CHƯƠNG 1 Trong chương này, tác giả đã trình bày những vấn đề sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Thứ nhất, nêu lên lý do để chọn đề tài đó là tầm quan trọng của báo cáo tài chính cũng như là tầm quan trọng của sự minh bạch thông tin trên báo cáo tài chính của các công ty niêm yết. Thứ hai, nêu được mục tiêu nghiên cứu của đề tài, đưa ra mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể để thực hiện đề tài.Đặt ra các câu hỏi để thực hiện nghiên cứu đề tài. Thứ ba, trình bày cách lấy dữ liệu nghiên cứu và đưa ra phương pháp nghiên cứu cho bài luận văn. Thứ tư, trình bày những ý kiến đóng góp của luận văn, và đưa ra bố cục của luận văn.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍNH MINH BẠCH THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT 2.1 Cơ sở lý thuyết về tính minh bạch thông tin trên báo cáo tài chính của các công ty niêm yết 2.1 Khái niệm minh bạch Mục đích của các báo cáo tài chính là cung cấp thông tin tài chính của đơn vị lập báo cáo cho các đối tượng có nhu cầu sử dụng. Tính minh bạch của các báo cáo tài chính được đảm bảo thông qua việc công bố đầy đủ và có thuyết minh rõ ràng về những thông tin hữu ích, cần thiết cho việc ra quyết định kinh tế của nhiều đối tượng sử dụng thông tin Sự minh bạch là một thuật ngữ dùng để đánh giá chất lượng của báo cáo tài chính.Chức năng cơ bản của báo cáo tài chính là cung cấp thông tin cho các đối tượng bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, giúp cho các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp đưa ra các quyết định tối ưu. Ngoài ra sự minh bạch còn đư ợc đề cập đến rất nhiều trong các lĩnh v ực như sự minh bạch của thị trường tài chính hay sự minh bạch trong việc quản trị công ty. Việc minh bạch trong hoạt động quản trị sẽ đảm bảo cho doanh nghiệp hoạt động ổn định và tăng trưởng vững chắc.
Một doanh nghiệp có hệ thống quản trị tốt và minh bạch bao giờ cũng có các chính sách quản trị rủi ro thích hợp. Trong phạm vi nghiên cứu, tôi chỉ đề cập đến sự minh bạch thông tin tài chính công bố hay là sự minh bạch của thông tin được trình bày trên các báo cáo tài chính công bố bởi các công ty niêm yết. Có nhiều khái niệm về sự minh bạch được đưa ra bởi các tổ chức nghề nghiệp cũng như trong nghiên cứu, có thể nêu một vài khái niệm như sau: Theo tổ chức S&P (Standard & Poors), sự minh bạch là công bố kịp thời và đầy đủ của việc điều hành, hoạt động và tài chính của công ty cũng như các thông l ệ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 quản trị công ty liên quan đến quyền sở hữu, hội đồng quản trị, cơ cấu quản lý và quy trình quản lý. Theo nghiên cứu thực nghiệm của Trung Quốc, Robert W.
McGee, Xiaoli Yuan (2008), tính minh bạch là một thành phần rất quan trọng của báo cáo tài chính.Các công ty phải công bố bất cứ điều gì mà có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của một nhà đầu tư và không có bất cứ thông tin quan trọng nào có thể được che dấu. Theo nghiên cứu của Robert M.Bushman, Piotroski và Smith (2003), xem xét sự minh bạch trên góc độ công ty.Minh bạchthông tinđược định nghĩa như là s ự sẵn có phổ biến của các thông tin thích hợp và đáng tin cậy về công việc thực hiện định kỳ, những vị thế tài chính, các cơ hội đầu tư, quản trị và những rủi ro của các giao dịch công khai. Theo Barth và Schipper (2008), sự minh bạch là một đặc tính được mong đợi của báo cáo tài chính, được định nghĩa là phạm vi mà các báo cáo tài chính cho thấy các giá trị kinh tế ngầm định của tổ chức theo cách sẵn sàng cho sự hiểu biết của những người sử dụng các báo cáo này. Theo Kulzick (2004), Blanchet (2002) và Prickett (2002), nghiên cứu sự minh bạch trên quan điểm của người sử dụng thông tin, theo họ minh bạch của thông tin bao gồm: - Sự chính xác: thông tin phản ánh chính xác dữ liệu tổng hợp từ sự kiện phát sinh.
- Sự nhất quán: thông tin được trình bày có thể so sánh được và là kết quả của những phương pháp được áp dụng đồng nhất. - Sự thích hợp: khả năng thông tin tạo ra các quyết định khác biệt, giúp người sử dụng dự đoán kết quả trong quá khứ, hiện tại và tương lai. - Sự đầy đủ: thông tin phản ánh đầy đủ các sự kiện phát sinh và các đối tượng có liên quan. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Sự rõ ràng: thông tin truyền đạt được thông điệp và dễ hiểu - Sự kịp thời: thông tin có sẵn cho người sử dụng trước khi thông tin làm giảm khả năng ảnh hưởng đến các quyết định.
- Sự thuận tiện: thông tin được thu thập và tổng hợp dễ dàng. Tóm lại, từ các định nghĩa trên cho th ấy sự minh bạch là đặc điểm mong muốn của báo cáo tài chính, là sự sẵn có của thông tin tài chính đáng tin cậy cho các đối tượng sử dụng báo cáo tài chính, để từ đó họ có thể đưa ra được các quyết định thích hợp.2 Lợi ích của minh bạch thông tin trên báo cáo tài chính Mục tiêu cuối cùng của báo cáo tài chính đó là cung cấp thông tin cho người sử dụng, hỗ trợ cho người sử dụng ra quyết định tối ưu. Do đó việc cung cấp thông tin tài chính minh bạch cho người sử dụng giúp cho họ đưa ra các quyết định thích hợp. Theo Pankaj Madhani (2007), minh bạch là công bố kịp thời và đầy đủ thông tin về hoạt động và tài chính của công ty và thông lệ quản trị doanh nghiệp liên quan đến vốn chủ sở hữu, cơ cấu quản lý và quy trình của nó.
Minh bạch là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của công ty đối với các nhà đầu tư và là một yếu tố quan trọng của quản trị doanh nghiệp. Mức độ minh bạch phụ thuộc vào sự sẵn sàng và khả năng quản lý để khắc phục bất kỳ sự khác biệt thông tin với những người tham gia thị trường. Trong thời đại của nền kinh tế thông tin, minh bạch trong báo cáo tài chính là rất quan trọng.Các công ty không đạt tiêu chuẩn về minh bạch thông tin thì sẽ có nguy cơ thiệt hại đáng kể trong sự tín nhiệm quản lý.Trong trường hợp xấu nhất, các công ty có thể phải đối mặt với sự xói mòn niềm tin cổ đông, giá trị vốn hóa thị trường sẽ bị giảm xuống.Việc minh bạch thông tin trên báo cáo tài chính sẽ giúp cho việc xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững lâu dài của các công ty niêm yết. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Sự minh bạch thông tin tài chính sẽ là cơ sở quan trọng để các công ty phát triển bền vững, làm gia tăng giá trị của doanh nghiệp.Muốn phát triển nhanh và bền vững, các công ty cần phải đề cao tính minh bạch thông tin trên báo cáo tài chính.3 Đo lường tính minh bạch thông tin Theo một số nghiên cứu trước đây đã đo lường minh bạch thông tin trên báo cáo tài chính như sau: a.
Đo lường mức độ công bố thông tin theo Desoky và Mousa (2012) Trong nghiên cứu của Desoky và Mousa đo lường mức độ công bố thông tin trên báo cáo tài chính của các công ty dựa vào 65 chỉ số tiết lộ thông tin. Trong đó: - Thông tin chung và hội đồng quản trị: 14 mục - Thông tin tài chính: 44 mục - Thông tin phi tài chính: 7 mục Chi tiết các chỉ số tiết lộ thông tin được trình bày tại bảng 1.1 như sau: Bảng 1.1 Chỉ số tiết lộ thông tin tài chính Yếu tố Chỉ số thông tin Thông tin chung và hội S1 Nhiệm vụ, tầm nhìn, mục tiêu của công ty đồng quản trị S2 Các hành vi chi phối công ty S3Thông tin về tuổi niêm yết của công ty S4Cơ cấu tổ chức của công ty S5Cơ cấu sở hữu S6Công ty có các kênh khác nhau để phổ biến thông tin S7Thông tin về các thành viên của hội đồng quản trị S8Thông tin về các thành viên của ban giám đốc S9Thông tin về các cuộc họp hội đồng quản trị S10Thông tin về bồi thường thiệt hại cho ban giám đốc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 S11 Hội đồng quản trị tạo thành một số tiểu ban S12Thông tin về ban kiểm toán S13Thông tin về kiểm toán viên bên ngoài S14Thông tin về quyền biểu quyết và kết quả Thông tin tài chính S1 Bảng cân đối kế toán năm nay S2 Bảng cân đối kế toán năm trước S3 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm nay S4 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm trước S5 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ năm nay S6 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ năm trước S7 Thuyết minh báo cáo tài chính năm nay S8 Thuyết minh báo cáo tài chính năm trước S9 Tuyên bố hiện tại của những thay đổi trong vốn chủ sở hữu S10 Báo cáo trước đây về thay đổi vốn chủ sở hữu cổ đông S11 Báo cáo kiểm toán S12 Thông tin về trách nhiệm và kiểm tra bằng chứng kiểm toán viên S13 Thông tin về các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc năm tài chính S14 Chỉ số tài chính (tỷ lệ lợi nhuận, thanh khoản…) S15 Thông tin về dự báo bán hàng S16 Thông tin về dự báo sản lượng S17 Thông tin về thu nhập trên mỗi cổ phiếu S18 Hiện tại và chuyển động của giá cổ phiếu S19 Thông tin về số lượng và loại cổ phần S20 Thông tin về các cổ phiếu có thẩm quyền ban hành và nổi bật LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.