LỜI MỞ ĐẦU Với bất cứ một quốc gia,một nền kinh tế nào thì vốn luôn là yếu tố hàng đầu quyết định sự tăng trƣởng kinh tế. Hiện nay với cơ chế mở cửa, các thành phần kinh tế hoạt động một cách bình đẳng theo pháp luật. Nhiều loại hình doanh nghiệp ra đời và phát triển mạnh mẽ. Cùng với nó là sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp trong nƣớc cũng nhƣ nƣớc ngoài đòi hỏi các doanh nghiệp phải luôn luôn đổi mới công nghệ, trang thiết bị và mở rộng sản xuất.
Tín dụng của các NHTM là một trong những hình thức sử dụng vốn đối với các doanh nghiệp gặp không ít khó khăn và tồn tại nhƣ : sự an toàn, chất lƣợng, hiệu quả.đặc biệt là vấn đề chất lƣợng tín dụng của các khoản tín dụng.Đây cũng là mối quan tâm hàng đầu của NH ĐT & PT Bắc Ninh. Chính vì lý do đó mà em đã chọn đề tài : “Các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng doanh nghiệp tại Chi nhánh Ngân Hàng Đầu Tư và Phát triển Việt Nam- Ngân Hàng Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam” với mục đích nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn để nói nên tầm quan trọng về chất lƣợng của các khoản tín dụng. Bài viết đƣợc chia làm 3 phần: Chƣơng I :Lý luận cơ bản về chất lƣợng tín dụng của NHTM Chƣơng II :Thực trạng tín dụng doanh nghiệp tại Chi nhánh NH ĐT & PT Bắc Ninh- NH ĐT & PT VN Chƣơng III : Giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng doanh nghiệp tại Chi nhánh NH ĐT & PT BN- NH ĐT & PT VN. Do thời gian có hạn và còn hạn chế về mặt lý luận cũng nhƣ kinh nghiệm thực tế nên bài Khóa luận của em còn những thiếu sót.
Em mong đƣợc sự đóng góp của Thầy Cô đề bài Khóa luận của em đƣợc hoàn thiện hơn. Sinh viên: Phạm Thị Giang - Lớp: QT 1202T 7 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng CHƢƠNG I LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.Tổng quan về hoạt động tín dụng của NHTM 1.1 Lý luận cơ bản về chất lƣợng tín dụng ngân hàng 1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là việc ngân hàng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một tài sản (bằng tiền, tài sản thực hay uy tín ) với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu (tái chiết khấu), cho thuê tài chính,bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác. Nhƣ vậy bản chất của tín dụng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở hoàn trả với những đặc trƣng : -Tài sản giao dịch trong mối quan hệ tín dụng có thể là tiền, động sản hoặc bất động sản. - Thời hạn hoàn trả phải đƣợc xác định một cách có cơ sở để đảm bảo rằng bên đi vay phải trả lãi cho bên cho vay.
-Quan hệ tín dụng đƣợc chi phối bằng các lệnh phiếu (hợp dồng tín dụng,khế ƣớc nhận nợ,ủy nhiệm trích lƣơng.) để thực thi trách nhiệm giữa các bên.2 Phân loại tín dụng Tín dụng tồn tại dƣới rất nhiều hình thức, nhiều tên gọi. Tuy nhiên, căn cứ vào một số các tiêu thức khác nhau để phân chia tín dụng ngân hàng. Dƣới đây là một số cách phân chia mà Ngân hàng thƣơng sử dụng khi phân tích và đánh giá. Phân loại theo thời hạn tín dụng Theo cách này tín dụng ngân hàng đƣợc chia làm 3 loại: -Tín dụng ngắn hạn: là khoản tín dụng dƣới 1 năm đƣợc sử dụng để bổ sung sự thiếu hụt tạm thời vốn lƣu động của doanh nghiệp, nó có thể đƣợc vay cho những sinh hoạt cá nhân.
-Tín dụng trung hạn: là khoản tín dụng có thời hạn 1-5 năm, loại tín dụng Sinh viên: Phạm Thị Giang - Lớp: QT 1202T 8 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng này thƣờng dùng để cung cấp, mua sắm tài sản cố định,cải tiến và biến đổi kỹ thuật mở rộng và xây dựng công trình nhỏ có thời hạn thu hồi vốn nhanh. -Tín dụng dài hạn: là khoản tín dụng có thời hạn từ 5 năm trở lên.Loại tín dụng này dùng để cung cấp vốn cho xây dựng cơ bản nhƣ: Đầu tƣ xây dựng các xí nghiệp mới,các công trình thuộc cơ sở hạ tầng,cải tiến mở rộng sản xuất có quy mô lớn. Tín dụng trung dài hạn đƣợc đầu tƣ để hình thành vốn cố định và bổ sung một phần cho vốn lƣu động. Phân loại theo mục đích -Cho vay bất động sản: là loại cho vay liên quan đến việc mua sắm và xây dựng bất động sản, nhà ở, đất đai, bất động sản trong lĩnh vực công nghiệp,thƣơng mại và dịch vụ.
-Cho vay công nghiệp và thương mại: là cho vay ngắn hạn để bổ sung vốn lƣu động cho các DN trong lĩnh vực này. -Cho vay Nông nghiệp: là loại cho vay để trang trải các chi phí sản xuất nhƣ phân bón, thuốc trừ sâu, giống cây trồng, con giống, lao động. -Cho vay cá nhân: là loại cho vay để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nhƣ mua sắm các vật dụng đắt tiền. -Thuê mua và các loại dịch vụ khác.
Phân loại theo căn cứ đảm bảo -Cho vay có bảo đảm: là loại tín dụng dựa trên cơ sở các bảo đảm nhƣ thế chấp, cầm cố, hoặc có sự bảo lãnh của ngƣời thứ ba. Ngân hàng nắm giữ tài sản của ngƣời vay để xử lý thu hồi nợ khi ngƣời vay không thực hiện đƣợc các nghĩa vụ đã đƣợc cam kết trong hợp đồng tín dụng. -Cho vay không có bảo đảm : là loại tín dụng không có tài sản thế chấp, cầm cố, hoặc không có sự bảo lãnh của ngƣời thứ ba. Việc cấp tín dụng chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng.
Muốn vậy, ngân hàng phải đánh giá hiệu quả sử dụng tiền vay của ngƣời vay, khách hàng không đƣợc phép giao dịch với bất kỳ ngân hàng nào khác. Phân loại theo đối tượng tín dụng Sinh viên: Phạm Thị Giang - Lớp: QT 1202T 9 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Theo tiêu thức này thì tín dụng đƣợc chia làm 2 loại - Tín dụng lưu động : loại này đƣợc cấp phát để hình thành vốn lƣu động của các tổ chức kinh tế nhƣ cho vay để dự trữ hàng hóa đối với xí nghiệp, thƣơng nghiệp, bù đắp vốn lƣu động thiếu hụt tạm thời. Loại này được chia làm 2 loại: + Cho vay dự trữ hàng hóa, cho vay chi phí sản xuất. + Cho vay để thanh toán các khoản nợ dƣới hình thức chiết khấu kỳ phiếu, với thời hạn cho vay là ngắn hạn.
-Tín dụng vốn cố định: là loại tín dụng đƣợc cấp phát để hình thành tài sản cố định. Loại này thƣờng đƣợc đầu tƣ để mua sắm tài sản cố định, cải tiến và đổi mới kỹ thuật, mở rộng sản xuất, xây dựng các công trình mới. Thời hạn cho vay đối với loại này là trung dài hạn. Phân loại theo phương thức hoàn trả tiền vay Theo cách này thì khoản cho vay có thể đƣợc hoàn trả theo hai cách.
Cách thứ nhất là trả một lần cả vốn gốc và lãi khi đến hạn. Hai là khoản tiền vay sẽ đƣợc trả làm nhiều lần theo nhiều kỳ. Phân loại theo xuất xứ vốn vay Có loại do ngân hàng trực tiếp cho vay, có loại cho vay gián tiếp tức là ngân hàng mua lại nợ từ chủ nợ khác. Phân loại theo hình thái giá trị của tín dụng.
Một là cho vay bằng tiền, đây là loại cho vay chủ yếu của các ngân hàng đƣợc thực hiện bằng các kỹ thuật khác nhau. Hai là cho vay bằng tài sản – loại này đƣợc áp dụng phổ biến dƣới hình thức tài trợ thuê mua. Ba là tín dụng mà hình thái giá trị của nó là uy tín, chính là bảo lãnh ngân hàng. Phân loại theo thành phần kinh tế -Tín dụng đối với thành phần kinh tế quốc doanh.
-Tín dụng đối với thành phần kinh tế ngoài quốc doanh. Sinh viên: Phạm Thị Giang - Lớp: QT 1202T 10 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng Phân loại theo đồng tiền được sử dụng trong cho vay Căn cứ vào tiêu thức này, tín dụng đƣợc chia làm hai loại: -Cho vay bằng đồng bản tệ: là loại tín dụng mà ngân hàng cấp tiền cho khách hàng bằng VND. Nƣớc ta quy định, cho vay để thanh toán trong nƣớc thì chỉ đƣợc vay bằng VND. -Cho vay bằng đồng ngoại tệ: là loại tín dụng mà ngân hàng cấp tiền cho khách hàng bằng đồng ngoại tệ.
Nƣớc ta quy định, cho vay bằng ngoại tệ chỉ phục vụ cho nhập khẩu; đối với khách hàng thu mua hàng xuất khẩu thì ngân hàng cho vay bằng ngoại tệ nhƣng phải bán luôn cho ngân hàng và dùng VND đi mua hàng xuất khẩu. Những quy định pháp lý trong hoạt động tín dụng 1.1 Nguyên tắc cho vay -Vốn vay phải sử dụng đúng mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng và có hiệu quả kinh tế. Với nguyên tắc này, khi vay vốn ngƣời vay phải trình bày phƣơng án, kế hoạch tín dụng, đồng thời phải xác định rõ mục đích, đối tƣợng sử dụng vốn và cam kết sẽ sử dụng vốn đúng mục đích.Trong quá trình sử dụng vốn, nếu sai cam kết ngƣời vay sẽ chịu trách nhiệm trƣớc ngân hàng theo luật định và theo hợp đồng. Thực tế đã chứng minh khi đồng vốn đƣợc sử dụng đúng mục đích, đối tƣợng thì có thể hạn chế tới mức thấp nhất những rủi ro không đáng có đối với tiền vốn của ngân hàng.
Đây là một nguyên tắc quan trọng bắt nguồn từ nguyên tắc tự chủ về tài chính trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng, từ đặc điểm luân chuyển vốn trong các doanh nghiệp và đồng thời cũng là đặc trƣng của tín dụng là “ có vay, có trả”. Hoạt động tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại là hoạt động kinh doanh nhƣ tất cả các lĩnh vực khác. Bởi vậy, khi ngân hàng cấp vốn cho ngƣời vay là thời điểm chính thức bắt đầu một chu kỳ kinh doanh, vốn đƣợc đầu tƣ vào các hoạt động kinh tế của doanh nghiệp. Khi ngƣời vay hoàn trả nợ vay, chu kỳ kinh Sinh viên: Phạm Thị Giang - Lớp: QT 1202T 11 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng Đại học Dân lập Hải Phòng doanh của ngân hàng kết thúc.
Với ý nghĩa đó, ngƣời vay phải hoàn trả đúng hạn cả gốc và lãi thì khả năng tái kinh doanh của ngân hàng mới có thể thực hiện đƣợc.