Nghiên cứu một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý rừng cộng đồng tại xóm sung xã thanh hối huyện tân lạc tỉnh hòa bình

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu một số giải pháp góp phần cải thiện kết quả công tác quản lý rừng cộng đồng tại xóm sung, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Phan Thị Hiền
• Người hướng dẫn: ThS. Đông Thị Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Nông Lâm
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Rừng Cộng Đồng Tại Xóm Sung, Hòa Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.2. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Nội dung nghiên cứu
• 2. PHẦN II: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tại điểm nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 2.2. Hiện trạng tài nguyên rừng và công tác quản lý rừng
• 2.2.1. Phân loại hiện trạng rừng cộng đồng
• 2.2.2. Công tác quản lý rừng tại địa phương
• 2.3. Nghiên cứu các chính sách liên quan đến quản lý rừng cộng đồng
• 2.4. Xác định nhu cầu quản lý rừng cộng đồng tại xóm Sung
• 2.4.1. Nhu cầu sử dụng tài nguyên rừng của người dân
• 2.4.2. Khả năng đáp ứng nhu cầu của các loại lâm sản
• 2.4.3. Yêu cầu quản lý rừng cộng đồng trong thôn
• 2.4.4. Nguồn hưởng lợi từ tài nguyên rừng
• 2.5. Đánh giá một số tác động ảnh hưởng tới cộng đồng
• 2.5.1. Đánh giá tác động sự tham gia của người dân
• 2.5.2. Đánh giá công tác tuần tra bảo vệ
• 2.5.3. Đánh giá tác động phóng chữa cháy
• 2.5.4. Đánh giá tác động khai thác củi
• 2.6. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý rừng cộng đồng
• 2.6.1. Xác định ranh giới rừng
• 2.6.2. Giải pháp về tổ chức, quản lý
• 2.6.3. Phân nhóm cộng đồng
• 2.6.4. Các pháp kỹ thuật và chính sách nâng cao cộng đồng
• 2.6.5. Giải pháp truyền giáo dục quần chúng nhân dân về quản lý và bảo vệ rừng
• 3. PHẦN III: KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Rừng Cộng Đồng Tại Xóm Sung 55 ký tự

Chính sách kinh tế nhiều thành phần và chuyển hướng chiến lược lâm nghiệp từ nhà nước sang nhân dân đã tác động lớn đến sự duy trì và phát triển tài nguyên rừng. Quá trình này cũng tạo ra nhiều thách thức, đặc biệt trong việc quản lý, bảo vệ rừng hiệu quả tại các cộng đồng thôn, bản. Nâng cao năng lực và tăng cường trao đổi kinh nghiệm là yếu tố then chốt để quản lý tài nguyên bền vững, góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của các dân tộc sống gần rừng. Luật Bảo vệ và Phát triển rừng sửa đổi năm 2004 đã quy định cộng đồng dân cư thôn bản là một trong những đối tượng được giao rừng để quản lý, bảo vệ và phát triển, nhằm hỗ trợ người dân sống gần rừng và phụ thuộc vào rừng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như thiếu mô hình quản lý rừng cộng đồng hiệu quả, thiếu tiêu chí đánh giá cụ thể, và thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn cho các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý. Tình hình này cũng diễn ra tại xóm Sung, xã Thanh Hối, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình, nơi đang quản lý một diện tích rừng cộng đồng khá lớn nhưng gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý và chia sẻ lợi ích.

1.1. Cơ Sở Lý Luận Về Quản Lý Rừng Dựa Vào Cộng Đồng

Trên thế giới, nhiều nghiên cứu về lâm nghiệp cộng đồng đã được thực hiện, tập trung vào cải tiến chính sách, thể chế, phát triển công nghệ dựa trên kiến thức bản địa. Những kinh nghiệm này có thể được kế thừa và vận dụng vào điều kiện Việt Nam. Cộng đồng được hiểu là tập thể người sống chung, có đặc điểm giống nhau, gắn bó và hợp tác. Trong xã hội học, cộng đồng có những điểm tương đồng về văn hóa, truyền thống, có mối quan hệ sản xuất và đời sống gắn bó, thường có ranh giới không gian, phong tục tập quán hoặc chung dòng họ. Bộ NN&PTNT định nghĩa quản lý rừng cộng đồng là hình thức trong đó cộng đồng, với tư cách chủ rừng, tham gia vào các hoạt động giao khoán, lập kế hoạch quản lý, thực hiện nghĩa vụ và quyền lợi, giám sát và đánh giá rừng do nhà nước giao. Hình thức quản lý này bao gồm các đối tượng như cộng đồng trực tiếp quản lý những khu rừng được Nhà nước giao.

1.2. Kinh Nghiệm Quản Lý Rừng Cộng Đồng Trên Thế Giới

Nhiều quốc gia đã trao quyền quản lý tài nguyên thiên nhiên cho cộng đồng, cho phép họ đáp ứng nhu cầu. Luật pháp quy định chức năng, nhiệm vụ cho các nhóm sử dụng: giao hoàn toàn các khu rừng có thể phân cho nhóm sử dụng, hạn chế đào tạo để quản lý rừng, duyệt kế hoạch và có quyền thu hồi nếu nhóm nào làm trái kế hoạch. Về cơ chế chia sẻ, các nhóm sử dụng được hưởng cả các khoản thu nhập từ nguồn tài nguyên. Các nhóm sử dụng có quyền tạo quỹ từ việc bán các sản phẩm rừng. Tại Việt Nam, người dân định canh định cư trên vùng đất đã tàn phá do đốt nương, làm rẫy và khai thác gỗ. Chính sách lâm nghiệp năm 1985 đã chỉ thị các cộng đồng, tổ chức cá nhân phải cùng nhau phát triển và quản lý các vùng lâm nghiệp. Thế giới có nhiều hình thức quản lý rừng cộng đồng, từ phân quyền cao như Nepal đến đồng quản lý như Ấn Độ. Cơ chế hưởng lợi đa dạng, từ mở cửa như Nepal đến liên doanh giữa cộng đồng và công ty lâm nghiệp như Thái Lan. Cơ quan lâm nghiệp cấp huyện đóng vai trò lớn trong hỗ trợ (lập kế hoạch, đào tạo).

II. Thực Trạng Quản Lý Rừng Cộng Đồng Tại Xóm Sung Hiện Nay 59 ký tự

Chính sách giao đất, giao rừng cho hộ gia đình và cộng đồng dân cư thôn đã mang lại những hiệu quả nhất định. Tại các cộng đồng có trình độ sản xuất hàng hóa và thị trường chưa phát triển, phương thức quản lý rừng mang tính chất cộng đồng cao hơn. Mô hình quản lý rừng cộng đồng của người Mông ở Điện Biên là một ví dụ điển hình, trong đó quản lý rừng chuyển sang xu hướng cộng đồng nhóm hộ. Rừng giao cho cộng đồng được quản lý tốt hơn, người dân có niềm vui và nhận thức rõ ràng về quyền lợi và trách nhiệm. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu chính sách về quyền hưởng rừng đối với cộng đồng, cũng như các chính sách hỗ trợ vốn. Vai trò của các tổ chức khác (ngoài cộng đồng thôn) chưa thực sự rõ ràng. Nhà nước giao đất giao rừng cho cộng đồng (thừa nhận quyền sử dụng), có truyền thống quản lý rừng, có tổ chức chặt chẽ, có trưởng thôn có năng lực và trách nhiệm. Các khu rừng giao cho cộng đồng thường xa khu dân cư, địa hình phức tạp, khó giao cho hộ gia đình. Quy ước bảo vệ và sử dụng rừng được xây dựng, hình thức quản lý rừng đa dạng. Quyền sử dụng đất không được thế chấp bảo lãnh, góp vốn.

2.1. Hiệu Quả Quản Lý Rừng Cộng Đồng Ở Việt Nam

Từ khi có chính sách giao đất giao rừng cho hộ gia đình và cộng đồng dân cư thôn quản đã cho thấy được những hiệu quả nét: Ở các cộng pang’ cao o nổi sản xuất hàng hóa và trường chưa phát triển, nơi còn đang nhiều phương thức quản rừng với mục đích chung. Điểm này ,ñễ hiện Khe mô hình quản rừng cộng đồng người Mông Điện Biên. Trong trường hợp này quản rừng cộng đồng chuyển sang một = đó là tạo thành xu hướng cộng đồng nhóm hộ trong quản rù này hiệu quả quản rừng được nhấn mạnh đến hiệu quả nhận thấy rừng đã hình thành hai loại quản rừng cộng ảnh kết, do đó lâm nghiệp cộng đồng đáp ưng nhu cầu sinh kế của địa phương và lâm nghiệp cộng đồng tiếp cận với sản xuất hàng hàng hóa các vùng sản xuất và trường. Hiệu quả quản rừng và đất rừng bởi cộng đồng cho thấy rừng giao cho cộng đồng được quản hơn, người dân có niềm vui và thức được 9 được chia công bằng.

2.2. Bài Học Kinh Nghiệm Về Quản Rừng Tại Việt Nam

Nhà nước giao đất giao” rừng cho cộng đồng (thừa nhận quyền sử dụng). Co kiện giao đất cho cộng đồng: Có truyền thống quản rừng, có chức chặt chẽ, có trưởng thôn có năng đất và sử rừng cộn; lực và trách Những lø.giao cho cộng đồng: Xa khu dân cư, địa hình phức tạp, hộ gia đình kgos quản các khu rừng mó nước, bảo vệ làng bản, rừng thiêng, rừng ma, rừng già diện tích nhỏ không thể giao đều cho các hộ. Xây dựng quy ước bảo vệ và sử dụng rừng. Hình thức quản rừng đa dạng. Ông được thế chấp bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất mà chỉ bảo. vệ cy phát triển nguồn nguyên được giao. tặng, cho quyền sử dụng đất

III. Phân Tích SWOT Về Quản Lý Rừng Cộng Đồng Xóm Sung 58 ký tự

Việc phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý rừng cộng đồng tại Xóm Sung. Điều này tạo cơ sở để đề xuất các giải pháp phù hợp. Xóm Sung hưởng ứng sự quan tâm của nhà nước trong việc quản lý và phát triển rừng cộng đồng, cơ bản thể hiện quyền và trách nhiệm của cộng đồng trong quản rừng được giao đó góp phần tích cực trong việc hỗ trợ và tạo hành lang đảm bảo cho các hoạt động quản rừng. Tổng Cục Lâm Nghiệp. chính sách trên thấy sự quan tâm của nhà nước với việc quản và phát triển rừng cộng đồng, cơ bản thể hiện quyền và trách nhiệm của cộng đồng trong quản rừng được giao đó góp phần tích cực trong việc hỗ trợ và tạo hành lang đảm bảo cho các hoạt động quản rừng.

3.1. Phân Tích Điểm Mạnh Trong Quản Lý Rừng

Những đổi mdi trong nin sách abe lâm nghiệp cộng đồng được đề cập các văn bản pháp. lật Các chit’ sách, pháp được khẳng định trên cơ sở cộng đồng được giaểÔ Này 2ö hợỳ hữu, sử dụng rừng các chức quản rừng lâu À > © Khẳng định trí phát lÍSia cổng đồng dân cư thôn bản và thừa nhận quản rừng cộng, đồng như hình thức tồn song song với các hình thức quản rừng khác nhất Hình thành! hệ thống quản rừng đủ mạnh để quản rừng khi giao thu cho cộng đồng. nghiệp, thôn; việc phục hồi rừng hiệu quả

3.2. Xác Định Thách Thức Trong Quản Lý Rừng Tại Xóm Sung

Nhiều nghiên cứu các đề chương trình dự án về LNCĐ nhưng đó chỉ một số nghiên cứu thử nghiệm, nghiên cứu Phân tích tình hình quản và các kết quả ead tong QLRCP địa phương. `x Xác định nhu cầu quản lý/rừng cộng đống địa phương. Thông ane phương pháp này có thể có những thông quan trong quả điều hiện trường kết hợp với thảo luận nhóm có sự tham gia của người dân tiến hành phân loại hiện trạng rừng theo người dân đó phân chia thành các trạng thái rừng, kiểu rừng. Kết quả phân chia hiện trạng rừng được sử dụng cơ sở đề xuất các biện pháp tác động nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản rừng cộng, đồng. Điều tra đất Phương pháp này được sử dụng dé đánh giá đặc điểm đất đai trong khu Vực rừng cộng, đồng

IV. Cách Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Rừng Giải Pháp Chi Tiết 60 ký tự

Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý rừng cộng đồng tại Xóm Sung, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này phải dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương. Phương pháp cần có sự tham gia đã khẳng định như một công cụ bắt buộc trong thúc đẩy hỗ cộng đồng, chức quản rừng dựa vào kinh nghiệm và kiến thức bản địa của người dân. Hiện nước đã có nhiều nghiên cứu các đề chương trình dự án về LNCĐ nhưng đó chỉ một số nghiên cứu thử nghiệm, nghiên cứu

4.1. Giải Pháp Về Chức Năng Tổ Chức Quản Lý Rừng

Kết quả điều đất giúp chúng biết được khu vực nghiên cứu có những loại đất tình chất như thế nào, đó đề xuất các hình sử dụng đất, chức sản xuất nông Công việc cắt được thực hiện sau khi điều khảo hiện tường Xây dựng các tuyến điều để có những hình ảnh sâu sắc về tiểu năng đất đai nơi đây. Phỏng vẫn Đây phương pháp được thực hiện trong quá trính điều Qua quá trình phỏng vấn chúng nắm được các thông cần thiết. Kỹ năng phỏng. vấn linh hoạt đặt người dân đâề quá trình đàm thoại thông qua các câu hỏi đóng và mở.

4.2. Giải Pháp Kỹ Thuật Và Chính Sách Phát Triển Rừng

đảm bảo chính xác chúng đã tiến hành phỏng vấn 30 hộ dân về các sấy ng. biệt rừng, ích rừng cộng đồng mang Trách Thiệ tủa mỗi người trong thôn trong việc quản bảo vệ, các biện quy lộc mà thôn đã đặt và mọi người đã tuân thủ như thể nào? Thông qua các thông thu thập được phỏng vấn đó đánh giá nhu cầu củ: người dân đó đề xuất giải pháp. Xây đựng sở đồ Xây thấy được mối quan hệ giữa các chức, đoàn thể xã cũng như công tác QLRCĐ

4.3. Tăng Cường Tuyên Truyền Giáo Dục Bảo Vệ Rừng

Sơ đồ Venn được xây dựng dựa trên thảo luận nhóm với sự tham gia của những người có hiểu biết rộng trong xóm. thấy được tầm quan trọng và mức độ ảnh hưởng của các chức đến việc QLRCĐ. Từ đó phát huy những điểm mạnh và hạn chế những điểm yếu của công tác quản rừng cộng đồng của các chức xóm.

V. Ứng Dụng Thực Tế Đánh Giá Tác Động Của Giải Pháp 58 ký tự

Việc triển khai các giải pháp cần được đánh giá định kỳ để đo lường hiệu quả và có những điều chỉnh phù hợp. Trong đánh giá về tác động sự tham gia của cộng đồng, ta cần đánh giá công tác tuần tra bảo vệ rừng, tác động phóng chữa, tác động khai thác củi, đánh giá tác động khai thác củi từ những giải pháp về nâng cao hiệu quả quản rừng cộng đồng mang lại.

5.1. Đánh Giá Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Đây hầu đoạn phát triển, chưa được thu hoạch. Với diện trong đó rừng sinh 58ha, rừng sản xuất 40 ha, rừng cộng đồng 16 Xông sinh và rừng sản xuất được giao cho cá nhân, HGĐ trồng và quản nhỏ Tùy vào điều kiện kinh và nhân lực của từng HGĐ mà có mức đầu khác nhau, có phương án quy hoạch bảo vệ riêng nhưng nhìn chung đây hầu hết rừng keo sinh không được đầu 24 1-2 năm tuổi đang phát triển tương đối một Si én pháp 'cải tạo đất nên đất ngày càng cần cỗi co p nên theo nhu cầu của người dân nên chuyên gi Xs ngudi dân vào phân loại hiện trạng rừng cộng đồng có ghia thé hiện được sự hiểu biết của người dân về nguyên

5.2. Đánh Giá Công Tác Tuần Tra Bảo Vệ Rừng

Nhưng công tác tuyên truyền về nâng cao bảo vệ rừng cần tăng cường đầu tư để cho người dân hiểu hơn về bảo vệ rừng, trách nhiệm của từng người dân trong việc sử dụng rừng, cần phải đưa ra các giải pháp mang tính quyết liệt hơn để người dân nhận ra tác hại của việc khai thác rừng trái phép.

VI. Kết Luận Hướng Tới Quản Lý Rừng Cộng Đồng Bền Vững 56 ký tự

Nghiên cứu này nhằm đóng góp vào việc quản lý hiệu quả diện tích rừng cộng đồng của địa phương và mang lại lợi ích cho cộng đồng. cần xây dựng các giải pháp để tăng cường được chất lượng rừng, vừa mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân, đây là những mục tiêu và định hướng nghiên cứu để thực hiện được phát triển rừng bền vững

6.1. Tổng Kết Các Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả

Cần tăng cường đội ngũ có chuyên môn cao về bảo vệ và phát triển rừng, phối hợp với chính quyền địa phương, và người dân xây dựng chiến lược phát triển, mục tiêu và các giải pháp phát triển bền vững

6.2. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Chủ Đề Này

Chưa có nhiều tài liệu về kinh nghiệm thực tế trong việc phát triển rừng cộng đồng, vì thế cần có những nghiên cứu sâu rộng hơn, nghiên cứu có tính ứng dụng cao, đem lại hiệu quả cao hơn nữa.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Quản lý rừng cộng đồng (Community Forest Management - CFM) là một phương thức quản trị tài nguyên lâm nghiệp mang tính chiến lược, chuyển dịch từ mô hình lâm nghiệp nhà nước sang lâm nghiệp nhân dân. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Bộ NN&PTNT), tính đến năm 2010, Việt Nam đã giao 258.000 ha rừng và đất lâm nghiệp cho cộng đồng thôn bản quản lý, với định hướng mở rộng lên xấp xỉ 2.000.000 ha trong giai đoạn 2011–2015.

Tuy nhiên, tại nhiều địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác này bộc lộ nhiều lỗ hổng lớn: cơ chế quản lý thiếu chặt chẽ, tranh chấp quyền lợi giữa hộ gia đình (HGĐ) và tập thể, chưa xây dựng được cơ chế hưởng lợi minh bạch, nguồn sinh kế phụ thuộc tiêu cực vào khai thác củi đun và lâm sản ngoài gỗ (NTFPs).

Tại xóm Sung, xã Thanh Hối, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình – địa bàn sinh sống của 320 nhân khẩu (chủ yếu là dân tộc Mường) với 114 ha đất lâm nghiệp – diện tích 16 ha rừng tự nhiên phòng hộ đầu nguồn giữ vai trò sống còn đối với nguồn nước sinh hoạt và tưới tiêu nông nghiệp. Dự án nghiên cứu này giải quyết bài toán: Làm thế nào để thiết lập mô hình quản lý rừng cộng đồng bền vững, giải quyết xung đột lợi ích kinh tế - sinh thái và nâng cao hiệu quả bảo vệ 16 ha rừng phòng hộ tại địa bàn khó khăn?

                                  VẤN ĐỀ NGUYÊN NHÂN & HỆ QUẢ

Mục tiêu cụ thể của dự án:

1. Điều tra và đánh giá toàn diện: Khảo sát hiện trạng 155,7 ha đất tự nhiên (trong đó có 114 ha đất lâm nghiệp: 58 ha rừng tái sinh, 40 ha rừng sản xuất, 16 ha rừng phòng hộ cộng đồng) và tình hình kinh tế - xã hội xóm Sung.
2. Phân tích cơ chế và thể chế: Đánh giá hoạt động của Ban quản lý rừng thôn, Tổ bảo vệ rừng, quy ước thôn bản (hương ước 9 điều) và mối quan hệ liên ngành thông qua các công cụ PRA (Participatory Rural Appraisal).
3. Thiết kế hệ thống giải pháp đồng bộ: Đề xuất mô hình tái cơ cấu tổ chức quản lý 2 chiều, phân nhóm cộng đồng theo ma trận tiêu chí, áp dụng kỹ thuật lâm sinh (khoanh nuôi, làm giàu rừng bằng cây bản địa) và chuyển đổi công nghệ năng lượng sinh khối quy mô hộ gia đình.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 16 ha rừng phòng hộ cộng đồng và 30 hộ gia đình điều tra chuyên sâu tại xóm Sung, xã Thanh Hối trong giai đoạn 2010–2014.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Khảo sát thực địa và phỏng vấn bán cấu trúc 30 hộ gia đình cho thấy cấu trúc sử dụng đất tại xóm Sung phân bố rõ rệt nhưng hiệu quả kinh tế lâm nghiệp còn thấp:

Loại hình sử dụng đất	Diện tích (ha)	Tỷ lệ (%)	Hiện trạng quản lý & Đặc điểm kỹ thuật
Đất nông nghiệp (Lúa nước)	18,6	11,95	Ruộng bậc thang rải rác, phụ thuộc nguồn nước rừng phòng hộ
Đất hoa màu	6,8	4,40	Trồng mía, ngô, sắn, rau màu vụ thu
Đất lâm nghiệp	114,0	73,21	Gồm 58 ha tái sinh kiệt quệ, 40 ha keo sản xuất, 16 ha rừng tự nhiên
- Rừng sản xuất (Keo, Bạch đàn)	40,0	25,69	HGĐ quản lý; trồng mật độ dày, sâu đục thân, loét lá
- Rừng tái sinh (Sim, Mua, Ba bét)	58,0	37,25	Nương rẫy thoái hóa, đất feralit bạc màu, cây bụi chiếm ưu thế
- Rừng phòng hộ cộng đồng	16,0	10,27	Thôn quản lý; Nứa, Dẻ, Ngát, Sau sau, Sao vàng; giữ nguồn nước
Đất thổ cư	8,7	5,58	Phân bố không tập trung dọc chân đồi
Đất chưa sử dụng	7,6	4,88	Đồi núi trọc, xói mòn nghiêm trọng
Tổng diện tích tự nhiên	155,7	100,0	Độ cao 500–700m, địa hình chia cắt mạnh bởi khe suối sâu

Thổ nhưỡng chủ yếu là đất feralit nâu vàng phát triển trên đá phiến, sa thạch và đá biến chất. Tầng mùn mỏng, kết cấu viên nhỏ, độ ẩm thấp đến trung bình, rất dễ bị xói mòn và rửa trôi khi mất thảm thực vật che phủ.

                           MA TRẬN SWOT QUẢN LÝ RỪNG CỘNG ĐỒNG TẠI XÓM SUNG

So sánh với các mô hình quản lý rừng trên thế giới:

• Nepal (CFM - Community Forest Management): Phân quyền tuyệt đối cho Nhóm người sử dụng rừng (FUGs), được toàn quyền giữ 100% doanh thu từ rừng và tự quyết định giá bán tự do.
• Ấn Độ (JFM - Joint Forest Management): Mô hình đồng quản lý giữa Nhà nước và cộng đồng làng bản (trên 100.000 làng, 22 triệu ha); dân hưởng 100% lâm sản phụ/tỉa thưa và 10–25% giá trị khai thác chính gỗ thương phẩm.
• Việt Nam (Hiện trạng xóm Sung): Cộng đồng được giao rừng ổn định lâu dài theo Luật Đất đai 2003 và Luật Bảo vệ và Phát triển Rừng 2004, nhưng quyền hưởng lợi kinh tế trực tiếp từ rừng tự nhiên bị hạn chế, chưa có cơ chế bù đắp tài chính tương xứng.

Thiết kế hệ thống

Để khắc phục tình trạng quản lý hình thức, dự án thiết kế lại toàn diện bộ máy quản lý và luồng thông tin 2 chiều:

                            SƠ ĐỒ BỘ MÁY TỔ CHỨC QUẢN LÝ RỪNG CỘNG ĐỒNG

Thiết kế cơ cấu dữ liệu quản lý tài nguyên và kế hoạch tuần tra bằng mã giả/cấu trúc dữ liệu:

{
  "community_forest_profile": {
    "location": "Xom Sung, Thanh Hoi, Tan Lac, Hoa Binh",
    "total_forest_area_ha": 16.0,
    "forest_type": "Natural Protection Forest (Headwater)",
    "dominant_flora": ["Bambusa procera (Nua)", "Liquidambar formosana (Sau sau)", "Castanopsis (De)", "Parashorea chinensis (Sao vang)"],
    "management_body": "Community Forest Management Board",
    "patrol_regime": {
      "frequency_per_month": 4,
      "mandays_per_month": 16,
      "mandays_per_year": 192,
      "allowance_per_manday_vnd": 10000,
      "annual_patrol_budget_vnd": 1920000
    },
    "benefit_sharing_rule": {
      "violator_fine_to_patrol_team_percent": 30,
      "violator_fine_to_community_fund_percent": 70,
      "wood_harvest_quota_policy": "Equally distributed among member households via collective auction fund"
    }
  }
}

Ma trận phân loại nhóm cộng đồng quản lý dựa trên 6 tiêu chí kỹ thuật:

Tiêu chí phân loại	Nhóm cộng đồng I (Vùng thuận lợi)	Nhóm cộng đồng II (Đặc thù xóm Sung)
Thành phần dân tộc	Đa số là người Kinh	100% người Mường bản địa
Mức độ phụ thuộc vào rừng	Thấp (< 30% nhu cầu củi, gỗ)	Rất cao (~90% nhu cầu năng lượng và NTFPs)
Khả năng phát triển kinh tế HGĐ	Trung bình đến Khá	Thấp, thuần nông nghiệp tự cung tự cấp
Vị trí địa lý & hạ tầng	Gần trục quốc lộ, đường bê tông	Xa trung tâm, đồi dốc hiểm trở, đường đất lầy lội
Năng lực quản trị cộng đồng	Cao, tiếp cận thị trường nhanh	Trung bình - Thấp, quản trị theo tập quán
Thị trường tiêu thụ nông lâm sản	Thuận lợi, giá bán ổn định	Bị thương lái ép giá, chi phí vận chuyển cao

Methodology

Quy trình nghiên cứu áp dụng khung phương pháp Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) kết hợp điều tra lâm sinh định lượng:

1. Lát cắt không gian (Transect Walk): Đi dọc tuyến địa hình từ thung lũng (ruộng lúa) qua sườn đồi (rừng keo, nương rẫy) lên đỉnh núi (16 ha rừng nứa tự nhiên) để lập trắc diện sinh thái và phân tích độ thoái hóa đất.
2. Sơ đồ Venn (Venn Diagramming): Xác định mức độ tương tác và tầm ảnh hưởng của 6 bên liên quan (UBND xã, Hạt Kiểm lâm, Ban Lâm nghiệp, Chi bộ, Ban lãnh đạo xóm, Các hội đồng thể).
3. Phỏng vấn bán cấu trúc (Semi-structured Interview): Chọn mẫu ngẫu nhiên $N = 30$ hộ gia đình theo biểu mẫu điều tra kinh tế - xã hội, tiêu thụ lâm sản và đánh giá thể chế.
4. Phân tích khung chính sách: Áp dụng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật gồm Luật Đất đai 2003, Luật Bảo vệ và Phát triển Rừng 2004, Quyết định 178/2001/QĐ-TTg, Quyết định 106/2006/QĐ-BNN và Nghị định 05/2008/NĐ-CP.

---

Implementation và kết quả

Development process

Kế hoạch hoạt động được xây dựng chi tiết theo chu kỳ 5 năm (2010–2014) với 2 hợp phần kỹ thuật chính: Bảo vệ rừng và Nuôi dưỡng rừng.

                   TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN CÁC HẠNG MỤC GIAI ĐOẠN 2010 - 2014
 Năm   Hạng mục triển khai                             Ngân sách (VND)  Đơn vị thực hiện
 2010  Cắm mốc ranh giới + Tuần tra + Phát dây leo Lô 1    4.790.000     Tổ BVR & Dân thôn
 2011  Tuần tra + Phát dây leo Lô 2 (6.5 ha)               3.570.000     Tổ BVR & Dân thôn
 2012  Tuần tra + Vệ sinh rừng Lô 1 (9.5 ha)               3.870.000     Tổ BVR & Dân thôn
 2013  Tuần tra + Vệ sinh rừng Lô 2 (6.5 ha)               3.570.000     Tổ BVR & Dân thôn
 2014  Tuần tra + Tổng kết chu kỳ nuôi dưỡng 16 ha         5.120.000     Ban QLR & Xã
 TỔNG CỘNG 5 NĂM                                          20.920.000     Ngân sách Dự án + Dân

Quy trình kỹ thuật xử lý lâm sinh tại 16 ha rừng phòng hộ:

• Biện pháp 1: Xúc tiến tái sinh tự nhiên kết hợp phát thực bì: Định mức $1.000 \text{ m}^2 / \text{công lao động}$. Chặt bỏ dây leo, cây sâu bệnh, giữ lại toàn bộ cây tái sinh mục đích (Dẻ, Ngát, Sau sau, Sao vàng).
• Biện pháp 2: Làm giàu rừng: Trồng bổ sung các loài cây bản địa đa tác dụng có khả năng giữ nước tốt và giá trị dược liệu/kinh tế cao như Muồng, Trám, Xạ đen dưới tán rừng nứa nghèo kiệt.

                              THUẬT TOÁN ĐIỀU HÀNH VÀ XỬ LÝ VI PHẠM
                             
                       [ Bắt đầu: Tuần tra 4 lần/tháng ]
                       / Có phát hiện hành vi xâm hại? /
                                      / \
                                     /   \
                               (Có) /     \ (Không)
                                   /       \
        [ Lập biên bản hiện trường ]     [ Ghi sổ nhật ký tuần tra ]
        [ Tịch thu tang vật lâm sản]     [ Báo cáo định kỳ BQL thôn ]
        / Mức độ thiệt hại theo Hương ước? /
       /                                   \
  (<= 100.000 đ)                          (> 100.000 đ / Tái phạm 3+ lần)
[ Trưởng thôn phạt trực tiếp ]             [ Chuyển hồ sơ lên UBND xã & Kiểm lâm ]
[ 30% chi trả Tổ BVR ]                     [ Xử lý theo Nghị định 77/CP ]
[ 70% nhập Quỹ bảo vệ rừng ]

Testing và validation

Hiệu lực của bản Hương ước 9 điều được chuẩn hóa qua các chế tài tài chính cụ thể:

Hành vi vi phạm theo Hương ước	Mức xử phạt tài chính	Biện pháp khắc phục hậu quả
Phá rừng / Làm cháy rừng vô ý	$1.000 \text{ đ/m}^2$	Buộc trồng lại toàn bộ diện tích rừng bị hại
Phá rừng / Làm cháy rừng cố ý	$2.000 \text{ đ/m}^2$	Bồi thường gấp đôi + chuyển cơ quan pháp luật
Khai thác măng giang non trái phép	$500 \text{ đ/cây}$	Tịch thu toàn bộ tang vật sung quỹ thôn
Khai thác măng nứa / cây nứa trộm	$1.000 \text{ đ/cây}$	Tịch thu tang vật, phê bình công khai trước xóm
Chặt cây gỗ $D < 5\text{ cm}$	$1.000 - 4.000 \text{ đ/cây}$	Bồi thường thiệt hại + trồng dặm 5 cây thay thế
Khai thác $0,1\text{ m}^3$ gỗ (1 tấc gỗ)	$40.000 \text{ đ/tấc}$	Tịch thu gỗ, phạt cảnh cáo
Tái phạm từ lần thứ 2 trở lên	Gấp 3–4 lần khung phạt cơ sở	Tịch thu toàn bộ công cụ, đưa ra kiểm điểm
Trốn nghĩa vụ tham gia chữa cháy rừng	Phạt $10.000 \text{ đ/hộ}$	Đóng vào quỹ bảo vệ rừng xóm Sung

Chính sách trích thưởng $30%$ tổng tiền phạt và tiền bán đấu giá lâm sản tịch thu cho cá nhân/tổ tuần tra lập công đã tạo động lực kinh tế trực tiếp, biến mỗi người dân thành một giám sát viên hiện trường.

Kết quả đạt được

Đánh giá hiệu quả sau khi áp dụng mô hình quản lý và các giải pháp can thiệp:

1. Bảo vệ diện tích: $100%$ diện tích 16 ha rừng phòng hộ đầu nguồn giữ vững ổn định, không xuất hiện các điểm nóng cháy rừng hay phá rừng quy mô lớn. Tình trạng chặt trộm nứa và khai thác măng giảm trên $85%$.
2. Kinh phí hoạt động: Xây dựng thành công quỹ tuần tra tự duy trì 5 năm với tổng kinh phí bảo vệ rừng $17.100.000 \text{ VND}$ (trung bình 192 công tuần tra/năm) và quỹ nuôi dưỡng rừng $8.000.000 \text{ VND}$ cho 16 ha.
3. Nâng cao nhận thức cộng đồng: $100%$ hộ gia đình ký cam kết chấp hành quy ước bảo vệ rừng. Sự tham gia của các tổ chức đoàn thể (Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên) tăng từ mức tham gia thụ động lên chủ động lập kế hoạch kiểm tra liên ngành.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Ứng dụng công nghệ năng lượng sinh khối quy mô vi mô (Bếp trấu/mùn cưa cải tiến):

   • Thực trạng: 100% hộ dân xóm Sung tiêu thụ từ 3–5 ster củi/năm từ rừng tự nhiên.
   • Cải tiến kỹ thuật: Triển khai mô hình bếp đun vỏ trấu/mùn cưa cải tiến với chi phí lắp đặt chỉ $200.000 \text{ VND/chiếc}$.
   • Hiệu suất: $1 \text{ kg}$ trấu/mùn cưa duy trì ngọn lửa đều trong $40 - 50 \text{ phút}$, đáp ứng $100%$ nhu cầu nấu nướng sinh hoạt thường nhật.
   • Tác động định lượng: Giảm từ $50 - 60%$ nhu cầu khai thác củi đun từ 16 ha rừng cộng đồng, cắt đứt nguyên nhân cốt lõi gây suy thoái thảm thực bì đầu nguồn.

2. Cơ chế hưởng lợi và đấu giá lâm sản công bằng:

   • Thay vì cấp phép khai thác gỗ phân tán cho từng hộ gia đình (dễ dẫn đến việc chặt vượt hạn mức), dự án đề xuất mô hình Khai thác tập trung - Đấu giá nội bộ - Chia đều giá trị. Toàn bộ sản lượng gỗ tỉa thưa hợp pháp được Ban quản lý khai thác, bán đấu giá công khai cho nhu cầu làm nhà trong thôn, doanh thu thu được phân phối đều cho quỹ thôn và các hộ thành viên.

3. Mô hình quản trị thích ứng (Adaptive Governance):

   • Thiết lập cơ chế kiểm soát chéo giữa Ban lãnh đạo thôn và Tổ bảo vệ rừng, tích hợp kiến thức bản địa của người Mường vào quy định bảo vệ "rừng mó nước" gắn liền với quy phạm kỹ thuật lâm sinh quốc gia.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kế hoạch hành động triển khai thực tế

GIAI ĐOẠN 1: THỂ CHẾ & RANH GIỚI (Tháng 1 - Tháng 3)

GIAI ĐOẠN 2: LÂM SINH & CÔNG NGHỆ NĂNG LƯỢNG (Tháng 4 - Tháng 9)

GIAI ĐOẠN 3: TÀI CHÍNH & GIÁM SÁT BỀN VỮNG (Tháng 10 - Tháng 12)

Phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội (ROI & Feasibility)

• Chi phí đầu tư ban đầu: Rất thấp ($20.920.000 \text{ VND}$ trong 5 năm cho toàn bộ hoạt động tuần tra, nuôi dưỡng 16 ha rừng và $200.000 \text{ VND/hộ}$ cho bếp đun cải tiến).
• Lợi ích sinh thái đo đếm được:
  • Bảo vệ nguồn nước tưới ổn định cho $18,6 \text{ ha}$ lúa nước (ngăn ngừa nguy cơ mất mùa trị giá hàng trăm triệu đồng/năm).
  • Giữ lại tầng đất feralit màu mỡ, giảm thiểu xói mòn trôi đất ước tính $15 - 20 \text{ tấn/ha/năm}$.
• Lợi ích xã hội: Chấm dứt tình trạng tranh chấp lâm sản, nâng cao tinh thần đoàn kết cộng đồng dân tộc Mường, xây dựng mô hình điểm cho huyện Tân Lạc.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật và nguồn lực

• Ngân sách nhà nước hỗ trợ trực tiếp chưa có: Hoạt động bảo vệ rừng vẫn phụ thuộc chủ yếu vào sự tự nguyện đóng góp ngày công của người dân và nguồn phạt vi phạm.
• Ranh giới thực địa chưa có bản đồ số hóa: Việc xác định ranh giới 16 ha rừng cộng đồng với rừng sản xuất của các hộ lân cận chủ yếu dựa vào mốc tự nhiên (khe suối, đỉnh giông), dễ gây tranh chấp khi giá đất lâm nghiệp tăng.
• Quy mô phân tích thực nghiệm: Các can thiệp kỹ thuật lâm sinh mới dừng lại ở quy mô thử nghiệm tại xóm Sung, cần dữ liệu đo đếm tăng trưởng cây gỗ mục đích trong 10–15 năm để lượng hóa sinh khối.

Hướng phát triển tiếp theo

• Số hóa bản đồ ranh giới rừng cộng đồng bằng công nghệ GIS/GPS mã nguồn mở (QGIS).
• Tích hợp mô hình nông lâm kết hợp dưới tán rừng (trồng cây dược liệu Xạ đen, Sa nhân tím dưới tán nứa) để tạo dòng tiền ngắn hạn nuôi dòng tiền dài hạn.
• Đăng ký tham gia cơ chế Chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) cấp lưu vực suối Sung để tạo nguồn thu ngân sách cố định cho Tổ bảo vệ rừng.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Nông lâm kết hợp / Quản lý tài nguyên rừng: Cung cấp bộ dữ liệu thực địa hoàn chỉnh, hệ thống biểu mẫu điều tra PRA chuẩn mực và phương pháp luận tiếp cận cộng đồng dân tộc thiểu số.
• Kỹ sư Lâm sinh & Cán bộ khuyến nông - khuyến lâm cơ sở: Tham khảo tài liệu kỹ thuật về khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, quy trình nuôi dưỡng rừng phòng hộ đầu nguồn và giải pháp chuyển đổi bếp đun sinh khối.
• Chính quyền địa phương (UBND cấp xã, Hạt Kiểm lâm): Sở hữu mô hình mẫu về cấu trúc hương ước 9 điều, cơ chế trích thưởng 30% tiền phạt và quy chế tổ chức Ban quản lý rừng thôn bản có tính khả thi cao.
• Cộng đồng dân cư sống gần rừng: Nâng cao quyền làm chủ tài nguyên, đảm bảo an ninh nguồn nước sinh hoạt, giảm chi phí năng lượng và ổn định sinh kế lâu dài.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và pháp lý để thành lập Ban quản lý rừng cộng đồng thôn bản?

Cộng đồng cần căn cứ vào Điều 30 Luật Bảo vệ và Phát triển Rừng 2004 và Quyết định 106/2006/QĐ-BNN. Ban quản lý phải được UBND xã ra quyết định công nhận, có quy chế hoạt động được toàn thể nhân dân thôn bản biểu quyết thông qua ($>80%$ đồng thuận) và bản Hương ước bảo vệ rừng được UBND huyện/xã phê chuẩn tính pháp lý.

2. Làm thế nào để giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu lấy củi của dân và mục tiêu bảo vệ rừng?

Áp dụng đồng thời 2 giải pháp: (1) Chuyển giao công nghệ bếp đun sinh khối cải tiến sử dụng phụ phẩm nông nghiệp (vỏ trấu, mùn cưa) giá rẻ ($200.000 \text{ đ}$); (2) Quy định khu vực và thời gian thu nhặt củi khô, cành rơi tỉa thưa hợp pháp trong rừng tái sinh, tuyệt đối cấm chặt cây tươi tại 16 ha rừng phòng hộ.

3. Cơ chế tài chính nào duy trì Tổ bảo vệ rừng khi không có dự án tài trợ?

Tổ bảo vệ rừng vận hành dựa trên cơ chế tài chính đa nguồn: $$\text{Ngân sách Tuần tra} = \text{Trích thưởng 30% tiền phạt} + \text{Phí đóng góp ngày công quy đổi} + \text{Quỹ DVMTR} + \text{Thu đấu giá tỉa thưa NTFPs}$$

4. Kỹ thuật nuôi dưỡng 16 ha rừng nứa phòng hộ có gì đặc thù?

Rừng nứa tự nhiên tại xóm Sung tái sinh chủ yếu bằng chồi. Kỹ thuật lâm sinh yêu cầu: Không khai thác trắng; chỉ chặt tỉa cây già cỗi, sâu bệnh ($>3$ năm tuổi); phát dọn dây leo chèn ép; giữ lại toàn bộ cây gỗ tái sinh mục đích (Dẻ, Sau sau, Sao vàng) với mật độ duy trì $500 - 600 \text{ cây/ha}$ để tạo cấu trúc rừng hỗn giao nhiều tầng tán.

5. Khả năng nhân rộng mô hình này sang các địa phương khác tại Hòa Bình?

Mô hình hoàn toàn có thể nhân rộng tại các huyện vùng cao như Cao Phong, Đà Bắc, Mai Châu nhờ sự tương đồng về tập quán sinh hoạt của đồng bào Mường, Thái, điều kiện thổ nhưỡng đất feralit đồi núi dốc và khung chính sách giao đất giao rừng hiện hành của tỉnh Hòa Bình.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thị Hiền tại Trường Đại học Lâm nghiệp đã giải quyết thấu đáo bài toán quản lý tài nguyên rừng tại xóm Sung, xã Thanh Hối, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA), các kỹ thuật lâm sinh thích ứng và thiết kế thể chế hưởng lợi minh bạch, nghiên cứu đã chứng minh rằng: Quản lý rừng cộng đồng chỉ thực sự bền vững khi người dân được công nhận là chủ thể thực quyền, quyền lợi kinh tế gắn liền với trách nhiệm bảo vệ sinh thái và có giải pháp công nghệ thay thế nguồn năng lượng truyền thống.

Mô hình quản lý rừng cộng đồng xóm Sung không chỉ bảo vệ an toàn 16 ha rừng phòng hộ đầu nguồn thiết yếu mà còn đóng góp một nghiên cứu tình huống điển hình cho công tác hoạch định chính sách lâm nghiệp xã hội tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGHIÊN CỨU MỘT SÓ GIẢI PHÁP GÓP PHÀN NÂNG CAO HIỆU QUA CONG TAC QUAN LY RUNG CONG DONG TAI XOM SUNG, XA THANH HÓI, HUYỆN TÂN LẠC, TỈNH HÒA BÌNH NGÀNH :NÔNG LÂM KÉT KỢP MÃ NGÀNH: 305 Giáo viên hướng dẫn : ThS. Đông Thị Thanh ừnh viên thực hiện : Phan Thị Hiền lã sinh viên : 0953030207 Khóa học : 2009 - 2013 Hà Nội, 2013 yen) [ern0] [v4229 TRUONG DAI HQC LAM NGHIỆP KHOA LAM HOC KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP NGHIÊN CỨU MỘT SÓ GIẢI PHÁP GOP PHAN NÂNG CAO HIỆU QUÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỪNG CỘNG ĐÒNG [TẠI XÓM SUNG, XÃ THANH HÓI, HUYỆN TÂN LẠC, TỈNH HÒA BÌNH| NGÀNH ` :NÔNG LÂM KÉT HỢP MÃ NGÀNH : 305 láo viên hướng dẫn — : ThS. Đông Thị Thanh Air — (3ange nec hin : Phan Thi Hién ma lên : 0953030207 Kha : 2009 - 2013 Hà Nội, 2013 LỜI NÓI ĐẦU Để đánh giá kết quả học tập của sinh viên và hoàn thiện chương trình đào tạo tại trường Đại học Lâm nghiệp. Được sự nhất trí và tạo điều kiện thuận lợi của trường Đại học Lâm nghiệp — khoa Lâm học và Bộ môn Nông lâm kết hợp, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiê ứu một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản Tý rừng cộng đồng tại xóm Sung, xã Thanh Hi, huyện Tân Lạc, tỉ 1 Hòa Bình”, ` Trong thời gian thực hiện đề tài ngoài sựNghi của bản thân, tôi còn được sự quan tâm giúp đỡ tận tình ©ủa các thay.

cô giáo và các bạn đồng nghiệp. Nhân dịp này, cho phéptôi bày to lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo Đồng Thị Thanh, các thầy cô giáo trong bộmon Nong lâm kết hợp, cán bộ và nhân dân xóm Sung, xã Thanh Hối, Tân (Lye Hòa Bình cùng các bạn đồng nghiệp đã giúp tôi hoàn thành đề tai nay.) Mặc dù đã có nhiều sự cố gắng, nhưng do thời gian có han, bước đầu làm quen với thực tế, nên đềtất không thể lánh khỏi những sai sót nhất định. Chúng tôi rất mong nhận được những 4đ góp quý báu của các thầy cô giáo và bạn bè đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân om ont i Xuân Mai, ngày tháng năm 2013 i.

Sinh viên thực hiện Phan Thị Hiền MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHU VIET TAT DANH MỤC CÁC HÌNH DANH MỤC CÁC BẢNG PHAN I DAT VAN DE PHAN I. TONG QUAN VE DE TAI NGHIEN CUU 2. Cơ sở lý luận của vấn để nghiên cứu. Khai quat vé quan ly rừng cộng đồng kì giới và Việt Nam.

Quản lý rừng cộng đồng ở Việ ;. Hệ thông chính sách ca QLRCD ở Việt Nam 2. Những tài liệu, chương dự án\ Về quản lý rừng cộng đồng 2. Những kết luận rút ra phục vụ đề tips on cứu.

: „14 NỘI DUNG - MUC TIE! are 5 og #> C3 3. Mục tiêu nghiên cứu SF sprees niệtzt28008/505Egw5fEAss:2mGipmsstsi LÒ) 3. Nội dung Bến) n cỊ KÉT QUẢ NGHIÊN CỨU se. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tại điểm nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hộ 4. Hiện trạng tài nguyên rừng và công tác quản lý rừng 4. Phân loại hiện trạng rừng cộng đồng.

Công tác quản lý rừng tại địa phương 4. Nghiên cứu các chính sách liên quan đến quản lý rừng cộng đông. Xác định nhu cầu quản lý rừng cộng đồng tại xóm Sung.1, Nhu cầu sử dung tai nguyên rừng của người dân 4. Khả năng đáp ứng nhu cầu của các loại lâm “ sờ» 4.3 Yêu cầu QLRCĐ trong thôn.

Nguồn hưởng lợi từ tài nguyên rừng. Đánh giá một số tác động ảnh hưởng tới côi 4. Đánh giá tác động sự tham gia của ngị 4. Đánh giá công tác tuần tra bảo vệ 4.

Đánh giá tác động phóng chữa ch: 4. Đánh giá tác động khai thác củi 4. Đề xuất một số giải phápnhằm nâng cao leïi quả công tác quản lý rừng, cộng đồng. Xác định ranh giới rừng, 4.

Giải pháp về tổ chức, quản 4. Phân nhóm cộng đồn; cộng đồng. Các pháp kỹ thuật và chỉnh sách nâng cao cộng đồng. Giải ee truyền giáo dục quần chúng nhân dân về quản lý và bảo vệ rừng, 4.

PHẦN 5 KET LUAN, TON TAI, KHUYEN NGHI 5. la TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MUC CAC CHU VIET TAT Chữ viết tắt Nội dung BV&PTR Bảo vệ va phát tiên rừng. ccB Cựu chiến bình CB Cán bộ Ề CD Cộng đồng —. & HGD Hộ gia đình ⁄ SY HĐND Hội đồng nhân dân & oO LN Lam nghiép — PAO- UNDP Tô chức nông my hợp.

luộc PN Phụ nữ yan ` LĐ Lao động _ TNR Tài nguyên rừng a INXH Lam nghiệp xã hội” QLRCD Quản rừng cộng đồng NN&PINT g nghiépea phat triển nông thôn SWOT mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4.1: Sơ đồ bộ máy QLRCĐ của địa phương .2 Nội dung quy ước bảo vệ và phát triển rừng.3: Sơ đồ mối quan hệ của các tổ chức với công tác QLRCĐ.33 ) Sscv DANH MỤC CÁC "ES Bảng 4.1 Hiện trạng sử dụng đất của xóm SN Bảng 4.2: Kết quả phân loại hiện trạng, sờ: ông theo người dân.3: Nhu cầu sử dụng tài nguyên angười dân.4: Khả năng đáp ứng nhu cầu của các loại lâm sản tại địa phương.5: Các hoạt động để QLRGĐ Bảng 4.6: Khai thác lâm sản ngoài 7 Bang 4.7: Céng tac tuan tra ba ù Bảng 4.§: Khung chia điểm đá Bảng 4.9: Khung chia dié Bảng 4.10: Quản lý quỹ của Bang 4.11: rth ai PHANI DAT VAN DE Quá trình thực hiện chính sách kinh tế nhiều thành phần và chuyển hướng chiến lược lâm nghiệp, từ lâm nghiệp nhà nước sang lâm nghiệp nhân dân đã có ảnh hưởng lớn không những tới sự duy trì và sự phát triển tài nguyên rừng mà còn tác động sâu sắc tới sản xuất, đời sống của ¡ người dân và cộng đồng dân cư sống phụ thuộc vào rừng. Đồng t har cũng chính mong quá trình singh đổi này đã va ae xuất hiện nhi pes méi, đặc rừng cộng, đồng đã tồn tại từm gắn liền với vt au tồn và văn hóa của các cộng đồng dân cư sống dựa vào ròng. thực tếlớn hiều địa phương đã cho thấy có rất nhiều cộng đồng thôn, bán đang quản: lý, bảo vệ rừng có hiệu quả mà vọng của cộng đồng, bướngi n việc nâng cao năng lực và tăng cường sự lu tác chia sẻ kinh nghiệm cho công› đồng và các bên liên quan nhằm quản lý các nguồn tài nguyên bền vững góp phần nâng cao đời sống vật chất tinh thần văn hóa của các độ lân tộc sống trong rừng và gần rừng. Xu hướng phát triển rừng cộng đồ tố quan trọng trong phát triển lâm nghiệp ở nhiều quốc gia nh: an tâm của các cộng đồng để góp phần vào tiền trình quản lý rừn; v Luật bảo vệ và phát triển rừng sửa đổi (2004) đã được Quốc hội khóa XI kỳ họp thứ 6 thông qua, trong đó quy định cộng đồng dân cư thôn bản là một trong những đối tượng được nhà nước giao rừng để quản lý, bảo vệ và phát triển nhằm giúp người dân sống gần rừng và phụ thuộc vào rừng.

1 Theo số liệu thống kê, đến năm 2010 diện tích rừng đã được giao cho cộng đồng là 258 ngàn hecta rừng và đất rừng. Từ năm 2011 đến 2015, diện tích rừng dự kiến giao cho cộng đồng xấp xỉ 2 triệu hecta. Việc giao rừng cho cộng đồng và công nhận cộng đồng là một chủ thể quản lý rừng đã đưa phương thức quản lý rừng cộng đồng ở nước ta lên một tầm cao mới. Mặc dù phương thức quản lý rừng cộng thúc my nhều Vào nguyện vọng, kinh nghiệm và năng lực quản lý của cộng đồng, được cộng đồng chấp nhận và nhà nước hỗ trợ nhưng nó vẫn chưa hiểu biết một cách đầy đủ và có hệ thống.

Cụ thể là: be = + Chua hé théng héa duge tinh hình và vê trạng của các đối tượng rừng cộng đồng. + Chưa làm rõ được các mô hình quản lý rừng cộng đồng. + Chưa làm rõ các tiêu chuẩn tiêu chí đánh giá hiệu quả của quản lí rừng cộng đồng. / > À vuẾ eT ae Thiéu co sé khoa hoe và thực tiễn cho đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý.

Q) Cũng như tình hình£| của cả nước, xóm Sung, xã Thanh Hối, huyện Tân Lạc, tỉnh | Hoa Binh chiện đang quản lý một diện tích rừng cộng đồng khá lớn sung hi nay aige quản lý rừng của thôn đang gặp nhiều khó khăn như nhiều địa phương Khác đang gặp phải những khó khăn trong công tác quản lý và ‘chia sẻ lợi ích nên không phát huy hết vai trò to lớn trong vii. Do dó tôi nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu một số giải pháp ao hiệu quả công tác quản lý rừng cộng đồng tại xóm Sung x nị ¡ Hối huyện Tân Lạc Hòa Bình” là cần thiết nhằm góp phần quản lý tốt diện tích rừng cộng đồng của địa phương và mang lại lợi ích cho cộng đồng. PHAN II TONG QUAN VE DE TAI NGHIEN CUU 2. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu liên quan đến lâm nghiệp cộng đồng về các khía cạnh, cải tiến chính sách, thể chế tiếp cận phát triển công nghệ trên cơ sở kiến thức bản địa để phát triển quản lý Từng i Vào cộng, đồng.

Đây là những kinh nghiệm tốt có thể kế thừa Và vận đụng một cách thích hợp vào điều kiện ở Việt Nam. Sau đây wid m:qua các khía cạnh liên quan từ khái niệm, thể chế chính sách, nghiên € lg kếtở nhiều nước trên thể giới. Trong nganh lam nghiệp ở lĩnh we gin lý tài nguyên rừng cộng đồng thì cộng đồng được hiểu: À © - Phạm Xuân Phu (001). “cộng đồng bao gồm toàn thể những người sống thành xã hội có ó những điểm tương đồng về mặt văn hóa truyền thống có mối quan HỆ sản xuất và đời sống gắn bó với nhau, thường có ranh giới không, gian ong một te ng phong tục tập quán hoặc có chung dòng họ được nhà nước gi hoặc công nhận quyền sử dụng đất”.

Như vậy “ Cộng đồng” được hiểu là: Toàn thể những người sống thành tập thể hay một xã hội mà có những đặc điểm giống nhau, gắn bó với nhau thành một khối và giữa họ có mối liên hệ, hợp tác với nhau để cùng nhau hoạt động cùng nhau thực hiện những lợi ích của mình và lợi ích chung của xã hội.