chương 1). - Tín dụng nhà nước: là hình thức tín dụng thể hiện mối quan hệ giữa nhà nước với nhân dân và các tổ chức khác theo đó nhà nước chủ động vay của dân để tăng nguồn thu, bù đắp thiếu hụt ngân sách, tận dụng vốn dư thừa trong dân, chi dùng cho yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục, an ninh quốc phòng.Trong quan hệ tín dụng này, nhà nước thực hiện việc vay vốn của dân dưới hình thức phát hành công trái, kỳ phiếu, tín phiếu. Bên cạnh đó, nhà nước còn có thể tham gia thị trường chứng khoán với tư cách là người mua các chứng khoán do các chủ thể khác phát hành. Trong hoạt động này, nhà nước giữ vai trò là người cho vay.
Như vậy, đây là hình thức tín dụng thể hiện sự thống nhất về lợi ích giữa nhà nước và mọi thành viên trong xã hội. - Tín dụng quốc tế: là hình thức tín dụng thể hiện quan hệ tín dụng giữa chính phủ Việt Nam với chính phủ nước khác hay các tổ chức tài chính, tín dụng quốc tế như Ngân hàng thế giới (WB), Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng phát triển Á châu (ADB).hoặc giữa các TCTD nước ta với các TCTD quốc tế, 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khãa luËn tèt nghiÖp TrÇn Hïng, A11-K38D giữa doanh nghiệp và công ty trong nước với các doanh nghiệp và công ty nước ngoài. - Tín dụng tự huy động: Đây là hình thức các doanh nghiệp tự huy động vốn để đảm bảo tái sản xuất mở rộng. Việc huy động vốn có thể được thực hiện qua các hình thức: + Huy động vốn trong nội bộ doanh nghiệp bằng cách vay ngắn hạn hoặc dài hạn tiền dư thừa, tiền tiết kiệm, tiền lương của nhân viên trong công ty trong đó việc có trả lãi hay không do doanh nghiệp và người cho vay thoả thuận.
+ Huy động vốn từ các doanh nghiệp khác dưới hình thức liên doanh, liên kết kinh tế hoặc điều chuyển vốn giữa các công ty, xí nghiệp nhỏ trong cùng một công ty lớn. + Huy động vốn bằng cách phát hành trái phiếu. Hình thức tín dụng này ngày càng phát triển ở nước ta hiện nay. Tín dụng ngân hàng đối với khu vực kinh tế ngoài quốc doanh: 2.1 Khái quát về tín dụng ngân hàng: 2.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng: Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng dưới hình thái tiền tệ phát sinh giữa một bên là ngân hàng với một bên là tất cả các tổ chức, cá nhân trong xã hội, trong đó ngân hàng giữ vai trò vừa là người đi vay vừa là người cho vay.
Như vậy, tín dụng ngân hàng có những đặc điểm sau: - Thứ nhất, đối tượng cho vay trong quan hệ tín dụng ngân hàng là tiền tệ trong đó nguồn vốn mà ngân hàng cung cấp hình thành từ những khoản tiền tạm thời nhàn rỗi trong xã hội do chính ngân hàng huy động được. Bởi vì đối tượng cho vay là tiền tệ cho nên sự vận động của tín dụng ngân hàng không bị hạn chế về phương hướng, thời gian và lượng giá trị cho vay. - Thứ hai, trong quan hệ tín dụng này ngân hàng đóng vai trò kép: vừa là người đi vay vừa là người cho vay. Với vai trò là người đi vay, ngân hàng huy 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khãa luËn tèt nghiÖp TrÇn Hïng, A11-K38D động vốn từ các chủ thể khác nhau như các doanh nghiệp, hộ gia đình, người nước ngoài.
để tạo nên quỹ cho vay. Sau đó, với tư cách là người cho vay, ngân hàng cung cấp vốn vay cho các chủ thể kinh tế khác đang có nhu cầu về vốn. - Thứ ba, quan hệ tín dụng ngân hàng mang tính chất gián tiếp bởi vì người dư thừa vốn cung cấp vốn vay cho người thiếu vốn thông qua trung gian là ngân hàng - Thứ tư, sự vận động của tín dụng ngân hàng đôi khi thể hiện tính độc lập tương đối đối với sự vận động của sản xuất, lưu thông hàng hoá. Ví dụ, trong thời kỳ khủng hoảng của sản xuất tư bản chủ nghĩa, sản xuất và lưu thông hàng hoá bị thu hẹp, nhu cầu về tiền vay giảm bớt nhưng khả năng cung cấp tiền lại rất lớn bởi vì nhiều người không muốn bỏ vốn vào kinh doanh nữa mà đem chúng gửi vào ngân hàng để thu lợi tức tiền gửi.
Trong thời kỳ khủng hoảng thừa, sản xuất và lưu thông hàng hoá bị co hẹp lại, hàng hoá ế thừa không bán được, nhiều người rút tiền khỏi ngân hàng nên khả năng cung cấp tiền vay bị hạn chế. Thế nhưng, nhu cầu này tăng lên không phải để đầu tư mở rộng sản xuất mà dành cho việc trả nợ để tránh bị vỡ nợ hoặc phá sản. Như vậy, rõ ràng sự vận động của tín dụng ngân hàng mang tính độc lập tương đối so với sự vận động của sản xuất và lưu thông hàng hoá. Quá trình hình thành và phát triển của tín dụng ngân hàng ở Việt Nam: Trong hoạt động của ngân hàng thì tín dụng ngân hàng là hoạt động cơ bản nhất.
Bởi vì vậy mà ngay từ khi tổ chức ngân hàng nước ta mới được thành lập, việc huy động vốn và phân phối nguồn vốn đó dưới hình thức cho vay đã được Nhà nước quy định một cách cụ thể. Sắc lệnh 15/CP ngày 6-5-1951 của Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà do chủ tịch Hồ Chí Minh ký về việc thành lập Ngân hàng quốc gia Việt Nam trên cơ sở thống nhất tổ chức tín dụng sản xuất và ngân khố quốc gia thuộc Bộ Tài chính đã xác định hoạt động “huy động vốn của nhân dân, điều hoà và mở 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khãa luËn tèt nghiÖp TrÇn Hïng, A11-K38D rộng tín dụng để nâng cao sản xuất và kinh tế Nhà nước” (điều 2-Sắc lệnh 15/CP ngày 6-5-1951) là một trong những hoạt động chủ yếu của Ngân hàng. Tuy vậy, trên thực tế tín dụng ngân hàng ở nước ta đến năm 1959 mới hình thành với Quyết định số 54/QĐ-TTG ngày 19-2-1959 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng vốn lưu động. Kể từ đó tín dụng ngân hàng đã phục vụ đắc lực cho công cuộc giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
Trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh và trong cơ chế quản lý tập trung bao cấp, hoạt động tín dụng ngân hàng cũng mang tính bao cấp, được tiến hành theo những chỉ thị, mệnh lệnh trực tiếp. Nguồn vốn cho vay của ngân hàng phụ thuộc vào kế hoạch của Nhà nước. Trong khi các đơn vị sản xuất kinh doanh do phải hoạt động theo kế hoạch cộng với việc được giao vốn, vay vốn cũng theo kế hoạch nên việc sử dụng vốn tín dụng rất kém hiệu quả, tình trạng nợ nần, có vay mà không có trả rất phổ biến. Vì vậy, các quan hệ tín dụng ngân hàng giai đoạn này tồn tại dưới hình thức đơn giản.
Trong giai đoạn sau khi đất nước thống nhất năm 1975 đến năm 1985, hoạt động tín dụng được triển khai theo tinh thần Nghị quyết 32/HĐBT ngày 11- 2-1977 của Hội đồng bộ trưởng về cải tiến, mở rộng tín dụng hướng vào xây dựng cơ bản, đầu tư cho kinh tế quốc doanh, cải tiến vốn, tín dụng theo phương thức tín dụng trong kế hoạch và tín dụng ngoài kế hoạch. Tín dụng ngân hàng trong giai đoạn này một mặt đáp ứng được kế hoạch cấp vốn của Nhà nước, mặt khác thực hiện kinh doanh tiền tệ đã đóng góp tích cực vào công cuộc phục hồi và phát triển nền kinh tế sau chiến tranh. Tuy nhiên, tín dụng ngân hàng trong giai đoạn này vẫn còn nhiều hạn chế do chủ trương chính sách chậm được ban hành, chưa được đổi mới, cũng như sự non kém trong tổ chức, quản lý hoạt động tín dụng ngân hàng. Hơn nữa, quan hệ pháp lý giữa người cho vay và người đi vay chỉ tồn tại dưới hình thức “khế ước” hoặc “đơn xin vay kiêm cam kết trả nợ” cho nên quyền lợi và nghĩa vụ của hai bên vẫn chưa chặt chẽ, cụ thể và nhất là chưa tạo được cơ sở pháp lý cho việc thực hiện.
Chính vì thế mà tín 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khãa luËn tèt nghiÖp TrÇn Hïng, A11-K38D dụng ngân hàng đã trở thành một trong những nguyên nhân gây nên sự mất cân đối trầm trọng của nền kinh tế, lạm phát cao, nguy cơ đổ bể của tài chính quốc gia cũng như khó khăn cho đời sống nhân dân. Kể từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986 với nghị quyết về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, nhất là từ khi Nghị định 53/HĐBT ngày 26-3-1988 quy định về tổ chức bộ máy hoạt động của ngân hàng theo cơ chế mới, tín dụng ngân hàng đã thực sự chuyển sang hoạt động theo phương thức kinh doanh. Cụ thể: Nhà nước xoá bỏ bao cấp, chuyển hoạt động tín dụng ngân hàng sang hạch toán kinh doanh, vì vậy các ngân hàng cũng phải chuyển quan hệ tín dụng với các đơn vị kinh tế từ chỗ mang tính bao cấp sang quan hệ tín dụng mang tính chất kinh doanh; thêm vào đó cơ chế mới đòi hỏi các doanh nghệp phải tự chủ trong kinh doanh, tự chủ về tài chính, tự thiết lập các quan hệ kinh tế-tài chính trên cơ sở gắn quyền lợi và nghĩa vụ với vật chất và hiệu quả kinh tế, kết quả là hoạt động tín dụng ngân hàng đã đạt được hiệu quả cao hơn, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh của đất nước trong giai đoạn mới. Trong những năm qua, với cơ chế mở cửa, khuyến khích đầu tư nước ngoài của nền kinh tế, đặc biệt kể từ khi Hiệp định thương mại Việt - Mỹ có hiệu lực, bên cạnh các tập đoàn công nghiệp nước ngoài, các tập đoàn tài chính, ngân hàng nước ngoài đã đầu tư và tiến hành hoạt động kinh doanh tiền tệ tại nước ta.
Chính môi trường mới này đã thực sự làm hoạt động tín dụng ngân hàng ngày càng đa dạng, phong phú.3 Quy trình tín dụng ngân hàng: Quy trình tín dụng là tập hợp nội dung, kỹ thuật nghiệp vụ cơ bản, các bước phải tiến hành từ khi bắt đầu đến khi kết thúc một món vay. Thông thường, để đảm bảo hiệu quả tín dụng quy trình tín dụng phải tuân theo các bước sau: Bảng 1: Quy trình tín dụng tổng quát Các bƣớc Nguồn và nơi cung Nhiệm vụ của ngân Kết quả sau khi kết cấp thông tin hàng ở mỗi giai đoạn thúc một bƣớc 1. Lập hồ sơ đề • Khách hàng đi vay • Tiếp xúc, phổ biến và • Hoàn thành bộ hồ sơ 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.