Chương 1 của luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận chung về đấu thầu: đưa ra các khái niệm về đấu thầu, vai trò của đấu thầu, chỉ ra các khó khăn của đấu thầu trực tiếp và đưa ra sự cần thiết của đấu thầu điện tử qua mạng. Từ lý luận trên ở chương 2 sẽ chỉ ra rõ mục đích, đặc điểm và các bước thực hiện của đấu thầu điện tử qua mạng. 15 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẤU THẦU ĐIỆN TỬ QUA MẠNG 2.1 Mục đích và đặc điểm của đấu thầu qua mạng 2.1 Mục địch của đấu thầu qua mạng Quản lý: Cùng với sự trợ giúp của quy trình đấu thầu qua mạng, toàn bộ quá trình đấu thầu có thể được giám sát bởi bất kỳ ai quan tâm. Nói cách khác, những quy trình, quyết định và kết quả của hoạt động đấu thầu có thể được quan sát một cách trực tuyến bởi những nhà cung cấp tiềm năng, cộng đồng và bản thân Chính phủ.
Chính sự minh bạch và dễ dàng trong quản lý của đấu thầu qua mạng làm gia tăng tính trách nhiệm và hiệu quả của những bộ phận tham gia vào quá trình đấu thầu. Nó cũng khuyến khích những nhà cung cấp mới tham gia vào hoạt động đấu thầu và gia tăng niềm tin của cả cộng đồng nhằm thúc đẩy sự cạnh tranh. Hiệu quả: Đấu thầu qua mạng bao hàm những quy chuẩn, sự tổ chức hợp lý và sự thống nhất của cả một quá trình. Chính điều này làm giảm bớt chi phí quản lý và thời gian thực hiện nên đã tiết kiệm được một khoản không nhỏ trong suốt quá trình đấu thầu.
Hơn thế nữa, bằng việc gia tăng hiệu quả của hoạt động đầu tư công, hệ thống đấu thầu qua mạng mang lại giá trị lớn hơn của những khoản đầu tư này so với việc không thực hiện đấu thầu qua mạng. Việc này đã giảm bớt gánh nặng về thuế mà người dân một quốc gia phải gánh chịu. Phát triển cân bằng: Một giải pháp điện tử hóa quá trình đấu thầu khiến nó trở nên thương mại hóa hơn, và do vậy thúc đẩy sức sản xuất và cạnh tranh, chống lại cơ chế độc quyền, giảm thiểu những rào cản của thị trường Chính phủ, làm cho toàn bộ nền kinh tế nói chung và nền kinh tế từng khu vực nói riêng phát triển. Điều đó thiết lập nền tảng cho đầu tư công trở nên công bằng, cân bằng và hiệu quả hơn.
Do vậy, nó giúp những quốc gia đang phát triển tiến lên một nấc mới trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu.2 Đặc điểm của đấu thầu qua mạng Hệ thống đấu thầu qua mạng với các chức năng quản lý hệ thống thông tin đấu thầu, dữ liệu thông tin nhà thầu, tổ chức thẩm định phê duyệt kế hoạch đấu thầu, hồ 16 sơ mời thầu, kết quả đấu thầu trực tuyến; quản lý việc thông báo mời thầu cùng hệ thống báo cáo thống kê tự động trên mạng giúp cho quá trình đấu thầu diễn ra công khai, đúng thủ tục qui trình trong luật đấu thầu, bảo mật an toàn thông tin, tiến từng bước đến áp dụng tác nghiệp đấu thầu qua mạng, góp phần giảm gánh nặng quản lý và chi phí trong công tác đấu thầu. Hệ thống đấu thầu qua mạng được phát triển trên nền web thiết kế với giao diện thân thiện, hỗ trợ tính năng đa ngữ. Với tiêu chí mang đến cho người dùng cuối (các tổ chức, cá nhân có nhu cầu tổ chức đấu thầu và tham gia thầu) sử dụng phần lớn các tiện ích của mạng máy tính, mạng Internet với một cách tiếp cận tự nhiên nhất, giúp họ có một phong cách làm việc hiện đại, hiệu quả, chuyên nghiệp. Về mặt công nghệ, hệ thống đấu thầu qua mạng được xây dựng trên nền công nghệ Portal mã nguồn mở, kỹ thuật xây dựng portlet theo đúng chuẩn quốc tế JSR 168, có khả năng tương thích, mở rộng cao.
Về mặt kiến trúc hệ thống, toàn bộ phần mềm được thiết kế theo mô hình phân tầng (3-tiers) và triết lý MVC (Model View Controller). Về qui trình phát triển, hệ thống đấu thầu qua mạng là kết quả của việc áp dụng linh hoạt qui trình eXtreme Programming (XP), đảm bảo chất lượng và độ tin cậy của sản phẩm. Về tính ứng dụng, hệ thống đấu thầu qua mạng cơ bản số hóa được qui trình nghiệp vụ đấu thầu, bảo đảm tính tin cậy và an toàn trong suốt quá trình thực hiện đấu thầu.2 Thực trạng và giải pháp chung trong đấu thầu điện tử qua mạng 2.1 Kinh nghiệm của nước Hàn Quốc cho thấy hiệu quả tác động của đấu thầu qua mạng là rất lớn Đấu thầu điện tử qua mạng hiện nay ở Hàn Quốc đã đạt được kỳ tích 95% các cơ quan sử dụng đấu thầu điện tử qua mạng. Theo thống kê, trong số 44 nghìn cơ quan Nhà nước sử dụng đấu thầu điện tử qua mạng có 13% là các cơ quan trung ương, 18% là các cơ quan địa phương; trong số 228 nghìn doanh nghiệp cung cấp thì 39% là cung cấp hàng hóa, 38% xây dựng, 21% dịch vụ và 2% mua sắm nước ngoài.
17 Đấu thầu tập trung của Hàn Quốc được thiết lập thành hệ thống từ trung ương đến địa phương. Ở trung ương có Trung tâm đấu thầu tập trung (Public Procurement Service - PPS) trực thuộc Bộ Kế hoạch và Tài chính và 11 Văn phòng khu vực. PPS chịu trách nhiệm về việc đấu thầu đối với các cơ quan thuộc Chính phủ có giá trị trên 100 nghìn USD và công trình xây dựng có giá trị trên 3 triệu USD. Đối với địa phương, việc đấu thầu và xây lắp công trình được phân cấp cho chính quyền các địa phương tự tiến hành thông qua hệ thống đấu thầu điện tử trực tuyến hoặc thông qua Trung tâm đấu thầu của Trung ương, hoặc qua Văn phòng trung tâm đấu thầu khu vực khi địa phương có nhu cầu.
Đấu thầu điện tử qua mạng trực tuyến được tiến hành qua mạng theo 4 bước: nộp hồ sơ và tham gia đấu thầu, lựa chọn nhà thầu, giao nhận hàng hóa, dịch vụ và thanh toán hợp đồng. Khi một cơ quan có nhu cầu đấu thầu, cơ quan này phải công bố công khai các thông tin trên mạng. Tương tự, danh sách các nhà cung cấp sản phẩm cũng được đăng tải công khai. Các đơn vị dự thầu không phải cung cấp các tài liệu, văn bản chứng minh năng lực nhà thầu, tài chính, tín dụng.
do đã có Trung tâm mua sắm công tập trung đảm nhiệm việc quản lý, khai thác và thẩm định chúng từ nguồn dữ liệu điện tử quốc gia. Nhà thầu chỉ cần kê khai một vài thông tin cần thiết như số đăng ký kinh doanh, số hồ sơ thuế, số hồ sơ văn bằng chứng minh năng lực. sau đó hệ thống đấu thầu điện tử sẽ tự động kết nối tới cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Nhà nước để kiểm chứng (cơ quan Kế hoạch và Đầu tư, cơ quan Thuế. Việc chấm thầu sẽ được tiến hành trên mạng qua hệ thống chấm điểm tự động và kết quả chấm thầu cũng được tự động chuyển công khai ngay lên mạng, theo đó, việc sửa chữa hoặc cố ý làm sai lệch kết quả chấm thầu vì mục đích cá nhân sẽ khó thực hiện được.
Đấu thầu điện tử qua mạng hiện nay ở Hàn Quốc đã tăng cường được tính công khai, minh bạch trong mua sắm của Chính phủ, góp phần phòng ngừa tham nhũng, được đánh giá là lĩnh vực ít có nguy cơ tham nhũng so với bản thân nó thời gian trước đây. Tuy nhiên, theo quan hệ biện chứng, tỷ lệ khiếu nại liên quan đến hoạt động đấu thầu điện tử trực tuyến gần đây có xu hướng tăng lên do người dân 18 được tiếp cận đầy đủ các thông tin liên quan, họ sẵn sàng khiếu nại kể từ một sơ xuất nhỏ hoặc một thông tin đáng nghi ngờ, đó là điều tất yếu khi trước đây đấu thầu thiếu thông tin, thiếu công khai, kém minh bạch. Có được những thành tựu quan trọng này là do Hàn Quốc có nền tảng của chương trình xây dựng và phát triển nền điện tử Chính phủ. Chính phủ điện tử Hàn Quốc năm 2010 và 2011 đã liên tiếp giữ vị trí hàng đầu thế giới.
Nền tảng quan trọng này đã giúp đấu thầu điện tử qua mạng của Hàn Quốc có thể trụ vững và phát triển. Đấu thầu điện tử qua mạng trực tuyến của Hàn Quốc năm 2003 đã đoạt giải Nhất Dịch vụ công cộng của Liên hợp quốc, năm 2006 đoạt giải thưởng Công nghệ thông tin xuất sắc toàn cầu, năm 2007 đoạt giải thưởng Thương mại điện tử khu vực Châu Á… Hàn Quốc đã và đang hợp tác, giúp đỡ các nước như Costa Rica, Tuy-ni- di và Mông Cổ trong phát triển hệ thống mua sắm công điện tử quốc gia. Theo ông Kang-il Seo, Phó Giám đốc Phòng Hợp tác quốc tế thuộc Tổng cục Mua sắm công Hàn Quốc, tiết kiệm chi phí giao dịch qua hệ thống đấu thầu qua mạng của Hàn Quốc năm 2012 là 8 tỷ USD, trong đó phía tư nhân là 6,6 tỷ USD, Nhà nước là 1,4 tỷ USD; giảm 7,8 triệu trang tài liệu giấy mỗi năm.2 Mua sắm công điện tử ở Việt Nam Phòng, chống tham nhũng trong mua sắm công tại Việt Nam đã là một nội dung được Chính phủ sớm quan tâm. Bộ Kế hoạch và Đầu tư có Thông tư số 17/2010/TT-BKH ngày 22/7/2010 Quy định chi tiết thí điểm đấu thầu qua mạng và bước đầu Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã được chọn làm thí điểm này.
Từ năm 2010 đến nay, Bộ Kế hoạch và Tài chính Hàn Quốc đã và đang giúp Bộ Kế hoạch và Đầu tư của Việt Nam về “Hệ thống thử nghiệm mua sắm chính phủ điện tử Việt Nam”. Qua 2 năm triển khai hợp phần đầu tiên trong 4 hợp phần (Gồm: đấu thầu qua mạng, mua sắm qua mạng, ký hợp đồng qua mạng và thanh toán qua mạng), Cục Quản lý đấu thầu đã tổ chức đấu thầu thành công nhiều gói thầu qua mạng, tạo cơ sở quan trọng ban đầu để mở rộng thí điểm và triển khai các nội dung tiếp theo. Tổng giá trị thực hiện đấu thầu mua sắm công của Việt Nam trong năm 19 2010 lên tới 14,78 tỷ USD, đã có trên 450 gói thầu với tổng trị giá trên 77 nghìn tỷ đồng đã áp dụng hình thức đấu thầu quốc tế.1: Hệ thống đấu thầu điện tử của Việt Nam Các kết quả hiện nay mới chỉ là bước đầu. Đối với Việt Nam, những khó khăn và thách thức trong tiến trình đưa mua sắm công điện tử trở thành hiện thực còn nhiều vấn đề phải đối mặt.3 Các bước thực hiện công tác đấu thầu điện tử qua mạng.
