Giải pháp cơ bản để Việt Nam hội nhập vào AFTA

Khám phá các giải pháp cơ bản giúp Việt Nam hội nhập hiệu quả vào khối mậu dịch tự do ASEAN AFTA, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Mai
• Người hướng dẫn: PGS.PTS Nguyễn Duy Bột
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Thương Mại
• Đề tài: Giải Pháp Cơ Bản Để Việt Nam Hội Nhập Vào AFTA
• Loại tài liệu: Luận Án Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 1997
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XU THẾ HỘI NHẬP VÀO KHU VỰC HÓA VÀ TOÀN CẦU HÓA
• 1.1. Các học thuyết về tự do hóa thương mại. Lý thuyết về tự do hóa thương mại
• 1.1.1. Lý thuyết của trường phái cổ điển mới và sự phê phán
• 1.1.2. Tự do hóa thương mại trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU SỰ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP VÀO AFTA
• 2.1. Quá trình tự do hóa thương mại ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay
• 2.2. Các chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước tác động đến tự do hóa thương mại ở Việt Nam
• 2.3. Tự do hóa thương mại ở Việt Nam. Hội nhập vào AFTA, cơ hội và thách thức đối với thương mại Việt Nam
• 2.4. Tiến tới khu vực mẫu dịch tự do
• 2.5. Một số nội dung chính của AFTA. Tiến trình thực hiện AFTA của Việt Nam
• 2.6. Những đánh giá tác động đối với thương mại Việt Nam sau một năm hội nhập AFTA
• 2.7. Kết luận Chương II
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP CƠ BẢN THÚC ĐẨY THƯƠNG MẠI VIỆT NAM HỘI NHẬP VÀO KHỐI MẪU DỊCH TỰ DO ASEAN (AFTA)
• 3.1. Định hướng chiến lược phát triển thương mại Việt Nam trong quá trình hội nhập vào AFTA
• 3.2. Cần thiết xây dựng chiến lược phát triển thương mại Việt Nam
• 3.3. Những định hướng phát triển thương mại để hội nhập vào AFTA
• 3.4. Các giải pháp cơ bản để thúc đẩy thương mại Việt Nam hội nhập vào AFTA
• 3.5. Các giải pháp phát triển thương mại trong nước
• 3.6. Các giải pháp phát triển thương mại quốc tế
• 3.7. Các điều kiện tiên đề để phát triển thương mại Việt Nam hội nhập vào AFTA
• 3.7.1. Hoàn chỉnh môi trường pháp lý
• 3.7.2. Tăng cường quản lý Nhà nước đối với hoạt động thương mại
• 3.7.3. Hoàn chỉnh chính sách tài chính tín dụng
• 3.7.4. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách nền hành chính quốc gia
• 3.7.5. Chính sách về đào tạo nhân lực
• 3.8. Các kết luận chung của luận án
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp hội nhập kinh tế Việt Nam vào AFTA

Việt Nam đã chính thức gia nhập AFTA từ năm 1996, mở ra nhiều cơ hội và thách thức cho nền kinh tế. Việc hội nhập vào AFTA không chỉ giúp Việt Nam tiếp cận thị trường lớn hơn mà còn thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích từ AFTA, Việt Nam cần có những giải pháp cơ bản và hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của AFTA đối với Việt Nam

AFTA là một trong những hiệp định thương mại tự do quan trọng nhất trong khu vực ASEAN. Việc tham gia AFTA giúp Việt Nam tăng cường hợp tác kinh tế và mở rộng thương mại tự do với các nước thành viên.

1.2. Những lợi ích từ việc hội nhập vào AFTA

Hội nhập vào AFTA mang lại nhiều lợi ích như giảm thuế nhập khẩu, tăng cường cạnh tranh quốc tế và mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam. Điều này giúp nâng cao năng lực sản xuất và thúc đẩy đầu tư nước ngoài.

II. Các thách thức trong quá trình hội nhập vào AFTA

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng Việt Nam cũng phải đối mặt với không ít thách thức trong quá trình hội nhập vào AFTA. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực và yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm.

2.1. Cạnh tranh từ các nước ASEAN

Sự gia tăng cạnh tranh quốc tế từ các nước ASEAN đòi hỏi Việt Nam phải cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ để không bị tụt lại phía sau.

2.2. Yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng

Việc hội nhập vào AFTA yêu cầu Việt Nam phải đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng cao hơn, điều này đặt ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp trong nước.

III. Giải pháp cơ bản để Việt Nam hội nhập vào AFTA hiệu quả

Để hội nhập vào AFTA một cách hiệu quả, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp cơ bản. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước.

3.1. Cải cách chính sách thương mại

Cần có những cải cách mạnh mẽ trong chính sách thương mại để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài.

3.2. Đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đầu tư vào công nghệ hiện đại và khuyến khích đổi mới sáng tạo sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

3.3. Đào tạo nguồn nhân lực

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng để đáp ứng yêu cầu của thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hội nhập AFTA

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc hội nhập vào AFTA đã mang lại những kết quả tích cực cho nền kinh tế Việt Nam. Các doanh nghiệp đã có cơ hội mở rộng thị trường và tăng trưởng doanh thu.

4.1. Tăng trưởng xuất khẩu

Việc tham gia AFTA đã giúp xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt là trong các lĩnh vực như nông sản và hàng tiêu dùng.

4.2. Tăng cường đầu tư nước ngoài

Hội nhập vào AFTA đã thu hút nhiều đầu tư nước ngoài, góp phần nâng cao năng lực sản xuất và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động.

V. Kết luận và tương lai của hội nhập Việt Nam vào AFTA

Hội nhập vào AFTA là một bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam. Để duy trì và phát huy những lợi ích từ AFTA, cần có những chính sách và giải pháp phù hợp trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Việt Nam cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Tăng cường hợp tác kinh tế với các nước trong khu vực và trên thế giới sẽ giúp Việt Nam tận dụng tốt hơn các cơ hội từ AFTA.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế tất yếu đối với các quốc gia đang phát triển nhằm tận dụng nguồn lực bên ngoài và khắc phục tình trạng tụt hậu kinh tế. Tháng 7/1995, Việt Nam chính thức gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và bắt đầu thực hiện lộ trình tham gia Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA) thông qua Chương trình Thuế quan Ưu đãi Có hiệu lực Chung (CEPT) từ ngày 1/1/1996. Đây là bước đi mang tính đột phá chiến lược, đưa nền kinh tế Việt Nam tiếp cận một không gian thị trường rộng lớn với diện tích khoảng 4,5 triệu km², quy mô dân số trên 500 triệu người và tổng GDP danh nghĩa thời điểm đó đạt xấp xỉ 630 tỷ USD.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra trong nghiên cứu là giải quyết mối quan hệ giữa tự do hóa thương mại và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa khi nền kinh tế trong nước vừa bước ra khỏi khủng hoảng, quy mô nhỏ bé và trình độ công nghệ còn ở mức sơ khai. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về tự do hóa thương mại gắn với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phân tích kinh nghiệm phát triển ngoại thương của các nước thành viên ASEAN; đồng thời đánh giá toàn diện tác động sau một năm thực thi AFTA đối với Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình đổi mới kinh tế và thương mại Việt Nam từ năm 1986 đến năm 1997, có sự đối sánh thực tiễn với 6 quốc gia ASEAN tiêu biểu giai đoạn 1976-1994. Về mặt giá trị ứng dụng, công trình cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp các cơ quan quản lý hoạch định chính sách điều hành ngoại thương, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh khi tham gia thị trường khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa các học thuyết kinh tế cổ điển, tân cổ điển và kinh tế học hiện đại. Trước hết, luận văn kế thừa luận điểm của Adam Smith (1776) về quy luật giá trị và cơ chế "bàn tay vô hình", khẳng định tự do thương mại giúp tối ưu hóa phân bổ nguồn lực xã hội thông qua động lực cạnh tranh. Tiếp đó, nghiên cứu vận dụng các quan điểm của trường phái Tân cổ điển và trường phái Giới hạn (với các đại diện tiêu biểu tại Áo, Mỹ, Cambridge) về tính chủ động của thị trường và các khái niệm năng suất giới hạn, ích lợi giới hạn.

Để khắc phục những khuyết tật tự nhiên của thị trường như độc quyền, thất nghiệp và phân hóa xã hội, luận văn áp dụng lý thuyết kinh tế hiện đại của Paul A. Samuelson. Học thuyết này nhấn mạnh mô hình nền kinh tế hỗn hợp, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa "bàn tay vô hình" của thị trường và "bàn tay hữu hình" của Nhà nước thông qua 4 chức năng cốt lõi: thiết lập khuôn khổ pháp luật, sửa chữa thất bại thị trường, bảo đảm công bằng xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô. Các khái niệm trung tâm được chuẩn hóa bao gồm: Tự do hóa thương mại, Khu vực Mậu dịch Tự do (AFTA), Biểu thuế ưu đãi có hiệu lực chung (CEPT), và Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ giữa trừu tượng hóa khoa học, phân tích định tính, mô hình hóa và thống kê so sánh. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các tổ chức quốc tế uy tín như Ngân hàng Thế giới (World Bank 1987), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF 1993), tạp chí Asiaweek (1992-1993) và số liệu thống kê quốc gia từ Tổng cục Thống kê Việt Nam (1994-1996).

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm chuỗi số liệu kinh tế vĩ mô của 41 quốc gia đang phát triển trong giai đoạn 1963-1985, cùng tập mẫu phân tích chuyên sâu gồm 6 nền kinh tế ASEAN (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Brunei) từ năm 1976 đến năm 1994. Phương pháp chọn mẫu điển hình được áp dụng dựa trên tiêu chí tương đồng về xuất phát điểm nông nghiệp và sự tương thích về cơ cấu xuất nhập khẩu. Việc lựa chọn phương pháp phân tích chuỗi thời gian và so sánh chéo giúp xác định quy luật chuyển dịch mô hình phát triển từ thay thế nhập khẩu sang hướng về xuất khẩu, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao cho các kết luận rút ra.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chứng minh tính vượt trội tuyệt đối của chiến lược công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu so với chiến lược thay thế nhập khẩu. Số liệu thực nghiệm từ 41 quốc gia cho thấy trong giai đoạn 1974-1985, nhóm nước có định hướng ngoại mạnh đạt tốc độ tăng trưởng GDP thực tế bình quân 8,0%/năm và tăng trưởng GDP đầu người đạt 6,1%/năm, cao hơn gấp 3,4 lần so với nhóm hướng nội mạnh (chỉ đạt tăng trưởng GDP 2,3%/năm và GDP đầu người suy giảm -0,3%/năm). Trong giai đoạn 1986-1992, nhóm hướng ngoại mạnh tiếp tục duy trì mức tăng trưởng GDP 7,5%/năm, trong khi năng suất nhân tố tổng hợp tăng vọt lên mức 3,8 điểm.

Thứ hai, các nền kinh tế ASEAN đã thực hiện thành công quá trình chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu từ nguyên liệu thô sang hàng chế biến có hàm lượng kỹ thuật cao. Điển hình tại Singapore, tỷ trọng máy móc và thiết bị vận tải trong tổng kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh từ 25,3% năm 1976 lên 50,4% năm 1990. Tại Malaysia, kim ngạch xuất khẩu năm 1994 đạt 56,9 tỷ USD, tăng gấp 10,75 lần so với năm 1976, trong đó tỷ lệ xuất nhập khẩu so với GNP tăng từ 57,0% năm 1980 lên 77,2% năm 1994. Indonesia cũng giảm thành công sự phụ thuộc vào dầu mỏ từ 70% tổng kim ngạch xuất khẩu xuống còn 25,45% vào năm 1994, duy trì mức xuất siêu ổn định bình quân 5.771 triệu USD/năm trong suốt giai đoạn 1976-1994.

Thứ ba, công cuộc Đổi mới từ năm 1986 tại Việt Nam đã tạo tiền đề quyết định cho tự do hóa thương mại thông qua kiểm soát lạm phát và cải cách tỷ giá. Chính sách điều hành lãi suất thực dương và thắt chặt phát hành tiền tệ đã kéo giảm tỷ lệ lạm phát từ mức đỉnh điểm 411% năm 1988 xuống còn 70% năm 1989. Song song đó, việc xóa bỏ cơ chế tỷ giá bao cấp từ tháng 3/1989 đã thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa tỷ giá chính thức và thị trường tự do từ 2.450 VND/USD xuống chỉ còn khoảng 250 - 530 VND/USD, tạo môi trường minh bạch cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp dữ liệu qua bảng so sánh hiệu quả phân bổ vốn, hệ số ICOR (tỷ lệ vốn đối với sản lượng) của nhóm nước hướng ngoại chỉ dao động ở mức 1,3 - 1,4, thấp hơn nhiều so với mức 2,0 - 2,8 của nhóm hướng nội. Điều này phản ánh rõ nét hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng lực hấp thụ công nghệ tiên tiến từ thị trường toàn cầu.

Nguyên nhân căn bản giúp các nước ASEAN bứt phá nằm ở khả năng phối hợp đồng bộ giữa chính sách mở cửa thu hút vốn FDI và duy trì kỷ luật tiền tệ vĩ mô. Kinh nghiệm từ Indonesia và Thái Lan cho thấy việc kiên quyết xóa bỏ bù lỗ ngân sách và tư nhân hóa các doanh nghiệp nhà nước yếu kém là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh. Đối với Việt Nam, bước đầu dỡ bỏ độc quyền kinh doanh lương thực và vật tư sau năm 1989 đã giải phóng mạnh mẽ sức sản xuất trong nước, biến Việt Nam từ một quốc gia thiếu đói thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu khu vực.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung khổ pháp lý và lộ trình cắt giảm thuế quan CEPT: Bộ Tài chính cùng Bộ Thương mại cần chủ động rà soát toàn bộ danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu, thực hiện lộ trình cắt giảm thuế quan xuống mức 0% đến 5% đối với hàng hóa nội khối trước thời hạn cam kết năm 2006. Đồng thời, kiên quyết bãi bỏ các biện pháp hạn chế định lượng và hàng rào phi thuế quan không phù hợp với quy định của AFTA.

Thứ hai, củng cố chính sách tài chính - tiền tệ và điều hành tỷ giá linh hoạt: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì mức lãi suất thực dương cao hơn tỷ lệ lạm phát dự kiến khoảng 3% đến 5%/năm nhằm khuyến khích tiết kiệm trong nước; kiểm soát biên độ biến động tỷ giá hối đoái dưới 5%/năm theo tín hiệu cung cầu thị trường để bảo vệ sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Thứ ba, nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngành hàng xuất khẩu chủ lực: Các doanh nghiệp sản xuất và thương mại cần tập trung nguồn lực đầu tư đổi mới công nghệ, hướng đến mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu từ 15% đến 20%/năm trong giai đoạn 1997-2005. Trọng tâm chuyển dịch cơ cấu hàng hóa từ nông sản thô sang sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao như dệt may, điện tử và thủy sản chế biến.

Thứ tư, đẩy mạnh cải cách hành chính và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao: Chính phủ cần đơn giản hóa tối thiểu 30% đến 40% quy trình thủ tục hải quan, kiểm tra chuyên ngành tại các cửa khẩu quốc tế; xây dựng chương trình đào tạo chuẩn hóa cho hơn 5.000 cán bộ chuyên trách về thương mại quốc tế, luật kinh tế và nghiệp vụ thanh toán ngoại thương nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập sâu rộng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách tại các Bộ, ngành kinh tế: Cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn và bài học kinh nghiệm từ ASEAN để xây dựng các kịch bản đàm phán thương mại và điều hành chính sách thuế quan phù hợp.

Thứ hai, lãnh đạo các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Giúp nắm bắt kịp thời các cơ hội giảm thuế từ CEPT/AFTA, nhận diện thách thức cạnh tranh từ hàng hóa ngoại khối để chủ động tái cấu trúc quy trình sản xuất và mở rộng thị trường.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên khối ngành Kinh tế quốc tế, Kinh tế thương mại: Tài liệu là nguồn tham khảo học thuật giá trị với chuỗi dữ liệu lịch sử phong phú, hệ thống hóa đầy đủ các lý thuyết thương mại cổ điển và hiện đại.

Thứ tư, các chuyên gia tư vấn chiến lược và chuyên gia đầu tư nước ngoài: Cung cấp góc nhìn toàn diện về tiến trình chuyển đổi thể chế kinh tế của Việt Nam từ cơ chế tập trung quan liêu sang kinh tế thị trường mở cửa trong thập niên 1990.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chiến lược công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu lại mang lại hiệu quả vượt trội hơn chiến lược thay thế nhập khẩu?

Chiến lược thay thế nhập khẩu thường đi kèm với bảo hộ thuế quan cao, làm triệt tiêu động lực đổi mới công nghệ và dẫn đến tình trạng thâm hụt ngân sách kéo dài. Ngược lại, chiến lược hướng về xuất khẩu buộc doanh nghiệp phải cạnh tranh trên thị trường quốc tế, thúc đẩy năng suất nhân tố tổng hợp tăng từ 0,8 lên 3,8 điểm và mở rộng quy mô sản xuất.

Hiệp định CEPT/AFTA đặt ra những yêu cầu cốt lõi nào đối với hệ thống thuế quan của Việt Nam?

Việt Nam phải cam kết đưa toàn bộ các mặt hàng trong Danh mục giảm thuế về mức thuế suất từ 0% đến 5% trong vòng 10 năm (từ 1996 đến 2006). Đồng thời, nước ta phải loại bỏ hoàn toàn các biện pháp hạn ngạch nhập khẩu và rào cản phi thuế quan đối với hàng hóa có xuất xứ nội khối đạt hàm lượng giá trị gia tăng từ 40% trở lên.

Mô hình "kinh tế hỗn hợp" của Samuelson được vận dụng như thế nào trong bối cảnh Việt Nam hội nhập AFTA?

Mô hình đòi hỏi kết hợp cơ chế giá cả thị trường tự do để kích thích sản xuất với sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước. Nhà nước không can thiệp trực tiếp vào tác nghiệp kinh doanh mà tập trung hoàn thiện hệ thống luật pháp, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ xây dựng hạ tầng thương mại đồng bộ.

Các nước ASEAN đã áp dụng biện pháp gì để kiểm soát lạm phát và ổn định tiền tệ thành công?

Các nước thành viên đã chấm dứt việc phát hành tiền để bù đắp thâm hụt ngân sách, điển hình như Indonesia kéo giảm lạm phát từ 650% năm 1967 xuống còn 3% đến 5%/năm trong thập niên 1990. Việc mở rộng hệ thống ngân hàng thương mại và đa dạng hóa công cụ tín dụng đã tạo nguồn vốn dồi dào cho nền sản xuất.

Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị điều kiện gì để cạnh tranh khi hàng rào thuế quan nội khối AFTA được gỡ bỏ?

Doanh nghiệp cần chủ động giảm thiểu chi phí trung gian, nâng cấp tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu. Mục tiêu là tận dụng quy tắc xuất xứ để hưởng mức thuế suất ưu đãi 0% đến 5%, cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ trong khu vực.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tự do hóa thương mại và vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá thực chứng kinh nghiệm chuyển dịch mô hình phát triển kinh tế của 6 quốc gia ASEAN tiêu biểu giai đoạn 1976-1994, chỉ ra tính tất yếu của chiến lược hướng về xuất khẩu.
• Phân tích sâu sắc bước ngoặt cải cách kinh tế Việt Nam sau Đổi mới 1986, đặc biệt là thành tựu kiềm chế lạm phát từ 411% năm 1988 xuống 70% năm 1989 và bình ổn tỷ giá hối đoái.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về hoàn thiện pháp luật, điều hành chính sách tài chính tiền tệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp và cải cách hành chính phục vụ lộ trình CEPT/AFTA giai đoạn 1996-2006.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác, có giá trị ứng dụng cao cho công tác nghiên cứu và hoạch định chiến lược ngoại thương quốc gia.

Các nhà quản lý, chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp hãy khai thác tối đa những phát hiện và đề xuất từ công trình nghiên cứu này để xây dựng chiến lược hội nhập chủ động, nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bd biAo ■ duc vA ■bAo tao TRUONG DAI HOC K|Nh ' Tf QUOC ■ DAN : HA NOl NGUYEN TH! TUYET MAI CAC GIAI PHAP Cd BAN DE VIET NAM HOI NHAP VAO KHfiil MAU D!CH TU DO ASEAN - AFTA luAn An thac st khoa hoc kinh tE DAI '' HOC KTQD TRUNGJ^M THONG TIN ITHUV Ha ndi 5 - 1997 TRUONG RAI HOC KINH TE OUOc DAN NGUYEN TH! TUYfl MAI CAC GIAIPHAP CO bAn of VIET NAM HOI NHAP VAO KHOI MAU INCH TO DO ASEAN - AFTA Chuyen nganh : Kinh te , quan ly va ke hoach hoa KTQD ( Kinh te thiromg mai) Ma sO' : 5.05 Ngtrfri htrdng d^n khoa hoc : PGS.PTS NGUYEN DUY BOT Chu nhiem khoa Thtromg mai - DHKTQD Trirong bo mon Thtromg mai quoc te Ha ndi 5 -1997 MUCLUC Ldi mor dau Trang 1 Chtfomg 1; Nhttng van de iy luan va thtfc ti6n ve xu the hoi nhap vao khu vtrc hoa va toan cau hoa 1. Cac hoc thuyet ve ttf do hoa thtfomg mai. Ly thuyet ve tn do hoa thuong mai 4 1. Ly thuyet cua tnrdng phai c6 dien mcri va sir phe phan 9 1.

Tn do hoa thtfomg mai trong qua trinh cong nghiep hoa , hien dai hoa 12 nen kinh te. Dac diem co ban cua nen kinh te, thucrng mai the' gich hien dai. Xu hirdmg khu vuc hoa , toan c'au hoa va ttf do hoa thirong mai. Ttf do hoa thirong mai trong qua trinh CNH,HDH nen kinh te'.

Kinh nghiem ttf do hoa thtfomg mai cua cac nude ASEAN. Khai quat ve kinh te', thirong mai cac nude ASEAN. Kinh nghiem v'e ttf do hoa kinh te' thirong mai cua cac nude ASEAN. 32 Chuorng 2 : Nghien curu str phat trien thtfomg mai Viet nam trong qua trinh hoi nhap vao AFTA.

Qua trinh ttf do hoa thtfomg mai or Viet nam ttf nam 1986 den nay. Cac chinh sach kinh te' cua Dang va Nha nude taodOng den tu- do hoa 40 thuong mai d Viet nam. Tu do hoa thirong mai d Viet nam. Hoi nhap vao AFTA , co hoi va thach thirc do'i vdi thtfomg mai Viet 60 nam 2.

Tien tdi khu vtfc mau dich ttf do. M6t s0' n6i dung chinh cua AFTA. Tien trinh thuc hiOn AFTAcua ViCt nam. Nhtrng danh gia tac ddng dd'i vdi thuong mai Viet nam sau mdt nam 67 hdi nMp AFTA.

Ket Iuan Chuomg II 71 Chuorng 3 : Cac giai phap cor ban thuc day thuorng mai Viet nam hoi nhap vao khoi mau dich tir do ASEAN ( AFTA ). Dinh huomg chien luoc phat trien thirorng mai Viet nam trong qua 73 trinh hoi nhap vao AFTA. Can eft xay dung chien luoc phat trien thuorng mai Viet nam. Nhung dinh hudng phat trien thuong mai de hdi nhap vao AFTA.

Cac giai phap cor ban de thuc day thuorng mai Viet nam hoi nhap vao 84 AFTA. Cac giai phap phat trien thuomg mai trong nude. Cac giai phap phat trien thuerng mai qud'c te. Cac dieu kien tien de de phat trien thuorng mai Viet nam hoi nhap vao 102 AFTA.

Hoan chinh moi trudng phap ly. Tang cudng quan ly Nha nude doi vdi hoat dongthuong mai. Hoan chinh chinh sach tai chinh tin dung. Tidp tuc day manh cai each nen hanh chinh qudcgia.

Chinh sach ve dao tao nhan luc. 105 Cac ket Iuan chung cua Iuan an 107 Danh muc tai lieu tham khao. Sir can thiet nghien ctru cua luan an ; Trong thcti dai ngay nay , khong mdt qud'c gia nao co thd phat trien nhanh chong ndu khdng mor eira , hoi nhap vao nen kinh te khu vuc va the gidi. Nhat la ddi vdi non kinh te co qui md nho va lac hau nhu nude ta nen khdng md ci'ra hdi nhap se bi “ tut hau ”.

Thang 7/1995 Viet nam trd thanh thanh vien chfnh thiic cua ASEAN va bat dau thuc hien AFTA vao ngay 1/1/1996. Vdi then gian tham gia con ngan lai dang gap khdng ft nhung kho khan trd ngai , dac bidt trong bdi canh nude ta dang trong qua trinh chuyen sang nen kinh te thi trudng , thuc hien edng nghiep hoa , hien dai hoa ( CNH,HDH ) theo dinh hudng xa hdi chu nghia (XHCN). Vi vay viec nghien cuu trd nen cap thiet ca v'6 ly luan va thuc tidn. Thudc so nhung van dd mdi , con co nhieu y kien , quan diem khac nhau.

De gop phan lam sang to han nhung van de ve ly luan va thuc tidn, dang thuc day co hidu qua qua trinh hoa nhap , tdi chon dd tai “ Cac giai phap co ban de Viet Nam hoi nhap vao khoi mau dich til do ASEAN - AFTA ” lam luan an thac sy khoa hoc kinh td. Muc dich va y nghia nghien curu cua luan an. Muc dich Nghien cun nhung van de ly luan ve tu do hoa thuong mai gan vdi qua trinh hinh thanh , phat irien nen kinh te thi trudng co su quan ly cua nha nude theo dinh hudng XHCN , thdng qua khao sat thuc tidn tu do hoa thuorng mai d mdt so nude ASEAN. Tur do rut ra bai hoc kinh nghiem vdi Vidt Nam va de ra cac giai phap cor ban dd Vidt Nam hdi nhap vao AFTA mot each nhanh chong.

F nghia Tir vide thuc hifin muc dich nghien ciru d Iren. Luan an cung cap mdt s6 co sd ly luan khoa hoc cho cac co quan quan ly , hoach dinh chinh sach va t6 chdc hoat ddng thuong mai cua Nha nude , d'Ong then lam tai liCu tham khao cho cac nha doanh nghidp thuong mai trong buOn ban lam an vdi cac nude ASEAN , gop ph^n tang trudng kinh te , thuc day nhanh chong su nghiep CNH , HDH dal nude. Doi tuong va pham vi nghien ciru : 3. Doi tuefng nghien ciru Lu^n an nghien cum qua trinh tu do hoa thuong mai trong thdi ky cOng nghiep hoa , hien dai hoa d mdt sd' nude ASEAN.

TrOn co sd do de ra cac chinh sach thuong mai cua Viet nam de tham gia co hicu qua vao nidi quan he thuong mai vdi cac nude trong khu vuc va tren the gidi. Pham vi nghien eftu - Lu&n an chi tap trung nghien cum qua trinh tu do hoa thuong mai cua cac nude ASEAN. - Nghien cum thuc trang phat trien thuong mai Viet nam tur khi thuc hien ddi mdi kinh te cho ddn nay , dac biet tap trung sau nhung nam 90 khi Viet nam thuc hien phat trien kinh te' theo chinh sach md cifa. Phuong phap nghien ciru : Xuat phat tir nhufng nguyen ly chung , luan an van dung tdng hop cac phuong phap : duy vat bicn chung , duy vat lich sir , ket hop chat che trim tuong hoa , khai quat hoa va cu the hoa ; ap dung thd'ng ke , phan tfch va mo phong.

lam phuong phap luan cho viec nghien ciru. Nhfimg dong gop khoa hoc cua Iuan an. - Hd thdng hoa ly liuln vd tu do hoa thuorng mai co su quan ly cua Nha nude gan vdi qua trinh phat trien nen kinh te theo dinh hudng XHCN. - Phan tfch mdt each hd thong va khai quat hoa toan bd qua trinh tu do hoa thuorng mai d cac nude ASEAN.

- Dua ra mdt sd giai phap co ban de thuc day cd hidu qua qua trinh hdi nhap cua Vidt nam vao AFTA. Ket cau Iuan an : Tdn lu|n an : “ Cac giai phap co ban de Viet nam hoi nhap vao khoi mau dich tu do ASEAN - AFTA ”. Cor cau Iuan an : Ngoai phan md dau , ket Iuan , phu luc va tai lieu tham khao. Lu an an g'dm 3 chuorng : Chuong 1 : Nhung van d'd ly Iuan va thuc tidn v'd xu the' hdi nhap vao khu vuc hoa va toan c'au hoa.

Chuorng 2 : Nghien cun su phat tridn thuorng mai Vidt nam trong qua trinh hoi nhap vao AFTA Chuorng 3 : Cac giai phap co ban thuc day thuorng mai Vidt nam hdi nhap vao khdi mau dich tu do ASEAN ( AFTA ). 3 CHUONG 1 NH0NG VAN Bt Lt LUAN VA THUC Tl£N »t XU TH£ HOI NHAP VAO KHU VUC h6a VA toAn cAu HOA 1. Cac hoc thuyet ve tu do hoa thiromg mai. Ly thuyet ve tu do hoa thirorng mai.

Tir nhieu nam nay moi ngiroi den thtra nhan rang van de hoach dinh dung dan va thuc hien thanh cdng cliicn luqc phat trien kinh td xa hdi la van de quan trong hang dau cua moi qud'c gia tren the gidi , nhat la nhung nude dang phat trien nhu Vidt Nam. % Thuc tidn lich sir kinh td' da trai qua cac m6 hinh kinh te khac nhau : • Kinh td kd hoach hoa tap trung • Kinh td thi trudng tu do • Kinh td thi trudng hdn hop. 4---------------------------------- -— Kinh td kd hoach hoa Nen kinh td Kinh td thi truOng tap trung hdn hop tu do Trong nen kinh td kd hoach hoa tap trung , moi hoat dong san xuat kinh doanh deu xuat phat tir cac quyd't dinh cua Cac nha lam kd hoach cua chfnh phu , co quan kd hoach cua chfnh phu se quyd't dinh san xuat cai gt , se san xuat nhu thd nao va se san xuat cho ai. Sau do thong qua he thdng cac chi tidu kd hoach duqrc lap ra tir tren xudng nham bao dam sir can ddi trong nen kinh td' qud'c dan.

Md hinh quan ly theo kd hoach hoa tap trung co iru diem : Nha nude tap trung luc luong vat chat Stic ngudi, sire cua de thuc hidn cac nhidm vu lorn trong thoi ky nhat dinh. xda bo boc lot , thuc hien duorc 4 binh dang xa hdi , cung cd qud'c phong an ninh. nhung cung t'dn tai nhi'du nhuoc didm ldn. Trong nen kinh te kc hoach hoa tap trung cac quan hd hang hoa ti'dn te chi la hinh thuc , hach toan kinh doanh bi vi pham.

Nhuoc diem co ban cua md hinh quan ly trcn la sir dung lang phi cac ngu'dn luc cua xa hdi ; khoa hoc ky thuat , cdng nghe chain duoc ddi moi va phat trien. Tinh trang khan hiem hang hoa , dong thdi san pham san xuat ra nhi'eu nhung khdng tidu thu duoc. Mau thuan giua cac led fch trd ndn cang thang , ngirdi lao dong va cac don vi khdng quan tam den kdt qua san xuat kinh doanh. Dan chu trong quan ly bi vi pham , thu tidu sang kidn va tinh nang ddng cua ca nhan , tap thd do bi han che quy'dn han .