Nâng cao năng lực công nghệ thông tin tại nhà trường y dược: Nghiên cứu tại học viện quân y

Luận văn thạc sĩ công nghệ thông tin đề xuất giải pháp nâng cao năng lực công nghệ thông tin tại trường y dược, nghiên cứu tại học viện quân y.

• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Ngọc Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Công Nghệ Thông Tin Tại Học Viện Quân Y
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Địa điểm nghiên cứu
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp chứng minh giả thuyết
• 0.9. Kết cấu của Luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CÔNG NGHỆ, NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ
• 1.1. Các thành phần cơ bản của công nghệ
• 1.2. Định nghĩa năng lực công nghệ
• 1.3. Đánh giá năng lực công nghệ
• 1.4. CNTT, năng lực CNTT
• 1.5. Định nghĩa thông tin
• 1.6. Định nghĩa hệ thống thông tin
• 1.7. Định nghĩa CNTT
• 1.8. Định nghĩa năng lực CNTT
• 1.9. Năng lực CNTT của nhà trường đại học Y Dược
• 1.10. Năng lực CNTT của nhà trường Y Dược
• 1.11. Căn cứ đánh giá năng lực CNTT tại nhà trường Y Dược
• 1.12. Các khái niệm liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CNTT TẠI HỌC VIỆN QUÂN Y
• 2.1. Thông tin chung về Học viện Quân y
• 2.2. Hạ tầng CNTT
• 2.3. Hạ tầng mạng máy tính
• 2.4. Hệ thống phần mềm quản lý nghiệp vụ
• 2.5. Thực trạng triển khai phần mềm mã nguồn mở
• 2.6. Nhân lực chuyên trách CNTT
• 2.7. Trình độ ứng dụng CNTT của cán bộ - giảng viên
• 2.8. Năng lực nghiên cứu CNTT
• 2.9. Năng lực tổ chức thông tin CNTT
• 2.10. Năng lực đảm bảo kỹ thuật CNTT
• 2.11. Nhận xét đánh giá
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CNTT TẠI NHÀ TRƯỜNG Y DƯỢC
• 3.1. Giải pháp nâng cao năng lực hạ tầng CNTT
• 3.2. Giải pháp tại nhà trường Y Dược
• 3.3. Giải pháp tại Học viện Quân y
• 3.4. Giải pháp nhân lực chuyên trách CNTT
• 3.5. Giải pháp nâng cao năng lực bộ phận chuyên trách CNTT tại Học viện Quân y
• 3.6. Giải pháp nâng cao năng lực ứng dụng CNTT cho cán bộ
• 3.7. Giải pháp nâng cao năng lực nghiên cứu CNTT
• 3.8. Giải pháp nâng cao năng lực tổ chức thông tin
• 3.9. Giải pháp nâng cao năng lực đảm bảo kỹ thuật CNTT
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU ĐIỀU TRA NĂNG LỰC CNTT
• BẢNG CÂU HỎI PHỎNG VẤN SÂU
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRIỂN KHAI NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp nâng cao năng lực công nghệ thông tin tại học viện quân y

Giải pháp nâng cao năng lực công nghệ thông tin (CNTT) tại học viện quân y là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện đại. CNTT không chỉ là công cụ hỗ trợ trong giảng dạy mà còn là yếu tố quyết định trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến sẽ giúp học viện quân y cải thiện hiệu quả công tác quản lý và giảng dạy.

1.1. Tầm quan trọng của công nghệ thông tin trong giáo dục y dược

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục y dược. Nó giúp cải thiện phương pháp giảng dạy, tạo ra môi trường học tập tương tác và hiệu quả hơn.

1.2. Thực trạng năng lực công nghệ thông tin tại học viện quân y

Hiện nay, năng lực CNTT tại học viện quân y còn nhiều hạn chế. Thiếu thiết bị hiện đại và nhân lực có trình độ cao là những vấn đề cần được giải quyết để nâng cao năng lực CNTT.

II. Những thách thức trong việc nâng cao năng lực công nghệ thông tin tại học viện quân y

Việc nâng cao năng lực CNTT tại học viện quân y gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ cơ sở hạ tầng mà còn từ yếu tố con người và quản lý. Cần có những giải pháp cụ thể để vượt qua những rào cản này.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên trách CNTT

Nguồn nhân lực chuyên trách CNTT tại học viện quân y còn thiếu và chưa đáp ứng được yêu cầu công việc. Cần có các chương trình đào tạo và phát triển nhân lực để nâng cao năng lực này.

2.2. Hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ

Hạ tầng CNTT tại học viện quân y chưa được đầu tư đồng bộ, dẫn đến việc khó khăn trong việc triển khai các ứng dụng công nghệ mới. Cần có kế hoạch đầu tư hợp lý để cải thiện tình hình này.

III. Giải pháp nâng cao năng lực công nghệ thông tin tại học viện quân y

Để nâng cao năng lực CNTT tại học viện quân y, cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này sẽ giúp cải thiện cả về hạ tầng lẫn nguồn nhân lực, từ đó nâng cao hiệu quả công tác giảng dạy và nghiên cứu.

3.1. Đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin

Cần đầu tư nâng cấp hạ tầng CNTT, bao gồm thiết bị và phần mềm, để đáp ứng nhu cầu giảng dạy và nghiên cứu. Việc này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ mới.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực CNTT

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực CNTT là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu để nâng cao trình độ cho cán bộ, giảng viên.

3.3. Tăng cường hợp tác với các tổ chức công nghệ

Hợp tác với các tổ chức công nghệ trong và ngoài nước sẽ giúp học viện quân y tiếp cận được những công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quý báu trong việc nâng cao năng lực CNTT.

IV. Ứng dụng thực tiễn của công nghệ thông tin tại học viện quân y

Việc ứng dụng CNTT tại học viện quân y đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các ứng dụng công nghệ đã giúp cải thiện quy trình giảng dạy và quản lý, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo.

4.1. Cải tiến phương pháp giảng dạy nhờ công nghệ

Công nghệ đã giúp cải tiến phương pháp giảng dạy tại học viện quân y, tạo ra môi trường học tập tương tác và hiệu quả hơn cho sinh viên.

4.2. Nâng cao hiệu quả quản lý thông tin

Ứng dụng CNTT trong quản lý thông tin đã giúp học viện quân y nâng cao hiệu quả trong việc quản lý dữ liệu và thông tin học viên, giảng viên.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho công nghệ thông tin tại học viện quân y

Kết luận, việc nâng cao năng lực CNTT tại học viện quân y là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc đầu tư hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ mới.

5.1. Tầm nhìn dài hạn cho công nghệ thông tin

Cần có tầm nhìn dài hạn cho việc phát triển CNTT tại học viện quân y, từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể để thực hiện.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững cho CNTT sẽ giúp học viện quân y không chỉ nâng cao năng lực mà còn góp phần vào sự phát triển chung của ngành y dược.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin (CNTT), việc nâng cao năng lực CNTT tại các trường đại học Y Dược trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo, nghiên cứu và điều trị hiện đại. Theo số liệu điều tra tại 9 trường đại học Y Dược và Học viện Quân y giai đoạn 2000-2009, tỷ lệ trang bị máy tính trung bình đạt khoảng 1,9 cán bộ - giảng viên/máy tính, trong khi tỷ lệ máy tính dành cho học viên là khoảng 40,8 học viên/máy tính, cho thấy còn nhiều hạn chế về hạ tầng kỹ thuật. Học viện Quân y được đánh giá là đơn vị có trang bị thiết bị CNTT đầy đủ nhất với 774 máy tính, 64 máy chiếu và 21 camera, chiếm lần lượt 21,6%, 21,7% và 52,5% tổng số thiết bị của các trường khảo sát.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng năng lực CNTT tại Học viện Quân y và các trường đại học Y Dược, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực CNTT phù hợp, góp phần thúc đẩy ứng dụng CNTT hiệu quả trong đào tạo, nghiên cứu và quản lý y dược. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trường đại học Y Dược tiêu biểu tại Việt Nam trong giai đoạn 2000-2009, đặc biệt là Học viện Quân y tại Hà Nội.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp số liệu thực trạng, đánh giá năng lực CNTT toàn diện và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT trong lĩnh vực y dược, góp phần hiện đại hóa công tác đào tạo và nghiên cứu y học tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý công nghệ, năng lực công nghệ và năng lực CNTT, trong đó:

• Lý thuyết năng lực công nghệ theo Trần Ngọc Ca định nghĩa năng lực công nghệ là sức tồn tại, phát triển và thể hiện tác động thực hiện chức năng của công nghệ, bao gồm năng lực R&D, hạ tầng công nghiệp, hạ tầng thông tin và năng lực dịch vụ kỹ thuật.

• Lý thuyết năng lực CNTT theo ESCAP và Ross tập trung vào bốn yếu tố chính: hạ tầng CNTT, nguồn nhân lực CNTT, năng lực ứng dụng CNTT và năng lực quản lý, tổ chức CNTT.

• Khái niệm công nghệ thông tin (CNTT) được định nghĩa theo Luật CNTT Việt Nam 2006 là tập hợp các phương pháp khoa học, công nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số.

Các khái niệm chính bao gồm: hạ tầng kỹ thuật CNTT, năng lực bộ phận chuyên trách CNTT, năng lực ứng dụng CNTT của cán bộ - giảng viên, năng lực nghiên cứu phát triển CNTT, năng lực tổ chức thông tin CNTT và năng lực đảm bảo kỹ thuật CNTT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân tích các văn bản pháp luật, tài liệu chuyên ngành, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến năng lực CNTT và ứng dụng CNTT trong giáo dục y dược.

• Phương pháp điều tra khảo sát: Sử dụng bảng câu hỏi điều tra thu thập số liệu thực trạng năng lực CNTT tại Học viện Quân y và tham khảo số liệu từ các trường đại học Y Dược khác. Cỡ mẫu gồm cán bộ lãnh đạo, trưởng bộ phận CNTT và cán bộ giảng viên.

• Phương pháp phỏng vấn sâu: Làm rõ các nguyên nhân hạn chế năng lực CNTT và thu thập ý kiến chuyên gia để xây dựng giải pháp.

• Phương pháp nghiên cứu trường hợp: Tập trung phân tích chi tiết tại Học viện Quân y nhằm làm rõ toàn diện năng lực CNTT.

• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS và các hàm thống kê của MS Excel để phân tích dữ liệu định lượng.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000-2009, địa điểm nghiên cứu chính là Học viện Quân y và các trường đại học Y Dược tiêu biểu tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng hạ tầng kỹ thuật CNTT: Học viện Quân y có 774 máy tính, chiếm 21,6% tổng số máy tính của 9 trường khảo sát; tỷ suất máy tính cán bộ - giảng viên là 1,6 người/máy tính, thấp hơn mức trung bình 1,9 người/máy tính của các trường khác. Tỷ lệ máy chiếu đạt 1,3 phòng giảng/máy chiếu, tương đương mức trung bình. Camera phục vụ giảng dạy lâm sàng được trang bị nhiều nhất (21 chiếc), chiếm 52,5% tổng số camera của các trường.

2. Hạ tầng mạng máy tính: 100% trường đã tổ chức mạng nội bộ và kết nối Internet, nhưng chỉ 44,4% trường sử dụng cáp quang Internet tốc độ cao. Tỷ lệ máy tính nối mạng nội bộ trung bình đạt 60,6%, máy tính nối mạng Internet chỉ đạt 52,1%. Tại Học viện Quân y, tỷ lệ máy tính nối mạng nội bộ là 64,9%, nhưng máy tính nối mạng Internet chỉ đạt 26% do quy định bảo mật quân sự.

3. Ứng dụng phần mềm quản lý nghiệp vụ: Tổng số phần mềm quản lý nghiệp vụ tại các trường là 75, trong đó Học viện Quân y chiếm 26,7%. Tuy nhiên, tỷ lệ phần mềm phục vụ đào tạo chỉ đạt 20%, nghiên cứu khoa học 10,7%, điều trị 5,3%. Khoảng 25% phần mềm tại Học viện Quân y chưa hiệu quả, chủ yếu do năng lực tổ chức và cập nhật dữ liệu kém.

4. Triển khai phần mềm mã nguồn mở: Đến tháng 7/2009, chưa có đơn vị nào tại Học viện Quân y sử dụng các phần mềm mã nguồn mở theo quy định của Bộ TT&TT, chỉ có 8,2% máy tính cài đặt bộ gõ Unikey do cá nhân tự cài đặt.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mặc dù Học viện Quân y được đầu tư trang thiết bị CNTT tốt nhất trong khối các trường đại học Y Dược, nhưng tỷ suất trang bị vẫn chưa đạt chuẩn theo chỉ tiêu của Chính phủ và Bộ GD&ĐT. Việc phân bổ thiết bị chưa đồng đều giữa khối quản lý và giảng viên, cũng như giữa giảng dạy lý thuyết và thực hành, làm hạn chế hiệu quả ứng dụng CNTT trong đào tạo.

Hạ tầng mạng nội bộ được triển khai rộng rãi, tuy nhiên tỷ lệ máy tính kết nối Internet thấp do yêu cầu bảo mật quân sự, gây khó khăn trong việc khai thác nguồn tài nguyên thông tin và ứng dụng các phần mềm trực tuyến. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tình trạng này phản ánh đặc thù của các trường y dược quân đội, đồng thời cho thấy cần có giải pháp kỹ thuật và chính sách phù hợp để cân bằng giữa bảo mật và ứng dụng CNTT.

Việc ứng dụng phần mềm quản lý nghiệp vụ còn hạn chế, đặc biệt là phần mềm phục vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học, do năng lực tổ chức và cập nhật dữ liệu yếu kém. Điều này tương đồng với các báo cáo ngành giáo dục về khó khăn trong triển khai phần mềm chuyên ngành. Việc chưa triển khai phần mềm mã nguồn mở theo quy định cũng cho thấy sự chậm trễ trong chuyển đổi công nghệ và quản lý phần mềm tại các trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh tỷ suất thiết bị CNTT, tỷ lệ kết nối mạng và tỷ lệ ứng dụng phần mềm giữa các trường, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt và điểm nghẽn hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư hạ tầng CNTT: Nâng cao tỷ suất máy tính và máy chiếu đạt chuẩn theo chỉ tiêu 1 máy tính/1 cán bộ - giảng viên và 1 máy chiếu/1 phòng giảng. Thời gian thực hiện trong 3 năm tới, chủ thể thực hiện là Bộ GD&ĐT phối hợp với Bộ Y tế và Bộ Quốc phòng.

2. Phát triển hạ tầng mạng và kết nối Internet: Mở rộng kết nối Internet băng thông rộng, ưu tiên sử dụng cáp quang tốc độ cao, đồng thời xây dựng giải pháp bảo mật phù hợp để tăng tỷ lệ máy tính kết nối Internet lên trên 70% trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là Ban lãnh đạo các trường và phòng CNTT.

3. Nâng cao năng lực bộ phận chuyên trách CNTT: Tổ chức đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý và vận hành hệ thống CNTT cho cán bộ CNTT chuyên trách, đảm bảo mỗi trường có đội ngũ CNTT đủ năng lực trong vòng 1-2 năm. Chủ thể thực hiện là các trường đại học phối hợp với các trung tâm đào tạo CNTT.

4. Đẩy mạnh ứng dụng và phát triển phần mềm quản lý nghiệp vụ: Xây dựng, cập nhật và vận hành hiệu quả các phần mềm phục vụ đào tạo, nghiên cứu và điều trị, đồng thời khuyến khích phát triển phần mềm mã nguồn mở để giảm chi phí và tăng tính linh hoạt. Thời gian thực hiện 3 năm, chủ thể là các phòng CNTT và các đơn vị chuyên môn.

5. Tăng cường tổ chức thông tin và đảm bảo kỹ thuật CNTT: Thiết lập quy trình quản lý dữ liệu, bảo mật thông tin và bảo trì thiết bị CNTT thường xuyên nhằm đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định và an toàn. Chủ thể thực hiện là phòng CNTT và ban quản lý nhà trường, thời gian liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các trường đại học Y Dược: Giúp hiểu rõ thực trạng năng lực CNTT và các giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT trong đào tạo và nghiên cứu.

2. Bộ phận chuyên trách CNTT tại các trường y dược: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phương pháp đánh giá năng lực CNTT, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực đội ngũ.

3. Các nhà quản lý giáo dục và y tế: Hỗ trợ xây dựng chính sách, kế hoạch đầu tư và phát triển CNTT trong lĩnh vực giáo dục y dược phù hợp với thực tiễn.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành CNTT và quản lý công nghệ: Là tài liệu tham khảo quý giá về đánh giá năng lực CNTT trong môi trường giáo dục y dược, đồng thời mở hướng nghiên cứu mới về ứng dụng CNTT trong y học.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực CNTT tại các trường đại học Y Dược hiện nay như thế nào?
   Năng lực CNTT còn nhiều hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, nhân lực và ứng dụng phần mềm. Tỷ suất máy tính trung bình là 1,9 cán bộ - giảng viên/máy tính, thấp hơn chỉ tiêu của Chính phủ. Ví dụ, Học viện Quân y có tỷ suất 1,6 người/máy tính.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế năng lực CNTT là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu gồm thiếu thiết bị, thiếu nhân lực chuyên trách CNTT, năng lực nghiên cứu và tổ chức thông tin yếu, cũng như hạn chế trong đảm bảo kỹ thuật và cập nhật phần mềm.

3. Phần mềm mã nguồn mở được triển khai như thế nào tại các trường?
   Đến năm 2009, phần mềm mã nguồn mở chưa được triển khai rộng rãi, chỉ có khoảng 8,2% máy tính tại Học viện Quân y cài đặt bộ gõ Unikey do cá nhân tự cài đặt, chưa có đơn vị nào sử dụng các phần mềm mã nguồn mở theo quy định.

4. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao năng lực CNTT?
   Các giải pháp bao gồm tăng cường đầu tư hạ tầng CNTT, phát triển hạ tầng mạng, nâng cao năng lực bộ phận chuyên trách CNTT, đẩy mạnh ứng dụng phần mềm quản lý nghiệp vụ và tăng cường tổ chức thông tin, đảm bảo kỹ thuật.

5. Làm thế nào để cân bằng giữa bảo mật và ứng dụng Internet tại các trường quân đội?
   Cần xây dựng các giải pháp kỹ thuật bảo mật phù hợp, như mạng nội bộ độc lập, hệ thống VPN, và chính sách quản lý nghiêm ngặt để vừa đảm bảo an ninh, vừa tạo điều kiện khai thác Internet hiệu quả cho cán bộ - giảng viên.

Kết luận

• Năng lực CNTT tại các trường đại học Y Dược, đặc biệt là Học viện Quân y, còn nhiều hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, nhân lực và ứng dụng phần mềm.
• Học viện Quân y là đơn vị được đầu tư tốt nhất nhưng vẫn chưa đạt chuẩn tỷ suất trang bị theo chỉ tiêu quốc gia.
• Việc kết nối mạng Internet còn hạn chế do yêu cầu bảo mật quân sự, ảnh hưởng đến hiệu quả ứng dụng CNTT.
• Phần mềm quản lý nghiệp vụ chưa được ứng dụng hiệu quả, phần mềm mã nguồn mở chưa được triển khai rộng rãi.
• Cần thực hiện các giải pháp đồng bộ về đầu tư hạ tầng, phát triển nhân lực, ứng dụng phần mềm và tổ chức quản lý để nâng cao năng lực CNTT trong 3-5 năm tới.

Các trường đại học Y Dược và Học viện Quân y cần xây dựng kế hoạch phát triển CNTT chi tiết dựa trên các giải pháp đề xuất, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý để huy động nguồn lực và chính sách hỗ trợ. Để thúc đẩy sự phát triển bền vững, các bên liên quan nên tổ chức các hội thảo, đào tạo và đánh giá định kỳ năng lực CNTT.

Kêu gọi hành động: Các nhà quản lý giáo dục, cán bộ CNTT và giảng viên tại các trường Y Dược hãy chủ động tham gia nâng cao năng lực CNTT, áp dụng các giải pháp khoa học để góp phần hiện đại hóa công tác đào tạo và nghiên cứu y học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận. Chương | trình bày các khái niệm cơ bản, cơ sở lý thuyết về công nghệ, năng lực công nghệ, CNTT và năng lực CNTT tại nhà trường Y Dược ma luận văn sẽ căn cứ, sử dụng trong quá trình điều tra khảo sát và nghiên cứu đề xuất các giải pháp. Chương 2: Kết qua diéu tra thực trạng nang lực CNTT tai Học viện Quan y. Chuong 2 trinh bay két qua diéu tra thuc trang nang luc CNTT tai cac tai Hoc vién Quan y; bao gom các số liệu đã được thống kê, xử lý cùng các nhận xét đánh giá về thực trạng năng lực CNTT của Học viện Quân y được so sánh với số liệu các trường đại học Y Dược trong toàn quốc.

Chương 3: ĐỀ xuất một số giải pháp nâng cao nang lực CNTT tại nhà trường Y Dược. Chương 3 trình bày các giải pháp nâng cao năng lực CNTT tại nhà trường Y Dược và một số giải pháp cụ thể nâng cao năng lực CNTT tại Học viện Quân y. Công nghệ, năng lực công nghệ. Định nghĩa công nghệ.

Có thể nói công nghệ xuất hiện đồng thời với sự hình thành xã hội loài người. Từ “công nghệ” xuất phát từ chữ Hy Lạp “Teknve — Techne” có nghĩa là một công nghệ hay một kỹ năng; Va “Aoyoo —logos” có nghĩa là một khoa học, hay sự nghiên cứu. Như vậy, thuật ngữ Technology (Tiếng Anh) hay Technologie (Tiếng Pháp) có nghĩa là khoa học về kỹ thuật hay sự nghiên cứu có hệ thống về kỹ thuật và thường được gọi là công nghệ học. Trong thực tế, do sự phong phú, đa dạng của công nghệ khiến những người sử dụng một số công nghệ cụ thể trong những điều kiện hoàn cảnh không giống nhau dẫn đến khái quát của họ về công nghệ khác nhau.

Bên cạnh đó, sự phát triển vũ bão của công nghệ làm thay đổi nhiều quan niệm cũ dẫn đến có nhiều định nghĩa hay khái niệm về công nghệ như sau: - Theo Tổ chức phát triển Công nghệ của Liên hợp quốc UNIDO[17]: “Công nghệ là việc áp dụng khoa học về công nghiệp bằng cách sử dụng các kết quả nghiên cứu và xử lý nó một cách có hệ thống và phương pháp”. Với định nghĩa này thì Công nghệ được hiểu với bản chất là “kiến thức khoa học”. - Theo tác giả Baranson — 1976 [12]: “Công nghệ là tập hợp các kiến thức về một qui trình hoặc các kỹ thuật chế biến cần thiết để sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện va sản pham công nghiệp hoàn chỉnh”. Ở định nghĩa này bản chất công nghệ là tập hợp các kiến thức với mục tiêu là sản xuất ra các vật liệu, câu kiện và sản phẩm công nghiệp.

- Theo quan điểm cua Sharif -1986 [12]: “Công nghệ bao gồm khả năng sáng tạo, đôi mới và lựa chon từ những kỹ thuật khác nhau và sử dụng chúng một cách tối ưu vào tập hợp các yếu tố bao gồm môi trường vật chất, xã hội và văn hóa”. Theo Sharif, công nghệ là tập hợp của “phần cứng” và “phân mêm”, gôm 4 dạng cơ bản: thê hiện ở dạng vật chât 17 (vật liệu, công cụ, thiết bị, máy móc.), thể hiện ở dạng ghi chép (kiến thức, kỹ năng, kinh nghiém.), thé hiện ở dạng thiết chế tổ chức (dich vụ, phương tiện truyền bá thông tin, cơ cấu quản lý. - Theo quan điểm của Gaynor G[17]: “Công nghệ bao gồm các phương tiện dé thực hiện được một nhiệm vu, bao gồm tất cả những cần thiết để chuyền các nguồn lực trở thành các sản phẩm hoặc dich vụ. Gồm kiến thức và các nguồn lực cần thiết để đạt được một mục tiêu nào đó.

Là phần kiến thức khoa học và kỹ thuật có thể được áp dụng trong việc thiết kế san phâm hay các qui trình hoặc áp dụng trong việc nghiên cứu kiến thức mới”. Với quan điểm như vậy, Gaynor đã sử dụng định nghĩa công nghệ là các phương tiện để thực hiện được một nhiệm vụ, bao gồm tat cả những gi cần thiết dé chuyển các nguồn lực thành sản pham hoặc dịch vụ khi đề cập đến vấn đề quản lý công nghệ. - Theo Uy ban Kinh tế và Xã hội khu vực Châu A Thái Bình Dương — ESCAP [1,16]: “Công nghệ là kiến thức có hệ thống về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin. Công nghệ bao gồm kiến thức, thiết bị, phương pháp và các hệ thống dùng trong việc tạo ra hàng hoá và cung cấp dịch vụ”.

Theo định nghĩa này, công nghệ bao gồm 2 phần: phần “kiến thức” và phần “thiết bị”. - Theo Luật Khoa học và Công nghệ của Việt Nam [28]: “Công nghệ là tập hợp các phương pháp, qui trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng dé biển đổi các nguồn lực thành sản phẩm”. Định nghĩa cho thấy công nghệ gồm hai thành phần: “kiến thức” và “công cụ, phương tiện” dé tạo ra các sản phẩm. Qua các định nghĩa nêu trên, với góc độ nhìn nhận khác nhau cho thay có hai quan điểm co bản về công nghệ, gồm: - Công nghệ là “kiến thức”: dạng kiến thức, cách thức, sự áp dụng khoa học.

và theo quan điểm này công nghệ là “phần mềm” mà không bao gôm “phân cứng” như: máy móc, thiệt bi, công cụ sản xuât. 18 - _ Công nghệ là “kiến thức” và “thiết bị”: ngoài phần kiến thức còn gọi là “phần mềm” như quan điểm nêu trên thì công nghệ còn bao gồm “phần cứng”: thiết bị, công cụ, tư liệu sản xuất, vật thê. Tóm lại, công nghệ có thé được hiểu như mọi loại hình kiến thức, thông tin, bí quyết, phương pháp (phần mềm) được lưu giữ dưới các dạng khác nhau (con người, ghi chép.) và mọi loại hình thiết bị, công cụ, tư liệu sản xuất (phan cứng) và một số tiềm năng khác (tổ chức, pháp chế, dịch vu.) được áp dụng vào môi trường thực tế để tạo ra các loại sản phâm và dịch vụ. Trong luận văn sử dụng định nghĩa công nghệ theo quan điểm của Sharif.

Các thành phan cơ bản của công nghệ. - Phần kỹ thuật (Technoware — ký hiệu T): công nghệ hàm chứa trong các vật thé bao gồm các công cụ, thiết bị, máy móc, phương tiện và các cấu trúc hạ tang khác. Trong công nghệ sản xuất, các vật thé này thường làm thành dây chuyền dé thực hiện quá trình biến đổi (thường gọi là dây chuyền công nghệ), ứng với một qui trình công nghệ nhất định, đảm bảo tính liên tục của quá trình công nghệ. - Phan con người (Humanware — ký hiệu H): Công nghệ hàm chứa trong kỹ năng công nghệ của con người làm việc trong công nghệ bao gồm kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng do học hỏi, tích luỹ được trong quá trình hoạt động, nó cũng bao gồm các tố chất của con người như tính sang tao, sự khôn ngoan, kha năng phối hợp, đạo đức lao động.

- Phan tổ chức (Orgaware — ký hiệu O): Công nghệ ham chứa trong khung thé chế dé xây dựng cấu trúc tô chức, bao gồm những qui định về trách nhiệm, quyền hạn, mối quan hệ, sự phối hợp của các cá nhân hoạt động trong công nghệ, kê cả những qui trình đào tạo công nhân, bố trí sắp xếp thiết bị nhằm sử dụng tốt nhất phần kỹ thuật và phần con nguoi. - Phan thông tin (Inforware — ký hiệu I): Có thé gọi thành phan nay là công nghệ ham chứa trong các dữ liệu đã được tư liệu hoá được sử dụng trong công nghệ, bao gồm các dit liệu về phan kỹ thuật, về phần 19 con người và phan tô chức. Ví dụ, dữ liệu về phần kỹ thuật như: Các thông số về đặc tính của thiết bị, số liệu về vận hành thiết bị, để duy trì và bảo dưỡng, dữ liệu để nâng cao và dữ liệu để thiết kế các bộ phận của phần kỹ thuật. Trong 04 thành phần trên, phần kỹ thuật được gọi là “phần cứng” của công nghệ, còn các phan: con người, tô chức và thông tin được gọi là “phần mềm” của công nghệ.

Định nghĩa năng lực công nghệ. Cho đến nay, trải qua các giai đoạn khác nhau, với các góc độ nhìn nhận khác nhau, hiện có một số định nghĩa về năng lực công nghệ như sau: - Theo quan điểm của S. Lall [1]: “Nang lực công nghệ là khả năng triển khai những công nghệ đã có một cách có hiệu quả và đương đầu được với những thay đôi lớn về công nghệ”. Lall cho rang năng lực công nghệ phản ánh bởi năng lực tổng hợp thực hiện những nhiệm vụ trong chuỗi hoạt động “mua - sử dụng — thích nghỉ - cải tiến”, và chia năng lực công nghệ thành các nhóm sau: o Nang lực chuẩn bi đầu tư.

o Năng lực thực hiện dự án. o Năng lực thực hiện các công việc về công nghệ quá trình (Proccess Techonogy). o Năng lực lập kế hoạch tông thé và điều hành sản xuất. o Năng lực chuyên giao công nghệ.

o Năng lực đổi mới về tô chức dé phát triển công nghệ. Fransman [1,16] - một chuyên gia về quản ly công nghệ: “Năng lực công nghệ liên quan đến năng lực của doanh nghiệp dé tiến hành các hoạt động nhằm biến đổi đầu vao thành đầu ra”. Năng lực công nghệ bao gồm các yếu tô như sau: o Năng lực tìm kiếm các công nghệ để thay thé, lựa chọn công nghệ thích hợp đã nhập khâu. o Năng lực nam vững công nghệ nhập khẩu và sử dụng hiệu quả.

20 o Năng lực thích nghi công nghệ nhập khẩu với hoàn cảnh, điều kiện đơn phương tiếp nhận. o Năng lực cung cấp công nghệ đã có, và năng lực đổi mới. o Năng lực thể chế hóa việc tìm kiếm những đổi mới và những đột phá quan trọng nhờ phát triển các phương tiện nghiên cứu và triển khai trong nước. o_ Tiến hành nghiên cứu cơ bản để tiếp tục nâng cấp công nghệ.

Theo Viện nghiên cứu phát triển Thái Lan TDRI [1]: phân chia năng lực công nghệ theo ba nhóm độc lập: o Nang lực tiếp nhận: bao gồm năng lực tìm kiếm, đánh giá, dam phán, mua bán, chuyển giao, thiết kế nhà xưởng, lắp đặt các phương tiện sản xuất. © Năng lực vận hành: gồm năng lực thao tác, bảo dưỡng, đào tạo, quản lý, kiểm tra chất lượng. o Nang lực thích nghỉ: gồm tiếp thu kiến thức, hap thụ công nghệ, thích nghỉ va cải tiến sản phẩm va qua trình. o Năng lực đổi mới: gồm R&D, đổi mới sản phẩm và quá trình.

Theo Tổ chức phát triển công nghiệp của Liên hợp quốc UNIDO [17], các yêu tố năng lực công nghệ bao gồm: o Khả năng đảo tạo nhân lực. o Khả năng nghiên cứu cơ bản. o Khả năng thử nghiệm phương tiện kỹ thuật. o_ Khả năng tiếp nhận và thích nghi công nghệ.

o Khả năng cung cấp và xử lý thông tin.