PHẦN MỞ ĐẦU Giáo dục thể chất (GDTC) là một quá trình sư phạm nhằm bảo vệ, tăng cường sức khỏe, hoàn thiện thể chất, rèn luyện nhân cách và trang bị những kỹ năng vận động cần thiết cho mỗi cá nhân trong cuộc sống. Thể chất và sự phát triển thể chất là một bộ phận quan trọng của giáo dục sức khỏe. Thể chất phát triển theo qui luật tự nhiên và chịu ảnh hưởng rất lớn của giáo dục. Trong đó GDTC đóng vai trò quyết định đến quá trình phát triển thể chất và tăng cường sức khỏe cho con người.
Trong những năm gần đây cùng với sự lớn mạnh của nền kinh tế Thế giới và các nước trong khu vực đã tạo tiền đề thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam đi trên con đường công nghiệp hoá đất nước. Để làm tốt điều này Đảng và Nhà nước ta đã không ngừng quan tâm đến việc phát triển giáo dục. Sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước đòi hỏi giáo dục phải tạo ra những con người phát triển toàn diện về đức - trí - thể - mỹ và nghề nghiệp. Vì vậy GDTC trong hệ thống giáo dục nói chung và trong nhà trường nói riêng có ý nghĩa rất to lớn trong việc phát huy và bồi dưỡng nhân tố con người, góp phần không nhỏ nâng cao thể lực, giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hoá và phát huy tinh thần dân tộc của con người Việt Nam, tăng cường và giữ vững an ninh quốc phòng cho đất nước.
Tại báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, ngày 10 tháng 4 năm 2006 về phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội 05 năm (2006 – 2010) nêu rõ: “Đổi mới tư duy giáo dục một cách nhất quán, từ mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức, cơ chế quản lý để tạo được chuyển biến cơ bản và toàn diện của nền giáo dục nước nhà, tiếp cận với trình độ giáo dục của khu vực và thế giới” [27, tr. Con người là động lực của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, là chủ thể của mọi sự sáng tạo, chủ thể của mọi của cải vật chất và văn hóa, chủ thể để xây dựng một xã hội công bằng, nhân ái. Như vậy, con người cần được phát triển toàn diện, phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần và trong sáng về đạo đức. Chỉ thị 36–CT/TW nêu rõ: “Phát triển thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người.
Ngành TDTT phải góp phần nâng cao sức khỏe, thể lực, giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phong 2 phú đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, nâng cao năng suất lao động xã hội” [3]. Nghị quyết 29-NQ/TW về “Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo” đã được Hội nghị trung ương 8 (khóa XI) thông qua; Mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động thể dục thể thao quần chúng là một trong những nhiệm vụ và giải pháp đầu tiên mà Nghị quyết 08-NQ-TW về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về thể dục, thể thao đến năm 2020" đã đưa ra nhằm: “Nâng cao chất lượng phong trào Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại, vận động và thu hút đông đảo nhân dân tham gia tập luyện thể dục, thể thao, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng các hình thức tổ chức tập luyện thể dục thể thao cho mọi người. Thành phố Vinh là đô thị loại một, là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, một vị lãnh tụ cách mạng xuất sắc của dân tộc Việt Nam và Thế giới. Nhưng Người luôn luôn không ngừng học tập và rèn luyện sức khỏe cho bản thân, Bác luôn kêu gọi toàn dân luyện tập thể dục và bản thân Bác ngày nào cũng tập “Dân cường thì nước mới thịnh”.
Hiện nay thành phố Vinh đang được Đảng và Nhà nước chỉ đạo đầu tư phát triển mạnh mẽ về mọi mặt để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Chiến lược phát triển về số lượng và nâng tầm chất lượng của các trường Đại học trên địa bàn thành phố là một phần trong việc phát triển thành phố Vinh nói chung. Thành phố Vinh có 5 trường Đại học trong đó có trường Đại học Công nghiệp Vinh tuyển sinh những năm qua được rất ít sinh viên. Chính vì vậy chúng tôi nghiên cứu trực tiếp tại các trường Đại học Vinh, Đại học sư phạm Kỹ thuật Vinh, Đại học Y khoa Vinh, Đại học Kinh tế Nghệ An.
Các trường Đại học trên địa bàn thành phố Vinh đào tạo đa ngành có quy mô lớn được đặt trên mảnh đất hiếu học Nghệ An. Sứ mệnh của các trường là đào tạo nguồn nhân lực có trình độ đại học và trên đại học với chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và hợp tác quốc tế trên mọi lĩnh vực nhằm phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh Nghệ An và vùng Bắc Trung bộ trong bối cảnh hội nhập toàn cầu. Các trường Đại học tại thành phố Vinh đã và đang tiến hành tổ chức đào tạo theo hệ thống tín chỉ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra. Đào tạo theo tín chỉ với mục đích phát huy tối đa tính tự giác chủ động tích cực học tập của người học.
Cùng với việc nâng cao chất lượng đào tạo nói chung và nâng cao chất lượng GDTC cho sinh viên nói riêng đang được cán bộ chuyên môn và lãnh đạo các trường quan 3 tâm. Vấn đề này ở một số Học viện, trường Đại học và Cao đẳng trên toàn quốc đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu. Tuy nhiên các giải pháp nâng cao chất lượng công tác GDTC mà các trường sử dụng chưa thường xuyên liên tục và chưa hiệu quả. Đặc biệt giải pháp xã hội hóa trong các hoạt động TDTT của nhà trường chưa có tác giả nào ứng dụng.
Chính vì lẽ đó chúng tôi tiến hành “Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng GDTC cho sinh viên các trường Đại học tại thành phố Vinh”. Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu của đề tài là thông qua cơ sở lý luận, cơ sở thực tế về chất lượng công tác GDTC tại các trường Đại học trên địa bàn thành phố Vinh. Từ đó lựa chọn và ứng dụng các giải pháp thích hợp, có tính khả thi theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của sinh viên, nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo GDTC cho sinh viên các trường Đại học tại thành phố Vinh cũng như thực hiện mục tiêu phát triển GDTC của Đảng và Nhà nước. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu đặt ra đề tài đưa ra các nhiệm vụ cụ thể: Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu thực trạng công tác GDTC ở các trường Đại học tại thành phố Vinh.
Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu lựa chọn các giải pháp nâng cao chất lượng GDTC cho sinh viên các trường Đại học ở thành phố Vinh. Nhiệm vụ 3: Đánh giá hiệu quả về những giải pháp đã lựa chọn nhằm nâng cao chất lượng GDTC tại trường Đại học Vinh. Đối tượng và khách thể nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Là các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho sinh viên các trường Đại học ở thành phố Vinh. Khách thể nghiên cứu: Là 1486 sinh viên tham gia phỏng vấn và kiểm tra thực trạng thể chất, cùng với 40 giáo viên, nhà quản lý công tác TDTT của các trường Đại học tại thành phố Vinh gồm: Đại học Vinh 762 sinh viên khóa 57(trong đó có 420 nữ) và 22 cán bộ TDTT Đại học SP KT Vinh 260 sinh viên khóa 12 hệ ĐH(trong đó có 76 nữ) và 06 cán bộ TDTT Đại học Y khoa Vinh 246 sinh viên khóa 3 hệ ĐH (trong đó có 152 nữ) và 04 cán bộ TDTT 4 Đại học Kinh tế Nghệ An 218 sinh viên khóa 7 hệ ĐH (trong đó có 128 nữ) và 08 cán bộ TDTT Khách thể tham gia thực nghiệm và đối chứng là 250 sinh viên (trong đó có 128 sinh viên nam, 122 sinh viên nữ) của khóa 58( khóa tuyển sinh đầu vào tháng 8 năm 2017) của trường Đại học Vinh được chia các nhóm cụ thể như sau: Nhóm thực nghiệm: 165 sinh viên (trong đó có 85 nam và 80 nữ) Nhóm đối chứng: 85 sinh viên (trong đó có 43 nam và 42 nữ) Giả thuyết khoa học: Hiệu quả về chất lượng GDTC cho sinh viên các trường đại học tại thành phố Vinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng qua nghiên cứu tìm hiểu công tác đào tạo GDTC tại các trường có chất lượng chưa cao là do nhiều nguyên nhân.
Nhưng giả thuyết đưa ra nguyên nhân lớn nhất là chưa có các giải pháp cụ thể và nhà trường chưa thực sự đánh giá cao về tầm quan trọng công tác GDTC. Nếu đưa ra được các giải pháp phù hợp có tính khoa học, tính chiến lược và thực tiễn áp dụng trên khách thể nghiên cứu thì chất lượng GDTC ở các trường sẽ tốt hơn. Ý nghĩa khoa học của luận án: Luận án đã đề cập và đề xuất những vấn đề khoa học mới (về lý thuyết và thực tiễn) như sau: Những vấn đề có tác dụng bổ sung, hoàn chỉnh làm phong phú thêm vốn kiến thức trong lĩnh vực khoa học thể dục thể thao Luận án đã đánh giá được thực trạng công tác GDTC của các trường đại học tại thành phố Vinh tỉnh Nghệ An, phân tích điểm mạnh, điểm yếu về thực trạng của các trường từ đó xây dựng các giải pháp phù hợp để phỏng vấn lựa chọn các giải pháp tối ưu ứng dụng vào thực nghiệm. Ý nghĩa thực tiễn của luận án: Những nội dung sáng tạo và phát triển có cơ sở khoa học dựa trên thành tựu đã có nhằm giải quyết những yêu cầu thực tiễn trong các hoạt động thể dục thể thao trường học.
Luận án đã căn cứ vào các văn bản quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Căn cứ vào thực tế mô hình phát triển của các trường về đội ngũ, cơ sở vật chất trang thiết bị, quy mô đào tạo… để xây dựng các biện pháp trong những giải pháp được lựa chọn. Từ đó ứng dụng vào trong công tác đào tạo nhằm nâng cao chất lượng công tác GDTC của nhà trường. TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục thể chất trong trường học.