Lêi më ®Çu Còng nh nhiÒu níc ph¸t triÓn kh¸c, ë giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc, ngµnh dÖt may ®· trë thµnh mét ngµnh c«ng nghiÖp cã vÞ trÝ quan träng ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n. Nã kh«ng chØ ®¶m b¶o cho nhu cÇu tiªu dïng thiÕt yÕu cña mçi con ngêi mµ cßn gãp phÇn t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho mét sè lîng lín lao ®éng, t¹o ®iÒu kiÖn më réng th¬ng m¹i quèc tÕ vµ v¬n lªn thµnh ngµnh cã kim ng¹ch xuÊt khÈu lín thø hai c¶ níc. §¶ng vµ Nhµ níc ta ®· quyÕt t©m ph¸t triÓn ngµnh dÖt may ViÖt Nam trë thµnh mét ngµnh c«ng nghiÖp mòi nhän, mét trong nh÷ng mÆt hµng xuÊt khÈu chñ ®¹o ®Ó thu ngo¹i tÖ, gãp phÇn quan träng thùc hiÖn th¾ng lîi nhiÖm vô c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc vµo n¨m 2020. Trong ®iÒu kiÖn tù do ho¸ th¬ng m¹i, nhÊt lµ sau thêi ®iÓm 1/ 1/ 2005 c¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn nh Mü vµ EU xo¸ bá hoµn toµn h¹n ng¹ch ®èi víi s¶n phÈm dÖt may nhËp tõ c¸c níc thµnh viªn cña WTO theo hiÖp ®Þnh dÖt may (ATC ), ¸p lùc c¹nh tranh ®èi víi ngµnh dÖt may ViÖt Nam ngµy cµng t¨ng lªn song còng cã nhiÒu c¬ héi h¬n cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn.
MÆc dï cã lîi thÕ vÒ lao ®éng, nguyªn liÖu. nhng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh dÖt may cßn nhiÒu h¹n chÕ. VËy lµm thÕ nµo ®Ó chñ ®éng khai th¸c cã hiÖu qu¶ c¸c lîi thÕ so s¸nh, kh¾c phôc c¸c mÆt yÕu kÐm, n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh trong bèi c¶nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ vÊn ®Ò sèng cßn ®èi víi ngµnh dÖt may ViÖt Nam. §Çu t lµ mét gi¶i ph¸p quan träng ®Ó ngµnh dÖt may ViÖt Nam thùc hiÖn môc tiªu ®ã.
ChÝnh v× vËy, em quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi “Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ®Çu t n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh dÖt may ViÖt Nam” lµm ®Ò tµi cho luËn v¨n tèt nghiÖp cña m×nh. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, néi dung cña luËn v¨n ®îc chia ra lµm 3 phÇn chÝnh: Ch¬ng 1: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ ®Çu t, kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ ngµnh dÖt may Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng ®Çu t n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh dÖt may ViÖt Nam Ch¬ng 3: Gi¶i ph¸p ®Çu t n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh dÖt may ViÖt Nam -1- Trong ®iÒu kiÖn kh¶ n¨ng vµ thêi gian cßn nhiÒu h¹n chÕ, luËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. RÊt mong nhËn ®îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña c¸c thÇy c« vµ nh÷ng ngêi quan t©m ®Ó hoµn thiÖn ®Ò tµi nµy. Nh©n ®©y, em xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh tíi ThS.
NguyÔn ThÞ Thu Hµ, c¸c thÇy c« trong Bé m«n Kinh tÕ ®Çu t cïng c¸c c« chó trong Vô Tæng hîp Kinh tÕ Quèc d©n - Bé KÕ ho¹ch & §Çu t ®· gióp ®ì em hoµn thµnh luËn v¨n nµy. -2- ch¬ng 1 Mét sè vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ ®Çu t, kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ ngµnh dÖt may I/ Lý luËn vÒ ®Çu t 1. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña ®Çu t, ®Çu t ph¸t triÓn 1. Kh¸i niÖm ®Çu t, ®Çu t ph¸t triÓn §Çu t ®îc hiÓu mét c¸ch chung nhÊt lµ “sù hy sinh” hay “sù bá ra” c¸c nguån lùc ë hiÖn t¹i ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nµo ®ã nh»m thu vÒ cho ngêi ®Çu t c¸c kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh trong t¬ng lai lín h¬n nguån lùc ®· bá ra ®Ó ®¹t ®îc kÕt qu¶ ®ã.
§Çu t ph¸t triÓn lµ ho¹t ®éng sö dông c¸c nguån lùc ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nh»m t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ, lµm t¨ng tiÒm lùc s¶n xuÊt kinh doanh vµ mäi ho¹t ®éng x· héi kh¸c, lµ ®iÒu kiÖn chñ yÕu ®Ó t¹o viÖc lµm, n©ng cao ®êi sèng cña mäi ngêi d©n trong x· héi. §Æc ®iÓm cña ®Çu t ph¸t triÓn Ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn mang nh÷ng ®Æc ®iÓm gièng ®Æc ®iÓm cña ®Çu t nãi chung vµ cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng kh¸c víi c¸c lo¹i ®Çu t kh¸c: - Ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn ®ßi hái mét khèi lîng vèn lín vµ sè vèn nµy n»m khª ®äng trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Çu t. - Thêi gian ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn thêng kÐo dµi l©u: thêi gian tõ khi tiÕn hµnh ®Çu t cho ®Õn khi c¸c thµnh qu¶ cña nã ph¸t huy t¸c dông thêng ®ßi hái nhiÒu n¨m vµ trong thêi gian nµy sÏ cã nhiÒu biÕn ®éng x¶y ra. - Thêi gian vËn hµnh cña kÕt qu¶ ®Çu t thêng kÐo dµi, do ®ã sÏ chÞu t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè kh«ng æn ®Þnh vÒ tù nhiªn, x· héi, chÝnh trÞ, kinh tÕ… c¶ vÒ mÆt tiªu cùc lÉn tÝch cùc.
- C¸c thµnh qu¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t nµy lµ c¸c c«ng tr×nh x©y dùng sÏ ho¹t ®éng ngay ë n¬i mµ nã ®îc t¹o dùng nªn. Do ®ã, c¸c ®iÒu kiÖn vÒ ®Þa lý, ®Þa h×nh t¹i ®ã cã ¶nh hëng lín ®Õn qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Çu t. -3- - Ho¹t ®éng ®Çu t ph¸t triÓn cã tÝnh rñi ro cao, ®Çu t cµng lín th× tÝnh rñi ro cµng cao nhng lîi nhuËn ®em l¹i còng rÊt lín. Vai trß cña ®Çu t ph¸t triÓn §Çu t ph¸t triÓn lµ nh©n tè quan träng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, lµ ch×a kho¸ cña sù t¨ng trëng ®îc thÓ hiÖn ë c¸c mÆt sau ®©y: 2.
Trªn gãc ®é toµn bé nÒn kinh tÕ cña ®Êt níc a, §Çu t võa t¸c ®éng ®Õn tæng cung, võa t¸c ®éng ®Õn tæng cÇu §Çu t lµ mét yÕu tè chiÕm tû träng lín trong tæng cÇu cña toµn bé nÒn kinh tÕ. Theo sè liÖu cña Ng©n hµng ThÕ giíi, ®Çu t ph¸t triÓn thêng chiÕm kho¶ng 24 - 28% trong c¬ cÊu tæng cÇu cña tÊt c¶ c¸c n- íc trªn thÕ giíi. MÆt kh¸c, khi thµnh qu¶ cña ®Çu t ph¸t huy t¸c dông, c¸c n¨ng lùc míi ®i vµo ho¹t ®éng th× tæng cung, ®Æc biÖt lµ tæng cung dµi h¹n t¨ng lªn kÐo s¶n lîng tiÒm n¨ng t¨ng vµ do ®ã gi¸ c¶ s¶n phÈm gi¶m. S¶n l- îng t¨ng, gi¸ c¶ gi¶m cho phÐp t¨ng tiªu dïng.
T¨ng tiªu dïng ®Õn lît m×nh l¹i tiÕp tôc kÝch thÝch s¶n xuÊt. S¶n xuÊt ph¸t triÓn lµ nguån gèc c¬ b¶n ®Ó t¨ng tÝch luü, ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, t¨ng thu nhËp cho ngêi lao ®éng, n©ng cao ®êi sèng cña mäi thµnh viªn trong x· héi. b, §Çu t cã t¸c ®éng hai mÆt ®Õn sù æn ®Þnh kinh tÕ Sù t¸c ®éng kh«ng ®ång thêi vÒ mÆt thêi gian cña ®Çu t ®èi víi tæng cÇu vµ ®èi víi tæng cung cña nÒn kinh tÕ lµm cho mçi sù thay ®æi cña ®Çu t, dï lµ t¨ng hay gi¶m ®Òu cïng mét lóc võa lµ yÕu tè duy tr× sù æn ®Þnh võa lµ yÕu tè ph¸ vì sù æn ®Þnh cña nÒn kinh tÕ mäi quèc gia. Khi t¨ng ®Çu t, cÇu cña c¸c yÕu tè cña ®Çu t lµm cho gi¸ cña hµng ho¸ liªn quan t¨ng (gi¸ chi phÝ vèn, gi¸ c«ng nghÖ, lao ®éng, vËt t) ®Õn mét møc ®é nµo ®ã dÉn ®Õn t×nh tr¹ng l¹m ph¸t lµm cho s¶n xuÊt ®×nh trÖ, ®êi sèng cña ngêi lao ®éng gÆp nhiÒu khã kh¨n do tiÒn l¬ng ngµy cµng thÊp h¬n, th©m hôt ng©n s¸ch, kinh tÕ ph¸t triÓn chËm l¹i.
MÆt kh¸c, t¨ng ®Çu t lµm cho cÇu cña c¸c yÕu tè cã liªn quan t¨ng, s¶n xuÊt cña c¸c ngµnh nµy ph¸t triÓn, thu hót thªm lao ®éng, gi¶m t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp, n©ng cao ®êi sèng ngêi lao ®éng, gi¶m tÖ n¹n x· héi. TÊt c¶ c¸c t¸c ®éng nµy t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ. Khi gi¶m ®Çu t còng dÉn ®Õn t¸c déng hai mÆt, nhng theo chiÒu híng ngîc l¹i so víi c¸c t¸c ®éng trªn ®©y c, §Çu t t¸c ®éng ®Õn tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t tiÓn kinh tÕ -4- KÕt qu¶ nghiªn cøu cña nhiÒu nhµ kinh tÕ cho thÊy: Muèn gi÷ tèc ®é t¨ng trëng ë møc trung b×nh th× tû lÖ ®Çu t ph¶i ®¹t ®îc tõ 15 - 20% so víi GDP tuú thuéc vµo ICOR cña mçi níc. Vèn ®Çu t Vèn ®Çu t ICOR = = GDP do vèn t¹o ra GDP Tõ ®ã suy ra: Møc t¨ng GDP Vèn ®Çu t Møc t¨ng GDP ICOR = NÕu ICOR kh«ng ®æi, møc t¨ng GDP hoµn toµn phô thuéc vµo nguån vèn ®Çu t.
NÕu kh«ng cã sù ®Çu t tho¶ ®¸ng sÏ kh«ng cã t¨ng trëng kinh tÕ. Kinh nghiÖm c¸c níc cho thÊy, chØ tiªu ICOR phô thuéc m¹nh vµo c¬ cÊu kinh tÕ vµ hiÖu qu¶ ®Çu t trong c¸c ngµnh, c¸c vïng l·nh thæ còng nh phô thuéc vµo hiÖu qu¶ cña chÝnh s¸ch kinh tÕ nãi chung. Th«ng thêng ICOR trong n«ng nghiÖp thÊp h¬n trong c«ng nghiÖp, ICOR trong giai ®o¹n chuyÓn ®æi c¬ chÕ chñ yÕu do tËn dông n¨ng lùc. Do ®ã, ë c¸c níc ph¸t triÓn, tû lÖ ®Çu t thÊp thêng dÉn ®Õn tèc ®é t¨ng trëng thÊp.
d, §Çu t víi viÖc t¨ng cêng kh¶ n¨ng khoa häc vµ c«ng nghÖ ®Êt níc C«ng nghÖ lµ trung t©m cña c«ng nghiÖp ho¸. §Çu t lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt cña sù ph¸t triÓn vµ t¨ng cêng kh¶ n¨ng c«ng nghÖ cña n- íc ta. Theo UNIDO, ViÖt Nam ®ang lµ mét trong 90 níc kÐm nhÊt vÒ c«ng nghÖ. Víi tr×nh ®é c«ng nghÖ l¹c hËu nµy, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ cña ViÖt Nam sÏ gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n nÕu kh«ng ®Ò ra ®îc mét chiÕn lîc ®Çu t ph¸t triÓn c«ng nghÖ nhanh vµ v÷ng ch¾c.
Cã hai con ®êng c¬ b¶n ®Ó cã c«ng nghÖ lµ tù nghiªn cøu ph¸t minh ra c«ng nghÖ vµ nhËp c«ng nghÖ tõ níc ngoµi. Dï lµ nghiªn cøu hay nhËp tõ níc ngoµi ®Òu cÇn ph¶i cã vèn ®Çu t. Mäi ph¬ng ¸n ®æi míi c«ng nghÖ kh«ng g¾n víi nguån vèn ®Çu t sÏ lµ nh÷ng ph¬ng ¸n kh«ng kh¶ thi. e, §Çu t vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ Kinh nghiÖm cña c¸c níc trªn thÕ giíi cho thÊy con ®êng tÊt yÕu ®Ó t¨ng trëng nhanh nÒn kinh tÕ víi tèc ®é mong muèn lµ t¨ng c- êng ®Çu t nh»m t¹o ra sù ph¸t triÓn ë khu c«ng nghiÖp vµ dÞch vô.
§èi víi c¸c ngµnh n«ng, l©m, ng nghiÖp do nh÷ng h¹n chÕ vÒ ®Êt ®ai vµ c¸c kh¶ n¨ng sinh häc, ®Ó ®¹t ®îc tèc ®é t¨ng trëng tõ 5 - 6% lµ -5- rÊt khã kh¨n nªn ®Çu t quyÕt ®Þnh qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. VÒ c¬ cÊu l·nh thæ, ®Çu t cã t¸c dông gi¶i quyÕt nh÷ng mÊt c©n ®èi vÒ ph¸t triÓn gi÷a c¸c vïng l·nh thæ, ®a nh÷ng vïng kÐm ph¸t triÓn tho¸t khái t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo, ph¸t huy tèi ®a nh÷ng lîi thÕ so s¸nh vÒ tµi nguyªn, ®Þa thÕ, kinh tÕ, chÝnh trÞ…cña nh÷ng vïng cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn nhanh h¬n, lµm bµn ®¹p thóc ®Èy nh÷ng cïng kh¸c cïng ph¸t triÓn 2.