Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á - Chi nhánh Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp nâng cao cltd tại nhthương mại cổ phần bắc á chi nhánh hà nội, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh

• Tác giả: Phan Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Cảnh Hiệp
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Tại Ngân Hàng Bắc Á Chi Nhánh Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Ngân hàng thương mại và hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2. Chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.3. Kinh nghiệm về nâng cao chất lượng tín dụng của một số ngân hàng thương mại
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về NHTM cổ phần Bắc Á chi nhánh Hà Nội
• 2.2. Thực trạng chất lượng tín dụng tại Bacabank chi nhánh Hà Nội
• 2.3. Đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng của Bacabank chi nhánh Hà Nội
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 3.1. Định hướng phát triển của Bacabank chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2015 - 2017
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Bacabank chi nhánh Hà Nội
• 3.3. Kiến nghị
• 3.4. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á chi nhánh Hà Nội

Chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á chi nhánh Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng. Ngân hàng Bắc Á, với vị thế là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần lớn tại Việt Nam, cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng tín dụng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc cải thiện chất lượng tín dụng không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng lợi nhuận mà còn nâng cao uy tín và sự tin tưởng từ phía khách hàng.

1.1. Khái niệm và vai trò của chất lượng tín dụng

Chất lượng tín dụng được hiểu là khả năng hoàn trả nợ của khách hàng. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và sự ổn định của ngân hàng. Đánh giá chất lượng tín dụng giúp ngân hàng nhận diện rủi ro và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng

Các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ quá hạn và khả năng thanh toán là những yếu tố quan trọng trong việc đánh giá chất lượng tín dụng. Ngân hàng cần thường xuyên theo dõi và phân tích các chỉ tiêu này để có những điều chỉnh kịp thời.

II. Những thách thức trong việc nâng cao chất lượng tín dụng tại Bắc Á

Ngân hàng Bắc Á chi nhánh Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao chất lượng tín dụng. Tình hình nợ xấu gia tăng, quy trình cho vay chưa thực sự hiệu quả và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác là những vấn đề cần được giải quyết. Để tồn tại và phát triển, ngân hàng cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tình hình này.

2.1. Tình hình nợ xấu và nợ quá hạn

Tỷ lệ nợ xấu tại Bắc Á đang có xu hướng gia tăng, điều này ảnh hưởng đến khả năng cho vay và lợi nhuận của ngân hàng. Cần có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả để giảm thiểu tình trạng này.

2.2. Quy trình cho vay chưa hiệu quả

Quy trình cho vay hiện tại còn nhiều bất cập, dẫn đến việc khách hàng không được phục vụ kịp thời. Cần cải tiến quy trình này để nâng cao trải nghiệm của khách hàng và tăng cường khả năng cạnh tranh.

III. Phương pháp cải thiện chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á

Để nâng cao chất lượng tín dụng, ngân hàng Bắc Á cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả, cải tiến quy trình cho vay và đào tạo nhân viên. Việc xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với nhu cầu thị trường cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp

Chính sách tín dụng cần được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu của khách hàng và tình hình thị trường. Việc này giúp ngân hàng tối ưu hóa nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân viên về kỹ năng phân tích tín dụng và quản lý rủi ro là rất cần thiết. Nhân viên có trình độ cao sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bắc Á

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho ngân hàng Bắc Á chi nhánh Hà Nội. Tỷ lệ nợ xấu giảm, quy trình cho vay được cải thiện và sự hài lòng của khách hàng tăng lên. Những kết quả này cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào chất lượng tín dụng.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Sau khi áp dụng các giải pháp, ngân hàng đã ghi nhận sự giảm đáng kể tỷ lệ nợ xấu và tăng trưởng tín dụng ổn định. Điều này cho thấy hiệu quả của các biện pháp đã được thực hiện.

4.2. Những bài học kinh nghiệm rút ra

Các bài học từ việc cải thiện chất lượng tín dụng tại Bắc Á có thể áp dụng cho các ngân hàng khác. Việc chú trọng đến quản lý rủi ro và đào tạo nhân lực là rất quan trọng.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho ngân hàng Bắc Á

Ngân hàng Bắc Á chi nhánh Hà Nội cần tiếp tục cải thiện chất lượng tín dụng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Định hướng phát triển bền vững và chú trọng đến quản lý rủi ro sẽ giúp ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh trong ngành ngân hàng.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Ngân hàng cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro. Điều này sẽ giúp ngân hàng phát triển ổn định trong tương lai.

5.2. Tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro là yếu tố then chốt trong việc nâng cao chất lượng tín dụng. Ngân hàng cần có các biện pháp phòng ngừa và xử lý rủi ro hiệu quả để bảo vệ lợi ích của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ, ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò trung tâm trong việc cung cấp vốn cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng. Hoạt động tín dụng của NHTM không chỉ là nguồn thu nhập chủ yếu mà còn là đòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng (CLTD) tại nhiều ngân hàng, trong đó có Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bắc Á (Bacabank) - Chi nhánh Hà Nội, đang gặp nhiều thách thức như tỷ lệ nợ xấu tăng cao, cơ cấu dư nợ chưa hợp lý và sản phẩm tín dụng chưa đa dạng. Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng CLTD tại Bacabank Chi nhánh Hà Nội trong giai đoạn 2012-2014, nhằm làm rõ các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng, góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng. Mục tiêu cụ thể bao gồm: làm rõ cơ sở lý luận về CLTD, đánh giá thực trạng tín dụng tại Bacabank Chi nhánh Hà Nội, xác định nguyên nhân tồn tại và đề xuất các giải pháp phù hợp. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong hoạt động cho vay và chất lượng tín dụng tại chi nhánh này trong khoảng thời gian 3 năm. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng, góp phần ổn định tài chính và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về hoạt động tín dụng và chất lượng tín dụng trong ngân hàng thương mại. Trước hết, lý thuyết về chức năng trung gian tín dụng của NHTM nhấn mạnh vai trò của ngân hàng trong việc huy động vốn nhàn rỗi và cung cấp vốn cho nền kinh tế, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tiếp theo, khái niệm chất lượng tín dụng được định nghĩa là sự đáp ứng kịp thời, hợp lý nhu cầu vốn của khách hàng, đảm bảo an toàn vốn và lợi nhuận cho ngân hàng, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Các khái niệm chính bao gồm: nợ quá hạn, nợ xấu, hiệu suất sử dụng vốn, vòng quay vốn tín dụng và tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro. Mô hình đánh giá CLTD dựa trên các chỉ tiêu định lượng và định tính, trong đó các chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ nợ xấu dưới 5% được xem là chuẩn mực cho chất lượng tín dụng tốt. Ngoài ra, các nhân tố ảnh hưởng đến CLTD được phân tích từ ba nhóm: nhân tố nội tại ngân hàng (chính sách tín dụng, quy trình tín dụng, tổ chức và cán bộ), nhân tố khách hàng (năng lực kinh doanh, trung thực, tài sản đảm bảo) và nhân tố khách quan (môi trường kinh tế, pháp luật, xã hội).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với các phương pháp phân tích - tổng hợp, thống kê - so sánh, điều tra và khảo sát. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thực tế hoạt động tín dụng của Bacabank Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2012-2014, các báo cáo tài chính, hồ sơ tín dụng và tài liệu tham khảo từ các ngân hàng thương mại khác. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ các khoản vay và hồ sơ tín dụng tại chi nhánh trong giai đoạn trên, đảm bảo tính đại diện và đầy đủ. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm phân tích thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu tín dụng qua các năm, đánh giá tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn, hiệu suất sử dụng vốn và trích lập dự phòng rủi ro. Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo timeline từ tháng 1/2015 đến tháng 6/2015, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu dư nợ cho vay chưa hợp lý: Tổng dư nợ tín dụng tại Bacabank Chi nhánh Hà Nội tăng từ khoảng 1.200 tỷ đồng năm 2012 lên gần 1.500 tỷ đồng năm 2014, tuy nhiên tỷ trọng cho vay ngắn hạn chiếm trên 60%, trong khi cho vay trung và dài hạn còn hạn chế. Điều này làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và tăng rủi ro thanh khoản.

2. Tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn có xu hướng tăng: Tỷ lệ nợ xấu tăng từ 2,8% năm 2012 lên 4,5% năm 2014, gần sát ngưỡng 5% được xem là chuẩn mực an toàn. Tỷ lệ nợ quá hạn cũng tăng từ 3,2% lên 5,1% trong cùng kỳ, cho thấy rủi ro tín dụng gia tăng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và uy tín ngân hàng.

3. Hiệu suất sử dụng vốn còn thấp: Hiệu suất sử dụng vốn bình quân giai đoạn 2012-2014 dao động quanh mức 75%, thấp hơn mức trung bình ngành khoảng 85%, cho thấy nguồn vốn huy động chưa được sử dụng tối ưu cho hoạt động tín dụng.

4. Chỉ tiêu trích lập dự phòng rủi ro chưa đầy đủ: Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro chỉ đạt khoảng 60% so với mức cần thiết theo quy định, làm giảm khả năng ứng phó với rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên xuất phát từ chính sách tín dụng chưa phù hợp, quy trình thẩm định và kiểm soát tín dụng còn lỏng lẻo, thiếu hệ thống thông tin khách hàng hiệu quả và năng lực cán bộ tín dụng chưa đáp ứng yêu cầu. So sánh với các ngân hàng như VP Bank, Vietcombank và BIDV, Bacabank Chi nhánh Hà Nội còn hạn chế trong việc áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và công tác giám sát sau cho vay. Việc tăng tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn phản ánh sự thiếu chặt chẽ trong quản lý rủi ro tín dụng, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh và uy tín ngân hàng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn qua các năm, bảng so sánh hiệu suất sử dụng vốn và tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro để minh họa rõ nét thực trạng. Kết quả nghiên cứu khẳng định cần có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao CLTD, đảm bảo an toàn vốn và phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện chính sách tín dụng phù hợp: Đề xuất xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm khách hàng và thị trường, tập trung vào việc kiểm soát rủi ro, hạn chế cho vay nóng và tăng cường cho vay trung, dài hạn. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Bacabank Chi nhánh Hà Nội, thời gian: 6 tháng đầu năm 2016.

2. Hoàn thiện quy trình tín dụng và tăng cường kiểm soát: Thiết lập quy trình thẩm định, phê duyệt và giám sát tín dụng chặt chẽ, áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ để đánh giá khách hàng chính xác hơn. Chủ thể thực hiện: Phòng tín dụng và kiểm soát nội bộ, thời gian: 12 tháng.

3. Phát triển hệ thống thông tin tín dụng và quản lý rủi ro: Đầu tư công nghệ thông tin để xây dựng hệ thống quản lý thông tin khách hàng, theo dõi và phân loại nợ, nâng cao khả năng dự báo rủi ro tín dụng. Chủ thể thực hiện: Ban công nghệ thông tin và phòng tín dụng, thời gian: 18 tháng.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tín dụng về nghiệp vụ, kỹ năng thẩm định và quản lý rủi ro, đồng thời xây dựng chính sách khuyến khích, đánh giá hiệu quả công việc. Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự và đào tạo, thời gian: liên tục hàng năm.

5. Tăng cường phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan: Đề xuất các kiến nghị về chính sách hỗ trợ, hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế xử lý nợ xấu nhằm tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động tín dụng an toàn. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Bacabank và các cơ quan quản lý, thời gian: theo kế hoạch dài hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng, từ đó xây dựng chiến lược và chính sách phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

2. Cán bộ tín dụng và nhân viên ngân hàng: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình, kỹ thuật thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng, giúp nâng cao năng lực chuyên môn và thực thi công việc hiệu quả.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Là tài liệu tham khảo để xây dựng các chính sách tiền tệ, tín dụng và pháp luật liên quan đến hoạt động ngân hàng, góp phần ổn định và phát triển hệ thống tài chính.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính - ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng tín dụng, phương pháp nghiên cứu và phân tích dữ liệu trong lĩnh vực ngân hàng, hỗ trợ cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất lượng tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng?
   Chất lượng tín dụng là mức độ an toàn và hiệu quả của các khoản vay do ngân hàng cấp, đảm bảo vốn được sử dụng đúng mục đích và trả nợ đúng hạn. Nó quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, uy tín và sự phát triển bền vững của ngân hàng.

2. Những chỉ tiêu nào thường dùng để đánh giá chất lượng tín dụng?
   Các chỉ tiêu chính gồm tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ quá hạn, hiệu suất sử dụng vốn, vòng quay vốn tín dụng và tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro. Ví dụ, tỷ lệ nợ xấu dưới 5% được xem là chất lượng tín dụng tốt.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến chất lượng tín dụng kém là gì?
   Nguyên nhân bao gồm chính sách tín dụng không phù hợp, quy trình thẩm định và kiểm soát lỏng lẻo, năng lực cán bộ tín dụng yếu, thông tin khách hàng không đầy đủ và biến động kinh tế vĩ mô bất lợi.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng?
   Nâng cao chất lượng tín dụng cần xây dựng chính sách tín dụng phù hợp, hoàn thiện quy trình thẩm định và giám sát, phát triển hệ thống thông tin tín dụng, đào tạo cán bộ và phối hợp với cơ quan quản lý để xử lý nợ xấu hiệu quả.

5. Tại sao việc trích lập dự phòng rủi ro tín dụng lại quan trọng?
   Trích lập dự phòng giúp ngân hàng dự phòng tài chính để ứng phó với các khoản nợ khó đòi, giảm thiểu rủi ro mất vốn và đảm bảo sự ổn định tài chính. Ví dụ, Bacabank Chi nhánh Hà Nội chỉ trích lập khoảng 60% so với mức cần thiết, làm giảm khả năng ứng phó rủi ro.

Kết luận

• Chất lượng tín dụng là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của ngân hàng thương mại.
• Thực trạng CLTD tại Bacabank Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2012-2014 còn nhiều hạn chế như tỷ lệ nợ xấu tăng, cơ cấu dư nợ chưa hợp lý và hiệu suất sử dụng vốn thấp.
• Nguyên nhân chủ yếu do chính sách tín dụng chưa phù hợp, quy trình kiểm soát tín dụng còn yếu và năng lực cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ bao gồm hoàn thiện chính sách tín dụng, quy trình thẩm định, phát triển hệ thống thông tin và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc nâng cao chất lượng tín dụng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và ổn định tài chính ngân hàng trong giai đoạn tiếp theo.

Để đảm bảo hiệu quả, các giải pháp cần được triển khai nghiêm túc trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh phù hợp với diễn biến thị trường và chính sách vĩ mô. Các nhà quản lý ngân hàng và chuyên gia tài chính được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao năng lực quản trị tín dụng và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỂ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Ngân hàng thương mại.

NHTM đã hình thành, tồn tại và phát triển hàng trăm năm gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hóa. Sự phát triển hệ thống NHTM đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển nền kinh tế hàng hóa. Ngược lại khi kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao nhất là nền kinh tế thị trường thì NHTM cũng ngày càng được hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu. Cho đến nay có rất nhiều khái niệm về NHTM: Ở Mỹ: Người ta quan niệm NHTM là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính.

Ở Pháp người ta quan niệm NHTM là những xí nghiệp thường xuyên của công chúng dưới hình thức tiền gửi hay hình thức khác và họ dùng vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính. Ở ấn Độ người ta quan niệm NHTM là cơ sở để xác nhận các khoản tiền gửi để cho vay, tài trợ và đầu tư. Hay như nhà kinh tế học David Begg định nghĩa: "NHTM là trung gian tài chính, có giấy phép kinh doanh của Chính phủ để cho vay tiền và mở tài khoản tiền gửi, kể các khoản tiền gửi mà dựa vào đó có thể phát hành séc". Ở Việt Nam Luật các TCTD của Việt Nam quy định rằng: NHTM là doanh nghiệp thực hiện việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên nghiệp vụ nhận tiền gửi; Cấp tín dụng; Cung ứng dịch vú thanh toán qua tài khoản và các hoạt động kinh doanh khác nhằm mục tiêu lợi nhuận.

Tuy các cách hiểu này khác nhau về ngôn ngữ, diễn đạt và một số nội dung, song về cơ bản đều phản ánh hoạt động của NHTM là kinh doanh tiền tệ - tín dựng và dịch vụ ngân hàng khác. Từ đó ta có thể thấy NHTM là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động thường xuyên và chủ yếu của nó là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và được phép sử dụng số tiền đó để cho vay và thực hiện nghiệp vụ thanh toán, chiết khấu. Chức năng của Ngân hàng thương mại NHTM đã và đang đóng vai trò rất to lớn đối với nền kinh tế của mỗi quốc gia cũng như quốc tế thông qua chặng đường phát triển của nó. Bắt đầu từ những xưởng đúc tiền của các thợ vàng, ngân hàng giờ đây đã trở thành chiếc bơm không thể thiếu cho một nền kinh tế năng động, mạnh mẽ.

Điều này được thể hiện rõ qua 3 chức năng cơ bản của NHTM. Nguồn: Phan Thị Thu Hà - 2007, NHTM. Hà Nội, NXB ĐH Kinh tế quốc dân) Hình 1. Các chức năng của NHTM * Chức năng trung gian tín dụng Khi thực hiện chức năng trung gian tín dụng, NHTM đóng vai trò là "cầu nối" giữa người dư thừa vốn và người có nhu cầu về vốn.

Thông qua việc huy động các khoản vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế, NHTM hình thành nên quỹ cho vay để cung cấp tín dụng cho nền kinh tế. (Nguồn: Phan Thị Thu Hà - 2007, NHTM. Hà Nội, NXB ĐH Kính tế quốc dân) Hình 1. Chức năng trung gian tín dụng của NHTM Với chức năng này, NHTM vừa đóng vai trò là người đi vay vừa đóng vai trò là người cho vay.

Với chức năng trung gian tín dụng, NHTM đã góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên tham gia: người gửi tiền, ngân hàng và người đi vay, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Đối với người gửi tiền, họ thu được lợi từ khoản vốn tạm thời nhàn rỗi của mình dưới hình thức lãi tiền gửi mà ngân hàng trả cho họ. Hơn nữa, ngân hàng còn đảm bảo cho họ sự an toàn về khoản tiền gửi và cung cấp các dịch vụ thanh toán tiện lợi. Đối với người đi vay, họ sẽ thoả mãn được nhu cầu vốn để kinh doanh, chỉ tiêu thanh toán mà không phải chi phí nhiều về sức lực, thời gian cho việc tìm kiếm nơi cung ứng vốn tiện lợi, chắc chắn và hợp pháp.

Đối với ngân hàng thương mại, họ sẽ tìm kiếm được lợi nhuận cho bản thân mình từ chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất tiền gửi hoặc hoa hồng môi giới. Lợi nhuận này chính là cơ sở để tồn tại và phát triển của ngân hàng thương mại. Đối với nền kinh tế, chức năng này có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vì nó đáp ứng nhu cầu vốn để đảm bảo quá trình tái sản xuất được thực hiện liên tục và để mở rộng quy mô sản xuất. Với chức năng này, NHTM đã biến vốn nhàn rỗi không hoạt động thành vốn hoạt động, kích thích quá trình luân chuyển vốn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển.

Chức năng trung gian tín dụng được xem là chức năng quan trọng nhất của NHTM vì nó phản ánh bản chất của NHTM là đi vay để cho vay, nó quyết định sự tồn tại và phát triển của ngân hàng. Đồng thời nó cũng là cơ sở để thực hiện các chức năng khác. * Chức năng trung gian thanh toán. NHTM làm trung gian thanh toán khi nó thực hiện thanh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo lệnh của họ.

Ở đây NHTM đóng vai trò là người "thủ quỹ" cho các doanh nghiệp và cá nhân bởi ngân hàng là người giữ tài khoản của họ. NHTM thực hiện chức năng trung gian thanh toán trên cơ sở thực hiện chức năng trung gian tín dụng vì tiền để khách hàng thực hiện thanh toán qua ngân hàng chính là một phần tiền gửi trước đó. Việc các NHTM thực hiện chức năng trung gian thanh toán có ý nghĩa rất to lớn đối với toàn bộ nền kinh tế. Với chức năng này, các NHTM cung cấp cho khách hàng nhiều phương tiện thanh toán thuận lợi.

Nhờ đó, các chủ thể kinh tế sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí, thời gian đi tới gặp chủ nợ, người phải thanh toán và lại đảm bảo được việc thanh toán an toàn. Qua đó, chức năng này thúc đẩy lưu thông hàng hoá, đẩy nhanh tốc độ thanh toán tốc độ lưu chuyển vốn, từ đó góp phần phát triển kinh tế. Đồng thời, việc thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng đã giảm được lượng tiền mặt trong lưu thông, dẫn đến tiết kiệm chi phí lưu thông tiền mặt như chi phí in ấn, đếm nhận, bảo quản tiền. Đối với NHTM, chức năng này góp phần tăng thêm lợi nhuận cho ngân hàng thông qua việc thu lệ phí thanh toán.

Thêm nữa, nó lại làm tăng nguồn vốn cho vay của ngân hàng thể hiện trên số dư có trong tài khoản tiền gửi của khách hàng. Chức năng này cũng chính là cơ sở hình thành chức năng tạo tiền của NHTM. * Chức năng "tạo tiền" Khi hệ thống ngân hàng được phân chia thành 2 cấp thì NHTW là ngân hàng phát hành còn các NHTM thực hiện chức năng kinh doanh tiền tệ - tín dụng. Với chức năng trung gian tín dụng và trung gian thanh toán, NHTM có khả năng tạo ra tiền tín dụng (hay tiền ghi sổ) thể hiện trên tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng tại ngân hàng thương mại.

Đây chính là một bộ phận của lượng tiền được sử dụng trong các giao dịch. Ban đầu từ những khoản tiền dự trữ tăng lên, NHTM sử dụng để cho vay bằng chuyển khoản, sau đó những khoản tiền này sẽ được quay lại NHTM một phần khi những người sử dụng tiền gửi vào dưới dạng tiền gửi không kỳ hạn. Quá trình này tiếp diễn trong hệ thống ngân hàng và tạo nên một lượng tiền gửi (tức tiền tín dụng) gấp nhiều lần số dự trữ tăng thêm ban đầu. Mức mở rộng tiền gửi phụ thuộc vào hệ số mở rộng tiền gửi.

Hệ số này, đến lượt nó chịu tác động bởi các yếu tố: tỷ lệ dự trữ bắt buộc, tỷ lệ dự trữ vượt mức và tỷ lệ giữ tiền mặt so với tiền gửi thanh toán của công chúng. Với chức năng "tạo tiền", hệ thống NHTM đã làm tăng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu thanh toán, chi trả của xã hội. Rõ ràng khái niệm về tiền hay tiền giao dịch không chỉ là tiền giấy do ngân hàng trung ương phát hành ra mà còn bao gồm một bộ phận quan trọng là lượng tiền ghi sổ do các NHTM tạo ra. Chức năng này cũng chỉ ra mối quan hệ giữa tín dụng ngân hàng và lưu thông tiền tệ.

Một khối lượng tín dụng mà NHTM cho vay ra làm tăng khả năng tạo tiền của ngân hàng thương mại, từ đó làm tăng lượng tiền cung ứng. Như vậy, có thể thấy các chức năng của NHTM có mối quan hệ chặt chẽ, bổ sung, hỗ trợ cho nhau, trong đó chức năng trung gian tín dụng là chức năng cơ bản nhất tạo cơ sở cho việc thức hiện các chức năng sau. Đồng thời khi ngân hàng thực hiện tốt chức năng trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền lại góp phần làm tăng nguồn vốn tín dụng, mở rộng hoạt động tín dụng. Vai trò của Ngân hàng thương mại trong nền kinh tế thị trường Bất kỳ một quốc gia nào có nền kinh tế phát triển, đang phát triển, thậm chí chưa phát triển thì hoạt động ngân hàng cũng có tác dụng to lớn đến hoạt động của nền kinh tế.

NHTM giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế thể hiện qua các nội dung sau: * NHTM là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế Thực tế cho thấy, để phát triển kinh tế các đơn vị kinh tế cần phải có một lượng vốn lớn đầu tư cho hoạt động sản xuất kinh doanh và các hoạt động khác. Nhưng điều khó khăn hơn là cần có người đứng ra tập trung tiền nhàn rỗi ở mọi nơi mọi lúc và kịp thời cung ứng cho nơi cần vốn. Bằng vốn huy động được trong xã hội thông qua hoạt động tín dụng, NHTM đã cung cấp vốn cho mọi hoạt động kinh tế đáp ứng nhu cầu vốn một cách kịp thời cho quá trình sản xuất.