Nghiên Cứu Giải Pháp Can Thiệp Phòng Chống Bướu Cổ Ở Học Sinh 8-10 Tuổi Tỉnh Lạng Sơn

Tài liệu nghiên cứu Thực trạng bướu cổ ở học sinh 8 10 tuổi tỉnh lạng sơn và xây dựng giải pháp can thiệp, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quan Mẫn
• Trường học: Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Y tế công cộng
• Đề tài: Giải Pháp Can Thiệp Phòng Chống Bướu Cổ Ở Học Sinh 8-10 Tuổi Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Lạng Sơn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bướu Cổ Ở Học Sinh Lạng Sơn Thực Trạng

Bướu cổ, đặc biệt là bướu cổ do thiếu iốt, là một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Hậu quả của việc thiếu iốt ở trẻ em Lạng Sơn vô cùng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ, tinh thần và tương lai của cả một thế hệ. Những tổn thương do thiếu iốt gây ra như đần độn, thiểu năng trí tuệ là không thể chữa khỏi. Trẻ em từ 8-10 tuổi là nhóm tuổi nhạy cảm nhất với tình trạng này, và bướu cổ là một chỉ số đánh giá quan trọng. Theo WHO, có bướu cổ khi thùy bên của tuyến giáp lớn hơn đốt ngón tay cái của người được khám. Mặc dù thường không đau, bướu cổ lớn có thể gây ho, khó nuốt và khó thở.

1.1. Định Nghĩa Bướu Cổ và Phân Loại Bướu Cổ Học Đường

Bướu cổ được định nghĩa là tình trạng tuyến giáp lớn hơn bình thường nhưng không kèm theo suy giáp, cường giáp, viêm nhiễm hoặc u. Tuyến giáp bình thường có kích thước khoảng 6x6 cm. Khi tuyến giáp phát triển lớn hơn, tình trạng này được gọi là bướu cổ. Bướu cổ được chia thành bướu cổ địa phương (liên quan đến thiếu iốt ở trẻ em Lạng Sơn) và bướu cổ tản phát (do các yếu tố không mang tính chất quần thể). Theo WHO, vùng nào có trên 10% dân số hoặc trên 5% học sinh tiểu học mắc bướu cổ được gọi là vùng bướu cổ địa phương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Bướu Cổ Ở Lứa Tuổi 8 10

Trẻ em từ 8-10 tuổi là nhóm tuổi có độ nhạy cảm cao với thiếu hụt iốt, có khả năng đại diện cho cộng đồng, đáp ứng nhanh với bổ sung iốt và thuận tiện cho các hoạt động giám sát. Hơn nữa, trẻ em ở độ tuổi này thường chưa đến tuổi dậy thì, chưa chịu ảnh hưởng của hormone sinh dục và đang học tại các trường tiểu học, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai và đánh giá các chương trình can thiệp. Vì vậy, việc điều tra dịch tễ học và nghiên cứu về hiệu quả phòng ngừa các rối loạn do thiếu iốt, bao gồm bướu cổ, thường tập trung vào đối tượng trẻ em từ 8-10 tuổi.

II. Thực Trạng Bướu Cổ Ở Học Sinh Lạng Sơn Con Số Báo Động

Trên thế giới, có khoảng 1,6 tỷ người sống trong vùng thiếu iốt, với tỷ lệ bướu cổ toàn cầu ước tính khoảng 12%, tương đương 655 triệu người. Vùng Đông Nam Á có khoảng 486 triệu người có nguy cơ thiếu iốt, trong đó có 175 triệu người mắc bướu cổ. Tại Việt Nam, năm 1993, tỷ lệ bướu cổ ở trẻ em 8-12 tuổi là 22,4%, trung vị iốt niệu là 3,2 µg/dl. Đặc biệt, tỷ lệ bướu cổ ở trẻ em khu vực miền núi rất cao, lên đến 27,1%. Kết quả này cho thấy tỷ lệ mắc bướu cổ ở Việt Nam là quá cao, mức iốt niệu quá thấp so với khuyến cáo của WHO.

2.1. So Sánh Tỷ Lệ Bướu Cổ Giữa Lạng Sơn và Các Tỉnh Thành Khác

Nghiên cứu gần đây nhất (2014) của Bệnh viện Nội tiết Trung ương ở học sinh 8-10 tuổi cho thấy tỷ lệ bướu cổ chung toàn quốc là 9,8%, thấp nhất ở vùng đồng bằng (8,2%) và cao nhất ở khu vực miền núi (12,1%). Mức iốt niệu trung vị trên toàn quốc là 8,4 µg/dl. Độ phủ muối iốt đủ tiêu chuẩn phòng bệnh giảm chỉ còn 58,4%. Xu hướng tiêu dùng muối có chiều hướng giảm và sử dụng các chế phẩm mặn ngoài muối tăng lên. Cần có số liệu cụ thể về Lạng Sơn để so sánh và đánh giá chính xác tình hình.

2.2. Ảnh Hưởng Của Vị Trí Địa Lý Đến Tỷ Lệ Mắc Bướu Cổ

Lạng Sơn là một tỉnh miền núi phía Đông Bắc Việt Nam, với đặc điểm đồi núi chiếm hơn 80% diện tích. Tỉnh có 207/226 xã thuộc khu vực nông thôn, trong đó có 111 xã đặc biệt khó khăn. Có 7 dân tộc khác nhau sinh sống trên địa bàn, trong đó dân tộc Nùng và Tày chiếm tỷ lệ lớn. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ mắc bướu cổ ở học sinh Lạng Sơn và các rối loạn do thiếu iốt. Cần có nghiên cứu sâu hơn về thói quen ăn uống và sử dụng muối iốt của các dân tộc thiểu số để đưa ra giải pháp phù hợp.

III. Giải Pháp Can Thiệp Dinh Dưỡng Phòng Chống Bướu Cổ Lạng Sơn

Để phòng chống bướu cổ học sinh Lạng Sơn và các rối loạn do thiếu iốt, cần có các giải pháp can thiệp dinh dưỡng hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc đảm bảo cung cấp đủ iốt cho cơ thể thông qua chế độ ăn uống, sử dụng muối iốt và các chế phẩm bổ sung iốt. Đồng thời, cần tăng cường giáo dục sức khỏe về tầm quan trọng của iốt và cách phòng chống bướu cổ cho cộng đồng, đặc biệt là các bà mẹ và người chăm sóc trẻ em.

3.1. Hướng Dẫn Sử Dụng Muối Iốt Đúng Cách Cho Gia Đình

Muối iốt là nguồn cung cấp iốt quan trọng và dễ tiếp cận nhất. Cần hướng dẫn người dân cách sử dụng và bảo quản muối iốt đúng cách để đảm bảo hàm lượng iốt không bị mất đi trong quá trình sử dụng. Muối iốt nên được bảo quản trong hộp kín, tránh ánh sáng trực tiếp và nhiệt độ cao. Nên sử dụng muối iốt trong quá trình nấu ăn, nhưng không nên cho muối iốt vào quá sớm khi nấu để tránh iốt bị bay hơi.

3.2. Bổ Sung Iốt Qua Thực Phẩm Lựa Chọn Tối Ưu Cho Trẻ Em

Ngoài muối iốt, iốt còn có trong một số thực phẩm như hải sản, rong biển, trứng và sữa. Cần khuyến khích người dân tăng cường sử dụng các thực phẩm này trong chế độ ăn uống hàng ngày, đặc biệt là cho trẻ em. Tuy nhiên, hàm lượng iốt trong thực phẩm có thể khác nhau tùy thuộc vào nguồn gốc và cách chế biến. Do đó, cần kết hợp sử dụng muối iốt và thực phẩm giàu iốt để đảm bảo cung cấp đủ iốt cho cơ thể.

3.3. Can Thiệp Bổ Sung Iốt Cho Học Sinh Viên Uống Hoặc Siro

Trong trường hợp cần thiết, có thể sử dụng các chế phẩm bổ sung iốt như viên uống hoặc siro để đảm bảo cung cấp đủ iốt cho trẻ em, đặc biệt là ở những vùng có tỷ lệ thiếu iốt cao. Việc bổ sung iốt cần được thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ y tế và tuân thủ liều lượng khuyến cáo. Cần theo dõi và đánh giá hiệu quả của việc bổ sung iốt để điều chỉnh liều lượng và phương pháp can thiệp phù hợp.

IV. Giáo Dục Sức Khỏe Về Bướu Cổ Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Giáo dục sức khỏe đóng vai trò quan trọng trong việc phòng chống bướu cổ học sinh Lạng Sơn. Cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về nguyên nhân, hậu quả và cách phòng chống bướu cổ cho cộng đồng, đặc biệt là các bà mẹ, người chăm sóc trẻ em và giáo viên. Các hoạt động giáo dục sức khỏe có thể được thực hiện thông qua các buổi nói chuyện, tờ rơi, áp phích, video và các phương tiện truyền thông khác.

4.1. Tuyên Truyền Về Tầm Quan Trọng Của Iốt Đối Với Sức Khỏe

Cần nhấn mạnh tầm quan trọng của iốt đối với sự phát triển trí tuệ và thể chất của trẻ em. Thiếu iốt có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng như chậm phát triển trí tuệ, giảm khả năng học tập, bướu cổ, suy giáp và các rối loạn khác. Cần giải thích rõ ràng về vai trò của iốt trong việc sản xuất hormone tuyến giáp và ảnh hưởng của hormone này đến các chức năng của cơ thể.

4.2. Hướng Dẫn Tự Kiểm Tra Bướu Cổ Tại Nhà Phát Hiện Sớm

Cần hướng dẫn người dân cách tự kiểm tra bướu cổ tại nhà để phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh. Việc tự kiểm tra có thể được thực hiện bằng cách đứng trước gương, ngửa cổ ra sau và quan sát vùng cổ. Nếu thấy có khối u hoặc sưng to ở vùng cổ, cần đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn.

4.3. Phối Hợp Với Nhà Trường Giáo Dục Về Bướu Cổ Cho Học Sinh

Cần phối hợp với nhà trường để đưa nội dung giáo dục về bướu cổ và các rối loạn do thiếu iốt vào chương trình học. Các hoạt động giáo dục có thể được thực hiện thông qua các bài giảng, trò chơi, hoạt động ngoại khóa và các phương tiện trực quan khác. Cần khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động này để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi.

V. Kiểm Tra Sức Khỏe Định Kỳ Phát Hiện Và Điều Trị Bướu Cổ Sớm

Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cho học sinh là một biện pháp quan trọng để phát hiện sớm các trường hợp mắc bướu cổ học sinh Lạng Sơn và các rối loạn do thiếu iốt. Các đợt kiểm tra sức khỏe nên được tổ chức thường xuyên tại các trường học, với sự tham gia của cán bộ y tế và giáo viên. Các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh cần được chuyển đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

5.1. Tổ Chức Khám Sàng Lọc Bướu Cổ Tại Các Trường Tiểu Học

Cần tổ chức các đợt khám sàng lọc bướu cổ định kỳ tại các trường tiểu học trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Các đợt khám sàng lọc nên được thực hiện bởi các cán bộ y tế có kinh nghiệm và được trang bị đầy đủ các dụng cụ cần thiết. Cần ghi chép đầy đủ thông tin về các trường hợp được phát hiện mắc bệnh để theo dõi và quản lý.

5.2. Đánh Giá Hàm Lượng Iốt Niệu Xác Định Tình Trạng Thiếu Iốt

Để đánh giá tình trạng thiếu iốt trong cộng đồng, cần thực hiện các xét nghiệm đánh giá hàm lượng iốt niệu ở một số học sinh đại diện. Kết quả xét nghiệm sẽ giúp xác định mức độ thiếu iốt và đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp. Cần đảm bảo chất lượng xét nghiệm và tuân thủ các quy trình chuẩn để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

5.3. Liên Kết Với Cơ Sở Y Tế Điều Trị Bướu Cổ Hiệu Quả

Cần thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và các cơ sở y tế để đảm bảo các trường hợp mắc bướu cổ được điều trị kịp thời và hiệu quả. Các cơ sở y tế cần cung cấp các dịch vụ khám, chẩn đoán và điều trị bướu cổ với chất lượng cao. Cần theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị để điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.

VI. Chính Sách Hỗ Trợ Đảm Bảo Phòng Chống Bướu Cổ Bền Vững

Để đảm bảo tính bền vững của chương trình phòng chống bướu cổ học sinh Lạng Sơn, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan. Các chính sách này có thể bao gồm việc cung cấp muối iốt miễn phí hoặc giá rẻ cho các hộ gia đình nghèo, hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động giáo dục sức khỏe và kiểm tra sức khỏe định kỳ, và tăng cường năng lực cho cán bộ y tế.

6.1. Cung Cấp Muối Iốt Giá Rẻ Cho Hộ Gia Đình Khó Khăn

Cần có chính sách hỗ trợ cung cấp muối iốt giá rẻ hoặc miễn phí cho các hộ gia đình nghèo và các hộ gia đình ở vùng sâu vùng xa, nơi có tỷ lệ thiếu iốt cao. Việc này sẽ giúp đảm bảo mọi người dân đều có thể tiếp cận được với nguồn cung cấp iốt quan trọng này.

6.2. Hỗ Trợ Kinh Phí Cho Các Hoạt Động Tuyên Truyền Giáo Dục

Cần hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động tuyên truyền giáo dục về bướu cổ và các rối loạn do thiếu iốt. Các hoạt động này có thể được thực hiện thông qua các phương tiện truyền thông, các buổi nói chuyện, các lớp tập huấn và các hoạt động cộng đồng khác.

6.3. Nâng Cao Năng Lực Cho Cán Bộ Y Tế Địa Phương

Cần tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ y tế địa phương về kiến thức và kỹ năng phòng chống bướu cổ và các rối loạn do thiếu iốt. Cán bộ y tế cần được trang bị đầy đủ các kiến thức về nguyên nhân, hậu quả, cách phòng chống và điều trị bướu cổ, cũng như các kỹ năng khám, chẩn đoán và tư vấn cho bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 O Ụ V OT O Y TẾ Ọ T N UY N TRƢỜN Ọ Y ƢỢ NGUYỄN THỊ HOA THỰC TR N ƢỚU CỔ Ở HỌC SINH 8 - 10 TUỔI TỈNH L N SƠN V XÂY ỰNG GIẢI PHÁP CAN THIỆP huyên ngành: Y tế ông cộng Mã số: K 62 72 76 01 LUẬN VĂN UY N K OA ẤP ƢỚN ẪN K OA Ọ : TS. N UYỄN QUAN M N THÁI NGUYÊN- 2016 2 MỤC LỤC Lời cam đoan. Danh mục các chữ viết tắt. Danh mục bảng.

Danh mục biểu đồ. Đại cƣơng về bƣớu cổ. Tình hình bƣớu cổ trên thế giới và Việt Nam. Các yếu tố liên quan với bƣớu cổ.

Các biện pháp và hoạt động phòng chống bƣớu cổ và CRLTI. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Biến số nghiên cứu. Chỉ số nghiên cứu. Đo lƣờng, đánh giá.

Công cụ và kỹ thuật thu thập số liệu. Xử lý và phân tích số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm chung của đối tƣợng nghiên cứu. Thực trạng bƣớu cổ ở học sinh 8-10 tuổi. Một số yếu tố liên quan với bƣớu cổ ở học sinh 8 - 10 tuổi. Xây dựng giải pháp can thiệp phòng chống bƣớu cổ.

Đối tƣợng nghiên cứu. Thực trạng bƣớu cổ ở học sinh 8 - 10 tuổi tại tỉnh Lạng Sơn. Một số yếu tố liên quan với bƣớu cổ ở học sinh 8 - 10 tuổi. Giải pháp phòng phống bƣớu cổ và các rối loạn do thiếu i ốt tại tỉnh Lạng Sơn.

Những hạn chế của đề tài. 87 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 4 DANH MỤC BẢNG ảng 1. Tỷ lệ bƣớu cổ ở một số nƣớc thế giới.

Sự thay đổi tỷ lệ bƣớu cổ ở một số khu vực trên thế giới. Trung vị i ốt niệu và tỷ lệ dân số thiếu i ốt ở một số nƣớc. Đánh giá mức độ thiếu i ốt dựa vào nồng độ i ốt niệu. Tiêu chuẩn phân vùng thiếu i ốt ở cộng đồng .1 Danh sách 30 trƣờng tiểu học đƣợc chọn.

Biến số nghiên cứu. Phân độ bƣớu cổ. Đặc điểm của đối tƣợng nghiên cứu .2 Đặc điểm hộ gia đình đối tƣợng nghiên cứu. Tỷ lệ bƣớu cổ theo tuổi, giới, dân tộc và khu vực sinh sống.

Thống kê mô tả i ốt niệu ở học sinh 8 - 10 tuổi. Tỷ lệ mức thu nhập i ốt theo i ốt niệu ở học sinh 8-10 tuổi. Tỷ lệ thiếu i ốt phân bố theo tuổi, giới, dân tộc, khu vực sinh sống và nguồn nƣớc sinh hoạt. Thực trạng sử dụng chế phẩm mặn ở hộ gia đình học sinh.

Kết quả định tính và định lƣợng i ốt trong muối ăn. Hiểu biết của bà mẹ về chế phẩm bổ sung i ốt. Hiểu biết của bà mẹ về lợi ích sử dụng muối i ốt và các chế phẩm bổ sung i ốt. Thái độ của bà mẹ hƣớng đến tìm kiếm các chế phẩm bổ sung i ốt 46.

Thái độ của bà mẹ hƣớng đến sử dụng chế phẩm bổ sung i ốt. Thực hành bảo quản chế phẩm mặn có i ốt ở hộ gia đình. Nơi mua chế phẩm mặn của các hộ gia đình. Thông tin về TT- GDSK phòng chống bƣớu cổ.

Mối liên quan giữa i ốt niệu với tỷ lệ bƣớu cổ ở học sinh 8-10 tuổi. Mối liên quan giữa chất lƣợng muối i ốt sử dụng tại hộ gia đình với tỷ lệ bƣớu cổ ở học sinh 8-10 tuổi. Mối liên quan giữa kiến thức, thái độ và thực hành của các bà mẹ về MI và chế phẩm có i ốt với tỷ lệ bƣớu cổ ở học sinh 8-10 tuổi. Mối liên quan giữa các yếu tố: giới, dân tộc, khu vực sinh sống, nguồn nƣớc sinh hoạt hộ gia đình với tỷ lệ bƣớu cổ.

53 6 DANH MỤC BIỂU Ồ iểu đồ 3. Tỷ lệ bƣớu cổ ở học sinh 8-10 tuổi. Phân bố độ bƣớu cổ ở học sinh 8-10 tuổi. Phân bố thể bƣớu cổ ở học sinh 8-10 tuổi.

Tỷ lệ các mức độ thiếu i ốt ở học sinh 8-10 tuổi tỉnh Lạng Sơn. Mức độ kiến thức, thái độ và thực hành của bà mẹ. 49 1 ẶT VẤN Ề Bƣớu cổ, đặc biệt bƣớu cổ do thiếu i ốt là vấn đề sức khỏe cộng đồng của nhiều nƣớc trên thế giới trong đó có Việt Nam. Hậu quả của thiếu i ốt vô cùng nghiêm trọng, làm ảnh hƣởng đến sự phát triển tinh thần, trí tuệ, tƣơng lai và giống nòi của cả một dân tộc.

Những hậu quả này không biểu hiện nhanh chóng ra bên ngoài trong một vài ngày, một vài năm mà diễn tiến bệnh âm thầm, dần bào mòn sự phát triển trí tuệ và sự tăng trƣởng của con ngƣời. Trong đó những tổn thƣơng do thiếu i ốt gây ra nhƣ đần độn, thiểu năng trí tuệ không thể nào chữa đƣợc. Đối tƣợng bị tác động mạnh nhất bởi thiếu i ốt chính là phụ nữ và trẻ em. Bƣớu cổ là hậu quả rất phổ biến của thiếu i ốt và thƣờng đƣợc dùng nhƣ là một chỉ số đánh giá tình trạng thiếu i ốt, đặc biệt là bƣớu cổ trẻ em [59].

Trẻ em độ tuổi từ 8 - 10 là nhóm tuổi có độ nhạy cảm cao với thiếu hụt i ốt, có khả năng đại diện đƣợc cho cộng đồng, đáp ứng nhanh với bổ xung i ốt và thuận tiện cho các hoạt động giám sát. Ngoài ra, trẻ em nhóm tuổi này hầu hết chƣa đến tuổi dậy thì nên chƣa chịu ảnh hƣởng của các hormone sinh dục và đều đang học tại các trƣờng tiểu học nên dễ dàng cho việc triển khai, đánh giá [25], [34]. Vì vậy, việc điều tra dịch tễ học cũng nhƣ các nghiên cứu, giám sát hiệu quả phòng ngừa các rối loạn thiếu i ốt (trong đó có bƣớu cổ) đối tƣợng đƣợc định hƣớng lựa chọn là trẻ em từ 8 - 10 tuổi [34]. Trên Thế giới có khoảng 1,6 tỷ ngƣời sống trong vùng thiếu i ốt, tỷ lệ bƣớu cổ toàn cầu ƣớc đoán 12% tƣơng đƣơng khoảng 655 triệu ngƣời.

Vùng Đông Nam Á có khoảng 486 triệu ngƣời sống có nguy cơ thiếu i ốt trong đó có 175 triệu ngƣời bƣớu cổ, chiếm 26,7% số ngƣời bị bƣớu cổ trên Thế giới [61]. Ở Việt Nam, năm 1993, đƣợc sự hỗ trợ của Quỹ nhi đồng liên hợp quốc (UNICEF) và Tổ chức Phi chính phủ của Vƣơng quốc Bỉ (CEMUBAC), Bệnh viện Nội tiết Trung ƣơng đã tiến hành điều tra bƣớu cổ trẻ em 8 - 12 tuổi 2 trong toàn quốc, kết quả cho thấy: tỷ lệ bƣớu cổ ở trẻ em 8-12 tuổi là 22,4%, trung vị i ốt niệu là 3,2 µg/dl, đặc biệt tỷ lệ bƣớu cổ trẻ em khu vực miền núi rất cao là 27,1%; ở một số tỉnh nhƣ An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp…trung vị i ốt niệu <2,0 µg/dl, có khoảng 94% dân số Việt Nam nằm trong vùng thiếu hụt i ốt [19], [61]. Kết quả trên cho thấy tỷ lệ mắc bƣớu cổ ở Việt Nam là quá cao, mức i ốt niệu là quá thấp so với khuyến cáo của WHO [59]. Vì vậy, phòng chống bƣớu cổ là vấn đề cấp thiết không thể trì hoãn.

Ở nƣớc ta, việc phòng chống bƣớu cổ đã đƣợc đặt ra từ năm 1970. Năm 1994, Chính phủ đã ra quyết định về việc tổ chức và vận động toàn dân sử dụng muối i ốt (MI). Từ năm 1995, Dự án Phòng chống bƣớu cổ (PCBC) và chƣơng trình phòng chống các rối loạn do thiếu i ốt (PCCRLTI) đƣợc triển khai trong toàn quốc nhƣ là một chƣơng trình mục tiêu quốc gia [16]. Trải qua hơn một thập kỷ thực hiện Chƣơng trình, Việt Nam đã đạt các mục tiêu PCBC và đạt đƣợc mục tiêu Chƣơng trình Muối i ốt toàn cầu.

Dữ liệu điều tra toàn quốc năm 1998, 2000 và 2005 cho thấy mức bao phủ MI đủ tiêu chuẩn phòng bệnh tăng từ 78% năm 2000 lên 93% năm 2005, mức trung vị i ốt niệu của cả phụ nữ và trẻ em tuổi đi học đã duy trì trong phạm vi khuyến nghị của WHO (>10 µg/dl), tỷ lệ bƣớu cổ ở trẻ em 8 - 10 tuổi đã giảm từ 12,9% năm 1998 xuống 3,6% năm 2005 dƣới mức khuyến cáo WHO (<5%) [40]. Đạt đƣợc kết quả này, Viêt Nam đã tuyên bố thanh toán bệnh bƣớu cổ và các rối loạn do thiếu i ốt (CRLTI) vào năm 2005, đồng thời hạ cấp độ Chƣơng trình PCBC từ một chƣơng trình quốc giachuyển thành hoạt động y tế thƣờng xuyên. Quyết định này đã làm thay đổi về cơ chế quản lý, cơ cấu tổ chức, cắt giảm ngân sách…, vì thế nhiều hoạt động phòng chống bƣớu cổ không đƣợc duy trì, hiệu quả phòng bệnh bị hạn chế, làm ảnh hƣởng đến những thành quả mà chƣơng trình đã đạt đƣợc. Kết quả điều tra tỷ lệ bƣớu cổ trẻ em 8 - 10 tuổi trên toàn quốc do Bệnh viện Nội tiết Trung ƣơng tiến hành gần đây (2013- 2014) đã cảnh báo tình trạng thiếu i ốt đã quay trở lại Việt Nam.

Theo đó, tỷ 3 lệ bƣớu cổ toàn quốc là 9,8%, khu vực miền núi tỷ lệ bƣớu cổ cao hơn là 12,1%; trung vị i ốt niệu là 8,4 µg/dl, độ phủ muối i ốt đủ tiêu chuẩn phòng bệnh giảm chỉ còn 58,4%, thấp hơn khoảng an toàn theo khuyến cáo của WHO (chỉ số lần lƣợt là <5%, 10 - 19,9µg/dl và ≥ 90%) [4]. Trƣớc những cảnh báo về tình hình bƣớu cổ và tình trạng thiếu i ốt trong toàn quốc đang tái diễn sau 10 năm kể từ khi Việt Nam tuyên bố thanh toán bƣớu cổ, Lạng Sơn là một tỉnh miền núi phía Đông Bắc Việt Nam với đặc điểm đồi, núi chiếm tới hơn 80% diện tích của tỉnh, có 207/226 xã thuộc khu vực nông thôn, trong đó có 111 xã đặc biệt khó khăn [41], có 7 dân tộc khác nhau sinh sống trên địa bàn, trong đó 2 dân tộc chiếm tỷ lệ lớn là dân tộc Nùng 43,9% và dân tộc Tày 35,9%, dân tộc Kinh chỉ chiếm khoảng 15% [47], nguy cơ mắc bƣớu cổ và CRLTI ở Lạng Sơn là rất cao. Việc nghiên cứu thực trạng và xây dựng các giải pháp can thiệp phù hợp để phòng chống bƣớu cổ và CRLTI tại tỉnh Lạng Sơn trong tình hình hiện nay là rất cần thiết, vì thế chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Thực trạng bướu cổ ở học sinh từ 8- 10 tuổi tỉnh Lạng Sơn và xây dựng giải pháp can thiệp” Với 03 mục tiêu: 1. Mô tả thực trạng bƣớu cổ ở học sinh 8-10 tuổi tỉnh Lạng Sơn năm 2015.