Chương 1 : Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về thanh toán quốc tế và rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tế Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Công tác hạn chế rủi ro trong hoạt động TTQT tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt Chương 4 : Giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tế 3 z CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ VÀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu trong nước Liên quan đến đề tài “Hạn chế rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tế”, đã có một số luận văn tố t nghiê ̣p đại học và thạc sĩ hay những công trình nghiên cứu khoa học, bài báo được công bố dưới dạng đề tài khoa học và việc nghiên cứu này được tiếp cận ở những góc độ, phạm vi và tại nhiều ngân hàng TMCP khác nhau.
Những kết quả nghiên cứu ở các công trình này cũng phần nào được các NH áp dụng trong việc hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động TQTT của NHTM. Nhóm các công trình nghiên cứu về rủi ro trong cụ thể một phương thức Thanh toán quố c tế Nhóm này bao gồm đa dạ ng các công trin ̀ h của nhiề u tác giả khác nhau ta ̣i nhiề u ngân hàng khác nhau. Phương thức tín du ̣ng chứng từ chủ yế u đươ ̣c lựa cho ̣n để nghiên cứu do đây là phương thức truyền thống trong thương mại quốc tế nhưng khá phức tạp, đòi hỏi nhiề u công sức đầ u tư nghiên cứu. Mô ̣t số công trình tiêu biể u của nhóm: Nguyễn Thị Hồng Hải, 2003.
Hạn chế rủi ro kỹ thuật đối với ngân hàng phát hành thư tín dụng. Thị trường tài chính tiền tệ, số 15. Trong bài báo, tác giả đã nêu ra được các rủi ro kỹ thuật gặp phải trong nghiệp vụ phát hành thư tín dụng tại các ngân hàng thương mại, qua đó đề ra một số biện pháp thực tiễn để hạn chế rủi ro đặc trưng này. Bế Quang Minh, 2008.
Rủi ro trong tín dụng chứng từ tại VPBank và các biện pháp phòng ngừa, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế TP. Luận văn đã đề cập đến các văn bản pháp lý liên quan là nền tảng cho việc phòng 4 z chống rủi ro trong phương thức tín dụng chứng từ. Về phương pháp nghiên cứu, tác giả đã đưa ra được phương pháp điều tra khảo sát khá thực tế, chính vì vậy phần đo lường rủi ro qua các con số của bài luận văn khá chi tiết và cụ thể. Phần giải pháp tác giả trình bày khá chi tiết cho từng biện pháp thực tế, tuy nhiên chưa có phần các biện pháp tổng quan và việc trình bày khá dàn trải, khó theo dõi.
Nguyễn Quỳnh Giang, 2015. Nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong thanh toán bằng phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ Tài chính ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN. Điểm sáng của bài luận văn là tác giả đã đưa ra được những tài liệu nghiên cứu của nước ngoài khiến phần giải pháp đa dạng hơn. Bài luận văn đã đưa ra được một nội dung khác biệt với các bài luận văn khác, đó là các chỉ tiêu đo lường đánh giá mức độ rủi ro trong phương thức tín dụng chứng từ.
Phần giải pháp khá đẩy đủ và sát với thực tế hoạt động tại các ngân hàng thương mại. Nhóm các công trình nghiên cứu về rủi ro trong các phương thức Thanh toán quốc tế Nhóm các công trình này có số lươ ̣ng it́ hơn do viê ̣c nghiên cứu các rủi ro trong toàn bô ̣ các phương thức thanh toán quố c tế là khá rô ̣ng và dàn trải , đòi hỏi các tác giả phải đầu tư nhiều hơn. Mô ̣t số công trình cu ̣ thể : Phạm Huy Hùng , 2011. Giải pháp phòng chống rửa tiền tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
Tạp chí Ngân hàng , số 21/2011. Trong bài báo, tác giả đã trình bày kinh nghiệm thực tiễn trong công tác phòng chống rửa tiền tại các ngân hàng lớn trên thế giới, từ đó đưa ra các bài học và các biện pháp có thể áp dụng tại Việt Nam trong công tác phòng chống rửa tiền tại các phương thức TTQT. Nguyễn Thị Hồng Hải, 2007. Rủi ro pháp lý trong hoạt động thanh toán quốc tế của VN.
Tạp chí Khoa học và đào tạo ngân hàng, số 61. Tác giả đã trình bày được các vấn đề của pháp luật và chính sách liên quan tới hoạt động TTQT, các nguyên nhân gây rủi ro pháp lý trong TTQT của Việt Nam và đề ra một số biện pháp giảm thiểu loại rủi ro này trong các NHTM tại Việt Nam. 5 z Nguyễn Thị Thanh Nga, 2007. Quản lý rủi ro t rong các phương thức thanh toán quốc tế tại SGDII – NHCTVN, Luâ ̣n văn tha ̣c sỹ , Trường Đa ̣i ho ̣c Kinh tế TP.
Tác giả đã trình bày một cách tổng quan về những dạng rủi ro mà các NHTM có thể gặp phải trong quá trình hoạt động của mình, từ đó tác giả đã đề xuất một số giải pháp đồ ng bô ̣ và cho từng phương thức TTQT nh ằm hạn chế bớt những rủi ro của ngân hàng trong điều kiện nền kinh tế thị trường. Điể m sáng của luâ ̣n văn là tác giả đã đưa ra được mô hình quản lý rủi ro mới trong T TQT khá thực tế với viê ̣c chỉ rõ phân công trách nhiê ̣m và sự kế t hơ ̣p giữa các phòng ban ta ̣i ngân hàng trong viê ̣c phòng chố ng các rủi ro TTQT. Lê Thị Ngọc Hân, 2010. Giải pháp hạn chế rủi ro trong thanh toán quốc tế tại Ngân h àng thương mại cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam , Luâ ̣n văn tha ̣c sỹ , Trường Đa ̣i ho ̣c Kinh tế TP.
Tác giả đã trình bày một cách tổng quan về những rủi ro thanh toán quốc tế và thực trạng tại NH TMCP Xuấ t nhâ ̣p khẩ u Viê ̣t Nam, từ đó đưa ra thêm được những giải pháp và khuyến nghị cho Chin ́ h Phủ và Ngân hàng Nhà nước trong vấ n đề ha ̣n chế rủi ro hoa ̣t đô ̣ng TTQT. Phạm Thị Thu Vân , 2013. Nâng cao chấ t lượng hoạt động Thanh toán quố c tế tại NH TMCP Đại Dương , Luâ ̣n văn Tha ̣c sĩ, Trường Đa ̣i ho ̣c Ngoa ̣i Thương. Luâ ̣n văn này cũng đề câ ̣p tới mô ̣t số biê ̣n pháp phòng ngừa rủi ro cơ bản để phát triể n hoa ̣t đô ̣ng TTQT ta ̣i NH TMCP Đa ̣i Dương.
Có thể tham khảo các biện pháp trên áp dụng cho việc phòng ngừa rủi ro TTQT. Phạm Thị Như Thủy, 2014. Quản trị rủi ro trong thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam , Luâ ̣n văn Tha ̣c sĩ kinh tế , Trường Đa ̣i ho ̣c Kinh tế TP. Luâ ̣n văn đã hê ̣ thố ng đươ ̣c các loa ̣i rủi ro có thể phát sinh trong hoạt động TTQT và đưa ra được một s ố phương thức quản tri ̣rủi ro thực tiễn áp du ̣ng ta ̣i NH Đầ u Tư và Phát triể n Viê ̣t Nam.
Các công trình nghiên cứu nước ngoài Khả năng tiếp cận các tà i liê ̣u nước ngoài còn khá ha ̣n chế , vì vậy tác giả chỉ có thể tiếp cận được hai nguồn tài liệu tiếng anh khá sát với đề tài nghiên cứu. 6 z Institute of Financial Services, 2013. Guide to Documentary Credits, Ifs School of Finance. Cuố n sách đã đề câ ̣p tới ba vấ n đề rủi ro mà các ngân hàng trên thế giới phải đương đầ u trong các giao dich ̣ tài trơ ̣ thương ma ̣i hiê ̣n nay , đó là rửa tiề n, tài trợ khủng bố và cấm vận (Money laundering, Terrorist financing and Sanctions).
Các vấn đề này gây ra khá nhiều các rủi ro quốc gia và rủi ro ngân hàng đa ̣i lý cho các đố i tươ ̣ng tham gia vào các giao dich ̣ tài trơ ̣ thương ma ̣i , đă ̣c biê ̣t là các ngân hàng. Cuố n sách đã chỉ ra và phân tích đươ ̣c t ác động của các vấn đề này tới các ngân hàng, cùng với đó đề ra một số giải pháp có thể áp dụng trong quy trình tác nghiệp hằng ngày tại các ngân hàng đề giảm thiểu các rủi ro có thể gặp phải do các vấn đề trên gây ra. United Nations Conference on Trade and Development, Documentary risk in Commodity Trade. Ấn phẩm đề cập tới vai trò của các ngân hàng trong phương thức tín dụng chứng từ và các rủi ro ngân hàng có thể gặp phải.
Cùng với đó , ấn phẩ m cũng đề cập tới các lỗi , gian lâ ̣n và biê ̣n pháp xử lý khi gă ̣p phải các vấ n đề này. Đặc biệt, ấn phẩm đã chỉ ra được các r ủi ro vĩ mô (Macro risks) đến từ các yếu tố bên ngoài (Country risk) gây tác động tiêu cực tới giao dịch TTQT và rủi ro giao dịch (Transaction risks) đến từ các yếu tố nội bộ bên trong có thể ảnh hưởng đến tổng thể giao dịch TTQT. Cùng với việc chỉ rõ các rủi ro chính, các tác giả còn đưa ra gợi ý về cách các ngân hàng chống lại các rủi ro. Hai công trình trên đề u là nguồ n tài liê ̣u tham khảo giúp tác giả có thể hoàn thiê ̣n và đề xuấ t các biê ̣n pháp ha ̣n chế rủi ro TTQT trong đề tài này.
Khoảng trống nghiên cứu Những giá trị đạt được Các công triǹ h trên đã chi tiế t và hê ̣ th ống hóa được các khái niệm và định nghĩa về hoạt động thanh toán quốc tế cũng như các loại rủi ro có thể phát sinh trong hoa ̣t đô ̣ng này. Các công trình cũng chỉ ra được các nguyên nhân và tình huống thực tiễn gây ra rủi ro cho ngân hàng , trong đó tác giả Nguyễn Thi ̣Thanh Nga (2007) và Lê Thị 7 z Ngọc Hân (2010) đã triǹ h bày đươ ̣c nhiề u tin ̀ h huố ng phát sinh thực tế trong các giao dich ̣ TTQT phát sinh hằ ng ngày. Từ viê ̣c xác đinh ̣ nguyên nhân gây ra rủ i ro, các công trình trên đã đưa ra các biê ̣n pháp cơ bản cùng các khuyế n nghi ̣giúp phòng ngừa và ha ̣n chế các loa ̣i rủi ro này.