Luận văn thực trạng và một số giải pháp mở rộng hoạt động tín dụng đối với khu vực kinh tế tư nhân của ngân hàng ngoại thương hà nội

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn thực trạng và một số giải pháp mở rộng hoạt động tín dụng đối với khu vực kinh tế tư nhân, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Lê Sỹ Tuấn
• Trường học: Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Mở Rộng Tín Dụng Cho Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân Tại Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG VÀ KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN
• 1.1. HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm về tín dụng
• 1.1.2. Phân loại tín dụng trong các ngân hàng thương mại
• 1.1.2.1. Phân loại tín dụng chung
• 1.1.2.2. Tín dụng ngân quỹ
• 1.1.2.3. Tín dụng thuê mua
• 1.1.2.4. Tín dụng tài trợ cho ngoại thương
• 1.2. KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN
• 1.2.1. Chủ trương của Đảng về kinh tế tư nhân
• 1.2.2. Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG II: Thực trạng hoạt động tín dụng của NHNT- CN Ba Đình đối với khu vực kinh tế tư nhân
• 3. CHƯƠNG III: Một số ý kiến để mở rộng hoạt động tín dụng đối với khu vực kinh tế tư nhân

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng và khu vực kinh tế tư nhân

Trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay, tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân. Ngân hàng thương mại, đặc biệt là Ngân hàng Ngoại thương, đã có những chính sách tín dụng nhằm thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp tư nhân. Theo đó, tín dụng ngân hàng không chỉ đơn thuần là việc cho vay mà còn bao gồm các hình thức như bảo lãnh, cho thuê tài chính và chiết khấu thương phiếu. Điều này giúp các doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn một cách dễ dàng hơn, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế. Việc mở rộng tín dụng cho khu vực này không chỉ giúp các doanh nghiệp vượt qua khó khăn về vốn mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm và tăng trưởng kinh tế bền vững.

1.1. Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại

Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại được chia thành nhiều loại hình khác nhau, bao gồm tín dụng ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Mỗi loại hình tín dụng có những đặc điểm riêng, phù hợp với nhu cầu của từng doanh nghiệp. Đặc biệt, tín dụng ngắn hạn thường được sử dụng để đáp ứng nhu cầu vốn lưu động, trong khi tín dụng dài hạn lại phục vụ cho các dự án đầu tư lớn. Ngân hàng cần có những chính sách quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả để đảm bảo an toàn cho các khoản vay. Việc này không chỉ bảo vệ ngân hàng mà còn giúp các doanh nghiệp có thể yên tâm phát triển sản xuất kinh doanh.

II. Thực trạng hoạt động tín dụng của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

Thực trạng hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ trong việc hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các doanh nghiệp tư nhân thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn do thiếu tài sản đảm bảo và thông tin minh bạch. Điều này dẫn đến việc ngân hàng phải thận trọng hơn trong việc cấp tín dụng. Theo thống kê, tỷ lệ nợ xấu trong các khoản vay cho khu vực tư nhân vẫn ở mức cao, điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cải cách chính sách tín dụng. Ngân hàng cần xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, như hỗ trợ doanh nghiệp trong việc lập hồ sơ vay vốn và tư vấn về phương án sản xuất kinh doanh.

2.1. Những khó khăn trong việc mở rộng tín dụng

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc mở rộng tín dụng cho khu vực kinh tế tư nhân là vấn đề quản lý rủi ro tín dụng. Nhiều doanh nghiệp tư nhân không có đủ tài sản đảm bảo, dẫn đến việc ngân hàng không thể cấp tín dụng. Hơn nữa, sự thiếu hụt thông tin về tình hình tài chính của doanh nghiệp cũng là một rào cản lớn. Ngân hàng cần có những biện pháp cải cách để giảm thiểu rủi ro, như xây dựng hệ thống thông tin tín dụng và tăng cường công tác thẩm định hồ sơ vay vốn. Việc này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ lợi ích của mình mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn.

III. Giải pháp mở rộng tín dụng cho khu vực kinh tế tư nhân

Để mở rộng tín dụng cho khu vực kinh tế tư nhân, ngân hàng cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cải cách chính sách tín dụng để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp. Việc xây dựng các gói tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ giúp họ dễ dàng tiếp cận vốn. Thứ hai, ngân hàng cần tăng cường công tác tư vấn cho doanh nghiệp trong việc lập hồ sơ vay vốn và xây dựng phương án sản xuất kinh doanh. Cuối cùng, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả trong việc thẩm định và quản lý các khoản vay.

3.1. Đề xuất chính sách tín dụng ưu đãi

Chính sách tín dụng ưu đãi cần được thiết lập nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân trong việc tiếp cận vốn. Ngân hàng có thể áp dụng lãi suất thấp hơn cho các khoản vay phục vụ sản xuất kinh doanh, đồng thời giảm thiểu các thủ tục hành chính phức tạp. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn khuyến khích họ mở rộng sản xuất. Hơn nữa, ngân hàng cũng nên xem xét việc hợp tác với các tổ chức tài chính khác để tạo ra các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp, từ đó giúp họ có thêm nguồn vốn để phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đóng góp từ 38,5% đến 47,85% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và thu hút hơn 90% lực lượng lao động toàn xã hội tại Việt Nam. Mặc dù sở hữu tiềm năng lớn, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh vẫn đối mặt với rào cản tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức khi chỉ có khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được vốn ngân hàng, với quy mô vốn tự có bình quân ở mức khiêm tốn dưới 2,5 tỷ đồng. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài tập trung vào việc giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu vốn cấp thiết của các doanh nghiệp vừa và nhỏ với yêu cầu kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn tín dụng của các ngân hàng thương mại.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích thực trạng cung ứng tín dụng cho khối kinh tế tư nhân tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Ba Đình giai đoạn 2004 - 2005, chỉ rõ những điểm nghẽn về cơ cấu kỳ hạn, phương thức cấp vốn và điều kiện bảo đảm. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm mở rộng thị phần tín dụng an toàn, hiệu quả đến năm 2010. Không gian nghiên cứu được xác lập tại địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội – trung tâm hành chính và kinh tế sôi động với hơn 2.210 doanh nghiệp đăng ký hoạt động. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu giúp chi nhánh gia tăng tốc độ quay vòng vốn, tối ưu hóa tỷ suất sinh lời trên tổng dư nợ và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết bất đối xứng thông tin của Joseph Stiglitz cùng Andrew Weiss để lý giải hiện tượng thắt chặt tín dụng đối với khu vực kinh tế tư nhân. Trong môi trường tài chính hiện đại, ngân hàng thương mại thực hiện chức năng cầu nối chuyển hóa các khoản tiết kiệm nhàn rỗi thành nguồn vốn đầu tư sản xuất kinh doanh thông qua ba nguyên tắc cốt lõi: vốn vay phải hoàn trả đúng hạn cả gốc và lãi, vốn vay phải sử dụng đúng mục đích cam kết, và vốn vay phải có tài sản bảo đảm hợp pháp.

Nghiên cứu làm rõ năm khái niệm nghiệp vụ ngân hàng căn bản bao gồm: cho vay từng lần theo phương án kinh doanh, chiết khấu thương phiếu và chứng từ có giá, bao thanh toán (factoring), tín dụng thuê mua tài chính trung dài hạn, cùng các hình thức cấp tín dụng bằng chữ ký như bảo lãnh ngân hàng và mở thư tín dụng chứng từ (L/C). Bên cạnh đó, mô hình đánh giá rủi ro tín dụng đối vật (thế chấp bất động sản, cầm cố động sản) và đối nhân (bảo lãnh của bên thứ ba) được thiết lập làm hệ quy chiếu lý thuyết để phân tích thực tiễn hoạt động cấp vốn cho các chủ thể kinh tế tư nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ dữ liệu sơ cấp và thứ cấp đáng tin cậy. Dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng nội bảng và ngoại bảng của Ngân hàng Ngoại thương Chi nhánh Ba Đình giai đoạn 2004 - 2005, kết hợp niên giám thống kê thành phố Hà Nội và các văn bản chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 138 đơn vị mở tài khoản giao dịch cùng danh mục khách hàng doanh nghiệp tư nhân đang vay vốn tại chi nhánh. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu chủ đích (purposive sampling) tập trung vào các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và hộ kinh doanh cá thể ngoài quốc doanh – nhóm khách hàng chiếm tới 90,9% tổng dư nợ của chi nhánh.

Phương pháp phân tích bao gồm phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tốc độ tăng trưởng liên hoàn và định gốc, kết hợp phân tích tỷ trọng cơ cấu danh mục cho vay theo kỳ hạn và loại tiền tệ. Việc lựa chọn các phương pháp phân tích định lượng này giúp lượng hóa chính xác sự chuyển dịch cơ cấu tín dụng, đo lường tốc độ tăng trưởng dư nợ bình quân hàng tháng và đánh giá khách quan các chỉ tiêu an toàn vốn như tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ bao phủ tài sản bảo đảm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tín dụng và huy động vốn của chi nhánh ghi nhận tốc độ tăng trưởng đột phá. Đến ngày 31/12/2005, tổng dư nợ cho vay đạt 115,444 tỷ đồng, tăng 495,47% so với mức 23,3 tỷ đồng năm 2004. Nguồn vốn huy động từ dân cư đạt 357 tỷ đồng (tăng 357%), trong khi nguồn vốn huy động nội tệ từ các tổ chức kinh tế đạt 183 tỷ đồng, tăng 385% so với cùng kỳ năm trước.

Thứ hai, cơ cấu cho vay bộc lộ sự mất cân đối sâu sắc giữa ngắn hạn và trung - dài hạn. Trong tổng doanh số cho vay 266,7 tỷ đồng năm 2005, cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo đạt 247,657 tỷ đồng (gấp 13 lần cho vay trung và dài hạn ở mức 19,043 tỷ đồng). Đặc biệt, trong phân khúc cho vay trung và dài hạn, doanh số bằng ngoại tệ quy đổi đạt 18,177 tỷ đồng, cao gấp 21 lần so với dư nợ bằng đồng Việt Nam chỉ đạt 866 triệu đồng.

Thứ ba, chất lượng tín dụng được kiểm soát ở mức xuất sắc với tỷ lệ nợ quá hạn duy trì ở mức 0%. Tỷ lệ dư nợ có tài sản bảo đảm đạt 96% tổng dư nợ (chưa tính tài sản hình thành từ vốn vay). Nhóm khách hàng ngoài quốc doanh chiếm 90,9% cơ cấu dư nợ, phản ánh định hướng tập trung đúng đắn vào khu vực tư nhân ngay từ khi thành lập.

Thứ tư, khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn vẫn gặp rào cản tài chính nghiêm trọng khi 80,26% doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 5 tỷ đồng và 68% có vốn dưới 1 tỷ đồng. Khoảng 61,49% chủ doanh nghiệp khảo sát cho biết không tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng do thiếu tài sản thế chấp và thủ tục phức tạp, buộc phải huy động trên 72% nguồn vốn từ kênh phi chính thức.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến dư nợ ngắn hạn và ngoại tệ chiếm ưu thế bắt nguồn từ lợi thế thương hiệu truyền thống của Ngân hàng Ngoại thương trong mảng thanh toán quốc tế và tài trợ ngoại thương. Các doanh nghiệp tư nhân xuất nhập khẩu tìm đến chi nhánh để mở L/C và vay thanh toán đơn hàng nước ngoài. Ngược lại, do chi nhánh mới thành lập từ tháng 9/2004 nên nguồn vốn huy động trung dài hạn bằng đồng Việt Nam còn hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu đầu tư mở rộng nhà xưởng, đổi mới thiết bị máy móc của các doanh nghiệp nội địa.

Để tối ưu hóa việc truyền tải dữ liệu, các phát hiện trên có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ cột chồng minh họa cơ cấu doanh số cho vay theo đồng tiền (VND và ngoại tệ), kết hợp biểu đồ hình tròn thể hiện cơ cấu tài sản bảo đảm với 96% dư nợ được bảo lãnh an toàn. Bảng số liệu đối chiếu doanh số cho vay và thu nợ theo từng quý sẽ làm nổi bật năng lực quản trị rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Khi so sánh với bức tranh chung của thành phố Hà Nội – nơi tỷ trọng tín dụng thương mại dành cho kinh tế tư nhân chỉ chiếm 10% đến 20% tổng dư nợ – kết quả đạt được của chi nhánh là điểm sáng ấn tượng nhưng vẫn còn dư địa lớn để mở rộng quy mô tín dụng trung dài hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đa dạng hóa các gói sản phẩm tín dụng và phương thức cấp vốn linh hoạt. Ban Giám đốc và Phòng Quan hệ khách hàng cần đẩy mạnh nghiệp vụ chiết khấu bộ chứng từ xuất khẩu, bao thanh toán nội địa và cho vay thấu chi tài khoản đối với doanh nghiệp có dòng tiền lưu chuyển ổn định. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn bằng đồng Việt Nam lên mức 15% đến 20% tổng dư nợ trong vòng 12 đến 24 tháng tới.

Thứ hai, hoàn thiện quy trình thẩm định rủi ro và nới lỏng điều kiện tài sản bảo đảm hợp lý. Bộ phận thẩm định tín dụng cần xây dựng hệ thống xếp hạng tín nhiệm nội bộ dành riêng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, chuyển dần từ thẩm định dựa trên tài sản thế chấp bất động sản sang thẩm định dòng tiền dự án và tài sản hình thành từ vốn vay. Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ vay vốn từ 7-10 ngày xuống còn 3-5 ngày làm việc nhằm tăng tốc độ giải ngân cho khách hàng.

Thứ ba, tăng cường chiến lược huy động nguồn vốn trung và dài hạn có chi phí hợp lý. Phòng Kế toán Dịch vụ và Quản lý ngân quỹ cần phát hành các chứng chỉ tiền gửi dài hạn, áp dụng biểu lãi suất bậc thang linh hoạt và mở rộng dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Mục tiêu cụ thể là nâng tốc độ tăng trưởng thẻ tín dụng và thẻ ATM đạt trên 15% mỗi tháng, tạo nguồn vốn tiền gửi thanh toán dồi dào để tài trợ cho các dự án dài hạn trong giai đoạn 2006 - 2008.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển dịch vụ chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp. Phòng Hành chính và Khối nghiệp vụ cần định kỳ tổ chức đào tạo kỹ năng phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp tư nhân cho đội ngũ cán bộ tín dụng, đồng thời chủ động tiếp cận các hiệp hội ngành nghề trên địa bàn quận Ba Đình để tư vấn giải pháp tài chính trọn gói, phấn đấu thu hút từ 150 đến 200 tài khoản doanh nghiệp mới mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ quản lý và chuyên viên tín dụng tại các ngân hàng thương mại có thể vận dụng luận văn như một cẩm nang thực chiến để thiết kế quy trình thẩm định tín dụng phân khúc khách hàng ngoài quốc doanh, kiểm soát nợ quá hạn dưới mức 1% và cân đối danh mục cho vay giữa nội tệ và ngoại tệ.

Nhóm chủ doanh nghiệp tư nhân, nhà quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ tìm thấy trong công trình này các tiêu chuẩn đánh giá của ngân hàng, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống sổ sách kế toán, minh bạch hóa dòng tiền và nâng cao năng lực đáp ứng điều kiện vay vốn, nâng tỷ lệ tiếp cận vốn chính thức từ mức 20% lên trên 50%.

Nhóm nhà hoạch định chính sách tiền tệ và cơ quan quản lý nhà nước có thêm cứ liệu thực tiễn để đánh giá tác động của Luật Doanh nghiệp, từ đó đề xuất các cơ chế hỗ trợ như Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo hành lang pháp lý thông thoáng thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển bền vững đến năm 2010.

Nhóm giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng có thể sử dụng đề tài làm tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp tiếp cận dữ liệu thực chứng tại cấp chi nhánh, mô hình phân tích định lượng tăng trưởng tín dụng và phương pháp xử lý bất đối xứng thông tin trong tài trợ vốn.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo tại chi nhánh xuất phát từ nguyên nhân nào? Do đặc thù chi nhánh mới thành lập, nguồn vốn huy động trung dài hạn bằng nội tệ còn mỏng, trong khi nhu cầu của các doanh nghiệp thương mại dịch vụ trên địa bàn quận Ba Đình chủ yếu là vốn lưu động ngắn hạn để quay vòng hàng hóa và thanh toán hợp đồng ngoại thương.

Khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp tư nhân khi tiếp cận vốn ngân hàng là gì? Hơn 80,26% doanh nghiệp có quy mô vốn nhỏ dưới 5 tỷ đồng, thiếu tài sản bất động sản giá trị cao để thế chấp, hệ thống sổ sách kế toán chưa chuẩn mực và chưa tạo được uy tín thương hiệu dài hạn đối với các tổ chức tín dụng.

Tại sao dư nợ cho vay trung và dài hạn bằng ngoại tệ lại cao gấp 21 lần so với đồng Việt Nam? Vietcombank sở hữu uy tín vượt trội trong hệ thống thanh toán quốc tế và kinh doanh ngoại tệ. Khách hàng tư nhân chủ yếu vay ngoại tệ trung dài hạn để nhập khẩu máy móc, dây chuyền công nghệ từ nước ngoài phục vụ sản xuất.

Chi nhánh đã áp dụng biện pháp gì để duy trì tỷ lệ nợ quá hạn ở mức 0%? Ngân hàng duy trì tỷ lệ cho vay có tài sản bảo đảm lên tới 96% tổng dư nợ, đồng thời thực hiện quy trình thẩm định phương án kinh doanh đa tầng nghiêm ngặt và kiểm soát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn sau giải ngân.

Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp như thế nào vào bức tranh kinh tế chung của thủ đô Hà Nội? Khu vực này đóng góp trên 20% GDP toàn thành phố, nộp ngân sách hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, duy trì tốc độ tăng trưởng công nghiệp 15,53% đến 19,67% và tạo việc làm cho hơn 41% tổng số lao động trên địa bàn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng thương mại và vai trò then chốt của khu vực kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Nghiên cứu phản ánh thành công nổi bật của Vietcombank Ba Đình trong năm 2005 với quy mô dư nợ đạt 115,444 tỷ đồng, kiểm soát nợ quá hạn ở mức 0% và tỷ lệ an toàn tài sản bảo đảm đạt 96%.
• Công trình chỉ rõ điểm nghẽn về sự mất cân đối kỳ hạn tín dụng khi cho vay ngắn hạn chiếm tới 92,8% tổng doanh số giải ngân và đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao.
• Về mặt đóng góp khoa học, luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về phát triển tín dụng bán lẻ và doanh nghiệp nhỏ, định hướng kế hoạch hành động chi tiết cho giai đoạn 2006 - 2010.
• Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia tài chính hãy áp dụng ngay các khuyến nghị từ công trình này để tối ưu hóa chính sách tín dụng, góp phần khơi thông dòng vốn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG VÀ KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN I.1 HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm về tín dụng Tín dụng là danh từ để chỉ một số hành vi như bán chịu hàng hoá, cho vay, chiết khấu thương phiếu, kí thác, phát hành giấy bạ. Ngày nay khi nói tới tín dụng người ta nghĩ ngay tới ngân hàng, tín dụng là quan hệ vay mượn, gồm cả đi vay và cho vay.Tuy nhiên khi nói tới ngân hàng người ta chỉ nghĩ là ngân hàng cho vay. Theo luật các tổ choc tín dụng của nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam điều 49 thì : tín dụng được thể hiện dưới các hình thức cho vay, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức khác theo quy định của ngân hàng nhà nước.Tính chất pháp lý của các nghiệp vụ tín dụng. xét về tính chất phát lý thì tín dụng được chia làm 3 loại như: cho vay tiền, cho vay, cho vay dựa trên việc chuyển nhượng trái quyền và tín dụng qua chữa kí.

Là nghiệp vụ tín dụng trong đó người cho vay cam kết hoàn trả một khoản tiền và người đi vay cam kết trả một khoản tiền lớn hơn khoản ban đầu. Khoản chênh lệch này gọi là lãi. lãi phụ thuộc vào thời gian và số lượng khoản vay. Cho vay dựa trên phương án sản xuất kinh doanh của người đi vay và khoản vay còn được bảo dảm bằng tài sản của người đi vay.

Đây là loại hình tín dụng gặp rủi ro cao. Do khách hàng có thể sử dụng tiền đúng mục đích như khế ước vay. Ngân hàng có thể chuyển một lần hay nhiều lần. Loại cho vay này dựa trên ba nguyên tắc cơ bản sau: + Tiền vay phải được hoàn trả đúng hạn cả gốc lẫn lãi: đây là nguyên tắc quan trọng nhất vì vốn của ngân hàng phần lớn là vốn huy động.

Ngân hàng phải tri trả khi khách hàng đến rút tiền. Nếu khoản tín dụng không được hoàn trả đúng hạn điều này có thể làm cho ngân hàng rơi vào tình trạng rủi ro thanh khoản. để tránh điều nay ngân hàng phải quy định kỳ hạn nợ, khi đến hạn thì khác hàng phải trả nếu không thì ngân hàng có thể tự động trích số dư tài khoản tiền gửi của người đi vay hay phát mại tài sản đảm bảo. + Vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích: vì khi cho khách hàng vay thì ngân hàng còn phải thẩm định phương án sản xuất từ đó mới có phương án giải ngân.

Nếu trong quá trình nếu phát hiện có vấn đề trong việc sử dụng tiền thì ngân hàng có quyền thu hồi nợ trước thời hạn trong hợp đồng tín dụng, nếu thu không đủ khoản tiền đã cấp thì khoản tiền còn lại chưa thu được sẽ được chuyển thành nợ quá hạn. nguyên tắc này rất quan trọng, khi ngân hàng cung ứng tín dụng cho nền kinh tế phải hướng đến mục tiêu và yêu cầu của nền kinh tế trong những giai đoạn cụ thể. Còn khi cung ứng cho các đơn vị sản xuất kinh doanh thì phải đáp ứng các mụch đích trong sản xuất kinh doanh để thúc đẩy các đơn vị hoàn thành các mục tiêu của mình. + Vốn vay phải có tài sản đảm bảo: trong nền kinh tế thị trường các hoạt động nói chung và các hoạt động kinh tế nói riêng diễn ra vô cùng đa dạng và phức tạp, không có nhà quản trị ngân hàng nào có thể đự đoán chính xác những diễn biến có thễ xảy ra trên thị trường, do đó rủi ro là không thể tránh khỏi, để giảm thiểu rủi ro thì các ngân hàng càng tao ra được nhiều khoản thu càng tốt cho các khoản cho vay của mình và đảm bảo chình là nguồn thu thứ hai sau nguồn thu thứ nhất như: vốn lưu động, khấu hao, lợi nhuận, thu nhập … Đảm bảo tín dụng như là một phương tiện cho người chủ ngân hàng có thêm một nguồn thu khác để thu hồi nợ nếu mục đích cho vay bị phá sản, tài sản đảm bảo có thể tồn tại dưới hình thức sau: - Tài sản đảm bảo hình thành từ vốn vay của ngân hàng - Tài sản đảm bảo là tài sản của người đi vay - Tài sản đảm bảo là tín chấp hay bảo lãnh của người thứ ba Các loại đảm bảo tín dụng: *Đảm bảo đối vật: - Thế chấp tài sản: là việc bên vay vốn dùng tài sản là bất động sản thuộc sở hữu của mình của mình để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với bên cho vay, bên đi vay vẫn được quyền sử dụng tài sản thế chấp và chỉ phải giao giấy chủ quyển tài sản đó cho bên cho vay.

- Cầm cố tài sản: là việc bên đi vay có nghĩa vụ phải giao tài sản là động sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên cho vay để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ trả nợ của mình. * Đảm bảo đối nhân: -Là sự cam kết của một người hay nhiều người về việc phải trả nợ cho ngân hàng nếu một khách hàng vay không trả được nợ cho ngân hàng, trong trường hợp này thì những người bảo lảnh phải có được uy tín hay phải có khả năng về tài chính đủ mạnh đảm bảo được sự tin tưởng của ngân hàng. Cho vay dựa trên chuyển nhượng trái quyền. Cho vay dựa trên chuyển nhượng trái quyền là hình thức cho vay dựa trên cơ sở mua bán các cộng cụ tài chính như mua bán các hối phiếu lệnh phiếu … từ đó tạo ra nghiệp vụ chiết khấu thương phiếu của ngân hàng, tức là mua nợ dựa trên khoảng thời gian còn lại của cho đến lúc đáo hạn của thương phiếu.

Về mặt pháp lý ngân hàng không cho vay mà là mua một trái quyền, ngân hàng bỏ tiền ra ứng trước giá trị của một thương phiếu chưa đến hạn thanh toán đổi lại ngân hàng được nắm quyền sở hữu và có quyền truy đòi khi đến hạn thanh toán, thủ tục chiết khấu cũng khác thủ tục vay va không có hợp đồng tín dụng. + Chiết khấu thương phiếu: Là một nghiệp vụ tín dụng, vì nó, vì nó đem lại ngay cho khách hàng một số tiền bình thường mà chỉ được chi trả khi nó đến hạn thanh toán trong thương phiếu. Nhưng về mặt pháp lỳ thì không phải là một khoản cho vay, vì ngân hàng không cho khách hàng vay số tiền mà khách hàng sẽ phải trả cho ngân hàng, mà ở đây ngân hàng ứng trước giá trị của một thương phiếu chưa đến hạn đổi lại ngân hàng nắm quyền sở hữu thương phiếu đó, vì vậy ngân hàng sẽ được đòi lại khoản ứng trước đây bằng cách truy đòi trái phiếu khi đến hạn. Như vậy chiết khấu là việc ngân hàng ứng trước cho giá trị một thương phiếu đổi lấy việc chuyển giao quyền sở hữu thương phiếu.

+ Mua uỷ nhiệm thu hay bao thanh toán hay còn gọi là cho vay uỷ nhiêm thu: Đây là trường hợp ngân hàng mua đứt các chứng quyền để đi đòi nợ, bao thanh toán có thể được xác định là một hợp đồng, mà trong đó các ngân hàng mua đứt các trái quyền của người bán đối với người mua là khách hàng của ngân hàng. Tín dụng qua chữ ký. Tín dụng qua chữ ký có thể là kết quả của chữ ký của ngân hàng, trong hình thức này ngân hàng không phải bỏ tiền ra ngay mà ngân hàng cam kết sẽ trả một khoản nợ của khách hàng của mình khi mà khách hàng của mình không thực hiện đúng cam kết trả nợ như đã thoả thuận trước, do bảo lãnh bằng uy tín của mình nên bảo lãnh của ngân hàng còn gọi là bảo lãnh qua chữa ký. Về tính pháp lý thì loại tín dụng này dựa vào luật bảo lãnh cũng như các cam kết bảo lãnh và tái bảo lãnh, Bảo lãnh là đưa ra những cam kết dưới hình thức cấp chứng thư và hạch toán theo tài khoản ngoại bảng, các ngân hàng chỉ đưa vào tài khoản nội bẳng khi mà ngân hàng thực hiện chi trả cho khách hàng của mình ,bảo lãnh gồm: + Bảo lãnh ngân hàng : đây là hình thức rất quan trọng trong thực tế, nó giúp cho người mua hàng không phải kí quỹ và được trả chậm tiền hàng, và người bán tin tưởng giao hàng cho người mua.

+ Tín dụng chấp nhận : trong loại hình này ngân hàng chấp nhận một hối phiếu đòi tiền chính mình, và khách hàng của ngân hàng phải nộp số tiền cần thiết ngay trước khi hối phiếu đến hạn, lúc này chủ nợ có được sự đảm bảo thu được khoản nợ của mình do ngân hàng đứng ra chấp nhận chi trả. Phân loại tín dụng trong các ngân hàng thương mại. Phân loại tín dụng chung. + Tín dụng ngắn hạn, trung và dài hạn: sự khác nhau giữa tín dụng ngắn hạn và tín dụng trung và dài hạn chính là thời gian giao vốn cho khách hàng sử dụng, tuỳ theo luật của từng quốc gia và trong từng thời kỳ mà thời gian ngắn hạn, trung và dài hạn được quy định khác nhau, ở Việt Nam hiện nay ngắn hạn là nhỏ hơn hoặc bằng 12 tháng, còn trung và dài hạn là lớn hơn 12 tháng.

+ Tín dụng cấp ra kèm theo hoặc không kèm theo cam kết của ngân hàng. - Tín dụng không kèm theo cam kết của ngân hàng: trong hình thức cấp này thường áp dụng cho ngắn hạn và ngăn hàng có thể chấm dứt hợp đồng cho vay bất cứ lúc nào. - Tín dụng phát sinh từ cam kết của ngân hàng: là hình thức mà ngân hàng cam kết một khoản tín dụng cụ thể hay một hạn mức tín dụng mà ngân hàng không thể tự do chấm dứt cam kết của mình khi phía khách hàng không có những những vi phạm như đã thoả thuận. + Tín dụng có thể huy động và không thể huy động.

- Tín dụng có thể huy động là những khoản tín dụng mà ngân hàng có thể chuyển nhượng để thu hồi tiền trước kì hạn đã định. - Tín dụng không thể huy động: là tín dụng mà khi ngân hàng cấp ra là không thể chuyển nhượng để thu hồi vốn trước thời hạn định.Tín dụng ngân quỹ. Tín dụng ngân quỹ là để thoả mãn nhu cầu vốn lưu động của các doanh nghiệp. + Tín dụng huy động trái quyền: đây là việc huy động các trái quyền đối với khách hàng trong nước và nước ngoài, khi đó khoản tín dụng này nhằm sử dụng ngay giá trị của các trái quyền sau khi trừ đi khoản tiền chiết khấu mà lẽ ra đến hạn mới được nhận.