Luận văn thực trạng và giải pháp cho các hoạt động khuyến nông khuyến lâm của xã nghĩa đô huyện bảo yên tỉnh lào cai

Luận văn phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cho hoạt động khuyến nông, khuyến lâm tại xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.

• Tác giả: Nguyễn Thành Luân
• Người hướng dẫn: Ths. Mai Quang Trường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nông lâm kết hợp
• Đề tài: Thực Trạng Và Giải Pháp Cho Các Hoạt Động Khuyến Nông – Khuyến Lâm Tại Xã Nghĩa Đô, Huyện Bảo Yên, Tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan các tài liệu nghiên cứu
• 2.2. Cơ sở khoa học về KNKL
• 2.2.1. Một số thuật ngữ về KNKL
• 2.2.2. Các văn bản pháp quy của Nhà nước về công tác KNKL
• 2.3. Mục tiêu của KNKL
• 2.4. Vai trò của KNKL
• 2.4.1. Vai trò của KNKL trong sự nghiệp phát triển nông thôn
• 2.4.2. Vai trò của KNKL trong quá trình từ nghiên cứu đến phát triển nông nghiệp
• 2.4.3. Vai trò của KNKL đối với nhà nước
• 2.5. Một số nguyên tắc của KNKL
• 2.6. Nội dung hoạt động của Khuyến nông, khuyến lâm
• 3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hoạt Động Khuyến Nông Khuyến Lâm Nghĩa Đô Lào Cai

Nông nghiệp và lâm nghiệp đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc dân. Trong bối cảnh hội nhập, khuyến nông Nghĩa Đô và khuyến lâm Nghĩa Đô trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Hệ thống tổ chức khuyến nông khuyến lâm cung cấp thông tin, kiến thức, kỹ năng cho người dân, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng, vật nuôi, và phát triển sản xuất bền vững. Nghị định 13/CP năm 1993 đánh dấu sự hình thành hệ thống khuyến nông khuyến lâm từ trung ương đến địa phương. Nhu cầu về dịch vụ khuyến nông khuyến lâm ngày càng cao, đòi hỏi cán bộ phải có kiến thức sâu rộng và kỹ năng hiệu quả. Khuyến nông đóng vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp nông thôn, ảnh hưởng lớn đến sinh kế người dân.

1.1. Vai Trò Của Khuyến Nông Khuyến Lâm Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Công tác khuyến nông khuyến lâm đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của người nông dân về chủ trương, chính sách pháp luật, kiến thức, kĩ năng về khoa học kĩ thuật, quản lý. Điều này góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả cây trồng vật nuôi, phát triển sản xuất theo hướng bền vững, góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn.

1.2. Định Nghĩa Và Mục Tiêu Của Khuyến Nông Khuyến Lâm

Khuyến nông là hoạt động chuyển giao tiến bộ khoa học kĩ thuật về nông nghiệp nông thôn và phổ biến kinh nghiệm về sản xuất, quản lý kinh tế, cơ chế chính sách, giá cả thị trường. Mục tiêu là giúp người dân có đủ khả năng tự giải quyết các vấn đề của bản thân và cộng đồng, thúc đẩy nông nghiệp phát triển, cải thiện đời sống và xây dựng nông thôn mới.

II. Thực Trạng Hoạt Động Khuyến Nông Khuyến Lâm Tại Nghĩa Đô

Hoạt động kinh tế xã hội tại xã Nghĩa Đô đã có những thay đổi lớn, đòi hỏi người dân phải thích ứng. Việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất là cần thiết, và khuyến nông đóng vai trò cầu nối. Tuy nhiên, công tác khuyến nông khuyến lâm tại địa phương vẫn chưa đạt được kết quả mong muốn và còn tồn tại hạn chế. Đánh giá tác động của công tác khuyến nông khuyến lâm là cần thiết để thấy được những tác động, tồn tại, hạn chế và đưa ra giải pháp tăng cường hiệu quả. Đề tài nghiên cứu tập trung vào xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.

2.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Chương Trình Khuyến Nông Đã Triển Khai

Cần đánh giá cụ thể hiệu quả của các chương trình khuyến nông đã triển khai tại Nghĩa Đô, bao gồm các lớp tập huấn, mô hình trình diễn, và hỗ trợ kỹ thuật. Phân tích những thành công và hạn chế của từng chương trình để rút ra bài học kinh nghiệm.

2.2. Phân Tích Những Khó Khăn Trong Triển Khai Khuyến Nông Khuyến Lâm

Xác định những khó khăn mà cán bộ khuyến nông và người dân gặp phải trong quá trình triển khai các hoạt động khuyến nông khuyến lâm, bao gồm hạn chế về nguồn lực, kiến thức, kỹ năng, và sự phối hợp giữa các bên liên quan.

2.3. Tác Động Của Khuyến Nông Đến Năng Suất Cây Trồng Và Vật Nuôi

Phân tích cụ thể tác động của các hoạt động khuyến nông đến năng suất cây trồng và vật nuôi tại Nghĩa Đô. So sánh năng suất trước và sau khi áp dụng các kỹ thuật mới được chuyển giao thông qua khuyến nông.

III. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Khuyến Nông Tại Nghĩa Đô

Để nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông Nghĩa Đô, cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ. Điều này bao gồm đào tạo chuyên môn, kỹ năng mềm, và cập nhật kiến thức về khoa học kỹ thuật mới. Cần có chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút và giữ chân cán bộ giỏi. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa cán bộ khuyến nông với các nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân.

3.1. Đào Tạo Và Bồi Dưỡng Chuyên Môn Cho Cán Bộ Khuyến Nông

Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên môn cho cán bộ khuyến nông về các lĩnh vực như kỹ thuật canh tác, chăn nuôi, quản lý dịch bệnh, và ứng dụng công nghệ thông tin trong nông nghiệp. Cập nhật kiến thức mới về giống cây trồng, vật nuôi, và quy trình sản xuất tiên tiến.

3.2. Nâng Cao Kỹ Năng Mềm Cho Cán Bộ Khuyến Nông

Trang bị cho cán bộ khuyến nông các kỹ năng mềm cần thiết như kỹ năng giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, và tư vấn cho người dân. Kỹ năng mềm giúp cán bộ khuyến nông truyền đạt thông tin hiệu quả và xây dựng mối quan hệ tốt với người dân.

3.3. Chính Sách Đãi Ngộ Để Thu Hút Cán Bộ Khuyến Nông Giỏi

Xây dựng chính sách đãi ngộ hấp dẫn để thu hút và giữ chân cán bộ khuyến nông giỏi, bao gồm tăng lương, phụ cấp, và cơ hội thăng tiến. Tạo điều kiện cho cán bộ khuyến nông được học tập, nâng cao trình độ, và tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học.

IV. Ứng Dụng Khoa Học Kỹ Thuật Vào Khuyến Nông Tại Nghĩa Đô

Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào khuyến nông là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Cần tập trung vào việc chuyển giao các giống cây trồng, vật nuôi mới có năng suất cao, chất lượng tốt, và khả năng chống chịu sâu bệnh. Đồng thời, cần hướng dẫn người dân áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, và áp dụng công nghệ tưới tiêu tiết kiệm nước.

4.1. Chuyển Giao Giống Cây Trồng Và Vật Nuôi Mới

Lựa chọn và chuyển giao các giống cây trồng và vật nuôi mới phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế của Nghĩa Đô. Các giống mới phải có năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh, và thích ứng với biến đổi khí hậu.

4.2. Hướng Dẫn Quy Trình Canh Tác Tiên Tiến

Hướng dẫn người dân áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến như canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, sử dụng phân bón hữu cơ, và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM). Các quy trình canh tác tiên tiến giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, và bảo vệ môi trường.

4.3. Ứng Dụng Công Nghệ Tưới Tiêu Tiết Kiệm Nước

Khuyến khích người dân sử dụng các công nghệ tưới tiêu tiết kiệm nước như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa, và tưới thấm. Các công nghệ tưới tiêu tiết kiệm nước giúp giảm chi phí sản xuất, bảo vệ nguồn nước, và thích ứng với biến đổi khí hậu.

V. Phát Triển Mô Hình Khuyến Nông Hiệu Quả Tại Xã Nghĩa Đô

Xây dựng và nhân rộng các mô hình khuyến nông hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy phát triển nông nghiệp tại Nghĩa Đô. Các mô hình cần được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, có tính khả thi cao, và mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt cho người dân. Cần chú trọng đến việc lựa chọn các loại cây trồng, vật nuôi phù hợp, áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, và xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm.

5.1. Lựa Chọn Mô Hình Phù Hợp Với Điều Kiện Địa Phương

Nghiên cứu và lựa chọn các mô hình khuyến nông phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế, và xã hội của Nghĩa Đô. Các mô hình cần đáp ứng nhu cầu của người dân và có khả năng nhân rộng.

5.2. Xây Dựng Chuỗi Giá Trị Sản Phẩm Nông Nghiệp

Xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp từ khâu sản xuất, chế biến, đến tiêu thụ. Chuỗi giá trị giúp nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, tăng thu nhập cho người dân, và đảm bảo tính bền vững của sản xuất.

5.3. Hỗ Trợ Vốn Và Kỹ Thuật Cho Người Dân Tham Gia Mô Hình

Cung cấp vốn và kỹ thuật cho người dân tham gia các mô hình khuyến nông. Vốn giúp người dân đầu tư vào sản xuất, và kỹ thuật giúp người dân áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến.

VI. Chính Sách Hỗ Trợ Khuyến Nông Khuyến Lâm Tại Lào Cai

Để thúc đẩy hoạt động khuyến nông khuyến lâm tại Nghĩa Đô nói riêng và Lào Cai nói chung, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp từ nhà nước. Chính sách cần tập trung vào việc hỗ trợ vốn, kỹ thuật, giống cây trồng, vật nuôi, và xúc tiến thương mại. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, và khuyến khích người dân tham gia các hợp tác xã nông nghiệp.

6.1. Hỗ Trợ Vốn Và Kỹ Thuật Cho Sản Xuất Nông Nghiệp

Cung cấp vốn vay ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật cho người dân sản xuất nông nghiệp. Vốn giúp người dân đầu tư vào sản xuất, và kỹ thuật giúp người dân áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến.

6.2. Hỗ Trợ Giống Cây Trồng Và Vật Nuôi Chất Lượng Cao

Cung cấp giống cây trồng và vật nuôi chất lượng cao cho người dân. Giống tốt giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

6.3. Xúc Tiến Thương Mại Và Tiêu Thụ Nông Sản

Xúc tiến thương mại và tiêu thụ nông sản cho người dân. Tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định cho sản phẩm nông nghiệp, và hỗ trợ người dân xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thành Luân, chuyên ngành Nông lâm kết hợp thuộc Khoa Lâm nghiệp – Trường Đại học Nông Lâm (Đại học Thái Nguyên), tập trung nghiên cứu công tác khuyến nông – khuyến lâm tại địa bàn xã miền núi Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế và cạnh tranh thị trường nông sản, việc nâng cao năng lực sản xuất, tiếp cận kỹ thuật và thông tin thị trường của người nông dân trở thành một đòi hỏi thực tiễn cấp bách. Hệ thống khuyến nông – khuyến lâm đóng vai trò cầu nối chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật, phổ biến kinh nghiệm sản xuất, hỗ trợ thực thi chính sách và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

Tại xã Nghĩa Đô, địa bàn vùng cao được huyện Bảo Yên lựa chọn làm điểm xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2011 – 2015, hoạt động sản xuất nông lâm nghiệp của người dân chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các chính sách và hoạt động khuyến nông. Tuy nhiên, điều kiện sản xuất tại địa phương đối mặt với nhiều khó khăn: đất đai manh mún (khoảng 80% số hộ có từ 5 đến 7 thửa ruộng bậc thang), thời tiết diễn biến phức tạp và địa hình chia cắt. Dù công tác khuyến nông – khuyến lâm tại địa phương đã được hình thành và triển khai qua nhiều năm, hiệu quả thực tế vẫn tồn tại những bất cập, hạn chế nhất định về chất lượng nhân lực, phương pháp tiếp cận và mức độ ứng dụng thực tế. Đề tài được thực hiện nhằm cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để nâng cao hiệu quả của hệ thống này tại địa bàn nghiên cứu.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là phân tích thực trạng hoạt động của công tác khuyến nông – khuyến lâm và những tác động của hoạt động này tới đời sống kinh tế – xã hội của xã Nghĩa Đô trong những năm gần đây, từ đó đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh công tác khuyến nông – khuyến lâm tại địa phương.

Văn bản xác định 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Phân tích cơ cấu tổ chức bộ máy hệ thống khuyến nông – khuyến lâm và các hoạt động khuyến nông – khuyến lâm tại xã Nghĩa Đô đến hoạt động sản xuất nông lâm nghiệp của người dân trong những năm gần đây.
2. Đánh giá hiệu quả của công tác khuyến nông – khuyến lâm tới các hoạt động kinh tế – xã hội của người dân tại xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.
3. Phân tích những khó khăn và thuận lợi trong hoạt động khuyến nông – khuyến lâm trên địa bàn.
4. Đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động khuyến nông – khuyến lâm tại địa phương.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là toàn bộ các hoạt động khuyến nông – khuyến lâm được triển khai trên địa bàn xã Nghĩa Đô. Phạm vi không gian nghiên cứu giới hạn trong ranh giới hành chính xã Nghĩa Đô với diện tích tự nhiên 3.854 ha, gồm 16 thôn bản, tiếp giáp xã Tân Tiến, xã Vĩnh Yên (huyện Bảo Yên), huyện Bắc Hà (tỉnh Lào Cai) và huyện Quang Bình (tỉnh Hà Giang). Phạm vi thời gian nghiên cứu thực địa được tiến hành từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2015; các dữ liệu thứ cấp về kinh tế – xã hội, đất đai và nông lâm nghiệp được thu thập và phân tích tổng hợp trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên việc hệ thống hóa các khái niệm, định nghĩa và văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác khuyến nông và khuyến lâm. Tác giả trích dẫn định nghĩa của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) coi khuyến nông – khuyến lâm là tiến trình hòa nhập kiến thức bản địa với khoa học kỹ thuật hiện đại; quan niệm của Thomas về khuyến nông như một hệ thống giáo dục ngoài nhà trường dựa trên phương thức thực hành; và định nghĩa của Trung tâm Khuyến nông Khuyến lâm Quốc gia về bản chất dịch vụ thông tin, chuyển giao công nghệ và rèn luyện tay nghề cho nông dân.

Khung thể chế và chính sách của nghiên cứu căn cứ trực tiếp vào các văn bản pháp luật của Nhà nước qua các thời kỳ:

• Nghị định số 13/CP ngày 02/03/1993 của Chính phủ về quy định công tác khuyến nông và Thông tư liên tịch số 02/TTLB ngày 02/08/1993 hướng dẫn thi hành.
• Nghị định số 56/2005/NĐ-CP ngày 26/04/2005 về khuyến nông, khuyến ngư.
• Nghị định số 02/2010/NĐ-CP ngày 08/01/2010 của Chính phủ về khuyến nông, xác định rõ 5 nội dung hoạt động cốt lõi gồm: Điều 4 (Bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo), Điều 5 (Thông tin tuyên truyền), Điều 6 (Trình diễn và nhân rộng mô hình), Điều 7 (Tư vấn và dịch vụ khuyến nông), và Điều 8 (Hợp tác quốc tế về khuyến nông).
• Thông tư số 38/2011/TT-BNN&PTNT ngày 23/05/2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Nghị định số 02/2010/NĐ-CP.
• Các dấu mốc lịch sử quản lý nông nghiệp như Chỉ thị 100-CT/TW năm 1981 (khoán 100) và Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị năm 1988 (khoán 10).
• Khái quát kinh nghiệm quốc tế tại Mỹ (khởi xướng mô hình câu lạc bộ nông dân năm 1845, luật hóa năm 1914), Anh (phong trào giáo dục mở rộng thập niên 1840 – 1880), Pháp (mô hình các trung tâm kỹ thuật nông nghiệp CETA thế kỷ 20) và Trung Quốc (chiến lược khuyến nông chuyển hướng từ số lượng sang chất lượng cao từ năm 1995, phát triển mạng lưới hơn 48.500 tổ chức và 317.000 khuyến nông viên năm 1997).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được thực hiện kết hợp giữa nghiên cứu ngoại nghiệp và xử lý nội nghiệp:

• Phương pháp kế thừa tài liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo thống kê, tài liệu lưu trữ của UBND xã Nghĩa Đô, số liệu địa chính xã năm 2012, báo cáo ngành của Phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn huyện Bảo Yên và Trạm Khuyến nông huyện Bảo Yên giai đoạn 2010 – 2014.
• Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA - Rapid Rural Appraisal): Thực hiện quan sát thực địa, phỏng vấn bán cấu trúc thông qua bảng hỏi phiếu điều tra đối với các hộ gia đình.
• Phương pháp chọn mẫu điều tra: Chọn hộ điều tra dựa trên thông tin chính quyền địa phương kết hợp quan sát, phân bổ theo khoảng cách cơ học nhằm bao quát các thành phần dân tộc và nhóm hộ kinh tế khác nhau. Quy trình khảo sát gồm hai bước: phỏng vấn hộ gia đình theo phiếu điều tra; sau đó tổ chức họp nhóm làm việc với các bên liên quan (chủ hộ, trưởng thôn, hội phụ nữ, cán bộ khuyến nông) để thảo luận, nhận diện hạn chế và xác định tiêu chí đánh giá mức độ tác động.
• Phương pháp nội nghiệp: Sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp dữ liệu, thiết kế bảng đối chiếu để phân tích các chỉ tiêu kinh tế, cơ cấu cây trồng, vật nuôi và nhân sự khuyến nông.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm số liệu thống kê hành chính chính thức tại địa phương, tài liệu quy hoạch đất đai, báo cáo tổng kết sản xuất nông lâm nghiệp và dữ liệu định tính, định lượng thu được từ đợt khảo sát thực địa năm 2015.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này trình bày lý do chọn đề tài, xác định tính cấp thiết của công tác khuyến nông – khuyến lâm đối với quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp vùng cao và xây dựng nông thôn mới. Tác giả xác lập hệ thống mục đích, mục tiêu nghiên cứu gồm 4 nội dung cụ thể, đồng thời khẳng định ý nghĩa học tập, nghiên cứu khoa học của sinh viên chuyên ngành Nông lâm kết hợp cũng như ý nghĩa thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp luận cứ cho cán bộ quản lý và khuyến nông viên địa phương.

Phần 2: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương này tổng kết cơ sở lý luận về khuyến nông – khuyến lâm, phân tích các văn bản thể chế của Việt Nam từ năm 1993 đến năm 2011, điểm lược bài học kinh nghiệm quốc tế và tiến trình hình thành hệ thống khuyến nông Việt Nam qua các chương trình mục tiêu quốc gia (như mô hình 2.093 ha lúa lai, chương trình cải tạo đàn bò lai Zebu nâng tỷ lệ từ 10% năm 1993 lên 32% năm 2008, chương trình lợn hướng nạc với 63.614 con chuyển giao).

Nội dung trọng tâm của chương là phân tích điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội của xã Nghĩa Đô. Địa phương nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, lượng mưa trung bình 1.300 mm/năm (mùa khô chiếm 24%), độ ẩm không khí trung bình 85%, nhiệt độ trung bình năm 21°C. Nguồn nước phụ thuộc vào suối Nặm Luông cùng hệ thống suối Nặm Lẹng, Nặm Lằng, Nặm Cằm, Nặm Hốc, Nặm Đon. Địa hình gồm ba dạng: núi cao hiểm trở (800 – 1.142 m), đồi núi dốc và lòng chảo bằng phẳng với 555 ha đất canh tác lúa 2 vụ.

Về hiện trạng đất đai năm 2012, cơ cấu sử dụng đất của xã Nghĩa Đô được tổng hợp như sau:

STT	Mục đích sử dụng đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
1	Đất nông nghiệp	3.452,26	89,58
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp (hàng năm: 876,10 ha; hàng năm khác: 590,40 ha; lâu năm: 370,05 ha)	1.836,55	47,65
1.2	Đất lâm nghiệp (rừng sản xuất và rừng phòng hộ)	2.166,90	56,22
1.3	Đất nuôi trồng thủy sản	39,21	1,02
2	Đất phi nông nghiệp	266,77	6,92
2.1	Đất ở tại nông thôn	31,25	0,81
2.2	Đất chuyên dùng, trụ sở cơ quan, kinh doanh phi nông nghiệp	63,15	1,64
2.3	Đất mục đích công cộng, nghĩa trang	74,88	1,94
2.4	Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng	160,36	4,16
3	Đất chưa sử dụng (đồi núi: 130,97 ha; núi đá: 4,00 ha)	134,97	3,50
Tổng	Tổng diện tích tự nhiên	3.854,00	100,00

Về điều kiện nhân khẩu và cơ sở vật chất kỹ thuật: Toàn xã có 1.047 hộ, 5.251 nhân khẩu, trong đó lao động nông nghiệp chiếm trên 87% phân bố tại 16 thôn bản. Dân tộc Tày chiếm đa số tuyệt đối (trên 98%), bên cạnh các dân tộc Dao, Kinh, H'mông, Giáy. Hệ thống thủy lợi có 15 công trình kênh mương với tổng chiều dài 33,5 km (mương bê tông 24,7 km, mương đất 8,8 km) đảm bảo tưới tiêu cho 70% diện tích lúa nước 2 vụ (555 ha). Mạng lưới giao thông có 7 km Quốc lộ 279 chạy qua và 30,6 km đường liên xã, liên thôn. Hệ thống điện gồm 7 trạm biến áp cấp điện kỹ thuật cho 976 hộ.

Về sản xuất nông nghiệp, giá trị thu nhập từ trồng trọt và chăn nuôi liên tục tăng trưởng trong giai đoạn 2010 – 2014:

Năm	Trồng trọt (tỷ đồng)	Chăn nuôi (tỷ đồng)	Tổng cộng (tỷ đồng)
2010	7,5	11,5	19,0
2011	7,8	13,3	21,1
2012	11,3	14,7	26,0
2013	12,8	20,6	33,4
2014	14,3	26,9	41,2
Tổng	48,7	87,0	140,7

Chăn nuôi luôn chiếm tỷ trọng giá trị cao hơn trồng trọt. Diện tích cây lương thực chính năm 2014 gồm lúa (555 ha, sản lượng 3.063,6 tấn, năng suất tăng 0,6 tấn/ha so với năm 2012), sắn (96,3 ha, sản lượng 825,9 tấn), ngô (47,5 ha, sản lượng 175,7 tấn), lạc (18,5 ha), dưa chuột (8,0 ha) và cỏ chăn nuôi (28,5 ha, sản lượng 741,0 tấn). Về đàn vật nuôi giai đoạn 2010 – 2014: đàn lợn tăng từ 4.925 con lên 5.466 con (tăng 541 con); đàn gia cầm tăng từ 23.500 con lên 35.357 con (tăng 11.857 con); riêng đàn trâu bò giảm từ 1.482 con xuống còn 1.268 con (giảm 214 con) do diện tích bãi chăn thả bị thu hẹp bởi hoạt động trồng rừng và tác động của các đợt rét đậm, rét hại kéo dài.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu thực địa từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2015 tại xã Nghĩa Đô. Tác giả cụ thể hóa 4 nội dung nghiên cứu chính và chi tiết hóa phương pháp điều tra đánh giá nhanh nông thôn (RRA), quy trình phỏng vấn hộ gia đình theo khoảng cách cơ học, các bước họp tham vấn với lãnh đạo thôn bản, hội phụ nữ và khuyến nông viên, cùng kỹ thuật tổng hợp số liệu nội nghiệp.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 phản ánh toàn bộ các phát hiện thực nghiệm về hệ thống tổ chức, nhân lực và các chương trình khuyến nông – khuyến lâm tại địa phương. Về cơ cấu bộ máy, tổ chức khuyến nông xã Nghĩa Đô thành lập từ tháng 11/2003 theo Quyết định 2088/QĐ-UB của UBND tỉnh Lào Cai. Hệ thống tổ chức vận hành theo ngành dọc: Sở Nông nghiệp & PTNT và Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai chỉ đạo chuyên môn -> UBND huyện Bảo Yên và Trạm Khuyến nông huyện quản lý trực tiếp -> UBND xã Nghĩa Đô và Khuyến nông viên xã tiếp nhận, tổ chức thực hiện -> Ban quản lý thôn, xóm và Cộng tác viên khuyến nông thôn, xóm hướng dẫn trực tiếp đến các hộ nông dân.

Thực trạng nguồn nhân lực khuyến nông xã năm 2014 được văn bản ghi nhận chi tiết:

Cấp khuyến nông	Trình độ đào tạo	Số lượng (người)	Tỷ lệ (%)
Cán bộ khuyến nông xã	Đại học	0	0,0
	Cao đẳng	1	50,0
	Trung cấp	1	50,0
	Tổng số cấp xã	2	100,0
Khuyến nông viên thôn bản	Đại học	0	0,0
	Cao đẳng	2	11,1
	Trung cấp	16	88,9
	Tổng số thôn bản	18	100,0
Toàn bộ hệ thống	Tổng cộng	20	100,0

Toàn bộ 20 cán bộ khuyến nông trên địa bàn xã đều chưa có trình độ đại học, chủ yếu là trung cấp (chiếm 85% tổng số). Với 16 thôn bản, 2 cán bộ khuyến nông xã phải đảm nhiệm địa bàn quá rộng (mỗi cán bộ phụ trách 8 thôn bản). 100% cán bộ chưa qua đào tạo chính quy về chuyên ngành khuyến nông, gặp khó khăn về kỹ năng giảng dạy cho người lớn, kỹ năng tổ chức nhóm, phương pháp tiếp cận cộng đồng, bất đồng ngôn ngữ và thiếu thốn trang thiết bị, kinh phí hoạt động. 100% cán bộ có nguyện vọng được đào tạo nâng cao kỹ năng tin học (ứng dụng PowerPoint trong tập huấn) và kiến thức chuyên môn kỹ thuật.

Về các hoạt động chuyên môn đã triển khai trên địa bàn:

Lĩnh vực	Tên hoạt động / Mô hình	Địa điểm	Thời gian	Quy mô
Lâm nghiệp	Tập huấn nghiệp vụ PCCC rừng và tuyên truyền luật QLBVR	UBND xã Nghĩa Đô	Tháng 11/2014	Toàn xã
	Trồng rừng sản xuất theo phương thức hỗ trợ sau đầu tư	UBND xã Nghĩa Đô	Tháng 12/2014	Toàn xã
	Tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây chè	UBND xã Nghĩa Đô	Tháng 11/2013	Toàn xã
	Tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây quế	UBND xã Nghĩa Đô	Tháng 3/2013	Toàn xã
Nông nghiệp	Mô hình canh tác lúa chất lượng cao	Bản Rịa	Tháng 1 – 6/2014	5 ha
	Mô hình canh tác lúa cải tiến (SRI)	Bản Nặm Cằm	Tháng 1 – 6/2014	20 ha
	Kỹ thuật sử dụng phân bón viên nén dúi sâu canh tác lúa nước	Toàn xã	2014 – 2015	40 ha
	Tập huấn kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao	Bản Rịa	Tháng 1/2012	Thôn bản
	Tập huấn canh tác lúa cải tiến SRI	Bản Nặm Cằm	Tháng 1/2014	Thôn bản
	Tập huấn phòng trừ sâu bệnh hại lúa	Toàn xã	2010 – 2015	Thường xuyên
	Tập huấn phòng chống đói rét cho gia súc	Toàn xã	2010 – 2015	Thường xuyên
	Tập huấn phòng chống dịch bệnh gia súc, gia cầm	Toàn xã	2010 – 2015	Thường xuyên
Dịch vụ khác	Cung ứng vật tư nông nghiệp	Toàn xã	2010 – 2015	Thường xuyên

Tác giả nhận xét rằng hoạt động khuyến nông tại Nghĩa Đô chủ yếu tập trung vào lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi, trong khi mảng lâm nghiệp dù chiếm tới 56,22% diện tích tự nhiên của xã nhưng chưa được quan tâm tương xứng, các hoạt động tập huấn lâm nghiệp còn ít, người dân chủ yếu tự trồng và chăm sóc rừng theo tập quán cũ.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khóa luận tổng kết những kết quả chính đạt được và đưa ra các đề nghị cụ thể đối với các cấp chính quyền, cơ quan quản lý nông nghiệp huyện Bảo Yên và tỉnh Lào Cai trong việc bổ sung biên chế, tăng cường kinh phí, mở các lớp đào tạo kỹ năng khuyến nông và đổi mới nội dung chuyển giao kỹ thuật.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu cung cấp một tập hợp dữ liệu thực nghiệm toàn diện về mạng lưới khuyến nông – khuyến lâm cấp cơ sở tại một xã vùng cao Tây Bắc. Kết quả nghiên cứu làm rõ các mặt sau:

1. Phản ánh thực trạng tổ chức bộ máy và nhân lực: Hệ thống khuyến nông xã Nghĩa Đô đã hoàn thiện về mặt tổ chức từ xã đến 16 thôn bản với 20 nhân sự. Tuy nhiên, chất lượng nhân lực còn hạn chế: 0% có trình độ đại học, 85% có trình độ trung cấp và 15% có trình độ cao đẳng; 100% cán bộ không được đào tạo chính quy về nghiệp vụ khuyến nông, thiếu kỹ năng sư phạm người lớn và kỹ năng thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng.

2. Thống kê và đánh giá các mô hình kỹ thuật: Công tác khuyến nông đã đưa vào khảo nghiệm và nhân rộng thành công một số mô hình thâm canh lúa nước chủ lực như mô hình lúa chất lượng cao (5 ha tại Bản Rịa), mô hình thâm canh lúa cải tiến SRI (20 ha tại Bản Nặm Cằm), và kỹ thuật phân viên nén dúi sâu (40 ha toàn xã), đóng góp vào việc nâng năng suất lúa năm 2014 lên thêm 0,6 tấn/ha so với năm 2012, đưa tổng sản lượng lúa toàn xã đạt 3.063,6 tấn.

3. Nhận diện sự mất cân đối giữa nông nghiệp và lâm nghiệp: Hoạt động chuyển giao khoa học kỹ thuật tập trung phần lớn vào lúa nước và chăn nuôi gia súc, gia cầm. Mặc dù diện tích đất lâm nghiệp chiếm tới 2.166,9 ha (56,22% diện tích tự nhiên của xã), các chương trình khuyến lâm chỉ dừng lại ở một số đợt tập huấn ngắn hạn (như kỹ thuật trồng chè năm 2013, trồng quế năm 2013, PCCC rừng năm 2014 và chính sách hỗ trợ sau đầu tư năm 2014) mà chưa xây dựng được các mô hình kinh tế nông lâm kết hợp thâm canh quy mô lớn.

4. Giải pháp và kiến nghị do tác giả đề xuất:

• Nhóm giải pháp về tổ chức và nhân lực: Tăng cường số lượng cán bộ khuyến nông chuyên trách cấp xã; chuẩn hóa trình độ chuyên môn; tổ chức các khóa bồi dưỡng định kỳ về phương pháp khuyến nông, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm và ứng dụng công nghệ thông tin (PowerPoint) cho 100% đội ngũ cán bộ xã và cộng tác viên thôn bản.
• Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách và tài chính: Tăng định mức ngân sách hoạt động cho trạm khuyến nông cơ sở; cải thiện chế độ phụ cấp cho cộng tác viên khuyến nông thôn xóm nhằm nâng cao tính chủ động và trách nhiệm.
• Nhóm giải pháp về phương pháp chuyển giao: Thay đổi phương thức chỉ đạo thụ động một chiều từ trên xuống; chuyển sang phương pháp khuyến nông có sự tham gia của người dân (xác định nhu cầu từ cơ sở); mạnh dạn đưa các giống cây trồng, vật nuôi mới phù hợp với điều kiện sinh thái vào thử nghiệm trước khi nhân rộng.
• Khuyến cáo mở rộng hoạt động khuyến lâm: Đẩy mạnh các mô hình nông lâm kết hợp, chuyển giao kỹ thuật trồng rừng kinh tế (cây quế, chè, cây bản địa) gắn với bảo vệ môi trường sinh thái và giải quyết nguồn thức ăn chăn nuôi nhằm khắc phục tình trạng sụt giảm đàn trâu bò.

Về mặt đóng góp, khóa luận là công trình nghiên cứu thực tế tại chỗ, mô tả chi tiết hoạt động khuyến nông – khuyến lâm tại một địa bàn cụ thể của tỉnh Lào Cai giai đoạn 2010 – 2015, cung cấp nguồn dữ liệu thực địa có giá trị tham khảo cho Trạm Khuyến nông huyện Bảo Yên và chính quyền xã Nghĩa Đô trong việc điều chỉnh kế hoạch khuyến nông hàng năm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện của một đề tài tốt nghiệp đại học:

• Giới hạn không gian và mẫu điều tra: Nghiên cứu thực hiện trong phạm vi một xã đơn lẻ (xã Nghĩa Đô) trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2015; phương pháp chọn mẫu phân tán chưa được mô tả chi tiết bằng các công thức toán xác suất thống kê.
• Chiều sâu phân tích định lượng: Các đánh giá về hiệu quả kinh tế – xã hội của hoạt động khuyến nông chủ yếu dừng lại ở mức độ thống kê mô tả, tổng hợp bảng biểu và phân tích định tính từ các cuộc họp tham vấn; văn bản chưa thực hiện hạch toán chi phí – lợi nhuận chi tiết cho từng mô hình trình diễn hoặc phân tích định lượng tác động của khuyến nông đến thu nhập nông hộ qua các mô hình kinh tế lượng.
• Thiếu hụt phân tích thị trường: Đề tài tập trung nhiều vào khâu chuyển giao kỹ thuật sản xuất, chưa phân tích sâu chuỗi giá trị và thị trường tiêu thụ đầu ra cho các sản phẩm nông lâm sản địa phương.

Hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo bao gồm:

• Mở rộng phạm vi khảo sát so sánh hoạt động khuyến nông – khuyến lâm giữa các xã có điều kiện tự nhiên và dân tộc khác nhau trên địa bàn huyện Bảo Yên.
• Ứng dụng các mô hình kinh tế lượng để đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố (trình độ học vấn, dân tộc, diện tích đất, số lần tham gia tập huấn) đến quyết định áp dụng tiến bộ kỹ thuật của hộ nông dân.
• Nghiên cứu xây dựng chuỗi liên kết giá trị và thị trường đầu ra cho các sản phẩm lâm nghiệp thế mạnh (như chè, quế, gỗ rừng trồng) tại địa phương.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Nông lâm kết hợp, Khuyến nông, Phát triển nông thôn và Quản lý tài nguyên rừng: Có thể tham khảo phương pháp tiếp cận đánh giá nhanh nông thôn (RRA), cấu trúc điều tra thực trạng khuyến nông cơ sở và cách thức tổng hợp dữ liệu địa bàn miền núi.
• Cán bộ quản lý khuyến nông huyện Bảo Yên và cán bộ chuyên môn xã Nghĩa Đô: Sử dụng các bảng số liệu hiện trạng đất đai, cơ cấu thu nhập nông nghiệp (2010 – 2014) và bảng thống kê thực trạng nhân lực khuyến nông để phục vụ công tác quy hoạch, xây dựng kế hoạch đào tạo cán bộ và lựa chọn mô hình kỹ thuật phù hợp với thực tế địa phương.
• Các phần đáng tham khảo nhất trong tài liệu gồm: Hệ thống bảng biểu thống kê hiện trạng sản xuất nông lâm nghiệp (Bảng 2.3, 2.4, 2.5), bảng thực trạng đội ngũ cán bộ khuyến nông (Bảng 4.1) và danh mục tổng hợp các mô hình, lớp tập huấn kỹ thuật triển khai tại địa phương giai đoạn 2010 – 2015 (Bảng 4.2).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu trình độ đào tạo của đội ngũ cán bộ khuyến nông xã Nghĩa Đô năm 2014 như thế nào? Theo Bảng 4.1 trong khóa luận, toàn xã có 20 cán bộ làm công tác khuyến nông nhưng không có ai có trình độ đại học. Trong đó, 2 cán bộ khuyến nông cấp xã gồm 1 người có trình độ cao đẳng (50%) và 1 người có trình độ trung cấp (50%). Đội ngũ khuyến nông viên thôn bản gồm 18 người, có 2 người trình độ cao đẳng (11,1%) và 16 người trình độ trung cấp (88,9%).

2. Những mô hình trình diễn nông nghiệp cụ thể nào đã được triển khai tại xã Nghĩa Đô trong giai đoạn nghiên cứu? Theo Bảng 4.2, trong lĩnh vực nông nghiệp có 3 mô hình kỹ thuật chính được ghi nhận: mô hình canh tác lúa chất lượng cao tại Bản Rịa (triển khai từ tháng 1 đến tháng 6/2014, quy mô 5 ha); mô hình canh tác lúa cải tiến SRI tại Bản Nặm Cằm (triển khai từ tháng 1 đến tháng 6/2014, quy mô 20 ha); và kỹ thuật sử dụng phân bón viên nén dúi sâu trong canh tác lúa nước triển khai trên toàn xã (giai đoạn 2014 – 2015, quy mô 40 ha).

3. Nguyên nhân chủ yếu nào dẫn đến sự suy giảm đàn trâu, bò của xã Nghĩa Đô trong giai đoạn 2010 – 2014? Theo số liệu thống kê tại Bảng 2.5, đàn trâu bò của xã giảm từ 1.482 con năm 2010 xuống còn 1.268 con năm 2014 (giảm 214 con). Tác giả giải thích nguyên nhân là do diện tích bãi chăn thả tự nhiên bị thu hẹp đáng kể khi địa phương triển khai các hoạt động trồng, khoanh nuôi và bảo vệ rừng, cùng với ảnh hưởng của các đợt rét đậm, rét hại kéo dài gây chết gia súc.

4. Cơ cấu thu nhập nông nghiệp của xã Nghĩa Đô giai đoạn 2010 – 2014 phân chia giữa trồng trọt và chăn nuôi ra sao? Theo Bảng 2.3, tổng giá trị thu nhập ngành nông nghiệp của xã tăng từ 19,0 tỷ đồng năm 2010 lên 41,2 tỷ đồng năm 2014 (tổng cộng 5 năm đạt 140,7 tỷ đồng). Trong đó, ngành chăn nuôi luôn chiếm ưu thế vượt trội so với trồng trọt: thu nhập chăn nuôi tăng từ 11,5 tỷ đồng lên 26,9 tỷ đồng (tổng 5 năm đạt 87,0 tỷ đồng), trong khi thu nhập trồng trọt tăng từ 7,5 tỷ đồng lên 14,3 tỷ đồng (tổng 5 năm đạt 48,7 tỷ đồng).

5. Đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở tại xã Nghĩa Đô gặp phải những rào cản chính nào trong công tác? Văn bản nêu rõ các rào cản gồm: không được đào tạo chính quy về chuyên ngành khuyến nông; kinh phí hoạt động hạn hẹp; thiếu kỹ năng tổ chức nhóm; thiếu kỹ năng giảng dạy cho người lớn; bất đồng về ngôn ngữ khi tiếp xúc với các nhóm hộ đồng bào; và thiếu phương pháp tiếp cận cộng đồng, dẫn đến việc chuyển giao kỹ thuật chủ yếu mang tính lý thuyết cơ học mà ít chú ý đến khía cạnh xã hội.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thành Luân đã hệ thống hóa cơ sở thể chế và phản ánh chân thực bức tranh tổ chức, nhân lực và hoạt động của mạng lưới khuyến nông – khuyến lâm tại xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai giai đoạn 2010 – 2015. Nghiên cứu chỉ rõ sự tương phản giữa kết quả triển khai các mô hình thâm canh lúa nước với sự hạn chế trong đào tạo nhân lực và hoạt động khuyến lâm trên địa bàn có hơn 56% diện tích là đất rừng. Các số liệu và giải pháp được tác giả tổng hợp từ thực tiễn cung cấp nguồn tư liệu hữu ích cho công tác quản lý và định hướng đổi mới phương pháp khuyến nông tại địa bàn miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nông nghiệp và lâm nghiệp là hai bộ phận chủ yếu của nền kinh tế quốc dân, có vai trò và vị trí to lớn trong sự phát triển của đất nước.Trong thời đại xu thế hội nhập là tất yếu như hiện nay sự cạnh tranh trong nội bộ ngành và với bên ngoài khá gay gắt. Để nông nghiệp và lâm nghiệp Việt Nam ngày một phát triển, có khả năng cạnh tranh với hàng hóa các nước thì yêu cầu đặt ra là người dân phải có kiến thức về sản xuất, chăm sóc cây trồng, vật nuôi, nắm được yêu cầu và quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn, các thông tin thị trường… Một trong những kênh thông tin giúp người dân có được những điều đó là hệ thống tổ chức KNKL. Công tác KNKL đem lại nhiều lợi ích thiết thực thấy rõ như: Góp phần nâng cao nhận thức cho người nông dân về chủ trương, chính sách pháp luật, kiến thức, kĩ năng về khoa học kĩ thuật, quản lý, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả cây trồng vật nuôi, phát triển sản xuất theo hướng bền vững, góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn. KNKL là hoạt động chuyển giao tiến bộ khoa học kĩ thuật về nông nghiệp nông thôn và phổ biến kinh nghiệm về sản xuất, quản lý kinh tế, cơ chế chính sách, giá cả thi trường.

Nhằm giúp cho người dân có đủ khả năng tự giải quyết các vấn đề của bản thân và cộng đồng, thúc đẩy nông nghiệp phát triển, cải thiện đời sống và xây dựng nông thôn mới. Ngày 02/03/1993 Chính phủ nước ta đã ban hành Nghị định 13/CP về “Quy định công tác khuyến nông” và thông tư liên bộ 02/TTLB ra ngày 02/08/1993, hưỡng dẫn thi hành Nghị định 13/CP, về việc thành lập hệ thống KNKL từ Trung ương đến địa phương. Hiện nay, các hoạt động sản xuất nông lâm nghiệp ngày càng 2 đa dạng, phát triển theo hướng hàng hóa nên các nhu cầu về dịch vụ khuyến nông khuyến lâm ngày càng cao. Đòi hỏi đội ngũ CBKN phải hiểu biết sâu rộng và có nhiều kĩ năng để thực hiện các phương pháp khuyến nông một cách có hiệu quả.

Như vậy, khuyến nông đóng vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp nông thôn hiện nay. Trong đó hoạt động sinh kế của người dân chịu ảnh hưởng rất nhiều từ công tác KNKL. Nghị định 56/2005/NĐ - CP ra đời đã quy định rõ hơn về hệ thống tổ chức KNKL (nhất là tổ chức KNKL cơ sở), mục tiêu, nguyên tắc, chính sách và nội dung hoạt động khuyến nông (bổ sung thêm nội dung tư vấn, dịch vụ khuyến nông và hợp tác quốc tế về KNKL), mở rộng đối tượng tham gia đóng góp và hưởng thụ khuyến nông nhằm thực hiện mục tiêu xã hội hoá công tác KNKL. Sau 5 năm thực hiện nghị định 56/2005/NĐ - CP vẫn còn nhiều bất cập.

Do vậy, ngày 08/01/2010, Chính phủ ban hành Nghị định số 02/2010/NĐ - CP về khuyến nông để sửa đổi, bổ sung một số nội dung. Trong nghị định này quy định cụ thể hơn về nội dung hoạt động KNKL bao gồm: Bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo cho người sản xuất và người hoạt động KNKL, thông tin tuyên truyền, trình diễn và nhân rộng mô hình, tư vấn và dịch vụ KNKL, hợp tác quốc tế về KNKL. Tổ chức KNKL từ Trung ương tới địa phương cũng được quy định rõ hơn về chức năng, nhiệm vụ, cơ chế quản lý. Các chính sách KNKL cũng được điều chỉnh trong quy định này, đặc biệt bổ sung các chính sách đối với đội ngũ CBKN cơ sở.

Trong những năm gần đây hoạt động kinh tế xã hội của người dân tại xã Nghĩa Đô đã có những thay đổi lớn nhằm đáp ứng các nhu cầu của chính gia đình họ. Sự thay đổi về điều kiện ngoại cảnh, cơ chế chính sách đã làm cho người dân có những thay đổi thích hợp với hoàn cảnh sống. Đây là cơ sở để áp dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật vào lao động sản xuất nhằm nâng cao năng suất lao động cho người dân mà công tác khuyến nông chính là cầu 3 nối giúp người dân có nhưng định hướng đúng đắn nhất trong các hoạt động sản xuất. Công tác KNKL tại địa phương nhiều năm qua đã có sự thay đổi nhưng vẫn chưa đạt được kết quả như mong muốn và còn những tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai thực hiện.

Do vậy đánh giá tác động của công tác KNKL để thấy được những tác động của nó cũng như thấy được những tồn tại, hạn chế, nhưng bất cập của của công tác KNKL để từ đó đưa ra các giải pháp tăng cường hiệu quả của công tác KNKL. Xuất phát từ thực tiễn trên tôi đã chọn xã Nghĩa Đô huyện Bảo Yên tỉnh Lào Cai để thực hiện đề tài: "Thực trạng và giải pháp cho các hoạt động KN-KL của xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai" 1. Mục đích nghiên cứu Phân tích thực trạng hoạt động của công tác KNKL và những tác động của nó tới hoạt động kinh tế xã hội của xã trong những năm gần đây, đề xuất những giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh công tác khuyến nông khuyến lâm của xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai. Mục tiêu nghiên cứu - Phân tích được cơ cấu tổ chức bộ máy hệ thống KNKL và các hoạt động KNKL tại xã Nghĩa Đô đến hoạt động sản xuất nông lâm nghiệp của người dân trong những năm gần đây.

- Đánh giá được hiệu quả của công tác KNKL tới các hoạt động kinh tế xã hội của người dân tại xã Nghĩa Đô huyện Bảo Yên tỉnh Lào Cai. - Phân tích được những khó khăn và thuận lợi trong hoạt động KNKL trên địa bàn. - Đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động KNKL tại địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Thông qua quá trình thực hiện đề tài giúp cho sinh viên củng cố kiến thức thực tế đã học trong trường và ứng dụng kiến thức đó vào thực tiễn. - Giúp bản thân có khả năng độc lập tiến hành các nghiên cứu thu thập số liệu, phân tích số liệu và viết báo cáo khoa học. Ý nghĩa thực tiễn - Từ kết quả nghiên cứu làm cơ sở cho các nhà quản lý, các cán bộ KNKL có những căn cứ để lựa chọn phương pháp KNKL phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động KNKL đồng thời cải thiện đời sống người dân trong xã. 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.

Tổng quan các tài liệu nghiên cứu 2. Cơ sở khoa học về KNKL * Một số thuật ngữ về KNKL. Theo tổ chức FAO: “KNKL được xem như một tiến trình của việc hòa nhập các kiến thức bản địa với kiến thức khoa học hiện đại. Các quan điểm, kĩ năng để quyết định cái gì cần làm, cách thức làm trên cơ sở cộng đồng địa phương sử dụng các tài nguyên tại chỗ với sự trợ giúp từ bên ngoài để có khả năng vượt qua các trở ngại gặp phải” (Nhóm các môn học khuyến nông khuyến lâm, 2004).

Theo nghĩa Hán-Văn: “Khuyến” có nghĩa là khuyên người ta cố gắng trong công việc còn “khuyến nông” nghĩa là khuyên mở mang phát triển trong nông nghiệp (Nguyễn Hữu Thọ, 2006). Theo Thomas: “Khuyến nông là một từ tổng quát để chỉ tất cả các công việc liên quan đến sự nghiệp phát triển nông thôn, đó là một hệ thống giáo dục ngoài nhà trường, trong đó có người già và người trẻ học bằng cách thực hành” (Nguyễn Hữu Thọ, 2006). Khuyến lâm là một quá trình chuyển giao kiến thức , đào tạo kĩ năng và những điều kiện vật chất cho nhân dân để họ đủ khả năng quản lý và bảo vệ nguồn tài nguyên rừng của cộng đồng. Ở Việt Nam, khuyến nông được hiểu là một hệ thống các biện pháp giáo dục không chính thức cho nông dân nhằm đẩy mạnh phát triển sản xuất nông nghiệp, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, xây dựng và phát triển nông thôn mới.

6 Còn theo định nghĩa của Trung tâm khuyến nông khuyến lâm quốc gia thì: Khuyến nông là một quá trình, một dịch vụ thông tin nhằm truyền bá những chủ trương, chính sách về nông nghiệp, những kiến thức về kĩ thuật, kinh nghiệm tổ chức và quản lý sản xuất, những thông tin về thị trường giá cả, rèn luyện tay nghề cho nông dân, để họ có đủ khả năng tự giải quyết vấn đề của sản xuất, đời sống, của bản than họ và cộng đồng, nhằm phát triển sản xuất, nâng cao dân trí, cải thiện đời sống và phát triển nông nghiệp nông thôn. Như vậy, KNKL là một hoạt động thông tin truyền bá những chủ trương trong chính sách về nông nghiệp của nhà nước, những kiến thức về nông lâm nghiệp: Kinh nghiệm, kĩ thuật, tổ chức và quản lý sản xuất, những thông tin về thị trường và rèn luyện tay nghề cho nông dân làm cho họ có khả năng tự giải quyết được các vấn đề của sản xuất, cải thiện đời sống của gia đình họ. * Các văn bản pháp quy của Nhà nước về công tác KNKL. Ngày 02/03/1993 Chính phủ ban hành Nghị định số 13/CP về: “Quy định công tác khuyến nông” và thông tư liện tịch 02/LB/TT ngày 02/08/1993 hưỡng dẫn thi hành Nghị định 13/CP.

Nội dung chủ yếu của nghị định này tập trung vào các vấn đề sau: - Thành lập hệ thống KNKL trên phạm vi toàn quốc từ TW đến cấp huyện với biên chế nhà nước. - Khuyến khích các tổ chức KNKL tự nguyện của các tổ chức kinh tế xã hội của tư nhân trong và ngoài nước. - Căn cứ vào những tiến bộ KHKT, căn cứ vào tình hình sản xuất và đời sống, nhu cầu của thị trường mà xây dựng chương trình KNKL đến từng vùng sinh thái. Ngày 26/04/2005 thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 56/2005/NĐ-CP thay thế nghị định 13 trước đó.

Sự ra đời của Nghị định 56 7 đã đặt ra yêu cầu của thực tế sản xuất nông nghiệp của nước ta trong tình hình mới, là kim chỉ nam cho hoạt động khuyến nông đồng thời đòi hỏi khuyến nông Việt Nam phải vươn lên nữa góp phần vào sự phát triển của nông nghiệp nông thôn. Ngày 08/01/2010 thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định 02/2010/NĐ-CP thay thế cho Nghị định 56/2005/NĐ-CP để phù hợp hơn trong tình hình hiện nay.