tỷ trọng dư nợ cho vay nông nghiệp lên ít nhất 40% trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo chi nhánh phối hợp với phòng sản phẩm.

2. Nâng cao năng lực thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tín dụng về phân tích tài chính, đánh giá dự án và giám sát sử dụng vốn vay. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ và giám sát tín dụng để giảm thiểu rủi ro. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ quá hạn dưới 3% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng thẩm định, phòng kiểm tra nội bộ.

3. Tăng cường hoạt động marketing và xây dựng mối quan hệ khách hàng: Triển khai các chương trình tiếp thị, tư vấn tài chính và hỗ trợ kỹ thuật cho DNNVV nhằm nâng cao uy tín và thu hút khách hàng mới. Mục tiêu tăng số lượng khách hàng DNNVV thêm 15% mỗi năm. Chủ thể thực hiện: Phòng dịch vụ khách hàng và marketing.

4. Cải tiến chính sách lãi suất và chi phí huy động vốn: Đàm phán với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan để có chính sách lãi suất linh hoạt, giảm chi phí huy động vốn nhằm nâng cao biên lợi nhuận cho vay. Mục tiêu tăng lợi nhuận sau thuế lên 20% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban giám đốc, phòng kế hoạch kinh doanh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng ngân hàng: Nghiên cứu giúp hiểu rõ thực trạng, khó khăn và giải pháp phát triển hoạt động cho vay DNNVV, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để hoàn thiện chính sách hỗ trợ DNNVV và phát triển tín dụng ngân hàng.

3. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hiểu rõ các yêu cầu, quy trình và cơ hội tiếp cận vốn vay từ ngân hàng, từ đó nâng cao khả năng chuẩn bị hồ sơ và quản lý vốn vay hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính ngân hàng: Là tài liệu tham khảo thực tiễn về hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại địa phương, giúp mở rộng kiến thức và nghiên cứu sâu hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV lại gặp khó khăn trong tiếp cận vốn vay ngân hàng?
   DNNVV thường có quy mô nhỏ, thiếu tài sản đảm bảo, năng lực quản lý hạn chế và rủi ro tín dụng cao, khiến ngân hàng thận trọng trong việc cho vay. Ví dụ, nhiều DNNVV không đáp ứng đủ điều kiện thẩm định tín dụng.

2. Các chỉ tiêu nào quan trọng để đánh giá chất lượng cho vay DNNVV?
   Các chỉ tiêu gồm tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, lợi nhuận từ hoạt động cho vay, vòng quay vốn tín dụng và tỷ lệ thu hồi nợ. Tỷ lệ nợ quá hạn thấp và lợi nhuận cao phản ánh chất lượng tín dụng tốt.

3. Chi nhánh NHNo&PTNT tỉnh Hưng Yên đã áp dụng những giải pháp nào để phát triển cho vay DNNVV?
   Chi nhánh đã đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, nâng cao năng lực thẩm định, tăng cường marketing và cải tiến chính sách lãi suất nhằm mở rộng thị phần và nâng cao hiệu quả cho vay.

4. Tác động của chính sách tiền tệ đến hoạt động cho vay DNNVV như thế nào?
   Chính sách thắt chặt tiền tệ làm giảm khả năng vay vốn của DNNVV do lãi suất tăng và điều kiện tín dụng khắt khe hơn, ảnh hưởng đến tăng trưởng dư nợ và lợi nhuận ngân hàng.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực sử dụng vốn vay của DNNVV?
   DNNVV cần xây dựng kế hoạch kinh doanh hợp lý, quản lý tài chính chặt chẽ, sử dụng vốn đúng mục đích và phối hợp chặt chẽ với ngân hàng trong giám sát và báo cáo, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích thực trạng hoạt động cho vay DNNVV tại chi nhánh NHNo&PTNT tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2009-2011, chỉ ra những thuận lợi và khó khăn trong việc mở rộng tín dụng.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy sự tăng trưởng số lượng khách hàng và dư nợ cho vay trong giai đoạn 2009-2010, nhưng có sự giảm sút năm 2011 do tác động của chính sách tiền tệ và khủng hoảng kinh tế.
• Chất lượng tín dụng được duy trì ổn định với tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu trong tầm kiểm soát, tuy nhiên lợi nhuận ngân hàng còn hạn chế do chi phí huy động vốn cao.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, nâng cao năng lực thẩm định, tăng cường marketing và cải tiến chính sách lãi suất để phát triển hoạt động cho vay DNNVV hiệu quả hơn.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá kết quả và điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và hỗ trợ DNNVV bền vững.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích áp dụng các kết quả nghiên cứu và giải pháp trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, Luận văn có kết cấu gồm 3 chương: Chƣơng 1: Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa và hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh NHNo&PTNT tỉnh Hưng Yên. Chƣơng 3: Một số giải pháp phát triển hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh NHNo&PTNT tỉnh Hưng Yên. 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.

Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm Theo Luật Doanh nghiệp 2005, “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”. Có nhiều cách để phân loại doanh nghiệp. Dựa vào quy mô kinh doanh Doanh nghiệp được chia thành: doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Trong đó có hai tiêu thức được sử dụng phổ biến nhất là số lao động thường xuyên và vốn sản xuất kinh doanh.Việc xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) do đó phải dựa vào tiêu thức trên. Hiện nay, có rất nhiều định nghĩa, quan điểm, cũng như tiêu thức khác nhau về Doanh nghiệp vừa và nhỏ.Tùy từng đặc điểm và quy định của mỗi nước mà DNNVV được định nghĩa theo các cách khác nhau. DNNVV được định nghĩa chung nhất là những cơ sở sản xuất kinh doanh có tư cách pháp nhân, kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận, có quy mô doanh nghiệp trong những giới hạn nhất định tích theo các tiêu thức vốn và số lượng lao động. Trong phần các hình thức cho vay của ngân hàng thì doanh nghiệp vừa và nhỏ được để cập dưới tiêu thức phân loại là đối tượng cho vay.

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: 5 z Bảng 1.1: Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa Quy mô Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Khu vực Số lao Tổng Số lao Tổng nguồn Số lao động nguồn vốn động vốn động I. Nông, lâm từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 10 người 20 tỷ đồng nghiệp và thủy người đến đồng đến người đến trở xuống trở xuống sản 200 người 100 tỷ đồng 300 người II. Công từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 10 người 20 tỷ đồng nghiệp và xây người đến đồng đến người đến trở xuống trở xuống dựng 200 người 100 tỷ đồng 300 người từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 III. Thương 10 người 10 tỷ đồng người đến đồng đến 50 người đến mại và dịch vụ trở xuống trở xuống 50 người tỷ đồng 100 người (Nguồn : Điều 3 Chƣơng I Nghị định số 56/2009/ND-CP ngày 30.2009 về trợ giúp phát triển DNNVV ) 1.

Đặc điểm của DNNVV Các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam hiện nay cũng phát triển với tốc độ tương đối nhiều như các doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần,. đang phát triển nhanh chóng và đang trở thành lực lượng đáng kể trong sự nghiệp phát triển kinh tế- xã hội. Việc phát triển nhanh chóng các DNNVV ở các nước tư bản chủ nghĩa và ở các nước xã hội chủ nghĩa trong những thập kỷ gần đây là do nhiều nguyên nhân, ta có thể hiểu thêm về đặc điểm của các DNNVV thông qua những điểm lợi thế nhưng cũng có những hạn chế nhất định. Lợi thế của các DNNVV Thứ nhất: DNNVV rất nhạy bén, năng động, dễ thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

Đây là một trong những ưu thế nổi bật của DNNVV so với các doanh nghiệp lớn, nó thể hiện ở bộ máy quản lý gọn nhẹ, quy mô vốn nhỏ, cơ sở vật 6 z chất không quá lớn,. nên các DNNVV dễ dàng thực hiện chuyên môn hóa nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Mặt khác các DNNVV có khả năng phản ứng nhanh trước những biến động của thị trường, có thể chuyển đổi hay thu hẹp quy mô sản xuất cho phù hợp với nhu cầu trên thị trường. Mặt khác, các DNNVV còn sẵn sàng đầu tư vào các lĩnh vực mới, lĩnh vực có mức độ rủi ro cao do mức vốn đầu tư nhỏ, sử dụng ít lao động nên có khả năng mạo hiểm, trường hợp thất bại cũng không bị nặng nề như các doanh nghiệp lớn và có thể làm lại từ đầu.

Đây là một thế mạnh của các DNNVV so với các doanh nghiệp lớn bởi các doanh nghiệp lớn thường có phương án sản xuất lâu dài, quy mô vốn lớn nên khó có thể nhanh chóng chuyển đổi vì sẽ gây ra những tổn thất lớn [1] Thứ hai: DNNVV tạo điều kiện cạnh tranh tự do. DNNVV là loại hình doanh nghiệp có số lượng lớn, kinh doanh rộng rãi trong các lĩnh vực cung cấp các mặt hàng thiết yếu, mặt khác các DNNVV không có sự bảo hộ từ phía Nhà nước tạo nên một sự cạnh tranh công bằng và sôi động cho nền kinh tế, đây là một ưu thế lớn đối với các DNNVV. Để tồn tại và phát triển, các DNNVV luôn tận dụng, tìm tòi cơ hội, không ngại rủi ro, tự chủ trong kinh doanh- một yếu tố mà các doanh nghiệp lớn đôi khi không có được do các đặc thù về loại hình doanh nghiệp. Thứ ba: DNNVV được thành lập với cơ cấu gọn nhẹ và năng động, dễ dàng hoạt động với chi phí cố định thấp, vốn đầu tư ban đầu thấp, mặt bằng sản xuất nhỏ trong khi thành lập doanh nghiệp lớn thì vô cùng khó khăn do phải có số vốn ban đầu rất lớn.

Với quy mô nhỏ gọn, DNNVV linh hoạt phát triển, mặt khác các DNNVV còn có thể huy động được nguồn vốn từ gia đình, bạn bè, người quen,. dẫn tới một số doanh nghiệp có tính chất gia đình, do vậy khi gặp khó khăn trở ngại, doanh nghiệp và các nhân viên có thể điều chỉnh phù hợp để vượt qua khó khăn. Thứ tư: DNNVV phát huy được nhiều tiềm lực trong nước. Trong quá trình Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa đất nước, sự phát triển các DNNVV trong giai đoạn đầu là hết sức cần thiết và là phương thức tốt để sản xuất hàng hóa thay thế nhập khẩu, tận dụng tiềm lực quốc gia.

Các DNNVV có thể sử dụng nguồn nhân công, nguồn nguyên liệu sẵn có tại các địa phương và với khả năng chuyên môn hóa sâu 7 z sắc, sản xuất các mặt hàng thiết yếu, tiết kiệm chi phí sản xuất, giá thành phù hợp với người tiêu dùng, góp phần ổn định đời sống xã hội. Đây là ưu thế lớn so với các doanh nghiệp lớn vì các doanh nghiệp lớn cần có thị trường tiêu thụ rộng, khối lượng sản phẩm sản xuất ra rất lớn nên thường thì nguồn nguyên liệu sẵn có tại các địa phương không đủ đáp ứng mà phải nhập từ nhiều nơi, chi phí rất lớn. Thứ năm: DNNVV góp phần tạo lập sự phát triển cân bằng giữa các vùng trong một quốc gia, góp phần đắc lực cho sự tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của đất nước. Hạn chế của DNNVV Hạn chế của loại hình doanh nghiệp này đến từ hai nguồn, đó là hạn chế khách quan đến từ thực tế bên ngoài và hạn chế đến từ chính các lợi thế của các DNNVV.

- Hạn chế đầu tiên và lớn nhất của các DNNVV nằm trong chính đặc điểm của nó, đó là quy mô nhỏ, vốn ít, do đó các doanh nghiệp này thường lầm vào tình trạng thiếu vốn trầm trọng mỗi khi muốn mở rộng thị trường, hay tiến hành đổi mới, nâng cấp trang thiết bị, đầu tư công nghệ mới, đặc biệt là các công nghệ đòi hỏi vốn lớn, từ đó ảnh hưởng đến năng suất lao động, chất lượng sản phảm và tính cạnh tranh trên thị trường. Đồng thời các DNNVV cũng phụ thuộc vào doanh nghiệp mà nó cung cấp sản phẩm. - Do tính chất nhỏ và vừa nên các DNNVV thường bị động trong các quan hệ thị trường, gặp nhiều khó khăn trong việc thiết lập và mở rộng mối quan hệ hợp tác với các đơn vị kinh tế bên ngoài địa phương doanh nghiệp đó đang hoạt động, khó khăn trong thiết lập chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Đồng thời cơ chế chính sách vẫn chưa thuận lợi, thông thoáng nhằm hỗ trợ khuyến khích các DNNVV đầu tư, phát triển.

- Hạn chế trong đào tạo nhân công và chủ doanh nghiệp, thiếu bí quyết và trợ giúp kỹ thuật, không có kinh nghiệm trong thiết kế sản phẩm, thiếu đầu tư cho nghiên cứu và phát triển,.nói cách khác là không đủ năng lực sản xuất để đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, khó nâng cao được năng suất và hiệu quả kinh doanh. Vai trò của các DNNVV trong nền kinh tế Với việc chiếm một số lượng đông đảo 90% các doanh nghiệp trong nền kinh tế, DNNVV có vai trò vô cùng quan trọng trong nền kinh tế. Đóng góp vào tăng trưởng kinh tế DNNVV đóng góp quan trọng vào việc gia tăng thu nhập ở các quốc gia. Ở hầu hết các quốc gia, các DNNVV thường đóng góp khoảng 20- 50% thu nhập quốc dân.

Một khía cạnh khác là các doanh nghiệp này chủ yếu phục vụ cho thị trường nội địa, hoạt động dựa trên nguồn lực, phát triển các công nghệ và kỹ năng trong nước, điều này có ý nghĩa đòn bẩy giúp nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm thiểu gánh nặng từ những tiêu cực xã hội. Tạo việc làm và nâng cao mức sống cho người lao động Đối với mỗi nền kinh tế thì lao động việc làm luôn là vấn đề được Chính phủ các nước quan tâm bởi lẽ tỷ lệ tham gia lực lượng lao động, tỷ lệ thất nghiệp có ảnh hưởng rất lớn đến sự điều hành và thực thi các chính sách vĩ mô khác. Các cơ sở DNNVV rất thích hợp với phương pháp tiết kiệm vốn, do đó được công nhận là phương tiện giải quyết thất nghiệp hiệu quả nhất. Thứ nhất: Với lực lượng đông đảo các DNVVN tạo ra được một số lượng việc làm lớn, từ đó giảm tỷ lệ thất nghiệp, đồng thời tạo thu nhập cho người lao động.