MỞ ĐẦU 1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Chất thải rắn hiện đang là một trong những vấn đề môi trường bức xúc ở Việt Nam. Hiện nay, mỗi năm có khoảng 15 triệu tấn chất thải phát sinh trong cả nước và theo dự báo thì lượng chất thải phát sinh sẽ tiếp tục tăng nhanh trong thập kỷ tới đây, với tốc độ đô thị hoá nhanh chóng kéo theo sự phát sinh ngày càng nhiều rác thải, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái. Nước ta đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa - đô thị hoá, cùng với đó là sự gia tăng chất thải sinh hoạt, trong đó có chất thải là túi nylon. Các bao bì nylon hiện đang sử dụng thuộc loại khó hoặc lâu phân huỷ.
Nhưng với ưu điểm tiện dụng, bền chắc và giá thành thấp, túi nylon được sử dụng phổ biến và hầu như có mặt ở mọi nơi, từ các siêu thị, trung tâm thương mại đến các khu chợ buôn bán nhỏ lẻ bất chấp những cảnh báo về tác hại to lớn tới môi trường, sức khoẻ. Theo phân tích của Viện khoa học môi trường, túi nylon được làm từ những chất khó phân huỷ, khi thải ra môi trường phải mất từ hàng chục năm cho tới hàng trăm năm mới được phân huỷ hoàn toàn trong tự nhiên. Sự tồn tại của nó trong môi trường sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới cảnh quan chung, làm tắc nghẽn các hệ thống thoát nước dẫn tới ngập úng khi mưa, … Đã đến lúc chúng ta phải nhìn nhận, đánh giá đúng về tác hại của túi nylon đến môi trường và sức khoẻ con người. Đồng thời có giải pháp giảm thiểu tiêu dùng túi nylon.
Thị trấn Lộc Ninh là khu vực có tốc độ phát triển nhanh. Trong đó, khu vực chợ Lộc Ninh là nơi tấp nập, náo nhiệt nhất của thị trấn. Chợ hoạt động cả ngày, đem lại thu nhập cho nhiều người, lợi nhuận cho thị trấn. Tuy nhiên có một vấn đề lớn mà chính quyền địa phương phải quan tâm, đó là xử lý rác thải do hoạt động buôn bán thải ra tại chợ.
Hàng ngày, chợ xả thải ra một lượng rác khá lớn, ảnh hưởng xấu đến cảnh quan và đặc biệt là đời sống của người dân xung quanh. Do đó, chợ Lộc Ninh đã và đang phải đối mặt với các vấn đề bức xúc về môi trường, một trong những vấn đề nổi bật nhất hiện nay là ô nhiễm môi trường do lượng rác thải ngày càng tăng và việc sử dụng túi nylon một cách bừa bãi, không có sự kiểm soát của cơ quan chức năng. Rác thải được vận chuyển đến bãi chôn lấp hiện nay vẫn chưa được phân loại và với khối lượng rác thải ngày càng tăng theo dân số thì liệu trong tương lai có đủ 4 quỹ đất để xây dựng bãi chôn lấp hay không và làm cách nào để có thể tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như để giảm chi phí cho việc xử lý rác thải. Xuất phát từ nhu cầu cấp bách về quản lý việc sử dụng túi nylon và chất thải rắn, đề tài: “Đề xuất giải pháp giảm thiểu việc sử dụng túi nylon và xây dựng chương trình quản lý chất thải rắn hiệu quả tại chợ Lộc Ninh”, sẽ nghiên cứu các biện pháp nhằm giảm thiểu việc sử dụng túi nylon và quản lý chất thải rắn hiệu quả.2 MỤC TIÊU ĐỀ TÀI - Tìm hiểu tình hình quản lý rác thải tại Chợ Lộc Ninh - Đề xuất giải pháp giảm thiểu việc sử dụng túi nylon tại Chợ Lộc Ninh - Xây dựng chương trình quản lý chất thải rắn hiệu quả với trọng tâm là nâng cao nhận thức môi trường và đưa ra hướng giải quyết cho vấn đề rác thải.3 NỘI DUNG ĐỀ TÀI - Giới thiệu hoạt động tại chợ Lộc Ninh - Thu thập thông tin, khảo sát về tình hình phát sinh rác thải tại chợ - Khảo sát, đánh giá thực trạng sử dụng túi nylon tại chợ - Đề xuất giải pháp thiểu việc sử dụng túi nylon tại Chợ Lộc Ninh - Xây dựng chương trình quản lý chất thải rắn hiệu quả.4 PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN Các phương pháp thực hiện: phương pháp thu thập-tổng hợp số liệu, phương pháp khảo sát điều tra, phương pháp phân tích đánh giá, phương pháp xử lý số liệu, phương pháp chuyên gia.1 Phương pháp thu thập - tổng hợp số liệu Hỗ trợ các họat động thu thập, quản lý, trao đổi, xử lý và công bố thông tin.
Lựa chọn và loại bỏ dữ liệu phù hợp với hoàn cảnh. Kết hợp và tổng hợp dữ liệu.2 Phương pháp kế thừa số liệu - Phương pháp này được sử dụng nhằm xác định, phân tích, đánh giá điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội – môi trường và tổng hợp các dữ liệu có liên quan đến khu vực chợ Lộc Ninh thông qua các thông tin, số liệu đã thu thập được từ các nguồn khác nhau. - Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng các giáo trình có nội dung về quản lý rác, các đề tài đã nghiên cứu về quản lý rác thải. Ngoài ra, đề tài còn sử dụng những thông tin trên các trang Web về việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của rác.3 Phương pháp khảo sát điều tra Là điều tra, khảo sát, dự báo chi tiết nguồn và tổng lượng phát thải các loại chất thải rắn.4 Phương pháp phân tích đánh giá Phân tích số liệu và đánh giá các chỉ số chất lượng môi trường, số liệu thống kê tóm tắt cơ bản.5 Phương pháp xử lý số liệu Sàng lọc và xác định, lưu trữ và tra cứu các số liệu về rác thải sau khi nhận dữ liệu từ hiện trường.6 Phương pháp chuyên gia Tham khảo ý kiến của giảng viên hướng dẫn 1.5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ THỜI GIAN THỰC HIỆN Phạm vi nghiên cứu: chất thải rắn phát sinh tại chợ Lộc Ninh Thời gian thực hiện : 3 tháng 1.6 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Giảm thiểu việc sử dụng túi nylon tại Chợ Lộc Ninh và nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường và sử dụng túi nylon.
Xây dựng được chương trình quản lý chất thải rắn tại chợ Lộc Ninh một cách hiệu quả. 6 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN 2.1 TỔNG QUAN CHẤT THẢI RẮN 2.1 Khái niệm chất thải rắn Theo quan niệm chung: chất thải rắn là toàn bộ các vật chất được con người loại bỏ trong các hoạt động kinh tế - xã hội của mình (bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống và uy trì sự tồn tại của cộng đồng v. Trong đó quan trọng nhất là các loại chất thải sinh ra từ các hoạt động sản xuất và hoạt động sống. Theo quan điểm mới: chất thải rắn đô thị (gọi chung là rác thải đô thị) được định nghĩa là: Vật chất mà người tạo ra ban đầu vứt bỏ đi trong khu vực đô thị mà không đòi hỏi được bồi thường cho sự vứt bỏ đó.
Theo vào đó, chất thải được coi là chất thải rắn đô thị nếu chúng được xã hội nhìn nhận như một thứ mà thành phố phải có trách nhiệm thu gom và tiêu hủy.2 Các nguồn phát sinh. Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau có thể ở nơi này hay nơi khác, chúng khác nhau về số lượng, kích thước, phân bố về không gian. Việc phân loại các nguồn phát sinh chất thải rắn đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý chất thải rắn. Chất thải rắn sinh hoạt có thể phát sinh trong hoạt động cá nhân cũng như trong hoạt động xã hội từ các khu dân cư, chợ, nhà hàng, khách sạn, công ty, văn phòng và các nhà máy công nghiệp.
- Khu dân cư: chất thải rắn từ khu dân cư phần lớn là các loại thực phẩm dư thừa hay hư hỏng như rau, quả., bao bì hàng hóa (giấy vụn, gỗ, vải da, cao su, PE, PP, thủy tinh.), một số chất thải đặc biệt như đồ điện tử, vật dụng hư hỏng (đồ gỗ gia dụng, bóng đèn, đồ nhựa.), chất thải độc hại như chất tẩy rửa (bột giặt, chất tẩy trắng.), thuốc diệt côn trùng. - Khu thương mại: chợ, siêu thị, của hàng, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi giải trí, trạm bảo hành, trạm dịch vụ., khu văn phòng (trường học, viện nghiên cứu, khu văn hóa, văn phòng chính quyền.), khu công cộng (công viên, khu nghỉ mát.) thải ra các loại thực phẩm (hàng hóa hư hỏng, thức ăn dư thừa từ nhà hàng khách sạn), bao bì (những bao bì đã qua sử dụng, bị hư hỏng) và các loại rác rưởi, xà bần, tro và các chất thải độc hại. - Khu xây dựng: như các công trình đang thi công, các công trình cải tạo, nâng cấp.thải ra các loại xà bần, sắt thép vụn, vôi vữa, gạch vỡ, gỗ, ống dẫn. Các dịch vụ đô thị (gồm dịch vụ thu gom, xử lý chất thải và vệ sinh công cộng như rửa đường, vệ sinh cống rãnh.) bao gồm rác quét đường, bùn cống rãnh, xác súc vật.
7 - Khu công nghiệp, nông nghiệp: chất thải rắn sinh hoạt được thải ra từ các hoạt động sinh hoạt của công nhân, cán bộ viên chứa ở các xí nghiệp công nghiệp, các cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp. Ở khu vực nông nghiệp chất thải được thải ra chủ yếu là: lá cây, cành cây, xác gia súc, thức ăn gia súc thừa hay hư hỏng, chất thải đặc biệt như: thuốc sát trùng, phân bón, thuốc trừ sâu, được thải ra cùng với bao bì đựng các hóa chất đó.3 Phân loại chất thải rắn Việc phân loại chất thải rắn là một công việc khá phức tạp bởi sự đa dạng về chủng loại, thành phần và tính chất của chúng. Có nhiều cách phân loại khác nhau cho mục đích chung là để có biện pháp xử lý thích đáng nhằm làm giảm tính độc hại của chất thải rắn đối với môi trường Chất thải rắn có thể phân loại bằng nhiều cách khác nhau: - Phân loại dựa vào nguồn gốc phát sinh như: rác thải sinh hoạt, văn phòng, thương mại, công nghiệp, đường phố, chất thải phát sinh trong quá trình xây dựng hay đập phá nhà xưởng. - Phân loại dựa theo đặt tính tự nhiên như là các chất hữu cơ, vô cơ, chất có thể cháy hoặc không thể cháy được.
Tuy nhiên căn cứ vào đặc điểm chất thải có thể phân loại chất thải rắn thành 3 nhóm lớn: chất thải đô thị, chất thải công nghiệp và chất thải nguy hại. Đáng chú ý nhất trong thành phần rác thải là chất thải nguy hại, thường phát sinh từ các khu công nghiệp. Do đó, những thông tin về nguồn gốc phát sinh, đặc tính các chất thảu nguy hại của các loại hình công nghiêp khác nhau là rất cần thiết.