Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CỞ SỞ THỰC TIỄN CỦA QUAN HỆ TÀI CHÍNH GIỮA VIỆT NAM VÀ LÀO 1. Quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam – Lào trong thời gian từ năm 2005 đến nay. Quan hệ thương mại Với lợi thế về mặt địa lý, quan hệ thương mại giữa Lào và Việt Nam trong thời gian qua khá tốt. Thời kỳ 1996 - 2000, kim ngạch buôn bán hai chiều giữa hai nước đạt bình quân trên 220 triệu USD/năm.
Tuy nhiên, thời gian gần đây kim ngạch buôn bán hai chiều có xu hướng giảm, chỉ đạt 132,375 triệu USD năm 2005 (Việt Nam nhập siêu 3,685 triệu USD); 127,266 triệu USD năm 2006 (Việt Nam xuất siêu 2,100 triệu USD); 110 triệu USD năm 2007 và tăng lên 142 triệu USD năm 2008. Hàng của Việt Nam chiếm từ 15% - 40% thị phần ở Lào (tuỳ vùng) trong khi xuất khẩu của Lào sang Việt Nam chiếm 30% - 50% xuất khẩu của Lào ra thị trường thế giới. Những mặt hàng Việt Nam xuất sang Lào chủ yếu là vật liệu xây dựng, xăng dầu, hàng nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng, hàng gia dụng,. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Lào một số mặt hàng gỗ, khoáng sản, nông sản,.
Việt Nam và Lào hiện đang khuyến khích việc lập các chợ biên giới, các khu kinh tế, khu thương mại tại các cửa khẩu lớn và đang tích cực triển khai thực hiện các thoả thuận nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người, phương tiện và hàng hoá qua lại khu vực cửa khẩu giữa hai nước, trong đó có chính sách giảm thuế 100% cho hàng hoá có xuất xứ từ mỗi nước. Quan hệ đầu tư Hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam tại Lào hiện có rất nhiều tiềm năng phát triển trong bối cảnh cả hai nước đang tiếp tục đẩy mạnh công SV: Latsamy VongKhamsen 1 Lớp: CQ45/08.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề cuối khóa Học viện Tài chính cuộc đổi mới toàn diện, đa dạng và đa phương hóa các mối quan hệ kinh tế. Hợp tác kinh tế được mở rộng trên tất cả các lĩnh vực mà các doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện, khả năng và phía Lào có nhu cầu cấp thiết. Các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào Lào trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, dành ưu tiên, ưu đãi hợp lý cho nhau, phù hợp với tính chất của quan hệ đặc biệt giữa hai nước, tận dụng nguồn lực về tài nguyên, lao động của Lào.
Trong đó, ưu tiên tập trung vào lĩnh vực khai thác và sử dụng tài nguyên, đất đai, xây dựng các nhà máy thủy điện, trồng cây công nghiệp (cao su, cà phê, nguyên liệu giấy…), khai thác khoáng sản, sản xuất hàng tiêu dùng… Trên tinh thần đó, ngày càng có nhiều doanh nghiệp của các tổng công ty, các tập đoàn kinh tế lớn và có uy tín của Việt Nam sang khảo sát, xúc tiến đầu tư và triển khai hoạt động sản xuất, kinh doanh trên đất Lào như Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam, Tổng Công ty Hóa chất, Công ty cao su Đắk Lắk, Tổng công ty Sông Đà… Ngoài ra, còn có nhiều doanh nghiệp của các địa phương có chung biên giới với Lào như Đà Nẵng, Quảng Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế, Kon Tum… và cả các địa phương khác như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Dương, Bình Định, Bình Dương… Từ năm 2005 đến nay, hợp tác kinh tế, đầu tư giữa Việt Nam và Lào đã có nhiều nét khởi sắc, có bước phát triển đi vào chiều sâu, thiết thực và hiệu quả. Các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư tại Lào hiện nay có thể được chia thành bốn loại như sau: (1) Các doanh nghiệp con (doanh nghiệp mẹ đóng ở Việt Nam). (2) Các doanh nghiệp liên doanh giữa đối tác Việt Nam và Lào. (3) Các doanh nghiệp của người Việt Nam xin cấp phép đầu tư theo Luật Đầu tư của Lào.
SV: Latsamy VongKhamsen 2 Lớp: CQ45/08.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề cuối khóa Học viện Tài chính (4) Các hoạt động kinh doanh theo hợp đồng. Hiện có khoảng 80 doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động tại Lào dưới các hình thức công ty liên doanh, văn phòng đại diện, cửa hàng, siêu thị… trong các lĩnh vực xây lắp, chế biến sản xuất, thương mại và dịch vụ với số vốn đăng ký trên 1 tỷ USD. Số tài khoản thanh toán mở tại Ngân hàng liên doanh Lào - Việt tại Viêng Chăn là khoảng 120 tài khoản. Các doanh nghiệp Việt Nam tiến hành đầu tư trong hầu hết các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế Lào như nông nghiệp, công nghiệp và thủ công nghiệp, viễn thông, thủy điện, chế biến gỗ, khai khoáng, thương mại, khách sạn - nhà hàng, ngân hàng… Theo số liệu của Ủy ban KH&ĐT Lào, trong giai đoạn 2005-2010, Việt Nam là một trong những nước đứng đầu về đầu tư tại Lào với 252 dự án, tổng giá trị đầu tư gần 2,8 tỷ USD, kim ngạch ngoại thương giữa hai nước năm ngoái đạt gần 500 triệu USD và có tốc độ gia tăng khá nhanh.
Nước bạn Lào đang có tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao và ổn định, năm 2010 đạt 7,9%, thu nhập bình quân đầu người đã đạt 986 USD, tăng gần 6 lần trong vòng 20 năm. Điều này cho thấy, hai nước chắc chắn sẽ là đối tác kinh tế tốt, có thể khai thác lợi thế của nhau, bổ trợ cho nhau để cùng phát triển. Viện trợ Bên cạnh việc hợp tác trong lĩnh vực đầu tư, thương mại, Việt Nam cũng thường xuyên hỗ trợ Lào trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Mỗi năm, Việt Nam viện trợ không hoàn lại cho Lào 10 triệu USD.
Bên cạnh đó, Việt Nam còn tạo điều kiện cho Lào có đường ra biển để mở rộng hoạt động giao thương. Đến nay đã có 6 đường quốc lộ từ Lào thông với Việt Nam và trong thời gian tới sẽ còn có nhiều tuyến đường được khánh thành. SV: Latsamy VongKhamsen 3 Lớp: CQ45/08.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề cuối khóa Học viện Tài chính 1. Ý nghĩa của quan hệ tài chính giữa Việt Nam và Lào.
Sau khi giành được độc lập, cùng với xu thế hoà bình hợp tác ngày càng rộng mở trong quan hệ quốc tế, quan hệ Việt Nam với Lào cũng có những cơ hội phát triển về mọi mặt. Nổi bật trong quan hệ hữu nghị sâu sắc giữa hai nước là quan hệ hợp tác chặt chẽ trên tất cả các vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính giữa hai nước, được đánh dấu bằng những cuộc trao đổi thường kỳ hàng năm giữa hai Bộ Tài Chính. Chương trình Hợp tác giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ Tài chính Lào được xác định là một chương trình hợp tác dài hạn nhằm giúp Bộ Tài chính Lào nâng cao năng lực chuyên môn để đáp ứng yêu cầu quản lý nền kinh tế trong thời gian tới, giúp cán bộ viên chức hai ngành tài chính Việt Nam và Lào tăng cường hiểu biết và hỗ trợ lẫn nhau, góp phần tăng cường tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt, quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Chính phủ và nhân dân hai nước Việt và Lào. Đây là một chương trình hợp tác toàn diện hỗ trợ cho Bộ Tài chính Lào trong các lĩnh vực : xây dựng, chiến lược, hoạch định chính sách, xây dựng văn bản pháp lý, công tác tổ chức cán bộ, hỗ trợ đào tạo và giúp trang thiết bị, cơ sở vật chất,… Ý nghĩa quan hệ tài chính Việt Nam – Lào được thể hiện ở những mặt sau: Là công cụ quan trọng khai thác các nguồn lực phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của hai quốc gia.
Thông qua các hoạt động tài chính giữa hai nước, các nguồn tài chính, công nghệ, kĩ thuật, lao động… được mở rộng. Mỗi quốc gia phải cân nhắc để có thể khai thác sử dụng nguồn lực của mình để tham gia hợp tác một cách có hiệu quả. Đặc biệt đối với hai nước Việt Nam và Lào, là hai quốc gia vừa thoát nghèo và chậm phát triển thì việc học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau càng phải được coi trọng. Bằng việc mở rộng quan hệ tài chính, hai quốc gia có thể SV: Latsamy VongKhamsen 4 Lớp: CQ45/08.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề cuối khóa Học viện Tài chính tận dụng tốt nguồn lực tài chính vốn có và của các tổ chức quốc tế, cùng với công nghệ, kỹ thuật hiện đại, kinh nghiệm quản lý tiên tiến để phát triển thị trường tài chính, phát triển kinh tế.
Thúc đẩy nền kinh tế hai quốc gia nhanh chóng hội nhập vào nền kinh tế thế giới. Quan hệ tài chính hai nước được mở rộng đồng nghĩa với việc mở rộng các hình thức tín dụng quốc tế, đầu tư quốc tế, tham gia các thị trường vốn, thị trường tiền tệ, thị trường hối đoái quốc tế, mở rộng thương mại dịch vụ quốc tế…vừa giúp hai nước góp phần phát triển kinh tế trong nước vừa thúc đẩy hoàn thiện chính sách và thực hiện hội nhập kinh tế quốc tế theo yêu cầu của các tổ chức quốc tế và khu vực. Đối với các tổ chức kinh tế - tài chính khu vực và quốc tế, nguyên tắc quan trọng hàng đầu là đối xử bình đẳng với mọi đối tác thành viên theo quy chế Tối huệ quốc và Quy chế Đãi ngộ quốc gia. Điều đó đòi hỏi hai nước phải có hệ thống pháp lý hoàn thiện theo thông lệ quốc tế và tương đối ổn định.
Tạo cơ hội nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài chính. Sự mở rộng và phát triển của quan hệ tài chính hai quốc gia cho phép các nguồn tài chính có khả năng lưu chuyển dễ dàng, thuận lợi và mạnh mẽ giữa hai quốc gia, tạo điều kiện cho mỗi quốc gia có cơ hội giải quyết những khó khăn tạm thời về nguồn tài chính và nâng cao hiệu quả của các nguồn lực tài chính được đưa vào sử dụng cả trên vị trí nhà đầu tư hay người cần vốn. Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng tới quan hệ tài chính Việt – Lào 1. Nội dung quan hệ tài chính Việt – Lào + Quan hệ thanh toán quốc tế.
Quan hệ thanh toán gắn với thương mại quốc tế của hai nước, gắn với hợp tác quốc tế về văn hóa xã hội, hợp tác lao động quốc tế, du lịch quốc tế, SV: Latsamy VongKhamsen 5 Lớp: CQ45/08.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.