phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, nội dung đề tài bao gồm 3 chương: C hư ong I: V ai trò của thông tin và chất lư ọng thông tin trên TTCK C hưong II: Thực trạng chất lượng thông tin trên thị trường chứng khoán tập trung ỏ’ V iệt Nam C hưong II: G iải pháp nâng cao chất lượng thông tin trên thị trường chửng khoán tập trung ở V iệt Nam Tôi xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn nhiệt tình của Tiến sĩ Tô Kim Ngọc cùng các thầy cô giáo Khoa Sau đại học - Học viện ngân hàng đã giúp tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận văn này. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, tuy nhiên do khả năng nghiên cứu còn hạn chế nên luận văn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy để luận văn thực sự có ý nghĩa hơn nữa, tác giả rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ phía các thầy cô giáo. Tôi xin chân thành cảm ơn! CHƯ ƠNG 1 VAI TRÒ CỦA THÔNG TIN VÀ C H Ấ T LƯ Ợ N G THÔNG TIN TRÊN THỊ TRƯ ỜNG C H Ứ N G K H O ÁN 1.
Sơ lược về thị trường chứng khoán tập trung 1. Khái niệm về thị trường chứng khoán Có nhiều quan điểm khác nhau về TTCK tuỳ theo góc độ nghiên cứu, nhưng tựu chung lại, có thể hiểu: “TTCK là nơi mua bán, chuyến nhượng, trao đôi các loại chứng khoán giữa các chủ thế có liên quan, nhằm mục đích kiếm lời, theo các quy tắc đã được quy định TTCK là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loại chứng khoán trung và dài hạn. Xét về mặt hình thức, TTCK chỉ là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi các loại chứng khoán, qua đó thay đổi các chủ thể nắm giữ. Tuy nhiên nếu xét trên góc độ bản chất bản chất thì TTCK được hiểu là: nơi tập trung và phân phối các nguồn vốn tiết kiệm; là định chế tài chính trực tiếp, cả chủ thể cung và cầu vốn đều tham gia vào thị trường một cách trực tiếp.
Qua kênh dẫn vốn trực tiếp, các chủ thể đầu tư đã thực sự gắn quyền sử dụng và quyền sở hữu về vốn, nâng cao tiềm năng quản lý vốn; TTCK là chiếc cầu nối giữa một bên là nhà đầu tư bao gồm các tổ chức kinh tế - xã hội và đông đảo quần chúng có nguồn vốn nhàn rỗi với một bên là các doanh nghiệp cần vốn và Nhà nước cần tiền để thoả mãn các nhu cầu chung của nền kinh tế. Co’ cấu của thị trường chứng khoán a. Căn cứ vào phương thức giao dịch, TTCK được chia thành thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp. Theo đó: Thị trường sơ cấp Thị trường sơ cấp là giai đoạn khởi đầu của TTCK.
Đây là nơi phát hành và mua bán chứng khoán mới phát hành để tạo lập doanh nghiệp, tăng thêm vốn huy động cho các tổ chức phát hành. Thị trường sơ cấp đóng vai trò thực hiện quá trình chu chuyển tài chính, trực tiếp đưa các khoản tiền nhàn rỗi tạm thời trong dân chúng vào đầu tư, chuyến tiền sang dạng vốn dài hạn. 2 Thị trường sơ cấp có một số đặc điểm chính như sau: + Thị trường sơ cấp là nơi duy nhất mà các chứng khoán đem lại vốn cho người phát hành. + Những người bán trên thị trường sơ cấp được xác định thường là kho bạc, ngân hàng nhà nước, công ty phát hành, tập đoàn bảo lãnh phát hành.
+ Giá chứng khoán trên thị trường sơ cấp do tổ chức phát hành quyết định và thường được in ngay trên chứng khoán. Thị trường sơ cấp là giai đoạn khó khăn và phức tạp, có liên quan tới nhiều yếu tố tạo lập chứng khoán như hình thức chứng khoán, phương thức phát hành, cách định giá chứng khoán, thủ tục tăng vốn, các yếu tố pháp lý có liên quan đến việc đăng kí, lưu thông, bảo quản, cất trữ chứng khoán. Nếu xác định không đúng các yếu tố, điều kiện phát hành chứng khoán thì có thể không tiêu thụ được, gây tổn hại tài sản và làm mất uy tín cho chủ thể phát hành. Do đó, để đảm bảo thị trường sơ cấp hoạt động có hiệu quả, bảo vệ quyền lợi cho nhà đầu tư chứng khoán, cơ quan quản lý việc phát hành và kinh doanh chứng khoán của chính phủ (ƯBCK NN) thường có những quy định chặt chẽ và kiểm soát nghiêm ngặt việc phát hành bất kì loại chứng khoán nào.
- Thị trường thứ cấp Thị trường thứ cấp là thị trường giao dịch các loại chứng khoán đã được phát hành ở thị trường sơ cấp. Thu nhập từ việc mua bán chứng khoán này sẽ thuộc về các NĐT và các nhà kinh doanh chứng khoán, chứ không thuộc về tổ chức phát hành. Theo đó thị trường thứ cấp có vai trò xác định giá chứng khoán hợp lý trên cơ sở đầu giá tự do (giá được xác định tuỳ thuộc vào sự đánh giá của người mua và người bán về triển vọng và thực trạng của tổ chức phát hành) và đảm bảo tình thanh khoản của những chứng khoán có giá. Thị trường thứ cấp có một số đặc điểm chính như sau: + Là thị trường có tính chất cạnh tranh cao, có mối quan hệ mật thiết với thị trường sơ cấp và là một bộ phận của TTCK.
+ Là thị trường hoạt động liên tục, các nhà đầu tư có thể mua và bán các loại chứng khoán nhiều lần trên các thị trường thứ cấp. 3 Khác với thị trường sơ cấp là nguồn vốn tiết kiệm được thu hút và công cuộc đầu tư phát triển kinh tế, thì tại thị trường thứ cấp, việc giao dịch không làm tăng quy mo đầu tư vốn, không thu hút thêm nguồn tài chính mới mà chỉ có tác dụng phân phối lại quyền sở hữu chứng khoán từ những chủ thể này sang chủ thể khác, đảm bảo tính thanh khoản của chứng khoán. Thị trường thứ cấp làm tăng tính thanh khoản, tính hấp dẫn của chứng khoán, từ đó làm tăng tiềm năng huy động vốn của các chủ thế phát hành, tạo điều kiện cho thị trường sơ cấp phát triển. Căn cứ theo cơ chế quản lý: TTCK được chia thành thị trường tập trung và thị trường OTC - Thị trường tập trung Thị trường tập trung là thị trường chính thức, ở đó thực hiện viện mua bán các chứng khoán được niêm yết trong danh sách của thị trường.
Đó là thị trường minh bạch và có tổ chức cao, có thời biểu mua bán cụ thể, giá cả được xác định trên cơ sở đấu giá công khai, chịu sự kiểm soát của UBCKNN. Các chứng khoán được giao dịch theo những quy chế nghiêm nhặt và nguyên tắc nhất định. Thị trường tập trung có một số đặc điểm chính như: - Là một tổ chức có tư cách pháp nhân, được thành lập theo quy định của pháp luật. - Là một tổ chức có thực thể hiện hữu, có địa điểm, có sàn giao dịch cụ thể, tại đó diễn ra hoạt động mua bán các loại chứng khoán được niêm yết dưới hình thức thủ công hay điện tử.
- Là nơi mua bán các loại chứng khoán đã được đăng kí. Đây là loại chứng khoán đã hội đủ các tiêu chuấn đã định, được cơ quan có thẩm quyền cho phép giao dịch tại sở, đảm bảo phân phối và mua bán tại SGDCK. Nguyên tắc hoạt động của thị trường tập trung là các giao dịch mua bán chứng khoán được tập trung tại một điểm, các lệnh được chuyển tới sàn giao dịch và tham gia vào quá trình ghép lệnh để hình thành nên giá giao dịch. Giá trên thị trường tập trung được hình thành trên nguyên tắc đấu giá và đấu lệnh như sau: 4 - Nguyên tắc đấu giá: Các nhà tạo thị trường đưa vào giá đặt mua và giá đặt bán loại chứng khoán được ấn định của họ.
Các NĐT giao dịch những chứng khoán này như đối tác của nhà tạo thị trường. Giá được xác định thông qua cạnh tranh giữa các nhà tạo thị trường. Thị trường này thực hiện nguyên tắc đấu lệnh như ưu tiên về giá, về thời gian, về khách hàng, về số lượng (ưu tiên các lệnh có số lượng lớn). - Nguyên tắc đấu lệnh: lệnh của các nhà đầu tư được ghép với nhau không có sự tham gia của các nhà tạo thị trường.
Lệnh được ghép tại mức giá thoả mãn cả hai bên mua và bán. Trên thị trường này, thực hiện phương thức ghép lệnh định kì hoặc ghép lệnh liên tục và cũng thực hiện đầy đủ các quyền ưu tiên trong giao dịch. Trong đấu lệnh liên tục, lệnh được thực hiện một cách liên tục bằng cách ghép lệnh ngay khi có lệnh mới có thể ghép được. - Thị trường phi tập trung OTC Là loại thị trường bậc cao được tự động hoá cao độ, phân tán, không phải là thị trường hiện hữu.
Các giao dịch trên thị trường không tập trung tại bất kì một địa điểm cụ thể nào. Quản lý thị trường OTC thường là hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán quốc gia. Hiệp hội có nhiệm vụ ban hành quy về và giám sát việc thực thi quy chế, nhằm đảm bảo các khoản lợi nhuận và hoa hồng cho các CTCK thành viên một cách công bằng, hợp lý. Thành viên của Hiệp hội cũng là thành viên của TTCK và ngược lại.
Một đặc điểm của thị trường OTC là các chứng khoán mới phát hành lần đầu đều giao dịch qua thị trường OTC sau đó mới xin đăng kí tại SGDCK. Chính vì vậy chứng khoán giao dịch trên thị trường OTC không đòi hỏi các điều kiện tiêu chuẩn cao như giao dịch tại SGDCK. v ề nguyên tắc hoạt động: Các giao dịch trên thị trường OTC được tiến hành thông qua hàng ngàn hãng môi giới trong cả nước dưới hình thức mua bán chứng khoán với nhau qua hệ thống điện thoại và vi tính nối mạng. Giá cả được hình thành theo phương thức thoả thuận.
Căn cứ theo công cụ giao dịch - Thị trường cổ phiếu 5 Cổ phiếu là loại chứng khoán được phát hành dưới dạng chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ, xác nhận quyền sở hữu và lợi ích hợp pháp của người sở hữu cố phiếu đối với tài sàn hoặc vốn của một công ty cổ phần Khi mua cổ phiếu, những người đầu tư (các cổ đông) trở thành những người chủ sở hữu đối với công ty. Mức độ sở hữu tuỳ thuộc vào tỷ lệ cổ phần mà cố đông nắm giữ. Là chủ sở hữu, các cổ đông cùng nhau chia sẻ mọi thành quả cũng như tổn thất trong quá trình hoạt động của công ty. c ổ phiếu là công cụ không có thời hạn.