Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Cho Hộ Nông Dân Tại Xã Mỹ Hưng, Huyện Phục Hòa, Tỉnh Cao Bằng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp giảm nghèo bền vững cho hộ nông dân trên địa bàn xã mỹ hưng huyện phục hòa tỉnh cao bằng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hoàng Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Thanh Tâm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Cho Hộ Nông Dân Tại Xã Mỹ Hưng, Huyện Phục Hòa, Tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1.4. Bố cục của đề tài
• 2. PHẦN 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Khái niệm về hộ nông dân
• 2.2. Khái niệm về nghèo và tiêu chuẩn nghèo
• 2.2.1. Khái niệm về nghèo
• 2.2.2. Tiêu chí đánh giá chuẩn nghèo
• 2.2.2.1. Tiêu chí đánh giá chuẩn nghèo trên thế giới
• 2.2.2.2. Tiêu chí đánh giá chuẩn nghèo của Việt Nam
• 2.3. Các nguyên nhân của đói nghèo
• 2.3.1. Các nguyên nhân đói nghèo trên thế giới và Việt Nam
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm của xã Mỹ Hưng
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên của xã Mỹ Hưng
• 4.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội của xã Mỹ Hưng
• 4.1.3. Đánh giá những thuận lợi – khó khăn của xã Mỹ Hưng
• 4.2. Thực trạng nghèo và công tác giảm nghèo ở xã Mỹ Hưng
• 4.2.1. Thực trạng nghèo của xã Mỹ Hưng
• 4.2.2. Khái quát một số chương trình giảm nghèo của xã
• 4.2.3. Tình hình cơ bản của các hộ khảo sát
• 4.2.4. Nguyên nhân đói nghèo của các hộ điều tra
• 4.2.5. Nguyện vọng của các hộ điều tra
• 5. PHẦN 5: ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO CỦA ĐỊA PHƯƠNG VÀ ĐƯA RA GIẢI PHÁP
• 5.1. Kết quả đạt được và những hạn chế trong công tác xóa đói giảm nghèo tại địa phương
• 5.1.1. Kết quả đạt được
• 5.1.2. Những hạn chế tồn tại trong công tác giảm nghèo
• 5.2. Giải pháp giảm nghèo bền vững tại xã Mỹ Hưng
• 5.2.1. Nhóm các giải pháp chung
• 5.2.2. Giải pháp cụ thể
• 5.2.2.1. Đối với chính quyền và các cấp, ban ngành đoàn thể
• 5.2.2.2. Đối với các hộ nghèo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Tại Mỹ Hưng

Xóa đói giảm nghèo bền vững là một mục tiêu xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Tình trạng nghèo đói vẫn còn tồn tại, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa và các cộng đồng dân tộc thiểu số. Xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, là một trong những địa phương còn gặp nhiều khó khăn. Việc nghiên cứu và triển khai các giải pháp giảm nghèo hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương là vô cùng cấp thiết. Bài viết này sẽ tập trung phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho hộ nông dân tại Mỹ Hưng, hướng tới sự phát triển bền vững.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Giảm Nghèo Bền Vững Ở Cao Bằng

Giảm nghèo không chỉ là tăng thu nhập mà còn là đảm bảo các quyền cơ bản của con người, bao gồm quyền được tiếp cận giáo dục, y tế, nước sạch và vệ sinh môi trường. Giảm nghèo bền vững tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện của cộng đồng, góp phần ổn định an ninh chính trị và trật tự xã hội. Tại Cao Bằng, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc thực hiện các chính sách giảm nghèo hiệu quả có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo nghiên cứu, giảm nghèo bền vững cần tiếp cận đa chiều, không chỉ tập trung vào thu nhập mà còn chú trọng đến các yếu tố xã hội, môi trường và văn hóa.

1.2. Mục Tiêu Của Nghiên Cứu Về Giảm Nghèo Tại Xã Mỹ Hưng

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng nghèo đói của các hộ nông dân tại xã Mỹ Hưng, xác định các nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này và đề xuất các giải pháp giảm nghèo phù hợp. Mục tiêu chính là góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của cộng đồng. Nghiên cứu cũng hướng đến việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và triển khai các chính sách giảm nghèo hiệu quả hơn tại địa phương.

II. Thách Thức Giảm Nghèo Cho Hộ Nông Dân Xã Mỹ Hưng

Xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, đối mặt với nhiều thách thức trong công tác giảm nghèo. Địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, trình độ dân trí còn hạn chế và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu là những yếu tố cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tình trạng thiếu vốn sản xuất, thiếu kỹ thuật canh tác và khó khăn trong tiêu thụ nông sản cũng là những vấn đề nan giải. Để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, giải quyết triệt để các nút thắt này.

2.1. Khó Khăn Về Điều Kiện Tự Nhiên Và Cơ Sở Hạ Tầng

Địa hình đồi núi phức tạp gây khó khăn cho việc canh tác và vận chuyển hàng hóa. Cơ sở hạ tầng nông thôn còn yếu kém, đặc biệt là hệ thống giao thông, thủy lợi và điện lưới. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây trồng, vật nuôi và khả năng tiếp cận thị trường của hộ nông dân. Theo báo cáo, việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và giảm nghèo.

2.2. Hạn Chế Về Nguồn Vốn Kỹ Thuật Và Thị Trường Tiêu Thụ

Hộ nông dân tại Mỹ Hưng thường thiếu vốn để đầu tư vào sản xuất, đặc biệt là các mô hình nông nghiệp công nghệ cao hoặc nông nghiệp hữu cơ. Trình độ kỹ thuật canh tác còn lạc hậu, dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không cao. Khó khăn trong tiêu thụ nông sản do thiếu thông tin thị trường, thiếu liên kết sản xuất và tiêu thụ, và thiếu các kênh phân phối hiệu quả. Cần có các giải pháp hỗ trợ vốn vay ưu đãi, khuyến nông và xúc tiến thương mại để giải quyết những vấn đề này.

2.3. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Sinh Kế Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu gây ra những tác động tiêu cực đến sinh kế của hộ nông dân, bao gồm hạn hán, lũ lụt, sạt lở đất và dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi. Tình trạng này làm giảm năng suất và sản lượng nông nghiệp, gây thiệt hại về kinh tế và ảnh hưởng đến an ninh lương thực. Cần có các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu, như xây dựng hệ thống tưới tiêu hiệu quả, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và áp dụng các biện pháp canh tác bền vững.

III. Cách Nâng Cao Sinh Kế Bền Vững Cho Hộ Nông Dân Mỹ Hưng

Để giảm nghèo bền vững cho hộ nông dân tại xã Mỹ Hưng, cần tập trung vào việc nâng cao sinh kế thông qua các giải pháp đa dạng và phù hợp. Phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp, hỗ trợ đào tạo nghề, thúc đẩy du lịch cộng đồng và bảo tồn văn hóa truyền thống là những hướng đi tiềm năng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư để triển khai các giải pháp này một cách hiệu quả.

3.1. Phát Triển Chuỗi Giá Trị Nông Nghiệp Địa Phương

Xây dựng và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, giúp nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương. Hỗ trợ hộ nông dân liên kết với các doanh nghiệp, hợp tác xã để đảm bảo đầu ra ổn định và có giá tốt. Xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng của Mỹ Hưng, như mật ong, gạo nếp và các loại rau quả địa phương. Cần chú trọng đến việc chứng nhận chất lượng và truy xuất nguồn gốc để tăng cường uy tín và cạnh tranh cho sản phẩm.

3.2. Đào Tạo Nghề Và Tạo Việc Làm Phi Nông Nghiệp

Tổ chức các khóa đào tạo nghề ngắn hạn và dài hạn cho lao động nông thôn, giúp họ có thêm kỹ năng và kiến thức để tham gia vào các hoạt động phi nông nghiệp. Khuyến khích phát triển các ngành nghề thủ công truyền thống, như dệt thổ cẩm, đan lát và chế tác đồ gỗ. Tạo điều kiện cho hộ nông dân tiếp cận với các nguồn vốn vay ưu đãi để khởi nghiệp và phát triển kinh doanh. Cần chú trọng đến việc kết nối cung - cầu lao động để đảm bảo người lao động có việc làm ổn định và thu nhập tốt.

3.3. Thúc Đẩy Du Lịch Cộng Đồng Gắn Với Bảo Tồn Văn Hóa

Phát triển du lịch cộng đồng gắn với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Khuyến khích hộ nông dân tham gia vào các hoạt động du lịch, như cung cấp dịch vụ lưu trú, ăn uống, hướng dẫn viên và bán các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, như khám phá hang động, trekking, trải nghiệm cuộc sống nông thôn và tham gia các lễ hội truyền thống. Cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và đảm bảo tính bền vững của hoạt động du lịch.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Giảm Nghèo Bền Vững Tại Xã Mỹ Hưng

Để các giải pháp giảm nghèo đạt hiệu quả cao, cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các chính sách của Nhà nước và địa phương. Các chính sách cần tập trung vào việc cung cấp vốn vay ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng cơ sở hạ tầng, đảm bảo an sinh xã hội và nâng cao năng lực cho cán bộ và người dân. Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành để triển khai các chính sách này một cách hiệu quả và minh bạch.

4.1. Cung Cấp Vốn Vay Ưu Đãi Cho Hộ Nghèo Và Cận Nghèo

Mở rộng các chương trình vốn vay ưu đãi cho hộ nghèo và hộ cận nghèo, giúp họ có nguồn lực để đầu tư vào sản xuất và kinh doanh. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn và tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nông dân tiếp cận với các nguồn vốn này. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay để đảm bảo hiệu quả và tránh thất thoát. Cần có các giải pháp hỗ trợ hộ nông dân quản lý tài chính và sử dụng vốn vay một cách hiệu quả.

4.2. Hỗ Trợ Kỹ Thuật Và Chuyển Giao Công Nghệ Mới

Tăng cường hoạt động khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, giúp hộ nông dân tiếp cận với các kỹ thuật canh tác tiên tiến, giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao và chất lượng tốt. Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo, tham quan mô hình sản xuất hiệu quả để nâng cao năng lực cho hộ nông dân. Khuyến khích các doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia vào việc chuyển giao công nghệ và hỗ trợ kỹ thuật cho hộ nông dân.

4.3. Đảm Bảo An Sinh Xã Hội Và Tiếp Cận Dịch Vụ Cơ Bản

Mở rộng phạm vi bao phủ của bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội cho hộ nghèo và hộ cận nghèo. Cung cấp các dịch vụ y tế, giáo dục, nước sạch và vệ sinh môi trường cơ bản cho người dân, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa. Thực hiện các chương trình trợ cấp, hỗ trợ khẩn cấp cho các đối tượng yếu thế, như người già, trẻ em, người khuyết tật và phụ nữ đơn thân. Cần chú trọng đến việc bình đẳng giới và tạo cơ hội cho mọi người tham gia vào quá trình phát triển.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Giảm Nghèo Hiệu Quả Tại Mỹ Hưng

Việc áp dụng các mô hình giảm nghèo hiệu quả đã được chứng minh trên thực tế là rất quan trọng. Các mô hình này có thể bao gồm phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và các ngành nghề thủ công truyền thống. Cần có sự đánh giá, lựa chọn và điều chỉnh các mô hình này sao cho phù hợp với điều kiện cụ thể của xã Mỹ Hưng. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng dân cư trong quá trình triển khai các mô hình này.

5.1. Phát Triển Nông Nghiệp Hữu Cơ Và Nông Nghiệp Công Nghệ Cao

Khuyến khích hộ nông dân chuyển đổi sang sản xuất nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp công nghệ cao, giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Hỗ trợ hộ nông dân tiếp cận với các kỹ thuật canh tác tiên tiến, như tưới nhỏ giọt, nhà kính và sử dụng phân bón hữu cơ. Xây dựng các chuỗi cung ứng sản phẩm nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp công nghệ cao từ sản xuất đến tiêu thụ.

5.2. Xây Dựng Mô Hình Du Lịch Sinh Thái Gắn Với Cộng Đồng

Phát triển du lịch sinh thái gắn với việc bảo tồn và phát huy các giá trị tự nhiên và văn hóa của địa phương. Khuyến khích hộ nông dân tham gia vào các hoạt động du lịch, như cung cấp dịch vụ lưu trú, ăn uống, hướng dẫn viên và bán các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, như khám phá rừng nguyên sinh, leo núi, chèo thuyền kayak và tham gia các lễ hội truyền thống. Cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và đảm bảo tính bền vững của hoạt động du lịch.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Giảm Nghèo Bền Vững Tại Mỹ Hưng

Công tác giảm nghèo bền vững tại xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp về kinh tế, xã hội, môi trường và văn hóa, cùng với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các chính sách của Nhà nước và địa phương, sẽ tạo điều kiện cho hộ nông dân vươn lên thoát nghèo và có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và điều chỉnh các giải pháp này sao cho phù hợp với tình hình thực tế và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của địa phương.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Quá Trình Giảm Nghèo Tại Mỹ Hưng

Quá trình giảm nghèo tại Mỹ Hưng đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, bao gồm tầm quan trọng của việc xác định đúng nguyên nhân nghèo đói, sự cần thiết của các giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương, vai trò của sự tham gia tích cực của cộng đồng và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các chính sách của Nhà nước. Cần tiếp tục phát huy những bài học kinh nghiệm này để nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo trong thời gian tới.

6.2. Định Hướng Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững Cho Mỹ Hưng

Để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững, cần có một định hướng phát triển kinh tế - xã hội rõ ràng và phù hợp với tiềm năng và lợi thế của địa phương. Cần tập trung vào việc phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, bảo tồn văn hóa truyền thống, phát triển du lịch cộng đồng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đồng thời, cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là một trong những mục tiêu xuyên suốt trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam nhằm bảo đảm công bằng xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Mặc dù công cuộc đổi mới đã giúp Việt Nam đạt được nhiều thành tựu quan trọng và trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu, tình trạng đói nghèo vẫn còn tồn tại dai dẳng, tập trung chủ yếu tại các khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Mỹ Hưng là một xã vùng cao biên giới thuộc huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, có điều kiện kinh tế chậm phát triển, cơ sở hạ tầng còn nhiều thiếu thốn và đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Tính đến tháng 1 năm 2018, toàn xã có 140 hộ nghèo (chiếm 22,9% tổng số hộ) và 135 hộ cận nghèo (chiếm 22,0% tổng số hộ). Nhằm thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2022 và Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới (thời điểm khảo sát xã mới đạt 10/19 tiêu chí), công tác giảm nghèo được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Tuy nhiên, các can thiệp trước đây chưa giải quyết triệt để nguy cơ tái nghèo và thiếu các phân tích sâu về tính bền vững. Đề tài khóa luận "Giải pháp giảm nghèo bền vững cho hộ nông dân trên địa bàn xã Mỹ Hưng - huyện Phục Hòa - tỉnh Cao Bằng" được thực hiện nhằm giải quyết yêu cầu thực tiễn này.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng nghèo đói của các hộ nông dân xã Mỹ Hưng, đề xuất giải pháp nhằm giảm nghèo bền vững cho hộ nông dân xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về giảm nghèo và giảm nghèo bền vững.
  2. Đánh giá thực trạng nghèo và công tác giảm nghèo của các hộ nông dân xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng.
  3. Chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến nghèo đói của hộ nông dân xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng.
  4. Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm giảm nghèo bền vững cho hộ nông dân xã Mỹ Hưng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân trong những năm tiếp theo.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Thực trạng nghèo và công tác giảm nghèo của các hộ nông dân xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng trong những năm qua như thế nào?
2. Đâu là nguyên nhân dẫn đến nghèo của hộ nông dân xã Mỹ Hưng trong thời gian qua?
3. Các chính sách và chương trình giảm nghèo đang áp dụng tại xã Mỹ Hưng đạt được kết quả và bộc lộ hạn chế gì?
4. Cần có những giải pháp chủ yếu nào nhằm giảm nghèo bền vững cho hộ nông dân xã Mỹ Hưng trong những năm tới?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hộ gia đình nghèo và cận nghèo trên địa bàn xã Mỹ Hưng.
• Phạm vi không gian: Xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng.
• Phạm vi thời gian: Nguồn số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 3 năm (2015 - 2017); quá trình điều tra thực địa được thực hiện từ ngày 13/08/2018 đến ngày 23/12/2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng khung phân tích dựa trên hệ thống lý luận kinh tế nông nghiệp, các định nghĩa quốc tế và quy định pháp lý hiện hành của Việt Nam về nghèo đói và phát triển bền vững:

• Khái niệm hộ và hộ nông dân: Khái niệm hộ được tiếp cận theo Hội thảo Quốc tế lần thứ 2 về quản lý nông trại tại Hà Lan (1980) và quan điểm của Lê Đình Thắng (1993), xác định hộ nông dân là đơn vị kinh tế cơ sở ở nông thôn, lấy sản xuất nông nghiệp làm sinh kế chính kết hợp hoạt động phi nông nghiệp.
• Khái niệm và chuẩn nghèo: Tổng hợp quan niệm về nghèo của Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Liên Hợp Quốc (nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối). Khóa luận hệ thống hóa các chuẩn nghèo của Việt Nam qua các thời kỳ từ giai đoạn 1993 - 1994 (tính bằng hiện vật gạo) đến giai đoạn 2016 - 2020 áp dụng chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg và Thông tư số 17/2016/TT-BLĐTBXH.
• Phát triển bền vững và giảm nghèo bền vững: Khái niệm phát triển bền vững của Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN - 1980), Báo cáo Brundtland của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (WCED - 1987) và Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam (Quyết định số 153/2004/QĐ-TTg), làm rõ 3 trụ cột: Kinh tế bền vững, Xã hội bền vững và Môi trường bền vững; phân biệt rõ các khái niệm nghèo kinh niên, thoát nghèo, tái nghèo và thoát nghèo bền vững.
• Tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: Phân tích bài học giảm nghèo quốc tế từ Thái Lan (chính sách đất đai và phát triển tiểu thủ công nghiệp làng xã), Hàn Quốc (chương trình Saemaul Undong với 4 nội dung trọng tâm về tín dụng, giá nông sản, giống mới và hạ tầng hợp tác xã), Trung Quốc (cải cách cơ cấu nông thôn từ năm 1984) và kinh nghiệm địa phương tại huyện Quảng Uyên, huyện Hạ Lang (tỉnh Cao Bằng).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp chọn điểm khảo sát: Chọn 3 trên tổng số 16 xóm đại diện cho các điều kiện tự nhiên, canh tác và mức độ tiếp cận hạ tầng gồm: xóm Nà Riềng, Tục Mỹ và Nà Lếch. Tại mỗi xóm, chọn ngẫu nhiên 20 hộ (gồm 12 hộ nghèo và 8 hộ cận nghèo), tổng mẫu khảo sát sơ cấp đạt $n = 60$ hộ.
• Thu thập dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo thống kê, tài liệu tổng kết giai đoạn 2015 - 2017 của UBND xã Mỹ Hưng và các phòng ban huyện Phục Hòa. Dữ liệu sơ cấp thu thập qua bảng hỏi cấu trúc và phỏng vấn trực tiếp chủ hộ.
• Xử lý và phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để nhập liệu và tính toán; áp dụng phương pháp thống kê mô tả (tần suất, số bình quân, số mode, trung vị, min, max, độ lệch chuẩn), phương pháp so sánh (số tương đối, số tuyệt đối, dãy số thời gian) và phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA).
• Hệ thống chỉ tiêu: Chỉ tiêu điều kiện sản xuất (diện tích đất/hộ, đất/khẩu, tỷ lệ lao động/khẩu); chỉ tiêu kinh tế hộ (tổng thu nhập, chi phí sản xuất, thu nhập thuần, thu nhập bình quân đầu người/tháng, chi tiêu bình quân đầu người/tháng); chỉ tiêu đánh giá giảm nghèo (tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ hộ cận nghèo).

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của vấn đề giảm nghèo bền vững tại xã biên giới Mỹ Hưng, xác định rõ 1 mục tiêu chung, 4 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi không gian, thời gian và ý nghĩa khoa học - thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp luận cứ cho chính quyền địa phương.

Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Hệ thống hóa toàn diện các khái niệm về hộ nông dân, bản chất nghèo đói, chuẩn nghèo đơn chiều và đa chiều, nguyên nhân đói nghèo theo lý thuyết quốc tế (thiếu hiểu biết, bệnh tật, sự thờ ơ, tham nhũng, phụ thuộc vào trợ cấp) và bối cảnh đặc thù tại nông thôn Việt Nam. Rút ra 6 bài học kinh nghiệm từ mô hình phát triển nông thôn của Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc và thực tiễn xóa đói giảm nghèo tại các huyện Quảng Uyên, Hạ Lang (Cao Bằng) để áp dụng cho xã Mỹ Hưng.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác lập khung phương pháp luận nghiên cứu thực địa: quy trình chọn mẫu điều tra 60 hộ tại 3 xóm (Nà Riềng, Tục Mỹ, Nà Lếch), các kỹ thuật thu thập thông tin thứ cấp và sơ cấp, quy trình ứng dụng công cụ PRA và bảng phân loại các chỉ tiêu kinh tế nông hộ phục vụ phân tích.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Tập trung phân tích thực trạng tự nhiên, kinh tế - xã hội và đánh giá diễn biến nghèo đói tại địa bàn xã Mỹ Hưng:

• Điều kiện tự nhiên và đất đai: Tổng diện tích tự nhiên năm 2017 là 3.901,04 ha, trong đó nhóm đất nông nghiệp chiếm 95,06% (3.708,71 ha). Đất lâm nghiệp chiếm ưu thế với 3.091,85 ha (gồm 2.276,59 ha rừng phòng hộ và 815,26 ha rừng sản xuất). Đất sản xuất nông nghiệp có 615,75 ha, chủ yếu là đất thịt (chiếm 80%) phân bố ven sông Bằng Giang.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và sản xuất: Tổng giá trị sản xuất (GTSX) toàn xã năm 2017 đạt 21.401,284 triệu đồng. Tỷ trọng nông nghiệp có xu hướng giảm nhẹ từ 49,59% (năm 2015) xuống 47,00% (năm 2017); ngành công nghiệp - xây dựng chiếm 23,00%; thương mại - dịch vụ tăng lên 30,00%. Cây mía là cây công nghiệp chủ lực, diện tích tăng từ 150,87 ha (2015) lên 164,84 ha (2017) với năng suất đạt 660,5 tạ/ha và sản lượng 10.887,68 tấn. Chăn nuôi gia súc, gia cầm duy trì ổn định nhưng đàn trâu giảm từ 517 con (2015) xuống 456 con (2017) do giảm nhu cầu cày kéo.
• Đặc điểm dân số và lao động: Năm 2017, toàn xã có 599 hộ với 2.411 nhân khẩu (4 dân tộc: Tày, Nùng, Mông, Kinh); tổng số lao động là 1.800 người (lao động nam chiếm 58,2%, nữ chiếm 41,8%). Tỷ lệ chủ hộ là nam giới chiếm 85,15%. Bình quân nhân khẩu đạt 4,02 người/hộ; bình quân lao động đạt 3,01 lao động/hộ; hệ số phụ thuộc là 1,34 nhân khẩu/lao động.
• Thực trạng phân loại và biến động hộ nghèo: Khi chuyển sang áp dụng chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều (giai đoạn 2016 - 2020), số hộ nghèo năm 2016 tăng vọt lên 191 hộ (tăng 54% so với 88 hộ năm 2015). Đến năm 2017, số hộ nghèo giảm xuống còn 161 hộ (chiếm 27,0% tổng số hộ) và hộ cận nghèo là 135 hộ (chiếm 23,0%). Tỷ lệ hộ nghèo phân bổ không đồng đều: cao nhất tại xóm Lập Phân (75,0%) và Nà Phường (50,0%); thấp nhất tại xóm Tục Mỹ (10,0%) và Nà Chào (14,7%).
• Đánh giá các chương trình hỗ trợ giảm nghèo:
  • Chương trình 135: Giai đoạn 2015 - 2017 đã giải ngân hỗ trợ phân bón phục vụ sản xuất (năm 2015 hỗ trợ phân NPK cho 170 hộ với 185 triệu đồng; năm 2016 hỗ trợ phân Urê Hà Bắc cho 322 hộ với 328 triệu đồng; năm 2017 hỗ trợ phân NPK cho 275 hộ với 295 triệu đồng).
  • Chính sách hỗ trợ tiền điện: Thực hiện theo Quyết định 286/QĐ-TTg, Quyết định 60/2014/QĐ-TTg và Thông tư 190/2014/TT-BTC với mức hỗ trợ 46.000 đồng/hộ/tháng (552.000 đồng/hộ/năm); kinh phí giải ngân năm 2015 đạt 48,576 triệu đồng (88 hộ), năm 2016 đạt 105,432 triệu đồng (191 hộ) và năm 2017 đạt 88,872 triệu đồng (161 hộ).
  • Các chính sách khác: Hỗ trợ xóa nhà dột nát (12 nhà năm 2015; 3 nhà năm 2017); hỗ trợ làm chuồng trại cho 25 hộ năm 2018 (3 triệu đồng/hộ); cấp 1.925 thẻ BHYT (đạt 100% độ bao phủ dân số); cứu trợ gạo giáp hạt và Tết (năm 2017 cấp 1.605 kg gạo dịp Tết cho 33 hộ và 3.630 kg gạo giáp hạt cho 40 hộ); cấp hỗ trợ giống gia cầm theo Quyết định 102/2009/QĐ-TTg (1.228 con vịt cho 79 hộ trị giá 30,7 triệu đồng; 1.068 con gà cho 65 hộ trị giá 26,7 triệu đồng).

Phần 5: Đánh giá công tác giảm nghèo của địa phương và đưa ra giải pháp

Tổng kết những thành tựu đạt được trong việc cải thiện hạ tầng và nâng cao nhận thức, chỉ rõ các hạn chế (nguy cơ tái nghèo cao, chuyển giao KHKT chưa sâu rộng, nguồn lực phân tán). Đề xuất hệ thống giải pháp tổng thể và giải pháp cụ thể cho chính quyền cấp xã/huyện và từng nhóm hộ nông dân nhằm mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2022.

---

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả nghiên cứu định lượng chính

Khóa luận đã lượng hóa được hiện trạng phát triển kinh tế và diễn biến phân loại hộ nông dân tại xã Mỹ Hưng giai đoạn 2015 - 2017 qua các bảng dữ liệu tổng hợp:

Bảng 1: Cơ cấu kinh tế và các chỉ tiêu sản xuất chính của xã Mỹ Hưng (2015 - 2017)

Chỉ tiêu	Đơn vị tính	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017
Tổng giá trị sản xuất (GTSX)	Triệu đồng	20.667,20	20.829,84	21.401,28
- Nông nghiệp	%	49,59	47,80	47,00
- Công nghiệp - Xây dựng	%	22,17	22,60	23,00
- Thương mại - Dịch vụ	%	28,24	29,60	30,00
Sản xuất cây trồng chính
- Lúa xuân (Diện tích / Sản lượng)	ha / tấn	47,90 / 245,87	45,95 / 305,57	43,61 / 216,22
- Lúa mùa (Diện tích / Sản lượng)	ha / tấn	180,90 / 769,73	148,20 / 691,25	142,00 / 664,56
- Ngô xuân (Diện tích / Sản lượng)	ha / tấn	111,50 / 584,60	110,20 / 571,94	108,60 / 597,41
- Cây mía (Diện tích / Sản lượng)	ha / tấn	150,87 / 9.806,60	163,30 / 10.433,92	164,84 / 10.887,68
Tổng đàn gia súc chính
- Đàn trâu	Con	517	572	456
- Đàn bò	Con	58	58	60
- Đàn dê	Con	410	493	514
- Đàn lợn	Con	1.334	1.350	1.330

(Nguồn: Trích xuất từ số liệu UBND và Ban Thống kê xã Mỹ Hưng)

Bảng 2: Biến động phân loại hộ tại xã Mỹ Hưng giai đoạn 2015 - 2017

Phân loại hộ	Năm 2015 (Hộ)	Tỷ lệ (%)	Năm 2016 (Hộ)	Tỷ lệ (%)	Năm 2017 (Hộ)	Tỷ lệ (%)
Hộ Trung bình - Khá	424	71,38	275	46,06	303	50,58
Hộ nghèo	88	14,81	191	31,99	161	26,88
Hộ cận nghèo	82	13,81	131	21,95	135	22,54
Tổng số hộ toàn xã	594	100,0	597	100,0	599	100,0

(Nguồn: Trích xuất từ số liệu điều tra và tổng hợp của tác giả)

2. Các nguyên nhân đói nghèo được chỉ ra

Khóa luận xác định các nhóm nguyên nhân chính gây nghèo đói tại xã:

• Thiếu vốn sản xuất và tư liệu canh tác: Hộ nghèo không có vốn đối ứng để mở rộng quy mô đàn gia súc hoặc chuyển đổi cây trồng giá trị cao.
• Điều kiện đất đai hạn chế: Đất canh tác nông nghiệp ít (bình quân thấp), tỷ lệ đất dốc cao, nguồn nước tưới phụ thuộc tự nhiên dẫn đến năng suất bấp bênh.
• Quy mô gia đình đông con và thiếu lao động kỹ thuật: Tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo cao, phong tục tập quán lạc hậu và chi phí sinh hoạt gia đình lớn.
• Trình độ nhận thức và tâm lý ỷ lại: Khả năng tiếp cận KHKT của đồng bào DTTS còn hạn chế, một bộ phận hộ dân có tư tưởng trông chờ vào sự trợ cấp của Nhà nước.

3. Đề xuất hệ thống giải pháp của tác giả

• Nhóm giải pháp chung: Nâng cao năng lực lãnh đạo của chính quyền cơ sở; quy hoạch sử dụng đất hợp lý; đẩy mạnh lồng ghép các nguồn vốn Chương trình 135, Nông thôn mới và vốn tín dụng chính sách xã hội; hoàn thiện hạ tầng giao thông liên xóm (trọng điểm như tuyến Lăng Bản - Nặm Tốc).
• Giải pháp cụ thể đối với chính quyền: Tăng cường khuyến nông, khuyến lâm gắn với cây trồng chủ lực (mía, ngô lai, cây có củ); liên kết doanh nghiệp bao tiêu nông sản; đào tạo nghề nông thôn và định hướng xuất khẩu lao động; minh bạch quy trình bình xét hộ nghèo theo chuẩn đa chiều.
• Giải pháp đối với hộ nông dân: Tự lực vươn lên, loại bỏ tư tưởng ỷ lại; chủ động tiếp cận vốn vay ưu đãi để chuyển đổi cơ cấu vật nuôi (phát triển đàn bò, dê); thực hiện tốt chính sách kế hoạch hóa gia đình để giảm bớt gánh nặng nhân khẩu.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Phạm vi không gian nghiên cứu giới hạn tại một xã miền núi biên giới (xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa) với quy mô mẫu khảo sát trực tiếp là 60 hộ tại 3 xóm đại diện.
  • Chuỗi số liệu thứ cấp tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2015 - 2017, thời điểm xã mới bắt đầu chuyển đổi sang phương pháp đo lường nghèo đa chiều.
  • Thời gian thực tập tốt nghiệp và nguồn lực nghiên cứu có hạn nên chưa mở rộng khảo sát chuyên sâu toàn bộ 16 xóm trên địa bàn.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát liên xã hoặc cấp huyện để đánh giá tính tương thích của các mô hình giảm nghèo trên toàn tuyến biên giới tỉnh Cao Bằng.
  • Theo dõi, đánh giá tác động dài hạn của các can thiệp sinh kế (đặc biệt là chuỗi liên kết cây mía và chăn nuôi đại gia súc) sau khi đạt chuẩn nông thôn mới đến mốc năm 2022.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Quản lý kinh tế và Xã hội học nông thôn cần tài liệu tham khảo về phương pháp đánh giá kinh tế hộ và phân tích nghèo đa chiều cấp cơ sở.
  • Cán bộ quản lý kinh tế, cán bộ làm công tác Lao động - Thương binh và Xã hội, cán bộ ban chỉ đạo giảm nghèo cấp xã, huyện miền núi phía Bắc.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Khung phương pháp kết hợp giữa phân tích số liệu thống kê kinh tế - xã hội địa phương với phương pháp điều tra PRA và bảng hỏi nông hộ.
  • Bảng số liệu chi tiết về cơ cấu đất đai, chuyển dịch cây trồng (mía, ngô, lúa), chăn nuôi và định mức giải ngân các chương trình hỗ trợ trực tiếp (Chương trình 135, Quyết định 102/2009/QĐ-TTg, chính sách tiền điện, nhà ở, thẻ BHYT) tại một địa bàn cấp xã cụ thể.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chuẩn nghèo đa chiều áp dụng để phân loại hộ tại xã Mỹ Hưng trong giai đoạn nghiên cứu được quy định như thế nào?
Trả lời: Theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg và Thông tư số 17/2016/TT-BLĐTBXH, hộ nghèo ở khu vực nông thôn là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 700.000 đồng trở xuống, hoặc có thu nhập trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Hộ cận nghèo là hộ có thu nhập trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng/người/tháng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường dịch vụ xã hội cơ bản. Hộ Trung bình - Khá có thu nhập trên 1.000.000 đồng/người/tháng.

2. Tỷ lệ hộ nghèo tại xã Mỹ Hưng biến động ra sao trong giai đoạn 2015 - 2017?
Trả lời: Năm 2015, toàn xã có 88 hộ nghèo (chiếm 14,81%). Năm 2016, khi áp dụng chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều mới, số hộ nghèo tăng lên 191 hộ (chiếm 31,99%, tăng 54% về số lượng hộ nghèo). Đến năm 2017, nhờ triển khai các chính sách hỗ trợ và nỗ lực sản xuất, số hộ nghèo đã giảm xuống còn 161 hộ (chiếm 26,88% tổng số hộ của xã).

3. Những xóm nào tại xã Mỹ Hưng có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất và thấp nhất vào năm 2017?
Trả lời: Xóm có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất toàn xã là xóm Lập Phân (chiếm 75,0% tổng số hộ trong xóm) và xóm Nà Phường (chiếm 50,0% tổng số hộ). Hai xóm có tỷ lệ hộ nghèo thấp nhất là xóm Tục Mỹ (chiếm 10,0%) và xóm Nà Chào (chiếm 14,7%).

4. Cây trồng nào là cây sản xuất hàng hóa chủ lực mang lại sản lượng lớn nhất tại xã Mỹ Hưng?
Trả lời: Cây mía là cây công nghiệp ngắn ngày chủ lực của xã Mỹ Hưng. Trong giai đoạn 2015 - 2017, diện tích trồng mía tăng từ 150,87 ha lên 164,84 ha, đạt năng suất bình quân 660,5 tạ/ha và cung cấp tổng sản lượng 10.887,68 tấn mía nguyên liệu vào năm 2017.

5. Mức hỗ trợ chi phí tiền điện cho hộ nghèo tại địa phương được thực hiện với định mức và kinh phí ra sao?
Trả lời: Thực hiện Quyết định 286/QĐ-TTg, Quyết định 60/2014/QĐ-TTg và Thông tư 190/2014/TT-BTC, mỗi hộ nghèo được hỗ trợ 46.000 đồng/tháng (tương đương 552.000 đồng/năm). Tổng kinh phí hỗ trợ tiền điện của xã đạt 48,576 triệu đồng năm 2015 (88 hộ), 105,432 triệu đồng năm 2016 (191 hộ) và 88,872 triệu đồng năm 2017 (161 hộ).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Thị Hiền đã phản ánh chân thực và chi tiết bức tranh kinh tế nông hộ cùng thực trạng công tác giảm nghèo tại xã Mỹ Hưng, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng trong giai đoạn chuyển đổi sang chuẩn nghèo đa chiều (2015 - 2017). Nghiên cứu chỉ rõ các nút thắt cốt lõi về thiếu vốn, đất dốc, trình độ canh tác và nguồn lực sản xuất đang cản trở tiến trình thoát nghèo bền vững của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây. Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào phát triển chuỗi giá trị cây mía, chăn nuôi đại gia súc, lồng ghép hiệu quả các chính sách hỗ trợ (Chương trình 135, tín dụng ưu đãi, hạ tầng Nông thôn mới) và nâng cao ý thức tự lực của người dân, cung cấp cơ sở thực tiễn phục vụ kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương đến năm 2022.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5: Đánh giá công tác giảm nghèo của địa phương và đưa ra giải pháp c 4 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Khái niệm về hộ nông dân 2. Khái niệm về hộ Hộ đã có từ rất lâu đời, cho đến nay nó vẫn tồn tại và phát triển. Trải qua mỗi thời kỳ kinh tế khác nhau, hộ và kinh tế hộ được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau xong vẫn có bản chất chung đó là “Sự hoạt động sản xuất kinh doanh của các thành viên trong gia đình cố gắng làm sao tạo ra nhiều của cải vật chất để nuôi sống và tăng thêm tích lũy cho gia đình và xã hội”.

Qua nguyên cứu cho thấy có nhiều quan niệm của các nhà khoa học về hộ: - Theo từ điển chuyên ngành kinh tế và từ điển ngôn ngữ “Hộ là tất cả những người cùng sống chung trong một mái nhà. Nhóm người đó bao gồm những người cùng chung huyết tộc và những người làm công”. - Tại Hội thảo Quốc tế lần thứ 2 về quản lý nông trại tại Hà Lan (năm 1980) các đại biểu nhất trí cho rằng: “Hộ là đơn vị cơ bản của xã hội có liên quan đến sản xuất, tiêu dùng, xem như là một đơn vị kinh tế”[6]. Đây mới chủ yếu nêu lên những khái niệm hộ tiêu biểu nhất, mạnh khía cạnh này hay khía cạnh khác hoặc tổng hợp khái quát chung nhưng vẫn còn có chỗ chưa đồng nhất.

Tuy nhiên từ các quan niệm trên cho thấy hộ được hiểu như sau: - Hộ là một tập hợp chủ yếu và phổ biến của những thành viên có chung huyết thống. - Hộ nhất thiết là một đơn vị kinh tế (chủ thể kinh tế), có nguồn lao động và phân công lao động chung, có chương trình kế hoạch sản xuất kinh doanh, có vốn chung, là đơn vị vừa sản xuất vừa tiêu dùng, có ngân quỹ chung và được phân phối lợi ích theo thỏa thuận có tính chất gia đình. Hộ không phải là một thành phần kinh tế đồng nhất mà hộ có thể thuộc thành phần kinh tế cá thể, tư nhân, tập thể, Nhà nước… - Hộ không đồng nhất với gia đình mặc dù cùng chung huyết thống vì hộ là một đơn vị kinh tế riêng, còn gia đình có thể không phải là một đơn vị kinh tế. Hộ nông dân Ở nước ta, có nhiều tác giả đề cập đến khái niệm hộ nông dân.

Theo nhà khoa học Lê Đình Thắng (năm 1993) cho rằng: “Nông hộ là tế bào kinh tế của xã hội, là hình thức kinh tế cơ sở trong nông nghiệp và nông thôn” [7]. Nghiên cứu những khái niệm trên đây về hộ nông dân của các tác giả và theo nhận thức của cá nhân, tôi cho rằng: - “Hộ nông dân là những hộ sinh sống ở vùng nông thôn, có ngành nghề sản xuất chính là nông nghiệp, nguồn thu nhập và sinh sống chủ yếu bằng nghề nông, ngoài hoạt động nông nghiệp hộ nông dân còn tham gia hoạt động phi nông nghiệp (như tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ …) ở các mức độ khác nhau. Khái niệm về nghèo và tiêu chuẩn nghèo 2. Khái niệm về nghèo Trên thế giới nghèo được quan niệm: Ngân hàng thế giới (WB) đưa ra khái niệm về nghèo đói là: “Đói nghèo là sự thiếu hụt không thể chấp nhận được trong phúc lợi xã hội của con người, bao gồm cả khía cạnh sinh lý học và xã hội học” [2].