phần mở đầu, kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được cấu trúc trong 3 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của các giải pháp quản lý quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng2: Thực trạng công tác quản lý quá trình giáo dục đạo đức ở trƣờng THPT Cẩm Lý – Huyện Lục Nam hiện nay Chƣơng3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THPT Cẩm Lý Chƣơng 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Nền văn minh Phương Đông có ảnh hưởng không nhỏ đến văn hoá Việt Nam. Vì thế, cha ông ta vốn rất coi trọng chữ “Đức” và coi đó là một phẩm chất hàng đầu và không thể thiếu của mỗi con người, với triết lý sống “tu nhân, tích đức” để tự răn mình, răn người.
Đó chính là cội nguồn của truyền thống nhân đạo, nhân ái, vị tha, thấm đượm tình người,. rất tốt đẹp của dân tộc ta, truyền thống đó còn tiếp nối tới ngày nay và còn mãi mãi về sau. Hiện nay chúng ta đang thực hiện công cuộc đổi mới, nền kinh tế nước ta vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh những truyền thống tốt đẹp của dân tộc cũng còn không ít những vấn đề bức xúc về đạo đức cần phải giải quyết.
Đó là tác động tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường, của lối sống thực dụng chạy theo đồng tiền, sẵn sàng chà đạp lên nhân phẩm của người khác, hoàn toàn xa lạ với truyền thống văn hoá dân tộc. Đó còn là ảnh hưởng của văn hoá ngoại lai, hậu quả của xu thế toàn cầu hoá mà đáng lo ngại là sự xuống cấp về đạo đức của tầng lớp thanh, thiếu niên, đặc biệt là các em học sinh bậc THPT, lứa tuổi chuẩn bị bước vào đời, chủ nhân tương lai của đất nước. Trước thực tế đó, ở Việt Nam đã có một số tác giả nghiên cứu về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh nói chung cũng như cho học sinh THPT nói riêng. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ 1997 - 2000 cho giáo viên THPT: “Đạo đức học” các tác giả Phạm Khắc Chương và Trần Văn Chương đã phân tích quá trình phát triển tâm sinh lý của học sinh THPT, về tình bạn, tình yêu, khẳng định đại đa số học sinh hiếu học, ngoan ngoãn, thông minh và chỉ có một bộ phận học sinh hư mà người có lỗi lại là chính người lớn chúng ta.
Trong chương VI đề cập một số vấn đề cần quan tâm trong giảng dạy và giáo dục đạo đức học sinh, trong đó các tác giả xây dựng chuẩn mực về đạo đức mới trong gia đình, trong học tập, trong tình bạn, tình yêu và trong giao tiếp. Trong chương VII đề cập đến việc học tập , tu dưỡng đạo đức theo gương cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đặc biệt trong chươngVIII các tác giả đề xuất một số phương pháp giảng dạy và giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường THPT bằng một số nhóm phương pháp cụ thể và bằng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cũng như mối quan hệ giữa các phương pháp đó. Tác giả Phạm Trung Thanh trong công trình nghiên cứu của mình đã điều tra thực trạng đạo đức học sinh THCS của tỉnh Hải Dương.
Căn cứ vào kết quả đó, tác giả đưa ra 10 kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh đồng thời yêu cầu các nhà giáo và các nhà quản lý giáo dục phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, thường xuyên đổi mới và đa dạng hoá các hoạt động nhằm thu hút học sinh tích cực tham gia vào quá trình giáo dục và rèn luyện đạo đức. Tác giả Đặng Vũ Hoạt lại chú trọng đến công tác chủ nhiệm lớp, khẳng định vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh và nêu một số định hướng cho giáo viên chủ nhiệm trong việc đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường THPT. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tác giả Võ Huỳnh Ngọc Vân nghiên cứu các biện pháp chỉ đạo và phối hợp giữa hiệu trưởng và tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh. Tác giả Thái Duy Tuyên trong công trình nghiên cứu của mình: “Những vấn đề cơ bản của giáo dục hiện đại” [29] trong phần đánh giá về thực trạng đã tỏ ra rất lo lắng trước sự sa sút về đạo đức ngày càng gia tăng cả về số lượng và mức độ nguy hại của một bộ phận học sinh.Tác giả kết luận đạo đức học sinh đang trên đà giảm sút và cho rằng giáo dục đạo đức là nhiệm vụ quan trọng của toàn xã hội.
Công trình cũng đề cập đến một số yêu cầu của gia đình trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh cũng như phương hướng hoàn thiện giáo dục đạo đức trong nhà trường và kiến nghị cần đẩy mạnh hơn nữa công tác nghiên cứu về giáo dục đạo đức. Trong tác phẩm: “ Về phát triển toàn diện con người thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá” [14] của một nhóm tác giả do GS.VS Phạm Minh Hạc làm chủ biên, trong chương VII nói về định hướng chiến lược xây dựng đạo đức con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá cũng đã đánh giá thực trạng đạo đức học sinh, sinh viên hiện nay có một khoảng cách khá xa mới tiếp cận được với mục tiêu giáo dục giá trị đạo đức so với yêu cầu giáo dục của thời kỳ mới. Các tác giả tổng kết có 7 nguyên nhân dẫn đến thực trạng đạo đức học sinh như ở trên, đồng thời nêu lên 3 mục tiêu giáo dục đạo đức, trên cơ sở đó đề ra 6 giải pháp giáo dục đạo đức cho con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Trong cuốn: “ Văn hoá với thanh niên - Thanh niên với văn hoá” [3] do Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương biên soạn tập hợp các bài viết của nhiều tác giả, trong đó tác giả Hà Nhật Thăng trong bài viết của mình đã nêu lên thực trạng đạo đức, tư tưởng chíng trị, lối sống của thanh niên 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com học sinh, sinh viên hiện nay và đi đến nhận định: Trong học sinh, sinh viên có sự phân hoá khá rõ rệt, tỉ lệ giữa các nhóm có đạo đức tốt, chậm tiến, bình thường có sự chênh lệch khá lớn.
Tuy nhiên các giá trị đạo đức, tư tưởng chính trị, lối sống được đa số học sinh, sinh viên quan tâm vẫn là những giá trị đạo đức cốt lõi của nhân cách con người Việt Nam; tuy nhiên có những giá trị mới do yêu cầu của CNH, HĐH chưa được học sinh, sinh viên coi trọng. Tóm lại, những giá trị đạo đạo đức truyền thống của dân tộc vẫn được số đông học sinh, sinh viên coi trọng tuy vẫn chưa thể hiện qua hành vi, hoạt động. Một bộ phận không nhỏ (khoảng 1/3 HS, SV) có sự dao động về nhận thức, có những hành vi sai trái liên quan tới một số giá trị quan trọng như: Trung thực, thẳng thắn, tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái. Tác giả nêu lên có 4 nguyên nhân, có thể khái quát lên là công tác giáo dục đạo đức còn chưa được coi trọng đúng mức, chưa đồng bộ.
Quá trình giáo dục còn nặng về kết quả học tập văn hoá, coi nhẹ việc rèn luyện đạo đức, hình thức giáo dục còn khô cứng, áp đặt, không phù hợp tâm lý lứa tuổi. Từ thực trạng và nguyên nhân trên, tác giả đề xuất 8 giải pháp khắc phục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh, sinh viên. Các tác giả Lê Thu Hồng - Lê Ngọc Lan - Nguyễn Văn Thàng trong cuốn: “ Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm” [19] đã khẳng định quá trình hình thành những phẩm chất đạo đức của học sinh là một quá trình phức tạp, bị chi phối bởi rất nhiều yếu tố khách quan, chủ quan và chúng có quan hệ chằng chịt với nhau. Các tác giả khẳng định: Tổ chức giáo dục của nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh; không khí đạo đức của tập thể là môi trường phát sinh, điều kiện tồn tại và củng cố hành vi đạo đức.
Bên cạnh vai trò của nhà trường, các tác giả đề cao nền nếp sinh hoạt và sự tổ chức giáo dục gia đình có ý 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nghĩa đặc biệt trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh và coi sự tự tu dưỡng là yếu tố quyết định trực tiếp trình độ đạo đức của mỗi học sinh. Trong công trình nghiên cứu về công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, các tác giả Lê Trung Trấn - Nguyễn Dục Quang đề nghị cần phải đổi mới hoạt động giáo dục đạo đức theo nguyên tắc phù hợp với sự phát triển mới và yêu cầu của xã hội, giáo dục có hệ thống, tiếp cận phức hợp và xuất phát từ học sinh. Điểm lại các công trình nghiên cứu trên đây, mặc dù còn có những quan điểm chưa thống nhất nhưng tựu chung các tác giả đều khẳng định: Đa số học sinh, sinh viên có phẩm chất đạo đức và lối sống tốt, ham hiểu biết, ham học hỏi, tôn trọng đạo lý, vẫn giữ gìn được bản sắc và truyền thống văn hoá của dân tộc, mặc dù nhận thức và hành động còn nhiều chỗ chưa đạt những chuẩn mực đạo đức, luật pháp hiện nay. Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận thanh niên, học sinh sa sút về phẩm chất đạo đức, chạy theo lối sống thực dụng, coi thường luân thường đạo lý, phai nhạt lý tưởng XHCN, vi phạm pháp luật và sa vào các tệ nạn xã hội, có các hành vi xa lạ với các chuẩn mực đạo đức và truyền thống văn hoá của dân tộc,.
có chiều hướng diễn biến phức tạp và ngày càng gia tăng. Các công trình nghiên cứu về giáo dục đạo đức cho học sinh khá nhiều nhưng chưa cụ thể và không phù hợp với hoàn cảnh thực tế của từng nhà trường ở các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội rất khác nhau.