Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về nhập khẩu và nâng cao hiệu quả nhập khẩu của doanh nghiệp Chương 3: Phân tích thực trạng hiệu quả nhập khẩu mặt hàng hóa chất ngành sơn từ thị trường Mỹ của Công ty Cổ phần Việt COM Chương 4: Định hướng phát triển và giải pháp nhằm nâng cao hiệu nhập khẩu mặt hàng hóa chất ngành sơn từ thị trường Mỹ của Công Ty Cổ phần Việt COM 14 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NHẬP KHÂU VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ NHẬP KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 2. Cơ sở lý luận về nhập khẩu trong thương mại quốc tế 2. Khái niệm về nhập khẩu Theo khoản 1 Điều 28 của Luật Thương mại số 36/2005/QH11: “Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa từ lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật” Theo định nghĩa của từ điển kinh tế học hiện đại của học viện công nghệ Massachuset thì “Hàng nhập khẩu là hàng hóa và dịch vụ được tiêu dùng ở một nước nhưng mua ở nước khác” Theo Lý luận về thương mại quốc tế: “Nhập khẩu là việc quốc gia này mua hàng hoá và dịch vụ từ quốc gia khác. Nói cách khác là việc nhà sản xuất nước ngoài cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho người tiêu dùng trong nước.” Như vậy, tổng hợp lại từ các khái niệm trên, có thể hiểu nhập khẩu là quá trình trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ làm môi giới, phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng trong nước nhằm mục đích kinh tế tối đa.
Nhập khẩu thể hiện sự gắn bó với nhau giữ nền kinh tế quốc dân với nền kinh tế thế giới. Đặc điểm của hoạt động nhập khẩu Nhập khẩu là hoạt động phức tạp so với hoạt động kinh doanh nội địa, hoạt động nhập khẩu có đặc điểm sau: Thứ nhất, nội dung của hoạt động nhập khẩu là thực hiện nhập khẩu hàng hóa từ thị trường nước ngoài để tiêu thụ tại thị trường nội địa hoặc tiếp tục tái xuất khẩu. Thứ hai, Chủng loại hàng hóa trong hoạt động nhập khẩu chịu sự tác động của các chính sách Nhà nước đối với nhập khẩu. Trong đó, có một số loại hàng hóa được Nhà nước khuyến khích nhập khẩu, một số bị cấm nhập khẩu hoặc hạn chế bằng các biện pháp thuế quan, phi thuế quan,.
và danh mục hàng hóa này thay đổi theo từng thời kì phát triển tùy thuộc vào mục tiêu phát triển của thời kỳ đó. Thứ ba, Thị trường nhập khẩu chứa đa dạng nhiều quốc gia và khu vực. Trong đó, mỗi quốc gia có một hoặc nhiều lợi thế nhất định về những mặt hàng khác nhau tạo điều kiện cho nhà nhập khẩu lựa chọn thị trường cung ứng phù hợp và có hiệu quả nhất. 15 Thứ tư, hoạt động nhập khẩu chịu sự điều chỉnh của nhiều nguồn luật như điều ước quốc tế và Ngoại thương, luật quốc gia của các nước hữu quan, tập quán Thương mại quốc tế.
Thứ năm, các phương thức giao dịch mua bán trên thị trường quốc tế rất phong phú: Giao dịch thông thường, giao dịch qua trung gian, giao dịch tại hội chợ triển lãm. Thứ sáu, các phương thức thanh toán rất đa dạng: nhờ thu, hàng đổi hàng, L/C.Tiền tệ dùng trong thanh toán thường là ngoại tệ mạnh có sức chuyển đổi cao như: USD, bảng Anh Thứ bảy, điều kiện cơ sở giao hàng: có nhiều hình thức nhưng phổ biến là nhập khẩu theo điều kiện CIF, FOB… Thứ tám, kinh doanh nhập khẩu là kinh doanh trên phạm vi quốc tế nên địa bàn rộng, thủ tục phức tạp, thời gian thực hiện lâu. Kinh doanh nhập khẩu phụ thuộc vào kiến thức kinh doanh, trình độ quản lý, trình độ nghiệp vụ Ngoại thương, sự nhanh nhạy nắm bắt thông tin. Thứ chín, nhập khẩu là cơ hội để các doanh nghiệp có quốc tịch khác nhau hợp tác lâu dài.
Thương mại quốc tế có ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ kinh tế - chính trị của các nước xuất khẩu, góp phần phát triển kinh tế đối ngoại. Vai trò của hoạt động nhập khẩu Nhập khẩu tạo điều kiện thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa đất nước. Công nghiệp hóa là quá trình chuyển đổi nền kinh tế một cách căn bản từ lao động thủ công sang lao động bằng cơ khí ngày càng hiện đại hơn. Nhập khẩu có vai trò rất quan trọng trong việc nhập khẩu công nghệ mới trang bị cho các ngành kinh tế như điện và điện tử, công nghiệp đóng tàu, chế biến dầu khí, chế biến nông sản.
Từ đó sẽ hướng ngành kinh tế theo hướng công nghiệp hóa. Nhập khẩu giúp bổ sung kịp thời những mặt thiếu cân đối của nền kinh tế, đảm bảo phát triển kinh tế cân đối và ổn định. Một nền kinh tế muốn phát triển tốt cần đảm bảo sự cân đối theo những tỷ lệ nhất định như: Cân đối giữa khu vực 1 và khu vực 2; giữa tích lũy và tiêu dùng; giữa hàng hóa lượng tiền trong lưu thông; giữa xuất khẩu và nhập khẩu và cán cân thanh toán quốc tế. 16 Nhập khẩu có tác động rất tích cực thông qua việc cung cấp các điều kiện đầu vào làm cho sản xuất phát triển, mặt khác tạo điều kiện để các quốc gia chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, tận hưởng được những lợi thế từ thị trường thế giới và khắc phục những mặt mất cân đối thúc đẩy kinh tế quốc dân phát triển.
Nhập khẩu góp phần cải thiện và nâng cao mức sống của nhân dân Nhập khẩu có vai trò thỏa mãn nhu cầu trực tiếp của nhân dân về hàng tiêu dùng, mà trong nước không sản xuất được hoặc sản xuất không đủ như thuốc chữa bệnh, đồ điện gia dụng, lương thực, thực phẩm,…Nhập khẩu trực tiếp góp phần xây dựng những ngành nghề sản xuất hàng tiêu dùng, làm cho cả số lượng lẫn chủng loại hàng hóa tiêu dùng tăng, khả năng lựa chọn của người dân sẽ được mở rộng, đời sống ngày càng tăng lên. Nhập khẩu có vai trò tích cực đến thúc đẩy xuất khẩu: Sự tác động này thể hiện ở chỗ nhập khẩu tạo đầu vào cho sản xuất hàng xuất khẩu, điều này đặc biệt quan trọng đối với các nước đang và kém phát triển, vì khả năng sản xuất của các quốc gia này còn có hạn. Do vậy, nhiều quan niệm còn cho rằng, đây chính là hiện tượng “lấy nhập khẩu nuôi xuất khẩu” và sự phát triển gia công xuất khẩu ở Trung Quốc, Việt là những minh chứng cụ thể. Tạo môi trường thuận lợi cho việc mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa của một quốc gia ra nước ngoài, thông qua quan hệ nhập khẩu cũng như các hình thức thanh toán đòi hỏi kết hợp nhập khẩu với xuất khẩu.
Các hình thức nhập khẩu 2. Nhập khẩu trực tiếp Hoạt động nhập khẩu trực tiếp hay còn gọi là hoạt động nhập khẩu tự doanh là việc doanh nghiệp kinh doanh – xuất nhập khẩu hàng hóa do doanh nghiệp mình tự sản xuất hay tự gom được cho khách hàng sau khi đã nghiên cứu kỹ thị trường, tính toán đầy đủ các chi phí và đảm bảo tuân theo chính sách nhà nước và luật pháp quốc tế. Đặc điểm: Doanh nghiệp thực hiện nhập khẩu khẩu phải tự bỏ vốn, tự chịu mọi chi phí, tự chịu mọi trách nhiệm và rủi ro trong kinh doanh 2. Nhập khẩu ủy thác Là hình thức mà trong đó đơn vị tham gia kinh doanh – nhập khẩu đóng vai trò trung gian cho một đơn vị kinh doanh khác tiến hành đàm phán ký kết hợp đồng mua 17 bán hàng hoá với đối tác nước ngoài.
Nhập khẩu uỷ thác là hình thức giữa một doanh nghiệp trong nước có nhu cầu tham gia nhập khẩu hàng hoá nhưng lại không có chức năng tham gia vào nhập khẩu trực tiếp và phải nhờ đến một doanh nghiệp có chức năng nhập khẩu được doanh nghiệp có nhu cầu uỷ quyền. Doanh nghiệp nhập khẩu trung gian này phải làm thủ tục và được hưởng hoa hồng. Đặc điểm: Doanh nghiệp nhận uỷ quyền không phải bỏ vốn, không phải xin hạn ngạch v.v…mà chỉ đứng ra khiếu nại khi có tranh chấp xảy ra. Nhập khẩu hàng đổi hàng Là hình thức nhập khẩu gắn liền với xuất khẩu, người bán đồng thời cũng là người mua.
Đặc điểm: Hình thức nhập khẩu này doanh nghiệp có thể thu lợi nhuận từ hai hoạt động nhập và xuất hàng hóa. Tránh rủi ro biến động ngoại tệ. Hàng hóa nhập khẩu và xuất khẩu có giá trị tương đương nhau. Nhập khẩu gia công Nhập khẩu gia công là hình thức nhập khẩu theo đó bên nhập khẩu (là bên nhận gia công) tiến hành nhập khẩu nguyên vật liệu từ phía người xuất khẩu (bên đặt gia công) về để tiến hành gia công theo những quy định trong hợp đồng ký kết giữa hai bên.
Nhập khẩu liên doanh Là một hình thức nhập khẩu hàng hoá trên cơ sở liên kết tự nguyện giữa các doanh nghiệp (ít nhất là doanh nghiệp có chức năng nhập khẩu) nhằm phối hợp khả năng sản xuất đến xuất nhập khẩu trên cơ sở cùng chịu rủi ro và cùng chia sẻ lợi nhuận. Đặc điểm: Doanh nghiệp hoạt động nhập khẩu chỉ đóng góp một phần chi phí nhất định. Chi phí, thuế, trách nhiệm được phân theo tỷ lệ đóng góp theo thỏa thuận. Nhập khẩu tái xuất Nhập khẩu tái xuất là hình thức mà thương nhân Việt Nam nhập khẩu tạm thời hàng hóa vào Việt Nam, nhưng sau đó lại xuất khẩu chính hàng hóa đó ra khỏi Việt Nam sang một nước khác.
⇨ Mỗi hình thức nhập khẩu hàng hóa đều có những đặc thù riêng doanh nghiệp căn cứ vào tình trạng và nhu cầu của doanh nghiệp mình để chọn phương pháp nhập khẩu phù hợp. Một số lý thuyết về hiệu quả nhập khẩu của doanh nghiệp 2. Khái niệm và phân loại về hiệu quả hoạt động nhập khẩu 2. Khái niệm Hiệu quả nhập khẩu là một đại lượng kinh tế phản ánh mối quan hệ tương quan giữa kết quả của hoạt động nhập khẩu và toàn bộ chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.
Trên mỗi phạm vi và góc độ nhìn nhận thì hiệu quả nhập khẩu lại được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Với góc độ của doanh nghiệp: Hiệu quả nhập khẩu có được khi doanh nghiệp thu được kết quả tối đa với chi phí bỏ ra là tối thiểu, hiệu quả đó thể hiện khả năng sử dụng các nguồn lực, trình độ tổ chức, quản lý của doanh nghiệp trong quá trình tham gia vào hoạt động nhập khẩu.
