Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết bài toán nâng cao chất lượng tín dụng đối với khu vực kinh tế hộ nông dân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (NHNo&PTNT / Agribank) Chi nhánh huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa. Xuất phát điểm của nghiên cứu dựa trên bối cảnh Việt Nam là quốc gia nông nghiệp với gần 80% dân số sinh sống tại khu vực nông thôn; vị trí và vai trò kinh tế tự chủ của hộ nông dân đã được khẳng định từ Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị năm 1986. Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn và chương trình xây dựng nông thôn mới, nhu cầu tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng của người dân ngày càng gia tăng.
Thực tiễn hoạt động cho vay hộ nông dân tại huyện miền núi Như Thanh có những đặc thù phức tạp: địa bàn rộng, khách hàng phân tán, quy mô món vay nhỏ lẻ dẫn đến chi phí nghiệp vụ cao; đồng thời đối tượng sản xuất phụ thuộc trực tiếp vào thời tiết, thiên tai và dịch bệnh, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro tín dụng. Mặc dù lượng vốn đầu tư cho nông nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối trong tổng dư nợ của chi nhánh, công tác lập hồ sơ vay vốn, tiến độ giải ngân và quy trình xử lý thu hồi nợ vẫn còn những điểm nghẽn nhất định.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định gồm ba nội dung chính:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động cho vay và các chỉ tiêu phản ánh chất lượng cho vay đối với hộ nông dân của ngân hàng thương mại.
- Đánh giá thực trạng chất lượng cho vay đối với hộ nông dân tại NHNo&PTNT huyện Như Thanh trong giai đoạn 2010 – 2012 thông qua hệ thống chỉ tiêu định lượng và quy trình nghiệp vụ.
- Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng cho vay hộ nông dân tại chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng cho vay đối với hộ nông dân của ngân hàng thương mại.
- Phạm vi không gian: Hoạt động tín dụng tại NHNo&PTNT huyện Như Thanh – Tỉnh Thanh Hóa.
- Phạm vi thời gian: Số liệu hoạt động kinh doanh giai đoạn 2010 – 2012 (dữ liệu thu thập từ năm 2010, 2011, 6 tháng đầu năm 2012 và số liệu tổng kết năm 2012).
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm chuẩn mực về hoạt động ngân hàng thương mại và khung pháp lý điều chỉnh hoạt động cấp tín dụng tại Việt Nam:
- Khái niệm và nguyên tắc cho vay: Hoạt động cho vay được xác định là quan hệ giao dịch chuyển giao tiền hoặc tài sản giữa NHTM và khách hàng trong một thời hạn xác định, kèm cam kết hoàn trả vô điều kiện cả gốc và lãi. Hoạt động cấp tín dụng tuân thủ nguyên tắc sử dụng vốn đúng mục đích thỏa thuận và hoàn trả nợ đúng hạn.
- Khung văn bản pháp luật và quy chế áp dụng:
- Nghị định 53/HĐBT ngày 26/3/1988 của Hội đồng Bộ trưởng: Thiết lập hệ thống ngân hàng hai cấp và khai sinh hệ thống NHNo&PTNT Việt Nam.
- Quyết định số 67/1999/QĐ-TTg ngày 30/3/1999 của Thủ tướng Chính phủ: Quy định một số chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
- Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN và Quyết định số 127/2005/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước: Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng và các giới hạn cấm cho vay.
- Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN của Thống đốc NHNN và Quyết định số 165/QĐ-HĐQT của Agribank: Quy định về phân loại nợ và tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro theo 5 nhóm nợ (Nhóm 1: 0%, Nhóm 2: 5%, Nhóm 3: 20%, Nhóm 4: 50%, Nhóm 5: 100%).
- Quyết định số 636/QĐ-HĐQT ngày 22/06/2007 của Agribank: Quy chuẩn phân loại nợ theo tiêu chuẩn mới gắn liền với việc chuyển nhóm nợ khi cơ cấu lại thời hạn trả nợ.
- Quyết định số 666/QĐ-HĐQT-TDHO ngày 15/06/2010 của Agribank: Quy trình cho vay từng lần và hạn mức tín dụng áp dụng đối với hộ nông dân.
- Văn bản số 967/NHNo TCCCB ngày 26/5/2009 của Giám đốc Agribank Tỉnh Thanh Hóa: Phân công, phân nhiệm cán bộ quản lý, điều hành chi nhánh huyện Như Thanh.
- Hệ thống chỉ tiêu đo lường chất lượng tín dụng: Khóa luận sử dụng các công thức định lượng gồm: Doanh số cho vay; Tổng dư nợ cho vay (phân theo ngắn hạn, trung và dài hạn); Tỷ lệ nợ xấu ($\text{Tỷ lệ nợ xấu} = \frac{\text{Tổng dư nợ xấu}}{\text{Tổng dư nợ}} \times 100$); Tỷ lệ thu lãi ($\text{Tỷ lệ thu lãi} = \frac{\text{Tổng số lãi thực thu}}{\text{Tổng số lãi phải thu}} \times 100$); Vòng quay vốn tín dụng ($\text{Vòng quay vốn} = \frac{\text{Doanh số thu nợ}}{\text{Dư nợ bình quân}}$); cùng các tiêu chí định tính về mức độ tuân thủ quy trình xét duyệt, giải ngân và kiểm tra sau giải ngân.
Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai gồm:
- Phương pháp thu thập dữ liệu:
- Điều tra trực tiếp: Phỏng vấn, tham khảo ý kiến thực tế từ khách hàng vay vốn và đội ngũ cán bộ tín dụng tại địa bàn.
- Điều tra gián tiếp: Thu thập chuỗi số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, báo cáo tổng kết kết quả hoạt động kinh doanh các năm 2010, 2011, 6 tháng đầu năm 2012 và số liệu thống kê kinh tế - xã hội của UBND huyện Như Thanh.
- Phương pháp xử lý số liệu:
- Phương pháp thống kê mô tả: Phân bổ, phân tổ dữ liệu, lập bảng chỉ tiêu nhằm phát hiện xu hướng biến động của các dòng vốn.
- Phương pháp so sánh: So sánh số tuyệt đối và số tương đối qua các năm 2010 - 2012 để đánh giá tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng và hiệu quả hoạt động.
- Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo: Tổng hợp đánh giá nghiệp vụ từ cán bộ quản lý và chuyên viên tín dụng chi nhánh.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng cho vay của NHTM
Chương 1 khái quát hóa lý luận về bản chất của hoạt động cho vay, phân biệt rõ các hình thức tín dụng theo thời hạn (ngắn hạn dưới 12 tháng, trung hạn từ trên 1 đến 5 năm, dài hạn trên 5 năm) và phân loại tín dụng theo mức độ rủi ro dựa trên Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN. Tác giả chỉ rõ vai trò kép của tín dụng ngân hàng: đối với bản thân NHTM, cho vay là hoạt động tạo nguồn thu nhập chủ yếu và mở rộng thị phần; đối với nền kinh tế, tín dụng giữ vai trò điều tiết vốn luân chuyển từ nơi nhàn rỗi sang nơi thiếu hụt, kích thích sản xuất hàng hóa và đẩy lùi tệ nạn tín dụng đen tại nông thôn.
Chương này cũng phân tích tổng quan các nghiệp vụ nền tảng của NHTM như huy động vốn, cấp tín dụng (cho vay, bảo lãnh, chiết khấu, cho thuê tài chính), dịch vụ thanh toán và ngân quỹ. Nội dung trọng tâm đi sâu vào định nghĩa chất lượng cho vay là khả năng dung hòa lợi ích kinh tế giữa ngân hàng và khách hàng đi đôi với an toàn vốn. Đồng thời, chương 1 xác lập hệ thống 6 chỉ tiêu đo lường chất lượng tín dụng và phân loại các nhóm nhân tố tác động: nhóm chủ quan (chiến lược kinh doanh, cơ cấu tổ chức, quy trình nghiệp vụ, kiểm tra giám sát, hệ thống thông tin, trình độ đạo đức cán bộ tín dụng) và nhóm khách quan (môi trường chính sách, khung khổ pháp lý, đặc điểm khách hàng, điều kiện tự nhiên - kinh tế vùng).
Chương 2: Thực trạng chất lượng cho vay đối với hộ nông dân tại NHNo&PTNT huyện Như Thanh
Chương 2 mô tả chi tiết điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội huyện Như Thanh: huyện miền núi có 17 xã và 1 thị trấn; dân số hơn 85.125 người (18.713 hộ, trong đó 8.713 hộ nghèo và 5.150 hộ kinh doanh); tỷ lệ dân cư làm nông nghiệp chiếm trên 85%. Địa bàn có diện tích đất sản xuất nông nghiệp đạt 13.686 ha, lâm nghiệp 36.266 ha, trồng mía 3.680 ha, nuôi thủy sản 545 ha; đàn trâu năm 2012 tăng thêm hơn 4.000 con, đàn bò gần 9.000 con; tỷ lệ hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi năm 2010 là 59%. Cơ cấu tổ chức của chi nhánh gồm Ban Giám đốc (Giám đốc và Phó Giám đốc), Phòng Kế toán ngân quỹ - Hành chính và Phòng Kế hoạch kinh doanh (mỗi cán bộ tín dụng được phân công phụ trách địa bàn từ 1 đến 3 xã, riêng mảng doanh nghiệp do Phó phòng phụ trách).
Về hoạt động kinh doanh tổng thể, nguồn vốn huy động của chi nhánh năm 2011 đạt 96.844 triệu đồng (tăng 24.471 triệu đồng, tương ứng tăng 33,81% so với năm 2010); năm 2012 tiếp tục tăng 33.313 triệu đồng. Hoạt động dịch vụ ngoài tín dụng có bước tiến rõ rệt: doanh thu phí dịch vụ đạt 446 triệu đồng năm 2010, 443 triệu đồng năm 2011 và tăng lên 623 triệu đồng năm 2012 (trong đó chuyển tiền đạt 251 triệu đồng, thu ngân quỹ 85 triệu đồng, kiều hối 32 triệu đồng, dịch vụ thẻ 36 triệu đồng, đại lý bảo hiểm 113 triệu đồng, bảo lãnh 6 triệu đồng; phát hành 1.545 thẻ ATM; phát triển thêm 351 khách hàng dùng SMS Banking, nâng tổng số lên 1.572 khách hàng).
Về thực trạng tín dụng hộ nông dân, các chỉ tiêu định lượng phản ánh như sau:
- Doanh số cho vay: Năm 2010 đạt 46.910 triệu đồng, năm 2011 đạt 55.952 triệu đồng và năm 2012 tăng mạnh lên 145.910 triệu đồng (tăng 89.958 triệu đồng so với 2011). Trong đó, năm 2012 cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng chi phối 62,28% cơ cấu vay hộ nông dân do chu kỳ sản xuất nông nghiệp mang tính mùa vụ.
- Quy mô dư nợ: Tổng dư nợ toàn chi nhánh năm 2012 đạt 180.643 triệu đồng (tăng 39.673 triệu đồng so với năm 2011, tỷ lệ tăng trưởng đạt 27,4%). Dư nợ hộ nông dân năm 2010 đạt 126.934 triệu đồng, năm 2011 đạt 138.584 triệu đồng và năm 2012 đạt 179.653 triệu đồng (chiếm tỷ trọng áp đảo gần như toàn bộ dư nợ của chi nhánh).
- Nợ xấu và dự phòng rủi ro: Nợ xấu năm 2011 là 713 triệu đồng, sang năm 2012 tăng lên 836 triệu đồng (tăng 126 triệu đồng), tỷ lệ nợ xấu vẫn duy trì dưới ngưỡng an toàn 5%. Chi nhánh đã trích lập dự phòng rủi ro năm 2012 gần 9 tỷ đồng (gấp 3 lần năm 2011). Nguyên nhân nợ xấu tăng được xác định do việc áp dụng quy định phân loại nợ mới theo Quyết định 636/QĐ-HĐQT (chuyển nhóm nợ chặt chẽ khi cơ cấu lại nợ) và ảnh hưởng bất lợi từ thiên tai, dịch cúm gia cầm làm suy giảm khả năng trả nợ của hộ dân.
- Kết quả thu lãi và vòng quay vốn: Năm 2012, số lãi thực thu đạt 19.715 triệu đồng trên số lãi phải thu 21.512 triệu đồng (cùng 2.010 triệu đồng lãi đọng năm trước), tỷ lệ thu lãi đạt 106% theo cách tính tổng hợp của báo cáo. Vòng quay vốn tín dụng năm 2012 đạt 0,95 vòng (doanh số thu nợ 146.804 triệu đồng trên dư nợ bình quân 180.604 triệu đồng).
- Quy trình nghiệp vụ: Thực hiện theo Quyết định 666/QĐ-HĐQT-TDHO, chi nhánh phân tách quy trình cho vay thành hai nhóm:
- Khoản vay dưới 10 triệu đồng: Hồ sơ gồm Giấy đề nghị vay vốn có xác nhận của UBND xã/thị trấn; Sổ vay vốn in sẵn (2 liên); Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy xác nhận đất hợp pháp không có tranh chấp từ chính quyền địa phương.
- Khoản vay trên 10 triệu đồng: Yêu cầu lập Báo cáo thẩm định chi tiết, hồ sơ tài sản bảo đảm theo quy định, hợp đồng tín dụng; hạn mức cho vay tối đa lên đến 50 triệu đồng đối với khách hàng vay vốn lâu năm có uy tín.
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với hộ nông dân tại NHNo&PTNT huyện Như Thanh
Chương 3 xây dựng hệ thống giải pháp xuất phát từ định hướng chung và định hướng cụ thể của Agribank Như Thanh trong việc duy trì vai trò chủ lực cung ứng vốn cho khu vực nông nghiệp nông thôn, kết hợp hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng tín dụng và kiểm soát chất lượng nợ.
Tác giả phân nhóm giải pháp cụ thể:
- Giải pháp từ phía ngân hàng: Nâng cao chất lượng thẩm định dự án sản xuất nông nghiệp; tăng cường kiểm tra trước, trong và sau khi giải ngân; phân công cán bộ tín dụng bám sát từng địa bàn xã (từ 1 đến 3 xã/cán bộ); đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ tín dụng; đơn giản hóa thủ tục hành chính tạo điều kiện cho người dân tiếp cận vốn kịp thời; phát triển đa dạng các sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện đại (thẻ ATM, SMS Banking, chuyển tiền nhanh) để tăng cường thu ngoài tín dụng.
- Giải pháp từ phía hộ nông dân: Nâng cao ý thức sử dụng vốn vay đúng mục đích đã cam kết trong hợp đồng tín dụng; chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao (như phát triển cây mía, vườn đồi ăn quả, chăn nuôi trâu bò quy mô lớn); phối hợp chặt chẽ với chính quyền và hội nông dân trong việc tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật và thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc, lãi đúng hạn.
- Kiến nghị với cơ quan quản lý:
- Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Hoàn thiện cơ chế chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn; điều hành lãi suất linh hoạt và hỗ trợ nguồn vốn tái cấp vốn ưu đãi cho ngân hàng thương mại hoạt động trên địa bàn miền núi.
- Đối với Ngân hàng cấp trên (Agribank Việt Nam): Bổ sung nguồn vốn điều hòa lãi suất thấp cho chi nhánh; phân cấp ủy quyền linh hoạt hơn trong quy trình xét duyệt hạn mức tín dụng hộ sản xuất; đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ giao dịch điện tử tại khu vực nông thôn.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh bức tranh tài chính tín dụng của Agribank Chi nhánh huyện Như Thanh giai đoạn 2010 – 2012 thông qua bảng số liệu sau:
| Chỉ tiêu kinh doanh / Tín dụng |
Đơn vị tính |
Năm 2010 |
Năm 2011 |
Năm 2012 |
So sánh 2012/2011 |
| Tổng nguồn vốn huy động |
Triệu đồng |
72.373 |
96.844 |
130.157 |
+33.313 triệu đ |
| Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn |
% |
- |
+33,81% |
- |
- |
| Tổng doanh số cho vay |
Triệu đồng |
46.910 |
55.952 |
145.910 |
+89.958 triệu đ |
| Tỷ trọng cho vay ngắn hạn hộ nông dân |
% |
- |
- |
62,28% |
- |
| Tổng dư nợ tín dụng |
Triệu đồng |
131.643 |
140.970 |
180.643 |
+39.673 triệu đ (+27,4%) |
| Dư nợ cho vay hộ nông dân |
Triệu đồng |
126.934 |
138.584 |
179.653 |
+41.069 triệu đ |
| Quy mô nợ xấu |
Triệu đồng |
- |
713 |
836 |
+123 đến +126 triệu đ |
| Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ |
% |
- |
< 5% |
< 5% |
Trong ngưỡng an toàn |
| Trích lập dự phòng rủi ro |
Tỷ đồng |
- |
~3,0 |
~9,0 |
Gấp 3 lần |
| Số lãi thực thu |
Triệu đồng |
- |
- |
19.715 |
- |
| Số lãi phải thu |
Triệu đồng |
- |
- |
21.512 |
- |
| Tỷ lệ thu lãi |
% |
- |
88,6% |
106,0% |
Tăng trưởng khả quan |
| Vòng quay vốn tín dụng |
Vòng |
- |
- |
0,95 |
- |
| Doanh thu hoạt động dịch vụ |
Triệu đồng |
446 |
443 |
623 |
+180 triệu đ |
| Số lượng phát hành thẻ ATM |
Thẻ |
- |
- |
1.545 |
Đạt 112% kế hoạch |
| Tổng khách hàng dùng SMS Banking |
Khách hàng |
- |
- |
1.572 |
Phát triển mới 351 KH |
Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng mang tính đồng bộ từ ba phía: hoàn thiện tổ chức nội bộ ngân hàng (chuẩn hóa thẩm định, đào tạo cán bộ, mở rộng dịch vụ), định hướng nâng cao năng lực kinh tế của hộ nông dân và kiến nghị điều chỉnh cơ chế chính sách tín dụng từ NHNN và Hội đồng quản trị Agribank. Đóng góp của đề tài thể hiện ở việc lượng hóa đầy đủ các chỉ số an toàn tín dụng tại một chi nhánh ngân hàng miền núi, đồng thời chỉ ra tác động thực tế của việc thay đổi chuẩn mực phân loại nợ theo Quyết định 636/QĐ-HĐQT đến tỷ lệ nợ xấu và quỹ trích lập dự phòng rủi ro.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận ghi nhận một số hạn chế do chính tác giả tự nhận định và phạm vi dữ liệu văn bản thể hiện:
- Phạm vi nghiên cứu về mặt thời gian tập trung chủ yếu vào chuỗi dữ liệu giai đoạn 2010 – 2012; các số liệu chi tiết về cơ cấu nhóm nợ và phân loại tài sản bảo đảm ở một số năm ban đầu chưa được công bố đầy đủ trong toàn văn báo cáo.
- Nghiên cứu giới hạn trong phạm vi hoạt động của một chi nhánh ngân hàng cấp huyện tại địa bàn miền núi có điều kiện tự nhiên đặc thù (trồng mía, kinh tế vườn đồi, chăn nuôi gia súc), do đó một số phát hiện chưa mang tính đại diện cho toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại tại các vùng đồng bằng hoặc đô thị.
Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở:
- Mở rộng đánh giá tác động dài hạn của quy chế phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro theo các chuẩn mực mới đối với kết quả tài chính của ngân hàng thương mại.
- Nghiên cứu phát triển các mô hình liên kết tín dụng nông nghiệp thông qua các tổ chức đoàn thể (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ) và mô hình cho vay chuỗi giá trị nông sản trên địa bàn các huyện miền núi.
Giá trị tham khảo
Khóa luận là tài liệu tham khảo thực tế hữu ích cho các nhóm đối tượng:
- Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế nông nghiệp: Cung cấp mô hình phân tích thực trạng tín dụng vi mô, phương pháp đánh giá chất lượng cho vay qua hệ thống chỉ tiêu tài chính (doanh số, dư nợ, nợ xấu, tỷ lệ thu lãi, vòng quay vốn) và cách tính toán trích lập dự phòng rủi ro.
- Cán bộ tín dụng và nhà quản lý tại các chi nhánh NHTM địa phương: Tham khảo quy trình tác nghiệp thực tế đối với hộ nông dân phân định theo định mức giá trị khoản vay (dưới 10 triệu đồng, trên 10 triệu đồng và đến 50 triệu đồng), phương thức quản lý cán bộ phụ trách địa bàn xã và giải pháp giảm thiểu rủi ro tín dụng do yếu tố mùa vụ, thiên tai.
- Các đề tài nghiên cứu về tín dụng nông nghiệp nông thôn: Cung cấp nguồn số liệu thứ cấp cụ thể về huyện Như Thanh giai đoạn 2010 – 2012 phục vụ các nghiên cứu so sánh liên huyện hoặc liên thời kỳ.
Câu hỏi thường gặp
1. Tỷ lệ phân loại 5 nhóm nợ và mức trích lập dự phòng rủi ro theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN được tác giả hệ thống hóa như thế nào?
Theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN được trình bày trong Chương 1, các khoản nợ được phân thành 5 nhóm:
- Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn): Khả năng thu hồi cả gốc và lãi đúng hạn; tỷ lệ trích lập dự phòng là 0%.
- Nhóm 2 (Nợ cần chú ý): Các khoản nợ quá hạn dưới 90 ngày; tỷ lệ trích lập dự phòng là 5%.
- Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): Các khoản nợ quá hạn từ 90 đến dưới 180 ngày; tỷ lệ trích lập dự phòng là 20%.
- Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): Các khoản nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày; tỷ lệ trích lập dự phòng là 50%.
- Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): Các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày; tỷ lệ trích lập dự phòng là 100%.
2. Quy mô doanh số và dư nợ cho vay hộ nông dân tại Agribank huyện Như Thanh năm 2012 đạt mức nào?
Trong năm 2012, tổng doanh số cho vay của toàn chi nhánh đạt 145.910 triệu đồng, tăng mạnh 89.958 triệu đồng so với mức 55.952 triệu đồng của năm 2011 (trong đó vay ngắn hạn chiếm 62,28% cơ cấu vay hộ nông dân). Về dư nợ, tổng dư nợ toàn chi nhánh năm 2012 đạt 180.643 triệu đồng (tăng 27,4% so với năm 2011), trong đó dư nợ cho vay hộ nông dân đạt 179.653 triệu đồng, chiếm tỷ trọng chủ đạo trong tổng tài sản sinh lời của chi nhánh.
3. Nguyên nhân cụ thể nào khiến nợ quá hạn và quy mô trích lập dự phòng năm 2012 của chi nhánh gia tăng?
Nợ xấu năm 2012 tăng lên mức 836 triệu đồng (tăng 126 triệu đồng so với 2011) và mức trích lập dự phòng rủi ro đạt gần 9 tỷ đồng (gấp 3 lần năm 2011) do hai nguyên nhân chính:
- Nguyên nhân kỹ thuật nghiệp vụ: Chi nhánh chuyển sang áp dụng Quyết định số 636/QĐ-HĐQT ngày 22/06/2007 của Agribank, quy định phân loại nợ chuẩn mực và chặt chẽ hơn, bắt buộc việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ phải đi liền với việc chuyển nhóm nợ có rủi ro cao hơn thay vì cơ chế phân loại mềm trước đó.
- Nguyên nhân khách quan: Năm 2012 nền kinh tế chịu áp lực lạm phát, giá cả biến động, đồng thời địa bàn huyện xảy ra thiên tai và dịch bệnh (dịch cúm gia cầm) làm suy giảm trực tiếp năng lực sản xuất và khả năng trả nợ đúng hạn của các hộ nông dân.
4. Quy trình cho vay hộ nông dân tại Agribank Như Thanh phân loại thủ tục hồ sơ giữa các mức giá trị khoản vay ra sao?
Căn cứ Quyết định 666/QĐ-HĐQT-TDHO, chi nhánh phân tách quy trình hồ sơ theo giá trị:
- Hộ vay dưới 10 triệu đồng: Hồ sơ gồm Giấy đề nghị vay vốn có xác nhận của UBND xã/thị trấn, Sổ vay vốn in sẵn theo mẫu của Agribank (lập 2 liên: 1 lưu kế toán, 1 giao khách hàng) và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc xác nhận của địa phương về đất hợp pháp không tranh chấp.
- Hộ vay trên 10 triệu đồng: Cán bộ tín dụng tiếp nhận hồ sơ, lập Báo cáo thẩm định chi tiết trình Trưởng phòng tín dụng tái thẩm định và Giám đốc phê duyệt; hồ sơ bắt buộc có Hợp đồng tín dụng, Hợp đồng bảo đảm tiền vay và phương án sản xuất kinh doanh có thẩm định thiết kế/môi trường nếu có. Khách hàng lâu năm có uy tín được áp dụng hạn mức cho vay tối đa 50 triệu đồng.
5. Kết quả thu lãi và vòng quay vốn tín dụng của ngân hàng năm 2012 đạt được các chỉ số cụ thể nào?
Năm 2012, hoạt động thu lãi đạt kết quả khả quan với số lãi thực thu là 19.715 triệu đồng trên tổng số lãi phải thu 21.512 triệu đồng (cộng số lãi còn đọng năm trước 2.010 triệu đồng), tỷ lệ thu lãi đạt 106% theo phương pháp tính của chi nhánh. Chỉ số vòng quay vốn tín dụng năm 2012 đạt 0,95 vòng, tính từ doanh số thu nợ trong kỳ đạt 146.804 triệu đồng trên dư nợ bình quân 180.604 triệu đồng.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chất lượng tín dụng ngân hàng thương mại và đánh giá thực chứng hoạt động cho vay hộ nông dân tại NHNo&PTNT huyện Như Thanh giai đoạn 2010 – 2012. Bằng hệ thống số liệu cụ thể, nghiên cứu đã chứng minh vai trò cung ứng vốn chủ lực của chi nhánh đối với kinh tế địa phương, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn về nợ xấu, chi phí trích lập dự phòng và quy trình nghiệp vụ dưới tác động của quy chế phân loại nợ mới và yếu tố thiên tai dịch bệnh. Hệ thống giải pháp và kiến nghị đề xuất mang tính đồng bộ, bám sát điều kiện kinh tế hộ miền núi và có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản trị tín dụng nông nghiệp tại các ngân hàng thương mại.
