CHƯƠNG 1 - CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THỊ TRƯỜNG VÀ MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG Tập trung làm rõ các vấn đề về thị trường và mở rộng thị trường, bao gồm khái niệm về thị trường, phân khúc thị trường, khách hàng mục tiêu. Giới thiệu mô hình 6P và tăng trưởng nhãn hàng. PHÂN KHÚC THỊ TRƯỜNG – KHÁCH HÀNG MỤC TIÊU Thị trường bao gồm tất cả những khách hàng tiềm ẩn cùng có một nhu cầu hay mong muốn cụ thể, sẵn sàng và có khả năng tham gia trao đổi để thỏa mãn nhu cầu hay mong muốn đó. Như vậy quy mô của thị trường phụ thuộc vào số người có nhu cầu và có những tài nguyên được người khác quan tâm, và sẵn sàng đem những tài nguyên đó để đổi lấy cái mà họ mong muốn.
Một công ty quyết định hoạt động trên một thị trường rộng lớn thừa nhận rằng, bình thường không thể phục vụ hết được tất cả các khách hàng trên thị trường đó. Thay vì cạnh tranh ở khắp mọi nơi, công ty cần phát hiện những khúc thị trường hấp dẫn nhất mà công ty đó có thể phục vụ được một cách có hiệu quả. Marketing đòi hỏi phải qua 3 bước chủ yếu (xem Hình 1. Thứ nhất là phân khúc thị trường, một công việc nhằm phát hiện và xác định những đặc điểm của những nhóm người mua khác nhau có thể cần phải đảm bảo những sản phẩm và/hay marketing mix riêng.
Bước thứ hai là xác định thị trường mục tiêu, tức là lựa chọn một hay nhiều khúc thị trường để tham gia. Bước thứ ba là định vị trên thị trường tức là tạo dựng và tuyên truyền những ích lợi đặc biệt quan trọng của sản phẩm trên thị trường đó. Phân khúc thị trường Xác định thị trường mục tiêu Định vị trên thị trường 1.Phát hiện các biến phân 3.Đánh giá mức độ hấp dẫn 5.Phát hiện các quan điểm khúc thị trường và phân của từng thị trường xác định vị trí đối với từng khúc thị trường đó khúc thị trường mục tiêu 2.Xác định đặc điểm của 4.Lựa chọn khúc thị trường 6.Lựa chọn, phát triển và những khúc thị trường đã mục tiêu tuyên truyền quan điểm xác thu được định vị trí đã chọn 123doc 6 Hình 1. Các bước phân khúc thị trường, xác định thị trường mục tiêu, xác định vị trí (nguồn: Quản trị Marketing - Philip Kotler, NXB Thống kê) Mọi thị trường còn có thể được phân ra thành các khúc thị trường, các nhóm nhỏ thị trường và cuối cùng là từng cá nhân.
Khúc thị trường là những nhóm lớn có thể nhận biết được trong một thị trường, chẳng hạn như những người mua nhà để ở, người mua nhà để kinh doanh bán lại kiếm lời hoặc những người mua nhà để cho thuê… Mỗi khúc thị trường cần được xác định chi tiết hơn các đặc điểm. Ta cần có thêm những yếu tố phân khúc thị trường, như những yếu tố nhân khẩu học, tâm lý học, sở thích đối với phương tiện truyền thông, thái độ và hành vi. Các cách phân khúc thị trường Trước đây ta đã phân khúc thị trường theo thu nhập và tuổi tác, và kết quả thu được những khúc thị trường địa lý nhân khẩu khác nhau. Giả sử, vì vậy ta đề nghị người mua cho biết họ mong muốn hai tính chất của sản phẩm đến mức độ nào (trong trường hợp kem thì giả sử là độ kem và độ ngọt).
Mục đích là phát hiện những khúc thị trường có sở thích khác nhau. Có thể xảy ra ba dạng khác nhau: + Sở thích đồng nhất: thể hiện một thị trường trong đó tất cả người tiêu dùng đều có sở thích đại loại như nhau. Thị trường này không thể hiện rõ các khúc tự nhiên. Ta có thể dự đoán rằng những nhãn hiệu đều tương tự nhau và cụm lại ở giữa.
+ Sở thích phân tán: Ở thái cực khác, sở thích của người tiêu dùng có thể phân tán rải rác khắp mọi nơi, chứng tỏ rằng người tiêu dùng có những sở thích khác nhau rất nhiều. Nhãn hiệu đầu tiên tham dự thị trường có thể chiếm ở vị trí trung tâm để thu hút được nhiều người nhất. Nhãn hiệu ở trung tâm sẽ giảm đến mức tối thiểu mức độ không thỏa mãn chung của người tiêu dùng. Đối thủ cạnh tranh thứ hai có thể chiếm vị trí kề với nhãn hiệu thứ nhất và đấu tranh để giành thị phần.
Hay nó có thể chiếm vị trí ở góc để thu hút một nhóm người tiêu dùng không hài lòng với nhãn hiệu ở trung tâm. Nếu trên thị trường có một số nhãn thì chúng có thể nằm rải rác ở khắp nơi và thể hiện những sự khác biệt thực sự khác nhau về sở thích của người tiêu dùng. + Sở thích cụm lại: Thị trường có thể có những cụm sở thích khác nhau, gọi là những khúc thị trường tự nhiên. Công ty đầu tiên trên thị trường này có ba cách chọn.
Nó có thể chiếm vị trí trung tâm để thu hút tất cả các nhóm (marketing không phân 123doc 7 biệt). Nó có thể chiếm vị trí ở khúc thị trường lớn nhất (marketing tập trung). Nó có thể chiếm một số nhãn hiệu, mỗi nhãn hiệu chiếm vị trí ở một khúc thị trường khác nhau (marketing phân biệt). Rõ ràng là nếu công ty đầu tiên chỉ phát triển một nhãn hiệu, thì các đối thủ cạnh tranh sẽ nhảy vào và tung ra những nhãn hiệu khác trên những khúc thị trường còn lại Hình.
Các dạng sở thích cơ bản của thị trường (nguồn: Quản trị Marketing - Philip Kotler, NXB Thống kê) 1. Những yêu cầu đối với việc phân khúc thị trường: Có nhiều cách để phân khúc thị trường. Tuy nhiên không phải tất cả các cách phân khúc thị trường đều có hiệu quả. Ví dụ, những người mua muối ăn có thể được phân thành những khách hàng tóc nhạt màu và sẫm màu.
Nhưng màu tóc thì không liên quan gì đến chuyện mua muối cả. Hơn nữa, nếu tất cả những người mua muối đều mua mỗi tháng một lượng muối như nhau, đều tin rằng các loại muối đều giống nhau và muốn trả cùng một giá, thì thị trường đó, theo quan điểm marketing, là thị trường chỉ có thể phân khúc ở mức tối thiểu. Để đảm bảo hữu ích tối đa các khúc thị trường phải có 5 đặc điểm sau: + Đo lường được: Quy mô, sức mua và các đặc điểm của khúc thị trường đều đo được. Các biến phân khúc thị trường nhất định rất khó đo lường.
Ví dụ như quy mô của khúc thị trường thanh thiếu niên hút thuốc, những người hút thuốc để chống đối lại bố mẹ. + Khá lớn: Những khúc thị trường này phải khá lớn và sinh lời xứng đáng để phục vụ. Khúc thị trường phải là một nhóm lớn nhất và đông nhất, xứng đáng để thực hiện một chương trình marketing riêng. Ví dụ, không đáng để ý đến một hãng sản xuất ô tô cho những người tàn tật.
123doc 8 + Có thể tiếp cận được: Các khúc thị trường phải tiếp cận được và phục vụ có hiệu quả. Giả sử công ty dầu thơm phát hiện thấy những người dùng nhiều nhãn hiệu của mình là những phụ nữ độc thân, những người đến quán bar vào ban đêm và thường xuyên. Trừ khi những người phụ nữ này sống và làm việc tại những nơi nhất định và tiếp xúc với những phương tiện truyền thông nhất định, họ là những người rất khó tiếp cận. + Có thể phân biệt được: Các khúc thị trường này khác biệt nhau về quan niệm và đáp ứng khác nhau đối với các yếu tố marketing mix và chương trình marketing khác nhau.
Nếu như những người phụ nữ có gia đình và không có gia đình đều phản ứng tương tự nhau với muối ăn và áo lông thú, thì họ không thể thuộc những khúc thị trường riêng biệt được. + Có thể hoạt động được: Có thể xây dựng những chương trình có hiệu quả để thu hút và phục vụ những khúc thị trường đó. Ví dụ, một hãng hàng không nhỏ phát hiện ra bảy khúc thị trường, nhưng biên chế của họ quá nhỏ không thể xây dựng những chương trình marketing riêng biệt cho từng khúc thị trường được. THỊ PHẦN Thị phần tuyệt đối là tỉ lệ phần doanh thu của doanh nghiệp so với toàn bộ sản phẩm cùng loại được tiêu thụ trên thị trường (F1, F2) Công thức tính thị phần tăng: Số thị phần tăng lên = tổng thị phần mới – tổng thị phần cũ 123doc 9 1.
ĐỘ THÂM NHẬP THỊ TRƯỜNG Mức thâm nhập thị trường (penetration rate): là phần trăm hộ gia đình có mua sản phẩm ít nhất 1 lần trong khoảng thời gian quy định Ví dụ: trà có mức độ thâm nhập thị trường là 64.2% trong vòng 24 tuần kể từ tháng 6 2005 có nghĩa là 64.2% hộ gia đình ở Việt Nam đã mua trà ít nhất 1 lần trong vòng 6 tháng 1. MÔ HÌNH 6P TĂNG TRƯỞNG NHÃN HÀNG CỦA UNILEVER Hình 1. Mô hình 6P tăng trưởng nhãn hàng (Nguồn: Marketing Function in FMCG Environment - Unilever) Tăng thị phần là mục tiêu rất quan trọng của doanh nghiệp, nó làm tăng nhanh tốc độ tiêu thụ sản phẩm, góp phần vào việc thúc đẩy chu kì tái sản xuất mở rộng, tăng vòng quay của vốn, tăng lợi nhuận. Tăng tốc độ tiêu thụ sản phẩm khiến cho các doanh nghiệp có điều kiện tăng nhanh tốc độ khấu hao máy móc thiết bị, giảm bớt hao mòn vô hình và do đó có điều kiện thuận lợi hơn trong việc đổi mới kỹ thuật, ứng 123doc 10 dụng kỹ thuật vào sản xuất.
Kỹ thuật mới lại góp phần đẩy mạnh tốc độ tiêu thụ sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Theo mô hình này, để tăng thị phần cần tập trung để tăng mức độ thâm nhập thị trường và/ hoặc lòng trung thành. - Định vị (Proposition): Những thương hiệu thành công là những thương hiệu có sản phẩm được định vị trong tâm trí người tiêu dùng. Định vị sản phẩm là làm cho sản phẩm chiếm một vị trí mong muốn trong tâm trí người tiêu dùng, sao cho mỗi khi nhắc đến tên sản phẩm, người tiêu dùng lập tức liên tưởng đến một thuộc tính của sản phẩm.
- Sản phẩm (Product): Theo quan niệm truyền thống, một sản phẩm tốt sẽ được tự tiêu thụ trên thị trường. Tuy nhiên, trong môi trường cạnh tranh ngày nay, câu hỏi đặt ra doanh nghiệp có tạo ra được sản phẩm mà khách hàng của họ mong muốn hay không?