LỜI MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Tài trợ thƣơng mại quốc tế - sân chơi lớn của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam đang theo đuổi hiện nay. Với các gói dịch vụ thuận lợi, nguồn vốn cung ứng kịp thời đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có điểm tụa vững chắc, giảm thiểu rủi ro, đồng thời cũng là đòn bảy mạnh mẽ cho hoạt động thƣơng mại phát triển ổn định. Hơn nữa, trong xu thế hội nhập tài chính khu vực và thế giới, tài trợ thƣơng mại còn gắn kết thị trƣờng trong nƣớc. Ngày nay, tài trợ thƣơng mại quốc tế có vai trò ngày càng quan trọng và cần thiết cho sự phát triển của ngân hàng.
Chất lƣợng hoạt động và trợ thƣơng mại quốc tế cao sẽ là nguồn thu nhập chính, nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của ngân hàng. Từ năm 2011 tới nay, ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam đã phát triển nhanh, ổn định là thƣơng hiệu mạnh trong hệ thống NHTM tại Việt Nam. Trƣớc sự cạnh tranh gay gắt trên thị trƣờng, ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam đã và đang nỗ lực không ngừng đƣa tới khách hàng những sản phẩm chất lƣợng tốt nhất. Ngân hàng đã định hƣớng tài trợ thƣơng mại là một hoạt động trọng tâm.
Quyết định đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Techcombank đã và đang là đối tác đáng tin cậy của nhiều bạn hàng trong và ngoài nƣớc, có những thành ông về chất lƣợng sản phẩm cung cấp xứng đáng với giá trị, thị phân tài trợ lớn hàng đầu tại Việt Nam rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên chất lƣợng tài trợ thƣơng mại quốc tế của Ngân hang còn bộc lộ hạn chế. Đó là quy mô tài trợ vẫn chƣa mở rộng và phát triển tƣơng xứng với tiềm lực của Techcombank, chƣa có nhiều lợi thế so với các ngân hàng khác, nguồn nhân lực bị chảy máu chất xám.
Với xu thế này, thúc đẩy Techcombank cần phải có sự đổi mới để nâng cao chất lƣợng tài trợ thƣơng mại hơn nữa. Xuất phát từ thực tiễn trên, em lựa chọn đề tài “Hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp 2. Mục đích nghiên cứu 1 Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu Tìm hiểu và đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thƣơng Việt Nam- Chi nhánh Ba Đình giai đoạn từ năm 2015-2017 Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đƣa ra các kiến nghị và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng: Tập trung nghiên cứu, tìm hiểu thông tin về hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tai ngân hàng TMCP Kỹ Thƣơng Việt Nam- Chi nhánh Ba Đình trong giai đoạn từ năm 2015- 2017 4.
Phƣơng pháp nghiên cứu Khóa luận sử dụng tổng hợp các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học nhƣ phƣơng pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, các phƣơng pháp khoa học khác nhƣ thống kê kinh tế, phân tích kinh tế, so sánh và tổng hợp…. nhằm sáng tỏ vấn đề đặt ra trong quá trình nghiên cứu. Kết cấu đề tài Đề tài đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Techcombank- Chi nhánh Ba Đình Chƣơng 3: Giải pháp hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Techcombank- Chi nhánh Ba Đình 2 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG” TÍN DỤNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NHTM” 1.Hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của NHTM Sự ra đời của tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế quốc dân và ngày càng đƣợc mở rộng và phát triển. Ngay từ xa xƣa, hoạt động này rất cần đến sự hỗ trợ của các ngân hàng.
Trong các hội chợ thƣơng mại diễn ra ở thế kỷ 12, các ngân hàng đầu tiên thƣờng giữ vai trò tổ chức trung gian trao đổi cần thiết, cho phép thực hiện các giao dịch giữa những ngƣời buôn bán với nhau từ khắp các khu vực châu âu và bằng các đồng tiền khác nhau. Có thể nói, để một thƣơng vụ thành công, bên cạnh vấn đề chất lƣợng, giá cả, thƣơng hiệu. của sản phẩm thì vấn đề tài chính phục vụ nó đƣợc đặt ra không kém phần quan trọng. Hoạt động ngoại thƣơng ngày càng đƣợc mở rộng về quy mô, với số thành viên tham gia ngày càng lớn đã làm cho nhu cầu về hoạt động tài chính ngày càng trở nên cấp thiết, đặc biệt là trong thƣơng mại xuyên lục địa.
Việc tạo điều kiện thuân lợi về mặt tài chính đã là công cụ của hoạt động cạnh tranh bên cạnh các yếu tố khác. Hoạt động XNK càng phát triển thì các hình thức thanh toán cũng đa dạng và tất yếu dẫn tới sự đa dạng của các hình thức tài chính tài trợ XNK. Mỗi một hình thức thanh toán đòi hỏi phải có một hình thức tài chính tƣơng ứng, phục vụ nó và đảm bảo cho nó. Ngƣợc lại, hoạt động tài chính đối ngoại ngày càng đƣợc mở rộng bao nhiêu thì mối quan hệ thƣơng mại càng đƣợc mở rộng bấy nhiêu.
Chất lƣợng của hoạt động tài chính ngoại thƣơng là cơ sở để tạo lòng tin cho bạn hàng trong thƣơng mại, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lƣu thông hàng hoá, tạo thêm sức mạnh cạnh tranh trên toàn thế giới 1. Khái niệm tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của NHTM Theo Tô Ngọc Hƣng (2014), “Giáo trình Tín dụng Ngân hàng, Học viện Ngân hàng”, tr.10: “Tín dụng Ngân hàng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa ngân hàng và bên đi vay (Cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác). Trong đó, Ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất 3 định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán.” “Tín dụng tài trợ XNK của ngân hàng thƣơng mại là loại hình tín dụng dành cho đối tƣợng các khách hàng doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh XNK. Đặc điểm của tín dụng tài trợ XNK:” + Về kỳ hạn: Thƣờng gắn liền với thời gian thực hiện các hợp đồng XNK hàng hóa, ở đây là hợp đồng ngoại thƣơng.
+ Về giá trị: thƣờng có giá trị ở mức trung bình và lớn. Tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu đƣợc hiểu là những phƣơng tiện tài chính và thay thế về mặt tài chính để hoàn tất nghĩa vụ thanh toán và sản xuất trong quan hệ kinh tế giữa các chủ thể trong và ngoài nƣớc. “Tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tín dụng của các NHTM. Thông thƣờng, các ngân hàng xây dựng hoạt động tín dụng tài trợ XNK thành một mảng dịch vụ chuyên biệt bởi tính đặc thù của hoạt động này.
Các hình thức tín dụng tài trợ XNK tập trung vào mảng sản phẩm cung ứng vốn bằng tiền hoặc dƣới dạng bảo lãnh nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động SXKD của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Vai trò của hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 1. Đối với Ngân hàng thương mại. Luôn là một mảng hoạt động mang lại hiệu quả cao, an toàn, dễ dàng trong việc kiểm soát mục đích sử dụng vốn bởi: Thời gian tài trợ ngắn: Cơ sở cho các khoản tín dụng trong hoạt động này là các hợp đồng ngoại thƣơng.
Do những hợp đồng xuất nhập khẩu hàng hóa thƣờng có kì hạn ngắn vì vậy những khoản tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu đa số là những khoản tín dụng ngắn hạn, nâng cao hiệu quả vòng quay vốn. Mức độ an toàn cao: Phƣơng thức thanh toán đƣợc sử dụng trong các hợp đồng ngoại thƣơng luôn chịu ràng buộc bởi các Chuẩn mực thanh toán Quốc tế (Quy tắc thống nhất về tín dụng chứng từ UCP 600, Quy tắc thống nhất về nhờ thu URC…). Các chuẩn mực này giúp Ngân hàng kiểm soát tốt hơn mục đích sử dụng vốn của ngƣời đi vay. Ví dụ: Khi tài trợ cho khách hàng nhập khẩu hàng hóa thông qua 4 phƣơng thức thanh toán L/C, Ngân hàng có thể chủ động kiểm soát đƣợc số lƣợng và quy cách hàng hóa thực tế đƣợc tài trợ mà không phụ thuộc ý chí chủ quan của ngƣời đi vay do việc thanh toán yêu cầu phải xuất trình đầy đủ bộ chứng từ thanh toán theo L/C (Invoice, Vận đơn, Packing list…).
Bộ chứng từ thanh toán đƣợc lập theo quy chuẩn quốc tế và đƣợc giám sát bởi các tổ chức có uy tín nên mức độ rủi ro thấp. Nâng cao uy tín, quảng bá hình ảnh của Ngân hàng: Khi cung ứng các sản phẩm tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu, các Ngân hàng có thể sẽ phải thực hiện các giao dịch với các Ngân hàng đối tác ở nƣớc ngoài. Nhờ đó, các mối quan hệ Ngân hàng đại lý mới sẽ đƣợc thiết lập và mở rộng. Hơn thế, việc cung cấp thành công các sản phẩm liên quan sẽ giúp các Ngân hàng bƣớc đầu tạo dựng đƣợc hình ảnh của mình trên thị trƣờng tài chính quốc tế.
Tạo điều kiện thuận lợi giúp các Ngân hàng mở rộng quy mô, tiếp cận đƣợc các nguồn vốn tài trợ, nguồn vốn ủy thác giá rẻ từ nƣớc ngoài và các chính sách ƣu đãi về phí khi cung cấp dịch vụ. Đối với doanh nghiệp “Hoạt động của các doanh nghiệp sẽ chịu ảnh hƣởng nhiều từ các khoản tín dụng XNK của Ngân hàng. Trong quá trình thực hiện các hợp đồng ngoại thƣơng, các doanh nghiệp XNK sẽ phát sinh nhiều nhu cầu về vốn và nhu cầu đƣợc bảo đảm dựa trên uy tín của ngân hàng để kí kết và thực hiện hợp đồng. Cụ thể:” Đối với doanh nghiệp XK Nhu cầu về vốn tín dụng của các doanh nghiệp XK hàng hóa thƣờng phát sinh qua nhiều gia đoạn khác nhau.
Cụ thể: “Giai đoạn trước khi thực hiện hợp đồng: Trong giai đoạn đầu tiên này, nhà xuất khẩu cần có vốn để tiến hành các hoạt động xúc tiến thƣơng mại, tìm kiếm thị trƣờng, tìm kiềm khách hàng.