Nâng cao hiệu quả phân phối nước ở hệ thống thủy lợi nội đồng: Nghiên cứu và giải pháp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kĩ thuật tài nguyên nước nghiên cứu giải pháp cải thiện kết quả phân phối nước ở hệ thống thủy lợi, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đỗ Xuân Hoan
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Chí Trung
• Trường học: Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Kỹ thuật tài nguyên nước
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phân Phối Nước Ở Hệ Thống Thủy Lợi Nội Đồng
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 0.2. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
• 0.3. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 0.5. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC CỦA LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ PHÂN PHỐI NƯỚC Ở HỆ THỐNG THỦY LỢI NỘI ĐỒNG
• 1.1. Tổng quan kết quả nghiên cứu về các giải pháp phân phối nước trên thế giới
• 1.2. Các kết quả nghiên cứu đánh giá hiệu quả phân phối nước
• 1.3. Tổng quan các kết quả nghiên cứu về các giải pháp phân phối nước ở nước ta
• 2. CHƯƠNG II: ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ PHÂN PHỐI NƯỚC Ở HỆ THỐNG THỦY LỢI NỘI ĐỒNG
• 2.1. Đề xuất các tiêu chí đánh giá hiệu quả phân phối nước cho hệ thống thủy lợi nội đồng
• 2.2. Cơ sở khoa học xây dựng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả phân phối nước của hệ thống thủy nông
• 2.3. Phương pháp xác định các tiêu chí đánh giá hiệu quả phân phối nước ở hệ thống thủy lợi nội đồng
• 3. CHƯƠNG III: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ PHÂN PHỐI NƯỚC Ở HỆ THỐNG THỦY LỢI NỘI ĐỒNG
• 3.1. Thực nghiệm xác định hệ số lưu lượng cổng lấy nước
• 3.2. Tính toán nhu cầu tưới của cây trồng
• 3.3. Xác định lượng cấp thực tế tại đầu các kênh cấp 3
• 3.4. Đánh giá thực trạng hiệu quả phân phối nước
• 4. CHƯƠNG IV: ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH PHÂN PHỐI NƯỚC NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÂN PHỐI NƯỚC Ở HỆ THỐNG THỦY LỢI NỘI ĐỒNG
• 4.1. Xây dựng kế hoạch phân phối nước cho hệ thống thủy lợi nội đồng
• 4.2. Hiệu quả áp dụng kế hoạch phân phối nước
• 4.3. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phân phối nước ở hệ thống thủy lợi nội đồng
• 4.3.1. Giải pháp xây dựng kênh nội đồng
• 4.3.2. Giải pháp tổ chức thực hiện kế hoạch phân phối nước
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Bài viết này tập trung vào việc nâng cao hiệu quả phân phối nước trong hệ thống thủy lợi nội đồng. Hệ thống này đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp, cung cấp nước tưới cho hàng triệu hecta đất canh tác. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của nó vẫn còn thấp, với tỷ lệ phục vụ chỉ đạt khoảng 70%. Nguyên nhân chính bao gồm thất thoát nước trong quá trình vận hành, thiếu phương tiện kiểm soát lượng nước và mô hình tổ chức quản lý chưa phù hợp. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phân phối nước là cần thiết.

1.1 Tầm quan trọng của hệ thống thủy lợi

Hệ thống thủy lợi có nhiệm vụ chính là cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp. Tổng diện tích tưới của các hệ thống này khoảng 3,4 triệu ha, đóng góp lớn vào sản lượng lúa hàng năm. Tuy nhiên, tình trạng xuống cấp và năng lực phục vụ thấp đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả tưới. Việc thiếu các công trình đo nước và điều tiết nước, đặc biệt ở các cấp kênh nội đồng, là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

1.2 Các vấn đề trong quản lý nước

Quản lý nước hiệu quả là yếu tố quyết định đến sự thành công của hệ thống thủy lợi. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các công nghệ hiện đại trong quản lý và phân phối nước có thể cải thiện đáng kể hiệu quả tưới. Tuy nhiên, hiện tại, các hệ thống thủy lợi chủ yếu sử dụng các phương pháp truyền thống, dẫn đến việc không kiểm soát được lượng nước phân phối, gây lãng phí và không công bằng trong việc cung cấp nước cho các hộ nông dân.

II. Đánh giá hiệu quả phân phối nước

Để nâng cao hiệu quả phân phối nước, cần thiết phải đánh giá thực trạng hiện tại của hệ thống. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả bao gồm: hiệu quả tưới, hiệu quả sử dụng nước và độ công bằng trong phân phối nước. Việc áp dụng các chỉ tiêu này sẽ giúp xác định rõ ràng tình trạng của hệ thống và từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện. Nghiên cứu cho thấy rằng, việc cải thiện hiệu quả phân phối nước có thể đạt được thông qua việc đầu tư vào công nghệ đo nước và điều tiết nước.

2.1 Các chỉ tiêu đánh giá

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả phân phối nước bao gồm: hệ số cấp nước tương đối, hệ số cấp nước tưới tương đối và khả năng phân phối nước. Những chỉ tiêu này không chỉ phản ánh tình trạng hiện tại của hệ thống mà còn giúp xác định các vấn đề cần cải thiện. Việc áp dụng các chỉ tiêu này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng tài nguyên nước, từ đó đảm bảo tính công bằng trong việc phân phối nước giữa các hộ nông dân.

2.2 Phân tích thực trạng

Thực trạng hiện tại cho thấy, nhiều hệ thống thủy lợi chưa được đầu tư nâng cấp, dẫn đến hiệu quả tưới thấp. Việc thiếu các công trình đo nước và điều tiết nước tại các kênh nội đồng đã gây ra sự lãng phí lớn. Nghiên cứu cho thấy rằng, việc áp dụng các giải pháp công nghệ hiện đại có thể cải thiện đáng kể hiệu quả phân phối nước. Cần thiết phải có các chính sách hỗ trợ đầu tư cho các công trình này để nâng cao hiệu quả sử dụng nước.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả phân phối nước

Để nâng cao hiệu quả phân phối nước, một số giải pháp đã được đề xuất. Đầu tiên, cần thiết phải đầu tư vào các công trình đo nước và điều tiết nước, đặc biệt là ở các kênh nội đồng. Thứ hai, việc áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý nước sẽ giúp kiểm soát lượng nước phân phối một cách hiệu quả hơn. Cuối cùng, cần có các chính sách hỗ trợ và đào tạo cho các tổ chức quản lý để nâng cao năng lực và hiệu quả trong việc quản lý tài nguyên nước.

3.1 Đầu tư công nghệ

Đầu tư vào công nghệ đo nước và điều tiết nước là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả phân phối nước. Việc sử dụng các thiết bị hiện đại sẽ giúp kiểm soát lượng nước phân phối, từ đó giảm thiểu thất thoát và nâng cao tính công bằng trong việc cung cấp nước cho các hộ nông dân. Các công trình này cần được xây dựng tại các kênh nội đồng để đảm bảo hiệu quả tưới cao nhất.

3.2 Nâng cao năng lực quản lý

Nâng cao năng lực quản lý của các tổ chức quản lý thủy lợi là rất cần thiết. Việc đào tạo và bồi dưỡng cho cán bộ quản lý sẽ giúp họ có kiến thức và kỹ năng cần thiết để áp dụng các giải pháp công nghệ mới vào quản lý nước. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư và phát triển hệ thống thủy lợi.

IV. Kết luận

Việc nâng cao hiệu quả phân phối nước trong hệ thống thủy lợi nội đồng là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách. Các giải pháp đề xuất trong bài viết không chỉ giúp cải thiện hiệu quả tưới mà còn đảm bảo tính công bằng trong việc phân phối nước cho các hộ nông dân. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, các tổ chức nghiên cứu và cộng đồng nông dân. Điều này sẽ góp phần phát triển bền vững ngành nông nghiệp và bảo vệ nguồn tài nguyên nước quý giá.

4.1 Tầm quan trọng của giải pháp

Các giải pháp đề xuất không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý nước sẽ giúp tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đồng thời, việc nâng cao hiệu quả phân phối nước sẽ giúp cải thiện đời sống của người dân nông thôn, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội tại các vùng nông thôn.

4.2 Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp nâng cao hiệu quả phân phối nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu và sự gia tăng nhu cầu nước. Việc nghiên cứu các mô hình quản lý nước bền vững sẽ giúp đảm bảo nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp trong tương lai. Đồng thời, cần có các nghiên cứu sâu hơn về tác động của các chính sách quản lý nước đến hiệu quả phân phối nước trong các hệ thống thủy lợi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống thủy lợi nội đồng đóng vai trò thiết yếu trong phát triển nông nghiệp, đặc biệt tại các vùng đồng bằng Bắc Trung Bộ Việt Nam. Với tổng diện tích tưới khoảng 3,4 triệu ha, cung cấp nước cho gần 6,85 triệu ha lúa hàng năm, hiệu quả phân phối nước trong các hệ thống này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây trồng và sự phát triển kinh tế nông nghiệp. Tuy nhiên, hiện trạng các hệ thống thủy lợi nội đồng còn nhiều hạn chế, như tình trạng xuống cấp công trình, năng lực phục vụ chỉ đạt khoảng 70%, thất thoát nước lớn do thiếu các công trình đo đếm và điều tiết nước hiệu quả, đặc biệt ở cấp kênh nội đồng.

Luận văn tập trung nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả phân phối nước trong hệ thống thủy lợi nội đồng thuộc khu vực Bắc Nghệ An, với phạm vi nghiên cứu gồm hai tuyến kênh cấp 2 điển hình là kênh Nó và kênh N20, phục vụ tổng diện tích tưới hơn 900 ha. Mục tiêu chính là đề xuất phương pháp đánh giá hiệu quả phân phối nước và xây dựng quy trình phân phối nước nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước, đảm bảo tính công bằng và tiết kiệm nước trong vận hành hệ thống. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý thủy lợi, nâng cao năng suất nông nghiệp và giảm thiểu lãng phí nước tưới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý thủy lợi hiện đại, trong đó:

• Lý thuyết hiệu quả tưới: Đánh giá hiệu quả tưới dựa trên các chỉ tiêu như hiệu quả chuyển nước, hiệu quả phân phối nước, và hiệu quả sử dụng nước tưới, theo định nghĩa của Viện Quản lý Nước Quốc tế (IWMI).
• Mô hình đánh giá hiệu quả phân phối nước: Sử dụng các chỉ tiêu định lượng như hệ số cấp nước tương đối, độ công bằng phân phối nước, độ tin cậy và độ chính xác phân phối nước để đánh giá toàn diện hiệu quả hoạt động của hệ thống thủy lợi.
• Khái niệm quản lý thủy lợi bền vững: Tập trung vào việc cân bằng giữa nhu cầu sử dụng nước và bảo vệ tài nguyên nước, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành và quản lý hệ thống thủy lợi.

Các khái niệm chính bao gồm: hiệu quả tưới, hiệu quả phân phối nước, hệ số cấp nước tương đối, độ công bằng phân phối nước, và quy trình vận hành hệ thống thủy lợi nội đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thực nghiệm đo đạc lượng nước cấp tại các cổng đầu kênh cấp 3 trên hai tuyến kênh Nó và N20 trong suốt 1-2 vụ sản xuất; số liệu khí tượng thu thập từ các trạm Đô Lương và Quỳnh Lưu; dữ liệu về diện tích, năng suất cây trồng và hiện trạng công trình thủy lợi.
• Phương pháp phân tích: Áp dụng phần mềm CROPWAT để tính toán nhu cầu nước tưới dựa trên phương trình cân bằng nước và phương pháp Penman-Monteith để tính lượng bốc hơi tiêu chuẩn; sử dụng phương pháp xác suất thống kê để tính các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả phân phối nước như độ công bằng, độ tin cậy và độ chính xác phân phối nước.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích số liệu thực địa trong các vụ Đông Xuân và Hè Thu năm 2012; xây dựng và kiểm nghiệm các chỉ tiêu đánh giá trong giai đoạn 2013-2014; đề xuất quy trình phân phối nước và giải pháp nâng cao hiệu quả trong năm 2014.

Cỡ mẫu đo đạc khoảng 25-30 điểm đo tại các cổng lấy nước điển hình, lựa chọn hai tuyến kênh cấp 2 đại diện cho khu vực nghiên cứu với các mô hình quản lý khác nhau nhằm đảm bảo tính khách quan và đại diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả phân phối nước chưa đồng đều và công bằng: Kết quả đo đạc tại hệ thống kênh Nó và N20 cho thấy, lượng nước cấp tại các điểm đầu kênh thường vượt quá nhu cầu thiết kế tới 230%, trong khi các điểm cuối kênh chỉ đạt khoảng 50% nhu cầu, phản ánh tình trạng phân phối nước không công bằng. Hệ số cấp nước tương đối dao động từ 0,5 đến 2,3, cho thấy sự chênh lệch lớn trong phân phối nước giữa các khu vực.

2. Hiệu quả sử dụng nước tưới còn thấp: Tỷ lệ diện tích được tưới ổn định chỉ đạt khoảng 60-70% tổng diện tích canh tác, với lượng nước tiêu thụ trên đơn vị sản phẩm cao, dẫn đến lãng phí nguồn nước và giảm hiệu quả kinh tế.

3. Ảnh hưởng của mô hình quản lý đến hiệu quả phân phối nước: So sánh ba mô hình quản lý gồm Công ty Khai thác Công trình Thủy lợi, Ban Quản lý Công trình Thủy lợi và Hợp tác xã Dùng nước cho thấy mô hình Hợp tác xã và Ban Quản lý có hiệu quả phân phối nước và năng suất nông nghiệp cao hơn từ 10-15% so với mô hình Công ty KTCTTL phổ biến hiện nay.

4. Tình trạng xuống cấp và thiếu công trình đo đếm, điều tiết nước: Hầu hết các công trình trên kênh nội đồng đều được xây dựng từ lâu, tỷ lệ cứng hóa kênh cấp 3 thấp (dưới 40%), nhiều cổng lấy nước không có thiết bị điều tiết, gây khó khăn trong kiểm soát lượng nước phân phối.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hiệu quả phân phối nước thấp là do thiếu các công trình đo đếm và điều tiết nước phù hợp ở cấp kênh nội đồng, cùng với mô hình quản lý chưa tối ưu và thiếu sự phối hợp giữa các cấp vận hành. So với các nghiên cứu quốc tế, việc áp dụng các chỉ tiêu đánh giá đa chiều giúp nhận diện rõ các điểm yếu trong hệ thống, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp.

Biểu đồ phân phối lượng nước theo vị trí kênh thể hiện sự giảm dần lượng nước từ đầu đến cuối kênh, minh chứng cho tình trạng thất thoát và phân phối không công bằng. Bảng so sánh hiệu quả quản lý giữa các mô hình cho thấy sự khác biệt rõ rệt về hiệu quả phân phối và năng suất cây trồng, nhấn mạnh vai trò của tổ chức quản lý trong nâng cao hiệu quả hệ thống.

Kết quả nghiên cứu cũng khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng công nghệ đo đếm và điều tiết nước hiện đại, kết hợp với quy trình vận hành khoa học để nâng cao hiệu quả phân phối nước, tiết kiệm nguồn nước và tăng năng suất nông nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và áp dụng hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả phân phối nước: Thiết lập bộ chỉ tiêu đa chiều bao gồm độ công bằng, độ tin cậy và độ chính xác phân phối nước để theo dõi và đánh giá hiệu quả vận hành hệ thống thủy lợi nội đồng. Chủ thể thực hiện: các công ty khai thác công trình thủy lợi và ban quản lý địa phương. Thời gian: triển khai trong 1 năm.

2. Đầu tư nâng cấp công trình đo đếm và điều tiết nước ở cấp kênh nội đồng: Lắp đặt các cổng lấy nước có chức năng đo đếm và điều tiết tự động, tăng tỷ lệ cứng hóa kênh cấp 3 lên trên 60% để giảm thất thoát nước. Chủ thể thực hiện: Nhà nước phối hợp với các dự án quốc tế và địa phương. Thời gian: 3-5 năm.

3. Xây dựng quy trình phân phối nước khoa học, linh hoạt theo nhu cầu cây trồng và điều kiện thực tế: Áp dụng phần mềm tính toán nhu cầu nước và lập kế hoạch tưới luân phiên theo diện tích và nhu cầu nước cây trồng, kết hợp với giám sát thực tế để điều chỉnh kịp thời. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý hệ thống thủy lợi và hợp tác xã dùng nước. Thời gian: 1-2 năm.

4. Đào tạo nâng cao năng lực quản lý và vận hành cho cán bộ thủy lợi và người dân: Tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật đo đếm, điều tiết nước và quản lý vận hành hệ thống thủy lợi hiện đại, nâng cao nhận thức về tiết kiệm nước và phân phối công bằng. Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Thủy lợi, Viện Khoa học Thủy lợi và các tổ chức liên quan. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và vận hành hệ thống thủy lợi: Nhận diện các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả phân phối nước, áp dụng quy trình vận hành khoa học để nâng cao hiệu quả quản lý và tiết kiệm nước.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành thủy lợi, tài nguyên nước: Tham khảo phương pháp đánh giá hiệu quả phân phối nước, ứng dụng phần mềm CROPWAT và phương pháp thống kê trong nghiên cứu thủy lợi nội đồng.

3. Các cơ quan hoạch định chính sách nông nghiệp và thủy lợi: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ đầu tư, hiện đại hóa công trình thủy lợi và phát triển mô hình quản lý hiệu quả.

4. Hợp tác xã và tổ chức cộng đồng nông dân: Áp dụng các giải pháp quản lý và vận hành hệ thống thủy lợi nội đồng, nâng cao hiệu quả sử dụng nước tưới, tăng năng suất cây trồng và thu nhập.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hiệu quả phân phối nước trong hệ thống thủy lợi nội đồng còn thấp?
   Hiệu quả thấp do thiếu các công trình đo đếm và điều tiết nước ở cấp kênh nội đồng, công trình xuống cấp, mô hình quản lý chưa tối ưu và thiếu sự phối hợp giữa các cấp vận hành.

2. Các chỉ tiêu nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả phân phối nước?
   Bao gồm hệ số cấp nước tương đối, độ công bằng phân phối nước, độ tin cậy và độ chính xác phân phối nước, phản ánh mức độ đáp ứng nhu cầu và sự công bằng trong phân phối nước.

3. Phần mềm CROPWAT được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   CROPWAT được dùng để tính toán nhu cầu nước tưới dựa trên dữ liệu khí tượng và đặc tính cây trồng, giúp lập kế hoạch tưới phù hợp với điều kiện thực tế.

4. Mô hình quản lý nào hiệu quả nhất trong nghiên cứu?
   Mô hình Hợp tác xã dùng nước và Ban Quản lý công trình thủy lợi cho hiệu quả phân phối nước và năng suất nông nghiệp cao hơn so với mô hình Công ty khai thác công trình thủy lợi phổ biến.

5. Giải pháp nào ưu tiên để nâng cao hiệu quả phân phối nước?
   Ưu tiên đầu tư công trình đo đếm và điều tiết nước hiện đại ở cấp kênh nội đồng, xây dựng quy trình phân phối nước khoa học và đào tạo nâng cao năng lực quản lý vận hành.

Kết luận

• Đề tài đã xây dựng thành công hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả phân phối nước phù hợp với điều kiện hệ thống thủy lợi nội đồng Việt Nam.
• Đánh giá thực trạng tại hai tuyến kênh nghiên cứu cho thấy hiệu quả phân phối nước còn thấp, phân phối không công bằng và thất thoát nước lớn.
• Mô hình quản lý và hiện trạng công trình ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả phân phối nước và năng suất cây trồng.
• Đề xuất quy trình phân phối nước và các giải pháp kỹ thuật, quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nước và tiết kiệm tài nguyên.
• Khuyến nghị triển khai áp dụng các giải pháp trong vòng 1-5 năm, đồng thời tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho các bên liên quan.

Các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng áp dụng cho các hệ thống thủy lợi nội đồng khác nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Trung Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TONG QUAN KET QUA NGHIÊN CỨU VE PHAN PHOL NƯỚC 6 HE THONG THỦY LỢI NỘI DONG 1.1 Tổng quan kết quả nghiên cứu v8 gi pháp phân phối nước trên thể git 1.1 Cúc kết quả nghiên cửu đănh giá hiệu quả phân phối nước 4 1.2 Các két qui nghiên ci về các giải pháp phân phối nước.2 Tổng quan các kế quả nghiên cứu về các giải pháp phân phối nước ở nước ta, 10 CHƯƠNG II DE XUẤT PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ HIỆU QUA PHAN PHÓI NƯỚC Ở HE THONG THỦY LỢI NỘI ĐÔNG. 16 2:1 Để xuất các tiêu chỉ din giá hiệu quả phần phối nước cho hệ thống thủy lợi nội đồng 16 2.1 Cơ sở Khoa học xây dựng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả phân phối nước của hệ thẳng thủy nông 16 2.2 Phương pháp xác định các tiêu chi đánh giá hiệu qua phân phối nước ở hệ thống thủy li nội đồng 24 CHUONG III DANH GIÁ THỰC TRẠNG HIỆU QUA PHAN PHÓI NƯỚC Ở HỆ THÔNG THỦY LỢI NỘI ĐỒNG 26 3.2 Tính toán nu chu tưới + 4.1 Cơ sử khoa học tính toán nh cầu tới ea 3.2 Tinh toán nh cầu nước tưới của cây trằng 38 Học viên: Đỗ Xuân Hoan Lớp cao học: 20Q21 3.3 Tinh toán như cầu ti tại đầu các kênh cắp 3 4 3.3 Xác định lượng cấp thực tế tại đầu các kênh cấp 3 46 3.1 Thực nghiệm xác định hệ số lưu lượng cổng lẫy nước.2 Xác định lượng nước cấp thực tế 49 3.4 Đánh giá thực trạng hiệu quả phân phối nước. 49 CHUONG IV DE XUẤT QUY TRINH PHAN PHOL NƯỚC NANG CAO. HIỆU QUA PHAN PHÓI NƯỚC Ở HE THONG THỦY LOLNOIDONG.53 4,1 Xây dưng kế hoạch phân phối nước cho hệ thống thuỷ lợi nội đồng.2 Hiệu quả áp dụng kế boạch phân phối nước 62 4.3 Để xuất các giải pháp nâng cao hiệu qua phân phối nước ở hệ thống thủy lợi nội đồng @ 4.1 Cúc giải pháp xây dụng kênh nội đồng dt 4.2 Giải pháp 16 chức thực hiệ ké hoạch phản phối nước.

57 KET LUẬN VÀ KIEN NGHỊ 1. Kiếnnghị m TÀI LIỆU THAM KHẢO, Học viên: Đỗ Xuân Hoan Lớp cao học: 20Q21 DANH MỤC BANG BIEU Bảng 1. Ap dụng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tưới.2 Kết qui các chỉ tiêu so sánh ở hệ thống Alto Rio Lemma và 2 tiểu khu tưới Cortaza và Salvatiema.3 Kết quả các chỉ iêu đánh giá hiệu quả phân phối nước của 3 hệ thông thuỷ nông N22A, Ngôi La và NAB. Kết quả các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý ở hệ thống Ngôi Nam Thạch Han và Nam Đuồng 13 Bảng 1.5 Kết quả các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả vận hành, phân phối nước của hệ thống thuỷ nông Nam Thạch Hain 14 Bảng 3.1 Diện tích và năng suất cây trồng 26 Bang 3.Thống kê công ly nước vào kênh cấp 3 khu mẫu Nó.

Thống kê cổng lấy nước đầu kênh cấp 3 trên kênh N20 32 Bảng 3.4 lệ thống mạng lưới trạm khí tượng 38 Bảng 3. Dặc trưng khí hậu tram Đô Lương 39 Bảng 3. Đặc trưng khí hậu trạm Quỳnh Lưu, 40 Bảng 37. Thông số dy trồng của lúa Đông xuân dị Bảng 3.

Thông số cây trồng của Lúa Hệ thụ 4 Bảng 3.9, Nhu cầu tưới cho vụ Đông xuân ở kênh Nó 42 Bảng 3.10 Nhu cầu lưới vụ HE tha ở kênh Nó 43 Bảng 3.Nhu cầu trới vụ Đông xuân ở kênh N20 43 Bang 3.11 Nhu cầu tưới vụ Hè thu ở kênh N20. Thing ké cae dạng cổng liy nước trên kênh Nó và N20, 46 Bang 3. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu qua phân phối nước.1, Phin nhóm khu tưới Nó s4 Bảng 42 Thời gian tưới tính toán cho kênh Nó, s4 Bang 4.3 Phin nhóm khu tưới N20 s Bảng 44 Thời gian tưới tỉnh toán cho N20, 56 Bang 4.5 Lịch tưới sau khi đã điều chỉnh của khu tưới Nó. Lich tưới su khi đã điều chỉnh của khu tới N20 59 Học viên: Đỗ Xuân Hoan Lớp cao học: 20Q21 Bing 4.7 Các chỉ iêu kiểm nghiệm hiệu quả phân phối nước áp dụng.

“ kế hoạch phân phối nước. 62 tiêu lựa chon vat liệu lát kê 6 Học viên: Đỗ Xuân Hoan Lớp cao học: 20Q21 DANH MỤC HÌNH VE Hình 1.1 Kết quả đo đạc xác định độ công bằng phân phối nước ở " hệ thống thay lợi La KĨ Hình 2.1 Sơ đồ hóa hệ hống thủy lợi vàcác điểm cần do đạc thực nghiệm. Một số hình ảnh hiện trạng tuyến kênh Nó. Một số hình ảnh hiệ trạng tuyển kênh N20 _ Hình 3.3 Thực nghiệm xúc định hệ số lưu lượng 6 48 Hình 3.4 Đường quan hệ hac 9 cho cổng hộp có khẩu điện L2xl,&m.5 Đường quan hệ hưhạ.ọ cho cổng trỏn đường kính D=40em.

Binh quân chi số tị lượng cấp nước tương đổi theo chiễu dài uyễn kênh N6 và 20 s0 Hình 3. Binh quân chỉ số lượng cắp nước tương đối của các đợt tưới trong vụ He thu năm 2012 50 Học viên: Đỗ Xuân Hoan Lớp cao học: 20Q21 1. TINH CAP THIET CUA DE TÀI Phát triển nông nghiệp có ý nghĩa quan trong trong việc phát triển kính tế ở nước ta, trong khi đó hệ thống thuỷ lợi có nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong việc: phát triển nông nghiệp. Tổng diện tích tưới của các hệ thống thuỷ lợi ở nước ta khoảng 3,4 triệu ha đất canh tác, tương ứng với khoảng gần 6,85 trigu ha lúa hang năm.

Các hệ thống thuỷ lợi có vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước tưới cho sản xuất nông nghiệp, Các hệ thống thủy lợi được nhà nước quan tâm đầu tư qua hàng chục năm đến nay đã tương đối hoàn chinh. Tuy nhỉ: đặt ra là tình trạng xuống cấp, năng lực phục vụ của các hệ thống thủy lợi còn thấp, mới chỉ dạt trang bình trên 70%. Một trong các nguyên nhân quan trọng đó là việc thất thoát nước trong quá trình. vân hành khai thác: thiểu phương tiện kiểm soát lượng nước: giải pháp phân phối nước chưa phủ hợp; mô hình tổ chức quản lý còn nhiều bat cập.

Và đặc biệt trong. giai đoạn hiện nay, việc bổ tí kinh phí duy tu báo dưỡng, sửa chữa thường xuyên cho các hệ thống thủy lợi nói chung, công trình thủy lợi nội đồng nói riêng có xu hướng giảm xuống. `Về công tác do đếm và kiểm soát lượng nước phân phối trên hệ thống kênh tưới chưa được quan tâm, đặc biệt là ở các hệ thống thủy lợi nội đồng, Hầu hết các hệ thing công tình thuỷ lợi ở nước ta đều được xây đựng từ lâu, th cắc công trình trên kênh. Các công trình trên kênh chủ yếu là các cửa lấy nước, gần như không có sông tình đo nước, chỉ cổ một số công trình điều tết nước ở trên hệ thống kênh chính và kênh cắp 2, đặc biệt là không có các công trình điều tit nước ở các cắp kênh nội đồng.

Các của lấy nước cũng như các công trình đo nước chủ ấu được xây đựng theo các loại hình truyền thông là sử dụng các cảnh cổng phẳng để đóng và mở công, không có chức năng đo đếm và kiểm soát lượng nước phân phối trên. hệ thống tưới. Trong những năm gần đây, một số hệ thống thuỷ lợi đã được xây dựng các công trình đo nước và điều tiết nước, chủ yếu là ở một số hệ thống mới được đầu tư nâng Học viên: Đỗ Xuân Hoan Lớp cao học: 20Q21 nhờ sự hỗ trợ của các dự án quốc tế. Tuy nhiên ở các dự án này, các công trình đđo nước và diều tết nước mới chỉ áp dụng chủ yếu tại các công trình đầu n kênh chính ở các hệ thống thuỷ lợi lớn, chưa được nghiên cứu áp dụng cho các cấp.

kênh nội đồng Để có thé nghiên cứu ứng dụng giải pháp điều tiết, phân phối nước hiệu quả. cho hệ thống thủy lợi nội đồng thì công tác do nước và điều tiết nước là ya tổ quan trọng quyết định đến hiệu quả tưới, đảm bảo tính công bằng trong phân phối nước và sử dụng tết kiệm nage của các hệ thống thay lợi. Trong khi đó, hầu hết các hệ thing công trinh thuỷ lợi ở nước ta đều thiếu các công nh đo nước và điều tiết nước, đặc biệt là ở các cấp kênh nội đồng. Đây cũng là một trong những nguyên.

nhân làm cho các hệ thống thuỷ nông ở nước ta chưa phát huy được hiệu quả kinh 1 và sử đụng lang phí nước, Các cửa lẤy nước cũng như các công trình đo nước chủ yếu được xây dựng theo các loi hình truyỄn thống là sử ng các cánh cổng phẳng kéo lên để lẫy nước và đóng lại để không lẫy nước, không có chức năng đo đếm và kiểm soát lượng nước phân phối trên hộ thống tưới. Trong những năm gin day, vig áp dụng các công nh đo nước và điều tiết nước đã được nghiên cứu triển khai ở một số dự án do các tỏ chức quốc tế trợ. Tuy nhiên, đến nay các công trình đo nước và điều tt nước chỉ mới được áp dung cho công trình đầu mỗi, kênh chính mà chưa áp dụng cho hệ thống thuỷ lợi nội đồng. Quan lý hiệu quả các hệ thông thuỷ lợi góp phần quan trong cho việc phát iển sản xuất nông nghiệp.

Để tin tới quả lý khai thác các công nh thuỷ lợi theo hướng. hiện đại hoá i việc nghiên cứu áp dụng các giải pháp điều tiết, phân phối nước sử dạng công tình đo nước, điều tết nước và qui trình vận hành hệ thống thuỷ lợi nội in thế. Phân phối nước hiệu quả trên hệ thống thuỷ lợi nội đồng là cơ sở ti «quan trong cho việc thực hiện hợp đồng cung cấp nước giữa Công ty khai thác công trình thuỷ lợi và các tổ chức dùng nước khi thực hiện Nghị định 115 của “Chính phủ vỀ miễn giảm thuỷ lợi phí Kiểm soát tốt lượng nước phân phối là yếu tổ ‘quan trong để nâng cao hiệu quả quản lý các hệ thống thuỷ lợi, đặc biệt là hiệu qua về tiết kiệm nước và phân phối nước công bằng giữa các hộ dùng nước, Học viên: Đỗ Xuân Hoan Lớp cao học: 20Q21 3 Chính vi vậy, đề tải : "Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả phân phối "nước ở hệ thống thủy lợi nội đồng” tập trung giải quyết được một phần các vẫn đề nêu trên. Việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả phân phối nước ở hệ thống thủy lợi nội đồng có ý ngĩa khoa học và thực tiễn cao trong việc ấp dụng các bign pháp quản lý, vận hành khai thác hiệu quả tài nguyên nước, 2.

MỤC ĐÍCH CỦA ĐÈ TÀI "Nghiên cứu đề xuất phương pháp đánh giá hiệu quả phân phối nước và quy trình phân phối nước nâng cao hiệu quả phân phối nước ở hệ thống thủy lợi nội đồng.