Luận văn hoàn thiện hoạt động giám sát từ xa các ngân hàng thương mại tại bảo hiểm tiền gửi việt nam trong lộ trình áp dụng chuẩn mực basel ii tại việt nam

Phân tích hoạt động giám sát từ xa các ngân hàng thương mại tại Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam trong lộ trình áp dụng chuẩn mực Basel II, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp tối ưu.

• Trường học: Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Giám sát từ xa ngân hàng thương mại tại Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam: Áp dụng Basel II
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN NGHIỆP VỤ GIÁM SÁT TỪ XA CỦA BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM
• 1.1. Nghiệp vụ giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Mô hình hoạt động
• 1.1.2.1. Mô hình chuyên chi trả
• 1.1.2.2. Mô hình chi trả với quyền hạn được mở rộng
• 1.1.2.3. Mô hình giảm thiểu rủi ro
• 1.2. Nghiệp vụ giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi
• 1.2.1. Giám sát ngân hàng
• 1.2.2. Giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi
• 1.2.3. Yêu cầu đối với nghiệp vụ giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi
• 1.3. Yêu cầu đối với nội dung giám sát từ xa
• 1.3.1. Chỉ ra xu hướng vận động của các nhóm, hệ thống tổ chức tham gia BHTG
• 1.3.2. Xác định rủi ro của các nhóm, hệ thống tổ chức tham gia BHTG
• 1.3.3. Nhận diện, đánh giá rủi ro phát sinh từ các tổ chức tham gia BHTG
• 1.3.4. Đưa ra những đánh giá có tính dự báo tương lai về các tổ chức tham gia BHTG
• 1.4. Yêu cầu về thời gian thực hiện giám sát từ xa
• 1.5. Yêu cầu về cơ chế phối hợp
• 1.5.1. Về cơ chế phối hợp giữa tổ chức BHTG và các thành viên khác của mạng an toàn tài chính
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGHIỆP VỤ GIÁM SÁT TỪ XA CỦA BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN ÁP DỤNG BASEL II
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN NGHIỆP VỤ GIÁM SÁT TỪ XA CỦA BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN TRIỂN KHAI BASEL II TẠI VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động kinh doanh của hệ thống tài chính - ngân hàng có tính đặc thù và luôn gắn liền với rủi ro. Trong thời gian qua, rủi ro trong các hệ thống tài chính trên thế giới và tại Việt Nam đã gia tăng về quy mô và mức độ phức tạp. Điều này khiến công tác giám sát ngân hàng trở nên khó khăn và đối mặt với nhiều thách thức. Theo quy định tại khoản 10, điều 13, luật Bảo hiểm tiền gửi 2012, tổ chức Bảo hiểm tiền gửi có trách nhiệm tổng hợp, phân tích và xử lý thông tin về tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi nhằm phát hiện và kiến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xử lý kịp thời những vi phạm quy định về an toàn hoạt động ngân hàng. Với vai trò bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, nhiệm vụ giám sát từ xa các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của BHTGVN. Luận văn này tổng hợp và đưa ra những nội dung và thực tiễn công tác giám sát, từ đó đề xuất giải pháp giúp BHTGVN thực hiện tốt nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá tình hình thực tế công tác giám sát từ xa tại BHTGVN và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện chất lượng nghiệp vụ này trong lộ trình áp dụng Basel II tại Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu là nghiệp vụ giám sát từ xa của các ngân hàng thương mại, trong khi phạm vi nghiên cứu tập trung vào tình hình hoạt động của các ngân hàng thương mại trong giai đoạn áp dụng Basel II.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp so sánh và phân tích để đánh giá thực tiễn công tác giám sát từ xa, tìm ra các vấn đề cần giải quyết và xác định nguyên nhân. Từ đó, đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện nghiệp vụ giám sát của BHTGVN. Kết cấu của đề tài bao gồm ba chương: cơ sở khoa học liên quan đến nghiệp vụ giám sát từ xa, thực trạng nghiệp vụ giám sát từ xa và giải pháp hoàn thiện nghiệp vụ này.

II. Cơ sở khoa học liên quan đến nghiệp vụ giám sát từ xa

Nghiệp vụ giám sát từ xa của tổ chức Bảo hiểm tiền gửi được định nghĩa là một hệ thống nhằm bảo vệ người gửi tiền khỏi tổn thất khi ngân hàng không có khả năng đáp ứng nghĩa vụ. Mô hình tổ chức Bảo hiểm tiền gửi là một hoạt động bảo hiểm mang nhiều rủi ro. Trên thế giới hiện nay có ba mô hình hoạt động phổ biến đối với các tổ chức BHTG: mô hình chuyên chi trả, mô hình chi trả có quyền hạn mở rộng và mô hình giảm thiểu rủi ro. Mô hình giảm thiểu rủi ro tham gia vào hoạt động giám sát và đánh giá rủi ro của các ngân hàng, góp phần bảo đảm sự an toàn của hệ thống tài chính. Hoạt động giám sát từ xa của tổ chức Bảo hiểm tiền gửi là việc theo dõi, phân tích và đánh giá rủi ro để đưa ra cảnh báo sớm cho hệ thống các tổ chức tín dụng.

2.1. Giám sát ngân hàng

Theo Ủy ban Basel, giám sát ngân hàng bao gồm tất cả các hoạt động nhằm bảo đảm sự an toàn và lành mạnh của hệ thống tài chính. Điều này bao gồm xây dựng cơ chế, cấp phép, giám sát từ xa, thanh tra tại chỗ và cưỡng chế thực thi các hành động chỉnh sửa kịp thời. Hoạt động này không chỉ giúp bảo vệ người sử dụng dịch vụ tài chính mà còn chống lại các hành vi gian lận và tài trợ khủng bố.

2.2. Yêu cầu đối với nghiệp vụ giám sát từ xa

Theo IADI, hệ thống quản lý an toàn và giám sát cần tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Yêu cầu đối với nghiệp vụ giám sát từ xa bao gồm việc phát triển và duy trì sự hiểu biết sâu sắc về hoạt động của từng ngân hàng và nhóm ngân hàng. Điều này giúp tổ chức BHTGVN có thể đưa ra các cảnh báo kịp thời và đảm bảo sự an toàn cho hệ thống tài chính.

III. Thực trạng nghiệp vụ giám sát từ xa

Thực trạng nghiệp vụ giám sát từ xa tại BHTGVN cho thấy nhiều thách thức trong việc theo dõi và đánh giá rủi ro của các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi. Các chỉ tiêu tài chính cần được phân tích để chỉ ra xu hướng vận động của các nhóm tổ chức tham gia BHTG. Việc sử dụng các chỉ tiêu tổng hợp như AMPIs giúp cung cấp thông tin liên quan đến xu hướng rủi ro trong nhóm ngân hàng. Tuy nhiên, cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả của nghiệp vụ giám sát này.

3.1. Đánh giá tình hình hiện tại

Đánh giá tình hình hiện tại cho thấy rằng các tổ chức tham gia BHTG đang đối mặt với nhiều rủi ro tiềm ẩn. Cần phân tích các yếu tố tác động đến tình hình tài chính của các tổ chức này, từ đó đưa ra các biện pháp cảnh báo kịp thời. Việc nhận diện và đánh giá rủi ro là rất quan trọng để đảm bảo sự an toàn cho hệ thống tài chính.

3.2. Đề xuất giải pháp

Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện nghiệp vụ giám sát từ xa bao gồm việc cải thiện cơ chế phối hợp giữa BHTGVN và các thành viên khác trong mạng an toàn tài chính. Cần xây dựng một khuôn khổ hợp tác chặt chẽ và chia sẻ thông tin một cách kịp thời để bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và góp phần vào ổn định tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động kinh doanh của hệ thống tài chính - ngân hàng luôn gắn liền với rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh rủi ro ngày càng tăng về quy mô và mức độ phức tạp trên toàn cầu và tại Việt Nam. Theo Luật Bảo hiểm tiền gửi 2012, tổ chức Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) có trách nhiệm tổng hợp, phân tích và xử lý thông tin nhằm phát hiện và kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xử lý kịp thời các vi phạm về an toàn hoạt động ngân hàng. Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng Việt Nam triển khai áp dụng chuẩn mực Basel II, công tác giám sát từ xa các ngân hàng thương mại trở nên cấp thiết nhằm đảm bảo sự ổn định và an toàn của hệ thống tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào đánh giá thực trạng công tác giám sát từ xa tại BHTGVN và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nghiệp vụ giám sát trong lộ trình áp dụng Basel II. Phạm vi nghiên cứu bao gồm nghiệp vụ giám sát tình hình hoạt động của các ngân hàng thương mại trong giai đoạn triển khai Basel II tại Việt Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả giám sát, phát hiện sớm rủi ro và góp phần bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, đồng thời hỗ trợ sự phát triển an toàn, lành mạnh của hệ thống ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết quản trị rủi ro ngân hàng: Tập trung vào các loại rủi ro chính như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường, đồng thời nhấn mạnh vai trò của giám sát trong việc phát hiện và kiểm soát rủi ro.
• Mô hình giám sát ngân hàng của Ủy ban Basel (BCBS): Bao gồm các nguyên tắc giám sát ngân hàng hiệu quả, đặc biệt là các yêu cầu về giám sát từ xa, thu thập và phân tích thông tin tài chính, cũng như đánh giá rủi ro toàn diện.
• Mô hình ba trụ cột của Basel II: Trụ cột I về yêu cầu vốn tối thiểu, trụ cột II về giám sát và quản lý rủi ro nội bộ, trụ cột III về minh bạch và công khai thông tin.
• Khung nguyên tắc của IADI về bảo hiểm tiền gửi: Đề cập đến các mô hình hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, vai trò giám sát từ xa và cơ chế phối hợp trong mạng an toàn tài chính.
• Khái niệm và phương pháp giám sát từ xa: Bao gồm các phương pháp xếp hạng ngân hàng, mô hình dự báo thống kê, phân tích nhóm tương đồng và đánh giá rủi ro toàn diện.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: giám sát từ xa, rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, Basel II, bảo hiểm tiền gửi, mạng an toàn tài chính, và nghiệp vụ giám sát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích và so sánh dựa trên dữ liệu thu thập từ BHTGVN và các tổ chức bảo hiểm tiền gửi quốc tế. Cỡ mẫu gồm 134 cán bộ giám sát tại BHTGVN và dữ liệu từ 18 tổ chức bảo hiểm tiền gửi trên thế giới. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ cán bộ giám sát và các tổ chức bảo hiểm tiền gửi có mô hình hoạt động tương đồng.

Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật định tính và định lượng, bao gồm phân tích xu hướng tài chính, đánh giá rủi ro theo bộ chỉ số CAMELS, mô hình dự báo xác suất đổ vỡ (Probability of Default - PD), và so sánh thực tiễn giám sát của BHTGVN với các tổ chức quốc tế. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2019, tập trung vào giai đoạn áp dụng Basel II tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng giám sát từ xa tại BHTGVN: BHTGVN đã thực hiện giám sát thường xuyên 100% tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi với báo cáo định kỳ quý và báo cáo đột xuất khi cần thiết. Tuy nhiên, báo cáo chuyên sâu cho các ngân hàng có vấn đề chưa được xây dựng, thời gian làm báo cáo còn chậm, ảnh hưởng đến tính kịp thời của giám sát.

2. Đánh giá xu hướng vận động và rủi ro: Báo cáo giám sát đã chỉ ra xu hướng biến động về vốn, tài sản, kết quả kinh doanh và thanh khoản của các nhóm tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi. Ví dụ, một số ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng mạnh trong khi huy động vốn không tương ứng, dẫn đến rủi ro thanh khoản. Tuy nhiên, việc phân tích nguyên nhân sâu xa và các rủi ro như rủi ro hoạt động, rủi ro thị trường còn hạn chế.

3. Khả năng nhận diện và dự báo rủi ro: BHTGVN đã phát hiện nhiều vi phạm an toàn trong hoạt động ngân hàng và cảnh báo các ngân hàng có nguy cơ rủi ro cao. Mô hình dự báo xác suất đổ vỡ (PD) được thử nghiệm bước đầu cho thấy khả năng dự báo rủi ro tương lai. Tuy nhiên, giám sát còn mang tính tuân thủ, thiếu đánh giá sâu về quản trị và rủi ro đạo đức.

4. Nguồn nhân lực giám sát: Tổng số cán bộ giám sát tại BHTGVN là 134 người, chiếm khoảng 17% tổng số nhân viên, thấp hơn so với các tổ chức bảo hiểm tiền gửi quốc tế theo mô hình giảm thiểu rủi ro (30-40%). Chất lượng nhân lực về trình độ và kinh nghiệm còn hạn chế so với chuẩn quốc tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy BHTGVN đã xây dựng được hệ thống giám sát từ xa tương đối toàn diện, tuy nhiên còn nhiều hạn chế về mặt chuyên sâu và kịp thời. Việc chưa có báo cáo chuyên sâu cho các ngân hàng có vấn đề làm giảm hiệu quả cảnh báo sớm. So với các tổ chức bảo hiểm tiền gửi quốc tế như FDIC (Mỹ) hay PIDM (Malaysia), BHTGVN cần tăng cường nguồn nhân lực và áp dụng các phương pháp giám sát hiện đại hơn.

Việc áp dụng Basel II đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý rủi ro, đòi hỏi BHTGVN phải nâng cao năng lực phân tích, dự báo và phối hợp với Ngân hàng Nhà nước. Cơ chế phối hợp hiện tại còn thiếu sự trao đổi thông tin kịp thời và phản hồi trực tiếp từ các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, làm giảm hiệu quả xử lý rủi ro.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xu hướng vốn, tín dụng, thanh khoản của các nhóm ngân hàng, bảng so sánh tỷ lệ nhân viên giám sát và số tổ chức phụ trách giữa BHTGVN và các tổ chức quốc tế, cũng như mô hình dự báo xác suất đổ vỡ PD.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nguồn nhân lực giám sát: BHTGVN cần nâng tỷ lệ cán bộ giám sát lên ít nhất 30-40% tổng số nhân viên, đồng thời nâng cao chất lượng qua đào tạo chuyên sâu về Basel II và kỹ thuật phân tích rủi ro. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo BHTGVN phối hợp với các cơ sở đào tạo.

2. Xây dựng báo cáo chuyên sâu định kỳ cho các ngân hàng có vấn đề: Phát triển hệ thống báo cáo phân tích chi tiết, theo dõi sát diễn biến tài chính và rủi ro của các ngân hàng yếu kém để kịp thời kiến nghị xử lý. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Phòng Giám sát và Phòng Phân tích rủi ro.

3. Hoàn thiện cơ chế phối hợp và chia sẻ thông tin với Ngân hàng Nhà nước: Thiết lập kênh trao đổi thông tin chính thức, thường xuyên và phản hồi nhanh giữa BHTGVN và NHNN, bao gồm cả việc thành lập ủy ban điều phối giám sát chung. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Ban lãnh đạo BHTGVN và NHNN.

4. Áp dụng các phương pháp giám sát hiện đại và công nghệ thông tin: Triển khai các mô hình dự báo rủi ro thống kê, xếp hạng ngân hàng tự động và sử dụng phần mềm phân tích dữ liệu lớn để nâng cao hiệu quả giám sát từ xa. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Phòng CNTT và Phòng Giám sát.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ và lãnh đạo BHTGVN: Nâng cao hiểu biết về nghiệp vụ giám sát từ xa, cải thiện quy trình và năng lực giám sát trong bối cảnh Basel II.

2. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Tham khảo để hoàn thiện cơ chế phối hợp giám sát, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro hệ thống ngân hàng.

3. Các ngân hàng thương mại Việt Nam: Hiểu rõ yêu cầu giám sát từ xa và chuẩn mực Basel II để chủ động điều chỉnh hoạt động, giảm thiểu rủi ro.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính - ngân hàng: Tài liệu tham khảo về giám sát ngân hàng, bảo hiểm tiền gửi và áp dụng Basel II tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Giám sát từ xa là gì và tại sao quan trọng?
   Giám sát từ xa là hoạt động theo dõi, phân tích thông tin tài chính của các tổ chức tín dụng để phát hiện rủi ro kịp thời. Nó giúp bảo vệ hệ thống ngân hàng và quyền lợi người gửi tiền, đặc biệt trong bối cảnh Basel II yêu cầu quản lý rủi ro chặt chẽ hơn.

2. BHTGVN áp dụng Basel II như thế nào trong giám sát?
   BHTGVN sử dụng các chỉ tiêu tài chính theo chuẩn Basel II để đánh giá vốn, rủi ro tín dụng, hoạt động và thị trường của ngân hàng, từ đó đưa ra cảnh báo và kiến nghị xử lý với NHNN.

3. Những khó khăn chính khi triển khai giám sát từ xa tại BHTGVN?
   Bao gồm nguồn nhân lực hạn chế, thiếu báo cáo chuyên sâu, cơ chế phối hợp chưa hiệu quả và chưa áp dụng đầy đủ các công nghệ hiện đại trong phân tích dữ liệu.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giám sát từ xa?
   Tăng cường đào tạo nhân sự, xây dựng báo cáo chuyên sâu, hoàn thiện cơ chế phối hợp với NHNN và ứng dụng công nghệ thông tin tiên tiến là các giải pháp thiết thực.

5. Vai trò của cơ chế phối hợp trong mạng an toàn tài chính?
   Cơ chế phối hợp giúp chia sẻ thông tin kịp thời giữa BHTGVN, NHNN và các tổ chức tín dụng, từ đó phát hiện sớm rủi ro và xử lý hiệu quả, đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính.

Kết luận

• BHTGVN đã xây dựng hệ thống giám sát từ xa toàn diện nhưng còn nhiều hạn chế về chuyên sâu và kịp thời trong bối cảnh Basel II.
• Nguồn nhân lực giám sát hiện tại chưa đáp ứng đủ yêu cầu về số lượng và chất lượng so với chuẩn quốc tế.
• Cơ chế phối hợp giữa BHTGVN và NHNN cần được hoàn thiện để nâng cao hiệu quả giám sát và xử lý rủi ro.
• Việc áp dụng các phương pháp giám sát hiện đại và công nghệ thông tin là cần thiết để phát hiện sớm và quản lý rủi ro hiệu quả hơn.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực giám sát từ xa, góp phần bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong lộ trình áp dụng Basel II.

Các cơ quan liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật các chuẩn mực quốc tế để nâng cao hiệu quả giám sát từ xa trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN NGHIỆP VỤ GIÁM SÁT TỪ XA CỦA BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM 1. Nghiệp vụ giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi 1. Khái niệm Theo Các nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống bảo hiểm tiền gửi hiệu quả của IADI năm 2012, Bảo hiểm tiền gửi được định nghĩa là một hệ thống được thiết lập để bảo vệ người gửi tiền khỏi những tổn thất về tiền gửi được bảo hiểm của họ khi một ngân hàng không có khả năng đáp ứng các nghĩa vụ của mình đối với người gửi tiền. Mô hình tổ chức Bảo hiểm tiền gửi là một hoạt động bảo hiểm mang nhiều rủi ro, do vậy, thông thường Nhà nước phải đứng ra thành lập tổ chức BHTG để bảo vệ quyền lợi của công chúng khi họ gặp rủi ro về tiền gửi.

Tuy vậy, về bản chất tổ chức BHTG dù được tổ chức và hoạt động dưới bất kỳ hình thức nào: là tổ chức tài chính thuộc Chính phủ hay thuộc Quốc hội hay một định chế tài chính độc lập…thì hoạt động của tổ chức BHTG vẫn cơ bản dựa theo nguyên lý của hoạt động bảo hiểm nói chung là bù đắp rủi ro theo cơ chế lấy số đông bù cho số ít, nhưng bảo hiểm tiền gửi có tính chất đặc thù là hoạt động cung cấp dịch vụ công, có nghĩa là BHTG là công cụ được sử dụng để thực hiện chính sách công của từng quốc gia và hoạt động của tổ chức BHTG thông thường không vì mục tiêu lợi nhuận. Mô hình hoạt động Trên thế giới hiện nay có ba mô hình hoạt động phổ biến đối với các tổ chức BHTG, đó là: mô hình chuyên chi trả, mô hình chi trả có quyền hạn mở rộng và mô hình giảm thiểu rủi ro. Có thể thấy nhiệm vụ và chức năng của các mô hình này thể hiện rõ thông qua tên gọi, cụ thể: ➢ Mô hình chuyên chi trả Theo mô hình này, tổ chức BHTG được thành lập chỉ nhằm thực hiện một nhiệm vụ duy nhất là chi trả bảo hiểm cho người gửi tiền khi tổ chức tham gia BHTG bị phá sản. Mô hình này thường tồn tại ở các nước đang phát triển, tổ chức BHTG 5 mới được thành lập và còn nhỏ bé cả về quy mô tổ chức lẫn năng lực tài chính.

➢ Mô hình chi trả với quyền hạn được mở rộng Với mô hình này, ngoài chức năng thực hiện chi trả cho người gửi tiền sau khi tổ chức tham gia BHTG bị phá sản thì tổ chức BHTG còn được trao thêm một số quyền hạn mở rộng khác tùy thuộc vào đặc thù của mỗi nước, như: hỗ trợ tài chính cho tổ chức tham gia BHTG gặp khó khăn trong thanh toán; theo dõi và đưa ra các khuyến nghị trong việc phòng tránh rủi ro đối với các tổ chức tham gia BHTG; tham gia xử lý nợ và thu hồi nợ của tổ chức tham gia BHTG bị phá sản… Qua đó cũng làm tăng thêm các mục tiêu cần đạt được của chính sách công như hạn chế rủi ro, tránh đổ vỡ hệ thống hoặc khủng hoảng tài chính, gia tăng niềm tin của công chúng. ➢ Mô hình giảm thiểu rủi ro Ngoài các chức năng, thẩm quyền của tổ chức BHTG theo hai mô hình nêu trên thì mô hình giảm thiểu rủi ro còn tham gia cùng với các cơ quan nhà nước và ngân hàng trung ương vào hoạt động giám sát và đánh giá rủi ro của các ngân hàng và các định chế tài chính khác, góp phần bảo đảm sự an toàn và hoạt động bình thường của hệ thống tài chính – tiền tệ quốc gia; tính phí bảo hiểm dựa trên cơ sở định mức tín nhiệm của tổ chức tài chính; tiếp nhận xử lý nợ và thu hồi nợ đối với các tổ chức tham gia BHTG bị phá sản; được trao các nghiệp vụ kinh doanh, đầu tư nhằm bảo toàn phát triển vốn ban đầu cũng như tăng cường sức mạnh tài chính, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách của Chính phủ. Nghiệp vụ giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi 1. Giám sát ngân hàng Theo Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng, “Giám sát ngân hàng” theo nghĩa rộng, được hiểu là tất cả các hoạt động nhằm bảo đảm cho sự an toàn và lành mạnh của hệ thống các tổ chức tài chính, bao gồm: xây dựng cơ chế, cấp phép, giám sát từ xa, thanh tra tại chỗ và cưỡng chế thực thi các hành động chỉnh sửa kịp thời (thực hiện các quyền năng thanh tra giám sát).

Trong một số trường hợp, thuật ngữ này cũng bao hàm cả các hoạt động như: thu thập và xử lý thông tin tín dụng, đánh giá và xếp hạng tổ chức tín dụng, bảo vệ người sử dụng dịch vụ tài chính ngân hàng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố,… 6 Như vậy, có thể thấy giám sát ngân hàng là việc các cơ quan trong mạng an toàn tài chính theo dõi hoạt động của ngân hàng, phân tích, đánh giá rủi ro mà ngân hàng có thể gặp phải, và đưa ra các cảnh báo cho các ngân hàng, nhằm đảm bảo sự an toàn, ổn định của các ngân hàng nói riêng và hệ thống ngân hàng nói chung. Giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi Tương tự như giám sát ngân hàng, hoạt động giám sát từ xa của tổ chức Bảo hiểm tiền gửi là hoạt đọng theo dõi, phân tích, đánh giá rủi ro để từ đó đưa ra cảnh báo sớm cho hệ thống các tổ chức tín dụng. Đối tượng giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi là các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi gồm các ngân hàng thương mại, quỹ tín dụng, ngân hàng hợp tác, tổ chức tài chính vi mô,… Giám sát từ xa của BHTG là việc tổ chức BHTG sử dụng, phân tích các thông tin tài chính được cung cấp bởi các tổ chức tín dụng hay sự chia sẻ thông tin của các thành viên trong mạng an toàn tài chính để đưa ra các chỉ số đánh giá, từ đó phát hiện các tổ chức tín dụng yếu kém và đưa ra các báo cáo, kiến nghị đối với các cơ quan chức năng có thẩm quyền nhằm góp phần đảm bảo sự lành mạnh của hệ thống các tổ chức tín dụng. Yêu cầu đối với nghiệp vụ giám sát từ xa của tổ chức bảo hiểm tiền gửi Theo IADI, hệ thống quản lý an toàn, giám sát và xử lý cần tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, gồm cả Các nguyên tắc cơ bản giám sát ngân hàng hiệu quả của Ủy ban Basel và Các thuộc tính chủ yếu của các chế độ xử lý hiệu quả của FSB(Bộ nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống bảo hiểm tiền gửi hiệu quả, tháng 11/2014).

Tuy nhiên, tùy vào kinh nghiệm và mô hình hoạt động giám sát của mỗi nước mà yêu cầu về nội dung hoạt động giám sát từ xa của mỗi nước sẽ khác nhau. Song nhìn chung, một hệ thống giám sát ngân hàng hiệu quả yêu cầu các cơ quan giám sát cần phải phát triển và duy trì sự hiểu biết sâu sắc về hoạt động cũng như có đánh giá tương lai về hồ sơ rủi ro của từng ngân hàng và nhóm ngân hàng, đồng thời cả hệ thống ngân hàng, tương xứng với tầm quan trọng trong hệ thống của họ. Trong phạm vi đề tài này, yêu cầu đối với nghiệp vụ giám sát từ xa của tổ 7 chức bảo hiểm tiền gửiđược xây dựng dựa trên các cơ sở sau: - Yêu cầu chung về giám sát ngân hàng của một cơ quan giám sát và Các nguyên tắc giám sát ngân hàng hiệu quả của Ủy ban Basel 2012; Bộ nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống bảo hiểm tiền gửi hiệu quả của IADI tháng 11/2014; Hướng dẫn chung về phát hiện sớm và can thiệp kịp thời cho hệ thống BHTG, IADI, tháng 6/2013. - Kinh nghiệm về mục tiêu của giám sát từ xa của tổ chức BHTG trên thế giới.

- Kinh nghiệm quốc tế về việc giám sát các tổ chức tham gia BHTG của một số tổ chức BHTG có điều kiện tương đồng với Việt Nam về mô hình hoạt động (mô hình chi trả mở rộng) và tham khảo thêm một số tổ chức BHTG đạt được hiệu quả cao trong hoạt động giám sát các tổ chức tham gia BHTG của họ. Trong đó, có bao gồm kết quả khảo sát vào tháng 10/2018 của BHTGVN đối với hoạt động giám sát từ xa của một số tổ chức BHTG trên thế giới và kết quả khảo sát thường niên FSAP của IADI đối với 124 tổ chức BHTG trên thế giới vào năm 2016. Yêu cầu đối với nội dung giám sát từ xa 1. Chỉ ra xu hướng vận động của các nhóm, hệ thống tổ chức tham gia BHTG - Chỉ ra xu hướng vận động của nhóm, hệ thống tổ chức tham gia BHTG thông qua việc phân tích xu hướng vận động của các chỉ tiêu tài chính của nhóm, hệ thống (ví dụ như vốn, tài sản, kết quả kinh doanh, thanh khoản…).

Cần chú ý đến các xu hướng biến động tiêu cực, rủi ro gây mất an toàn hoạt động đối với nhóm, hệ thống tổ chức tham gia BHTG.Khung AMPIs theo khuyến nghị của IMF dựa trên đánh giá của sáu nhóm chỉ tiêu tổng hợp (về an toàn vốn, chất lượng tài sản, quản lý lành mạnh, thu nhập và lợi nhuận, thanh khoản, tính nhạy cảm với rủi ro) có thể cung cấp thông tin liên quan đến xu hướng rủi ro trong nhóm các ngân hàng và ngành ngân hàng nói chung. Các chỉ tiêu có nguồn gốc từ bảng cân đối của từng ngân hàng riêng lẻ và thông tin tài chính khác, sau đóđược tổng hợp và sử dụng để xác định xu hướng mang tính hệ thống và điểm yếu của các ngân hàng riêng lẻ. Trong thực tế, hầu hết giám sát viên sử dụng các nhóm chỉ tiêu tổng hợp trên để đánh giá xu hướng rủi ro trong nhóm ngân hàng và ngành ngân hàng (theo Hướng dẫn chung về phát hiện sớm và can thiệp kịp 8 thời cho hệ thống BHTG, IADI, tháng 6/2013). - Đưa ra những giải thích phù hợp cho xu hướng biến động của các nhóm, hệ thống thông qua việc phân tích và đánh giá các yếu tố tác động đến xu hướng tăng trưởng, vận động của các chỉ tiêu tài chính nhóm, hệ thống tổ chức tham gia BHTG.

Các yếu tố tác động có thể bao gồm yếu tố vĩ mô, yếu tố vi mô, yếu tố thị trường. Xác định rủi ro của các nhóm, hệ thống tổ chức tham gia BHTG Phân tích tình hình hiện tại và xác định các rủi ro, mức độ tập trung rủi ro trong nhóm, hệ thống tổ chức tham gia BHTG.