Chương 1: Tổng quan về mở rộng huy động tiền gửi của khách hàng tại các NHTM Chương 2: Thực trạng mở rộng huy động tiền gửi của khách hàng tại BIDV Chương 3: Giải pháp mở rộng huy động tiền gửi của khách hàng tại BIDV TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ MỞ RỘNG HUY ĐỘNG TIỀN GỬI CỦA KHÁCH HÀNG TẠI CÁC NHTM 1.1 Huy động tiền gửi của khách hàng tại các NHTM 1.1 Khái niệm huy động tiền gửi của khách hàng tại các NHTM “Tiền gửi của khách hàng là nguồn tài nguyên quan trọng nhất của NHTM. Khi một Ngân hàng bắt đầu hoạt động, nghiệp vụ đầu tiên là mở các tài khoản tiền gửi để giữ hộ và thanh toán hộ cho khách hàng, bằng cách đó Ngân hàng huy động tiền của các doanh nghiệp, tổ chức và dân cư”. (Phan Thị Thu Hà, năm 2009, trang 43) Huy động tiền gửi là một trong những nghiệp vụ tạo nên nguồn vốn của Ngân hàng, Ngân hàng sử dụng uy tín, chất lượng dịch vụ để thu hút tiền gửi của cá nhân, tổ chức có vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế theo nguyên tắc hoàn trả và có lãi, nhằm mục đích kinh doanh và đảm bảo cho Ngân hàng hoạt động bình thường, hiệu quả theo đúng quy định pháp luật.
Ngân hàng sẽ tiếp nhận tất cả các nguồn tiền gửi của dân cư, các doanh nghiệp và các tổ chức với mức lãi suất phù hợp được công bố. Khi khách hàng tới gửi tiền thì Ngân hàng sẽ mở một tài khoản giúp khách hàng thuận tiện trong giao dịch và kiểm tra.2 Đặc điểm huy động tiền gửi của khách hàng tại các NHTM Vì huy động tiền gửi là một hình thức huy động trong nghiệp vụ huy động vốn của NHTM nên đều có các đặc điểm, nguyên tắc và vai trò giống như huy động vốn nói chung. (Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự, năm 2013, trang 23) Các hình thức huy động tiền gửi của khách hàng tại các NHTM ngày càng đa đạng để đáp ứng yêu cầu của các chủ thể trong nền kinh tế. Vốn từ huy động tiền gửi chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn vốn huy động của NHTM nhưng đây là nguồn vốn không ổn định vì khách hàng có thể rút ra bất cứ khi nào mà không bị ràng buộc.
Khi khách hàng có yêu cầu rút tiền thì Ngân hàng sẽ hoàn trả lại số tiền gốc đã huy động và trả cho khách hàng một khoản tiền lãi phát sinh từ việc gửi tiền tại Ngân hàng. Vì vậy, các Ngân hàng cần duy trì một khoản dự trữ thanh khoản nhằm đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Để huy động được nguồn tiền gửi lớn đòi hỏi các Ngân hàng phải có sự tín nhiệm từ khách hàng, chính sách huy động tiền gửi của Ngân hàng phải hợp lý vì đây TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 là nguồn vốn có tính cạnh cao và gay gắt giữa các Ngân hàng. Mặt khác, vốn từ huy động tiền gửi có chi phí sử dụng vốn tương đối cao, chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí đầu vào để hoạt động kinh doanh của Ngân hàng, vì thế, nó cần được quan tâm và chịu sự giám sát chặt chẽ từ phía lãnh đạo Ngân hàng.3 Nguyên tắc huy động vốn tại các NHTM Việc huy động tiền gửi phải tuân thủ pháp luật trong huy động vốn: Ngân hàng có trách nhiệm hoàn trả gốc và lãi cho khách hàng vô điều kiện, tham gia bảo hiểm tiền gửi theo quy định hiện hành, giữ gìn bí mật số dư và hoạt động của tài khoản khách hàng, không được che giấu các khoản tiền lớn và bất thường nhằm chống rửa tiền và không được cạnh tranh bất hợp lý.
(Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự, năm 2013, trang 23) Việc huy động tiền gửi phải dựa trên cơ sở nhu cầu cho vay. Ngân hàng phải tính toán nhu cầu cho vay để xác định số vốn cần huy động, phải đảm bảo cân đối giữa huy động vốn và sử dụng vốn về qui mô, về thời hạn để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của Ngân hàng, thỏa mãn yêu cầu kinh doanh với chi phí thấp nhất. Ngân hàng có thể áp dụng nhiều phương thức huy động tiền gửi, kết hợp chặt chẽ giữa huy động tiền gửi với hiện đại hóa dịch vụ Ngân hàng, đa dạng hóa phương thức trả lãi đi đôi với dự thưởng để thu hút khách hàng. Để ngăn ngừa sự giảm sút bất thường của nguồn huy động tiền gửi, Ngân hàng phải tạo uy tín cho khách hàng bằng việc đáp ứng kịp thời, đầy đủ nhu cầu rút tiền trong mọi tình huống, ngăn chặn phao tin đồn nhảm, đồng thời, có phương án đáp ứng nhu cầu thanh khoản kịp thời khi có sự cố xảy ra.4 Vai trò của huy động tiền gửi của khách hàng tại các NHTM Đối với khách hàng: Khi khách hàng gửi tiền ở Ngân hàng sẽ giúp cho khách hàng thuận lợi trong việc tích lũy, để dành các khoản thu nhập nhàn rỗi chưa sử dụng cho mục tiêu hay nhu cầu tài chính đã dự định trong tương lai; đồng thời, khách hàng sẽ được tiếp cận các dịch vụ tiện ích của Ngân hàng: dịch vụ thanh toán qua Ngân hàng và dịch vụ tín dụng khi khách hàng cần vốn cho sản xuất, tiêu dùng; đảm bảo an toàn và tốc độ trong thanh toán.
Bên cạnh đó, khách hàng còn được bảo hiểm tiền gửi của mình. Ngoài ra, Ngân hàng cũng đảm bảo an toàn trong việc nắm giữ tài sản của TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 khách hàng, giảm thiểu chi phí giao dịch. (Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự, năm 2013, trang 25) Đối với nền kinh tế: NHTM là kênh cung ứng vốn quan trọng hàng đầu của nền kinh tế. Thông qua nghiệp vụ huy động tiền gửi , NHTM điều tiết lượng tiền tệ lưu thông trong nền kinh tế, giúp ổn định thị trường tiền tệ, kiểm soát được lạm phát.
Huy động tiền gửi cũng giúp tăng vốn để phát triển nền kinh tế, đồng thời, cũng giúp phát triển thị trường tài chính, ví dụ như NHTM phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu góp phần tạo nên hàng hóa trên thị trường chứng khoán. Thông qua nghiệp vụ huy động tiền gửi, khách hàng được sử dụng các tiện ích thanh toán, giảm thiểu việc sử dụng tiền mặt trong thanh toán, từ đó làm giảm các chi phí kiểm đếm, bảo quản… (Trầm Thị Xuân Hương và cộng sự, năm 2013, trang 24) Đối với NHTM: Vốn từ huy động tiền gửi là nguồn vốn chủ lực cho hoạt động kinh doanh của NHTM như mở rộng hay thu hẹp tín dụng, hoạt động bảo lãnh, giúp cho Ngân hàng bù đắp được thiếu hụt trong thanh toán. Không có nghiệp vụ huy động tiền gửi, NHTM sẽ không đủ nguồn vốn tài trợ cho hoạt động của mình. Thông qua nghiệp vụ huy động tiền gửi, NHTM có thể đo lường được uy tín cũng như sự tín nhiệm của khách hàng đối với Ngân hàng.
Từ đó, NHTM có biện pháp không ngừng hoàn thiện hoạt động huy động tiền gửi để giữ vững và mở rộng quan hệ với khách hàng.5 Phân loại các hình thức huy động tiền gửi của khách hàng tại các NHTM Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, sự cạnh tranh gay gắt giữa các NHTM để huy động được nguồn tiền gửi đảm bảo về số lượng và chất lượng, các Ngân hàng đã đưa ra và thực hiện nhiều hình thức huy động cụ thể, rõ ràng và hiệu quả, từ đó hình thành nhiều loại tiền gửi khác nhau được phân chia theo các tiêu thức khác nhau.1 Theo nguồn hình thành Gồm tiền gửi cá nhân và tiền gửi của tổ chức kinh tế. Đây là nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế được Ngân hàng tập trung lại. Các cá nhân và tổ chức kinh tế thường gửi tiền với kỳ hạn và mục đích khác nhau, các cá nhân thường gửi tiền để hưởng lãi còn các tổ chức kinh tế thường là để sử dụng các dịch vụ thanh toán của Ngân hàng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Theo tiêu thức kỳ hạn Ngân hàng phân loại các khoản tiền gửi theo tiêu thức này để quản lý tốt lượng tiền gửi, tiền lãi và là cơ sở để Ngân hàng xây dựng cơ cấu cho vay, thực hiện chiến lược dự trữ phù hợp và chủ động trong quá trình hoạt động kinh doanh.
Tiền gửi không kỳ hạn: là các loại tiền gửi không có kỳ hạn xác định, người gửi tiền có thể rút ra bất kỳ lúc nào tùy theo nhu cầu. Do đó, lãi suất của loại tiền gửi này thường thấp hơn so với các loại tiền gửi có kỳ hạn xác định. Là nguồn vốn biến động nhiều nhất mà Ngân hàng khó có thể dự đoán về quy mô tiền gửi không kỳ hạn Ngân hàng có thể huy động được, đồng thời kỳ hạn tiềm năng của loại loại tiền này cũng là ngắn nhất. Thông thường, các cá nhân và doanh nghiệp gửi tiền vào Ngân hàng với mục đích chính là để hưởng các dịch vụ thanh toán của Ngân hàng.
Tiết kiệm có kỳ hạn: Là loại tiền gửi có sự xác định rõ ràng về số lượng, kỳ hạn và lãi suất nên Ngân hàng có thể sử dụng để cho vay với thời hạn tương ứng hoặc có thể chuyển đổi một phần tiền gửi ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn. Do đặc tính của khoản tiền gửi này là có độ ổn định cao nên Ngân hàng chủ động trong việc sử dụng nguồn tiền đó để phục vụ cho hoạt động kinh doanh và lãi suất của loại tiền gửi này cao hơn lãi suất tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi thanh toán.3 Theo tiêu thức loại tiền Tiền gửi nội tệ: Là nguồn tiền huy động chủ yếu của các NHTM. Lượng huy động phụ thuộc vào mức thu nhập trong nước và lãi suất huy động trong từng thời kỳ, loại tiền này thường chiếm tỷ trọng cao trong tổng lượng tiết kiệm. Tiền gửi ngoại tệ: Thông thường các Ngân hàng thường nhận tiền gửi ngoại tệ là các đồng tiền mạnh như: USD, EUR, GBP… nhằm đáp ứng kinh doanh ngoại tệ trong nước, trong quan hệ tài trợ xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế… các Ngân hàng có xu hướng mở rộng kinh doanh đối ngoại thường có nguồn vốn ngoại tệ lớn.
Bên cạnh đó, nhận tiền gửi bằng ngoại tệ giúp Ngân hàng đa dạng hóa về phương thức huy động tiền gửi và giúp khách hàng có thêm kênh đầu tư về ngoại tệ.4 Theo mục đích sử dụng Tiền gửi tiết kiệm: Phần lớn khách hàng gửi tiền với mục đích là tìm kiếm một khoản thu nhập với số tiền nhàn rỗi. Thông thường tiền gửi có khối lượng nhỏ, thời TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 hạn ngắn.